Shaw được coi là cha đẻ của Kịch ý niệm, ông bắt đầu sáng tác kịch từ năm 1885, nhưng bắt đầu nổi tiếng với vở Những ngôi nhà của người góa vợ 1892.. Tuy nhiên, sách của Shaw viết ra thờ
Trang 1Nhóm 1:
1. Lê Thị Ngọc Trân
2. Trương Mỷ Huyền
3. Dương Ngọc Đại
4. Thái Kim Ngân
5. Huỳnh Thị Mỹ Phương
Trang 2Ngôi nhà trái tim tan vỡ của Bernard Shaw
I. Tác giả B.Shaw:
1. Tác giả:
Bernard Shaw được trao giải vì những sáng tác mang tính tư tưởng và chủ nghĩa nhân văn cao cả, đặc biệt là những vở kịch trào phúng đặc sắc, kết hợp với vẻ đẹp lạ thường của thơ ca B Shaw là nhà cách tân sân khấu lớn của thế
kỉ XX, mà nổi bật là tác phẩm Nữ Thánh Joan Ông coi chủ nghĩa hiện thực và lòng ham sống của con người là tiền đề cho những sự cải biến tích cực và luôn đấu tranh cho sự thiết lập một xã hội công bằng
Bernard Shaw (26/7/1856 - 2/11/1950) Giải Nobel văn học 1925 * Nhà viết kịch Anh, gốc Ireland * Nơi sinh: Dublin (Ireland) * Nơi mất: Ayerst, Hertfrordshire (Anh)
George Bernard Shaw là con thứ ba trong một gia đình trung lưu theo đạo Tin lành, cha trước làm công chức sau chuyển sang buôn bán, mẹ là ca sĩ nghiệp
dư Lúc nhỏ B Shaw học kém nhưng lại có khiếu về âm nhạc, sớm hiểu và yêu thích tác phẩm của các nhạc sĩ danh tiếng, học thêm về hội họa ở Dublin.
15 tuổi ông làm nhân viên tập sự, thủ quỹ cho một hãng bất động sản Năm
1876, ông theo hai chị và mẹ đến London sinh sống, viết các bài phê bình âm nhạc cho các báo để kiếm tiền, tự học, quan tâm và tích cực tham gia các hoạt động xã hội Năm 1884 ông tham gia thành lập Hội Fabian (Fabian Society)
-tổ chức của các trí thức Anh chủ trương quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội bằng con đường hòa bình Thời kì 1879-1883, B Shaw viết tiểu thuyết đầu tay Non nớt và 5 tác phẩm khác nhưng chưa được in; cuốn Một người xã hội chủ nghĩa phi xã hội (viết năm 1884) là tiểu thuyết đầu tiên được
in năm 1887 B Shaw được coi là cha đẻ của Kịch ý niệm, ông bắt đầu sáng tác kịch từ năm 1885, nhưng bắt đầu nổi tiếng với vở Những ngôi nhà của người góa vợ (1892) Đến năm 1903, kịch của ông chiếm lĩnh sân khấu Mỹ, Đức; năm 1904 chiếm lĩnh sân khấu trong nước Ông càng nổi tiếng thêm khi vua Anh đến dự buổi biểu diễn vở Hòn đảo khác của John Bull (1904), sau đó kịch của ông lan tràn sang các nước Châu Âu B Shaw được coi là nhà soạn kịch xuất sắc nhất nước Anh, ông muốn dùng nghệ thuật để thức tỉnh con người trước yêu cầu phải thay đổi trật tự tư sản với tất cả các thể chế và tập tục của nó Ông nhấn mạnh đến chức năng giáo dục của sân khấu, nhưng xem chức năng giáo dục không phải là sự áp đặt từ phía nhà viết kịch mà là khơi dậy nhu cầu thẩm mĩ của chính khán giả Những vấn đề gay gắt của xã hội
Trang 3đương thời như thế lực khuynh đảo của đồng tiền, các kiểu bóc lột, tình trạng nghèo khổ của người dân kéo theo các tệ nạn xã hội được phản ánh rõ nét trong kịch B Shaw Phong cách kịch của B Shaw thiên về trào lộng, châm biếm, tìm đường đến chân lí thông qua những nghịch lí Ông đi du lịch nhiều nơi ở các nước Châu Âu, Châu Phi, Liên Xô Trong 2 năm 1932-1933 ông đi vòng quanh thế giới, thăm Châu Mỹ và Nhật Bản Năm 1923, vở Nữ thánh Joan ra đời và được đánh giá là đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của B Shaw, hai năm sau ông được nhận giải Nobel Văn học Vốn không ưa các loại giải thưởng, nghi lễ, B Shaw không đến dự lễ trao giải; giải thưởng được trao cho Đại sứ Anh tại Thụy Điển B Shaw dùng tiền thưởng của giải thành lập Quỹ Văn học dành cho các tác giả viết kịch Năm 94 tuổi, ông bị ngã gãy đùi trong khi làm việc trong vườn nhà và mất cuối năm 1950 Tác phẩm của ông
đã được dịch nhiều sang tiếng Việt Bạn đọc Việt Nam yêu thích những tác phẩm cũng như nhân cách của ông, với nhiều giai thoại về trí tuệ sắc sảo, hài hước và tài hoa của ông * Tác phẩm: Non nớt (Immaturity, 1879), tiểu thuyết Cuộc hôn nhân không hợp lí (The irrational knot, 1880), tiểu thuyết Tình nghệ sĩ (Love among the artists, 1881), tiểu thuyết Ngôi nhà trái tim tan vỡ (Heart break house, 1919), kịch George Bernard Shaw (1856 - 1950) sinh ra ở Dublin, Ireland, sau di cư sang London, Anh, là "cha đẻ" của kịch ý niệm hiện đại, "một trong những nhà viết kịch xuất sắc nhất trong thời đại" Ông còn là một nhà hoạt động chính trị thành công, người đấu tranh cho bình đẳng nam nữ và công bằng xã hội Cho đến nay, ông là người duy nhất trên thế giới được nhận hai giải thưởng cao quý: giải Nobel Văn học (năm 1925) và giải Oscar (năm 1938).
