tu lieu ve LB Nga

Trước đây là nước cộng hòa lớn nhất và có ảnh hưởng nhất của Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết viết ngắn là Liên Xô, hiện nay Liên bang Nga là một quốc gia độc lập và là thành

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bước tới: menu, tìm kiếm

Bài viết này nói về Liên bang Nga Đối với Liên Xô, xem Liên Xô Đối với cách dùng khác, xem Nga (định hướng).

Российская Федерация Федерация Федерация

Rossiyskaya Federatsiya

Khẩu hiệu

Không có

Quốc ca

Государственный гимн Российской Федерации

Gimn Rossiyskoy Federatsii

Thủ đô

(và là thành phố lớn

nhất)

Moskva

55°45′N, 37°37′E

Ngôn ngữ chính thức

Tiếng Nga, nhiều tiếng khác

trong các nước cộng hòa hợp thành

Chính phủ Liên bangnửa tổng thống

- • • Tổng thốngThủ tướng Vladimir PutinViktor Zubkov

Độc lập

- • • Chính thứcCông bố

Diện tích

- Tổng số 17,075,200 km² (hạng 1 )

- Nước (%) 0,5%

Dân số

- Ước lượng 2005 143.420.309 (hạng 8 )

- Mật độ 8 /km² (hạng 178 )

GDP (PPP) Ước tính 2005

- Tổng số 1.600 tỷ Mỹ kim (hạng 9 )

- Theo đầu người 11.209 Mỹ kim (hạng 61 )

HDI (2003) 0,795 (trung bình) (hạng 62 )

Đơn vị tiền tệ Ruble (RUB)

Múi giờ (UTC+2 đến +12)

- Mùa hè (DST) (UTC+3 đến −1)

Tên miền Internet ru, dự phòng su

Mã số điện thoại +7

Nga (tiếng Nga: Россия - Rossiya), hay Liên Bang Nga (Российская Федерация -

Rossiyskaya Federatsiya) là quốc gia rộng nhất thế giới trải dài từ miền đông châu Âu, qua trên phía bắc châu Á, sang đến bờ Thái Bình Dương Một số sách báo ghi không

đúng tên nước này: tên gọi Cộng hòa Liên bang Nga không t n t i.ồn tại ại.

Mục lục

[giấu]

 1 Nước Nga ngày nay

 2 Lịch sử

o 2.1 Nga thời kỳ cổ đại

o 2.2 Đế chế Nga

o 2.3 Nga như một phần của Liên Xô

o 2.4 Nga thời kỳ hậu Xô viết

 3 Chính trị

 4 Phân chia hành chính

 5 Địa lý

o 5.1 Biên giới

o 5.2 Phạm vi không gian

 6 Kinh tế

 7 Dân cư

 8 Văn hóa

 9 Tôn giáo

 10 Tương lai

 11 Xem thêm

 12 Tham chiếu

 13 Ghi chú

 14 Liên kết ngoài

o 14.1 Các nguồn của chính quyền

o 14.2 Thông tin chung

Diện tích tổng cộng khoảng 17.075.400 km², xấp xỉ diện tích của Hoa Kỳ và Trung Quốc cộng lại Tiếp giáp 16 nước trên đất liền: Na Uy, Phần Lan, Estonia, Latvia, Litva, Ba Lan, Belarus, Ukraina, Gruzia, Azerbaizan, Kazahstan, Trung Quốc, Mông Cổ, Bắc Hàn; trên biển: Nhật Bản, Mỹ, cho phép nó giữ vai trò quan trọng ở châu Âu cũng như ở châu

Á

Dân số xếp hàng thứ tám trên thế giới, sau Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Indonesia,

Brasil, Pakistan và Bangladesh

Trước đây là nước cộng hòa lớn nhất và có ảnh hưởng nhất của Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết (viết ngắn là Liên Xô), hiện nay Liên bang Nga là một quốc gia độc lập và là thành viên có ảnh hưởng nhất của Cộng đồng các quốc gia độc lập, kể từ khi Liên Xô tan rã tháng 12 năm 1991 Trong thời kỳ Xô viết, Nga được gọi một cách chính thức là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga Có thể nói, Nga là quốc gia

kế thừa của Liên Xô trong các vấn đề ngoại giao

Phần lớn đất đai, dân số và sản xuất công nghiệp của Liên Xô, khi đó là một trong hai

siêu cường, nằm ở Nga Ngay sau sự sụp đổ của Liên Xô, vai trò toàn cầu của Nga đã bị suy giảm rất nhiều Sau đó, Nga có nhiều cố gắng giành lại ảnh hưởng, nhưng nó còn xa mới đạt đến tầm của Liên Xô

Mối quan hệ ngoại giao giữa Nga và Việt Nam được duy trì và phát triển từ mối quan hệ giữa Liên Xô và Việt Nam (lập quan hệ ngoại giao ngày 3 tháng 1 năm 1950)

[ sửa ] Lịch sử

[ sửa ] Nga thời kỳ cổ đại

Bản đồ gần đúng về các nền văn hóa của Nga phần châu Âu khi người Varangia đến

Phần lớn diện tích đất đai của nước Nga ngày nay là lãnh thổ của các bộ lạc khác nhau như người Goth, Hun và Avar gốc Thổ trong khoảng thời gian từ thế kỷ 3 tới thế kỷ 6 Bộ lạc người Scythia gốc Iran sinh sống ở các thảo nguyên miền nam, và bộ lạc người Ca dắc (Khazar) gốc Tuốc (Turk) đã cai trị phần phía tây của vùng đất này cho đến thế kỷ 8 Sau đó họ đã bị bộ lạc gốc Scandinavi là người Varangia thay thế, bộ lạc này đã thiết lập

thủ đô tại thành phố của người Slav Novgorod và dần dần hòa trộn với người Slav Người Slav tạo thành nhóm dân cư chính từ thế kỷ 8 trở đi và đồng hóa một cách chậm chạp cả những người gốc Scandinavi cũng như các bộ lạc bản địa gốc Phần Lan-Ugric, chẳng hạn như người Merya, Muromia và Meshchera

Chính quyền của người Varangia tồn tại trong vài thế kỷ, trong thời gian đó họ liên kết với Chính thống giáo và chuyển thủ đô về Kiev năm 1169 Trong kỷ nguyên này thuật ngữ "Rhos", hoặc "Russ" lần đầu tiên được sử dụng để chỉ người Varangia và người Slav sinh sống trong khu vực Từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 11 quốc gia Rus Kiev (Киевская Русь)

đã trở thành lớn nhất ở châu Âu và rất thịnh vượng nhờ các hoạt động thương mại tích cực với cả châu Âu và châu Á

Quân tuần tra Muscovie Nga ở biên giới phía Nam

Trong thế kỷ 13 khu vực này trở nên suy yếu vì những tranh chấp nội bộ và bị tàn phá bởi những kẻ xâm lược phương đông là Kim trướng của người Mông Cổ và các bộ lạc Hồi

Lịch sử Nga

Đông Slav sơ kỳ Khazar

Rus Khaganate Kievskaya Rus Vladimir-Suzdal Cộng hòa Novgorod Volga Bulgaria Chiếm đóng của Mông Cổ

Kim Trướng hãn quốc

Muscovy

Hãn quốc Kazan

Đế quốc Nga

Cách mạng 1905

Cách mạng 1917 Nội chiến Liên Xô Liên bang Nga

giáo gốc Turk, là những kẻ đã cướp bóc các công quốc Nga trên ba thế kỷ Còn được biết đến như là người Tatar, họ đã cai trị vùng miền nam và miền trung Nga ngày nay, trong khi các vùng miền tây bị sát nhập vào Đại công quốc Litva và Ba Lan Sự chia rẽ về chính trị của Rus Kiev đã tách người Nga ở phía bắc ra khỏi người Belarus và người Ukrain ở phía tây

Phần phía bắc của Nga cùng với Novgorod vẫn giữ được sự tự trị ở một mức độ nhất định trong thời gian cai trị của người Mông Cổ Tuy thế Nga cũng đã phải chiến đấu chống lại đội quân thập tự chinh của người Đức khi người Đức có ý đồ chiếm khu vực này làm thuộc địa

Giống như khu vực Balkan và Tiểu Á sự cai trị kéo dài của những người du mục đã làm chậm sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước này Sự chuyên quyền kiểu châu Á đã ảnh hưởng tiêu cực tới thể chế dân chủ của đất nước cũng như tới văn hóa và kinh tế

Bất chấp điều đó, không giống như lãnh đạo tinh thần của mình là Đế chế Byzantin, Nga

đã không suy tàn và tổ chức những cuộc nổi dậy để giành độc lập, cuối cùng đã khuất phục được các kẻ thù của mình và khôi phục, mở mang lãnh thổ Sau thất thủ của

Constantinople năm 1453, Nga là quốc gia Chính thống giáo duy nhất còn thực sự hoạt động nhiều hay ít ở phần biên giới phía đông châu Âu, điều này cho phép Nga có quyền nhận mình là quốc gia kế tục hợp pháp của Đế chế Byzantin

[ sửa ] Đế chế Nga

Bài chi tiết: Đế chế Nga

Quân Nga xâm lược vùng Siberia cuối thế kỷ 16 dưới sự chỉ huy của Yermak

Chiến hạm Nhật đánh chìm Hạm đội Nga ở Port Athur 1904

Trong khi về danh nghĩa vẫn nằm dưới sự cai trị của người Mông Cổ thì công quốc Moskva đã bắt đầu xác nhận ảnh hưởng của mình và cuối cùng đã thoát khỏi sự kiểm soát của những kẻ xâm lăng vào cuối thế kỷ 14 Ivan Hung đế, vị vua đầu tiên xưng tước vị Sa hoàng, đã kết thúc quá trình này và liên kết các khu vực xung quanh dưới ảnh hưởng của Moskva và xâm lược những vùng đất rộng lớn ở Sibir Đế chế Nga ra đời

Sự kiểm soát của Moskva đối với quốc gia mới ra đời còn tiếp tục dưới triều đại

Romanov kế tiếp, bắt đầu với Sa hoàng Mikhail Romanov năm 1613 Pyotr Đại đế, Sa hoàng từ 1689 tới 1725, đã thành công trong việc đem các tư tưởng và văn hóa từ Tây Âu vào Nga, khi đó còn chịu ảnh hưởng lớn của nền văn hóa du mục nguyên thủy Ekaterina Đại đế (Екатерина II Алексеевна), cai trị từ năm 1762 đến năm 1796, đã gia tăng cố gắng này, làm cho nước Nga không chỉ là một quyền lực ở châu Á, mà còn muốn ngang hàng với Anh, Pháp, Đế quốc Áo và Phổ ở châu Âu Tuy nhiên, sự náo loạn của nông nô

bị áp bức và sự cấm đoán tầng lớp trí thức đang phát triển và các giai cấp gần gũi với giai cấp này, cộng thêm gánh nặng thất bại (trận Hải chiến Tsushima) trước người Nhật trong

chiến tranh Nga-Nhật năm 1905 đã dẫn đến cuộc Cách mạng 1905 Trước Thế chiến thứ nhất, vai trò của Sa hoàng Nikolai II (Николай Александрович Романов) và triều đại của ông là không vững chắc Những thất bại nặng nề của quân đội Nga trong Thế chiến thứ nhất đã dẫn đến sự nổi dậy rộng khắp trong các thành phố chính của Đế chế Nga và dẫn tới sự sụp đổ của nhà Romanov năm 1917, đó là Cách mạng tháng Hai

Vào giai đoạn cuối của Cách mạng tháng Mười (1917), những người theo đường lối bôn-sê-vích của Đảng Cộng sản dưới sự lãnh đạo của Vladimir Ilyich Lenin đã chiếm được quyền lực và thành lập Liên Xô Sự lãnh đạo độc đoán của Iosif Vissarionovich Stalin đã thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa một đất nước chủ yếu là nông nghiệp và tập thể hóa nền nông nghiệp đó với cái giá phải trả là hàng chục triệu sinh mạng Stalin cũng tăng cường địa vị thống trị của Nga trong phạm vi Liên Xô

[ sửa ] Nga như một phần của Liên Xô

Bài chi tiết: Lịch sử Liên Xô

[ sửa ] Nga thời kỳ hậu Xô viết

Bài chi tiết: Lịch sử Nga thời kỳ hậu Xô viết

Thiết giáp BTR-80 của Quân đội Nga năm 1996

Vào giai đoạn giữa và cuối thập niên 1980, tổng bí thưMikhail Sergeyevich Gorbachov

đề ra glasnost (гласность tức "công khai hóa, mở cửa") và perestroika (Перестройка

tức "cải tổ") trong cố gắng để hiện đại hóa chủ nghĩa cộng sản Những sáng kiến của ông

đã vô tình giải phóng các lực lượng mà vào tháng 12 năm 1991 đã chia tách Liên Xô thành 15 nước cộng hòa độc lập trong đó Nga là lớn nhất Kể từ đó, Nga đã cố gắng để xây dựng một hệ thống chính trị dân chủ và kinh tế thị trường nhằm thay thế cho các sự kiểm soát chặt chẽ về xã hội, chính trị, kinh tế trong thời kỳ cộng sản Kể từ khi

Chechnya tuyên bố độc lập vào đầu những năm thập niên 1990, những cuộc chiến tranh

du kích (Chiến tranh Chechnya lần 1, Chiến tranh Chechnya lần 2) đã diễn ra giữa các nhóm người Chechen khác nhau với quân đội Nga Một số các nhóm này đã trở thành những kẻ Hồi giáo cực đoan theo tiến trình của cuộc chiến Ước tính có trên 200.000 người đã chết trong các cuộc xung đột này Các cuộc xung đột nhỏ hơn diễn ra ở Bắc Ossetia và Ingushetia

Sau thời gian làm tổng thống của Boris Nikolayevich Yeltsin trong những năm thập niên

1990, Vladimir Vladimirovich Putin đã được bầu làm tổng thống năm 1999 Dưới thời kỳ Putin, sự kiểm duyệt của nhà nước đối với các phương tiện thông tin đại chúng ở Nga đã làm tăng sự lo ngại của phương Tây về quyền con người ở Nga

Với sự mất đi ảnh hưởng của Nga tại Gruzia (Cách mạng hồng), Ukraina (Cách mạng da cam) và một số quốc gia cựu Xô viết cũ, cũng như các vấn đề hiện nay về kinh tế và chủ nghĩa ly khai (nổi cộm nhất là ở Chechnya), một số bình luận viên cho rằng có nguy cơ tăng cao của việc tan rã nước Nga

[ sửa ] Chính trị

Bài chi tiết: Hệ thống chính trị Nga

Liên bang Nga là một nước cộng hòa liên bang với tổng thống được bầu trực tiếp cho nhiệm kỳ 4 năm, là người nắm quyền hành pháp Tổng thổng sống và làm việc tại điện Kremli, chỉ định các chức vụ chính quyền cao nhất, bao gồm thủ tướng, là người được

Đuma quốc gia (Hạ nghị viện của Quốc hội Nga) thông qua Tổng thống có thể thông qua các sắc lệnh mà không cần sự thỏa thuận của Quốc hội và là người đứng đầu của Hội đồng quân sự Nga và của Hội đồng an ninh quốc gia Nga

Quốc hội Nga (Федеральное Собрание - Federalnoye Sobraniye) là quốc hội lưỡng viện

bao gồm thượng nghị viện là Hội đồng Liên bang (Совет Федерации - Sovet Federatsii) với 178 thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 4 năm (hai đại biểu từ mỗi một trong số 89 thể chế

hành chính cấp liên bang), và hạ nghị viện là Đuma quốc gia (Государственная Дума - Gosudarstvennaya Duma) với 450 hạ nghị sĩ cũng có nhiệm kỳ 4 năm, trong đó 225 được

bầu bằng bỏ phiếu trực tiếp từ các cử tri của các khu vực bầu cử và 225 được bầu theo đại diện tỷ lệ từ danh sách các đảng phái phổ biến nhất

Hiện tại, sự thay đổi lập pháp về vấn đề này đang được tranh cãi Nếu được thông qua, tất

cả 450 thành viên của Đuma sẽ được bầu từ danh sách các đảng Cuộc bầu cử lần tới sẽ diễn ra vào mùa đông năm 2007/2008

[ sửa ] Phân chia hành chính

Bài chi tiết: Phân chia hành chính của Nga

Các đơn vị hành chính của Liên bang Nga

Xem thêm:

 Các vùng liên bang của Nga (федеральные округа)

 Các chủ thể liên bang của Nga (федеральные субъекты)

 Các nước cộng hòa thuộc Nga (федеральные республики)

 Các tỉnh của Nga (федеральные области)

 Các krai của Nga (федеральные края)

 Tỉnh tự trị của Nga (автономная область)

 Các vùng tự trị của Nga (автономные округа)

 Các thành phố trực thuộc trung ương của Nga

(федеральные города)

Liên bang Nga là sự hợp thành của một lượng lớn các chủ thể hành chính cấp liên bang, tổng cộng là 88 đơn vị hợp thành (chủ thể) như vậy Tại Nga có 21 nước cộng hòa trong phạm vi liên bang có mức độ tự trị cao trong phần lớn các vấn đề và chúng gần như tương ứng với khu vực sinh sống của các bộ tộc người thiểu số ở Nga Phần còn lại của lãnh thổ bao gồm 48 tỉnh (oblast) và 7 krai, 1 tỉnh tự trị (avtonomnaya oblast) và 9 vùng

tự trị (avtonomnyi okrug) Ngoài các đơn vị hành chính này còn 2 thành phố trực thuộc

trung ương (Moskva và Sankt-Peterburg) Gần đây nhất, 7 Vùng liên bang lớn về diện tích (4 vùng ở châu Âu và 3 vùng ở châu Á) đã được bổ sung như một thể chế hành chính giữa các thể chế hành chính nói trên và cấp độ quốc gia

[ sửa ] Địa lý

Bài chi tiết: Địa lý nước Nga

Bản đồ Liên bang Nga

Liên bang Nga trải dài trên phần phía bắc của siêu lục địa Á-Âu Tuy rằng Nga chiếm phần lớn khu vực Bắc cực và cận Bắc cực nhưng có ít hơn về dân số, hoạt động kinh tế cũng như các sự đa dạng vật lý trên một đơn vị diện tích so với phần lớn các khu vực khác, phần lớn diện tích ở phía nam của khu vực này có phong cảnh và khí hậu đa dạng hơn Phần lớn đất đai Nga là các đồng bằng rộng lớn, ở cả châu Âu và châu Á, được biết đến như là Siberi Các đồng bằng này chủ yếu là thảo nguyên về phía nam và rừng rậm

về phía bắc, với các tundra (lãnh nguyên) dọc theo bờ biển phía bắc Các dãy núi chủ yếu nằm ở biên giới phía nam, chẳng hạn như Caucasus (ở đây có đỉnh Elbrus, là điểm cao nhất thuộc Nga và châu Âu với cao độ 5.633 m) và dãy Altai, cũng như ở phần phía đông, chẳng hạn như dãy Verkhoyansk hoặc các núi lửa trên Kamchatka Dãy Ural, là một dãy núi chạy theo hướg bắc-nam, tạo ra sự phân chia cơ bản giữa châu Âu và châu Á cũng là một dãy núi nổi tiếng

Nga có đường bờ biển dài trên 37.000 km dọc theo Bắc Băng Dương và Thái Bình Dương, cũng như dọc theo các biển mang tính trong nội địa ít hay nhiều như Baltic, biển Đen và biển Caspi Một số các biển nhỏ hơn là các phần của các đại dương như biển Barent, Bạch Hải, biển Kara, biển Laptev và biển Đông Siberi là các phần của Bắc Băng Dương, trong khi các biển như biển Bering, biển Okhotsk và biển Nhật Bản thuộc về Thái Bình Dương Các đảo chính bao gồm Novaya Zemlya, mũi Franz-Josef, quần đảo Tân Siberi, đảo Wrangel, quần đảo Kuril và Sakhalin (Xem Danh sách các đảo của Nga) Nhiều con sông chảy qua nước Nga Xem thêm các sông thuộc Nga

Các hồ chính bao gồm Hồ Baikal, Hồ Ladoga, Biển hồ Caspi và Hồ Onega Xem Danh sách các hồ ở Nga

[ sửa ] Biên giới

Cách thức thực tế phổ biến nhất để miêu tả nước Nga là miêu tả phần chính (phần tiếp giáp lớn với các quần đảo hay đảo ngoài biển của nó) và phần tách rời (khu vực

Kaliningrad ở phía đông nam của biển Baltic)

Biên giới của phần chính và các bờ biển (bắt đầu từ phần xa nhất về phía tây bắc và tính ngược chiều kim đồng hồ) là:

 Biên giới với các quốc gia sau: Na Uy và Phần Lan

 Bờ biển ngắn trên biển Ban tích, tiếp giáp với 8 quốc gia khác trên biển này, từ Phần Lan tới

Estonia và bao gồm cả cảng St Petersburg

 Biên giới với Estonia, Latvia, Belarus và Ukraina

 Bờ biển trên biển Đen, tiếp giáp với 5 quốc gia khác từ Ukraina tới Grudia

 Biên giới với Grudia và Azerbaijan

 Bờ biển trên biển Caspi, tiếp giáp với 4 quốc gia khác từ Azerbaijan tới Kazakhstan

 Biên giới với Kazakhstan, Trung Quốc, Mông Cổ, Trung Quốc một lần nữa và Bắc Triều Tiên

 Đường bờ biển mở rộng cho phép đi lại và giao thương với tất cả các quốc gia có lãnh thổ biển trên toàn thế giới, và kéo dài

o Từ bắc Thái Bình Dương bao gồm:

 Biển Nhật Bản (trong đó có bờ biển phía tây của Sakhalin thuộc Nga)

 Biển Okhotsk (trong đó có bờ biển phía đông của Sakhalin và quần đảo Kuril), và

 Biển Bering,

o Dọc theo eo biển Bering (trong đó đảo nhỏ thuộc Nga Diomede lớn bị chia cắt chỉ vài dặm với Diomede nhỏ, một phần thuộc

Alaska của Hoa Kỳ),

o Bắc Băng Dương, bao gồm:

 Biển Chukchi (trong đó có bờ biển phía đông và nam của đảo Wrangel),

 Biển đông Siberi (trong đó có bờ biển phía tây của Nga và bờ phía đông của quần đảo Tân Siberi),

 Biển Laptev (trong đó có bờ biển phía tây của Nga,

 Biển Kara (trong đó có bờ biển phía đông của Novaya Zemlya (Đất mới)),