Thấm thía nỗi cơ cực vì túng thiếu của người cầm bút khi mới khởi nghiệp, ông đã dùng tất cả số tiền 35.000 USD của giải Nobel năm ấy để thành lập
"Quỹ văn học dành cho tác giả viết kịch" Ông cũng là một trong số không ít những nhà văn trở nên giàu có từ chính nghề viết.
Trước khi đến với nghề viết, vì kế sinh nhai, Shaw đã từng phải làm rấtnhiều công việc mà ông cho là mang tính "phổ thông tầm thường" Shaw đã từng phải làm văn thư, nhân viên nhà băng, thư ký với đồng lương còm cõi Song bất luận trong hoàn cảnh nào, Shaw cũng không xa rời thế giới nghệ thuật -cái thế giới mà người mẹ và người chị gái thân yêu của ông đang sống và tỏa sáng Shaw luôn tâm niệm: "Đời người chỉ có một lần, quyết không để đời mình trôi đi vô ích" Mà theo quan niệm của riêng Shaw, cuộc đời chỉ thực sự
có ích khi viết một cái gì đó, về một vấn đề gì đó, để cuộc sống của con người trở nên tươi đẹp và hạnh phúc hơn Vì vậy, năm 20 tuổi, Shaw đã rời bỏ quê hương đến London, nơi mà bà mẹ đang dạy âm nhạc để bắt đầu cuộc đời viết
Trang 4báo, nghiên cứu và phê bình sân khấu, rồi viết văn và viết kịch, với mục đích tìm kiếm những khoản tiền lớn để thoát khỏi phận nghèo.
Mộng tưởng lớn nhất thời trẻ của Shaw là kiếm lấy một khoản tiền, sau đó cưới một cô vợ giàu có Tuy nhiên, trước khi trở nên giàu có đến mức có thể
bỏ ra 35.000 USD để làm từ thiện và đủ tiền để du lịch khắp thế giới, Shaw đã trải qua không ít những năm tháng nhọc nhằn, túng bấn.
Ròng rã trong 9 năm đầu khởi nghiệp, Shaw chỉ nhận được 30 USD nhuận bút! Shaw nghèo đến mức không có cả tiền lộ phí để đi đưa bản thảo của mình đến các nhà xuất bản Quần áo của Shaw rách tả tơi, giày há mõm Mọi chi tiêu của Shaw trông cả vào nguồn trợ cấp từ người mẹ Khi đã thành danh, nhớ lại những ngày khốn khó, Shaw thường bùi ngùi: "Lẽ ra tôi phải nuôi gia đình tôi, kết quả thì ngược lại Tôi chưa hề làm được gì cho gia đình mình, còn mẹ tôi phải cố làm việc mà nuôi tôi dù tôi đã đến tuổi trưởng thành" Dẫu vậy, Shaw quyết không từ bỏ nghề viết.
Mỗi ngày, bất luận tâm trạng thế nào, Shaw cũng hạ quyết tâm viết đủ 5 trang.
Vì thế, 5 cuốn tiểu thuyết đã nối tiếp nhau ra đời chỉ trong một thời gian ngắn Tuy nhiên, sách của Shaw viết ra thời kỳ này chỉ để cho mình Shaw đọc, vì tất
cả các nhà xuất bản đều từ chối các tác phẩm của ông, với lý do nội dung của chúng không phù hợp với trào lưu xã hội đương thời Mãi đến năm 1887,
"Một người xã hội chủ nghĩa phi xã hội" là cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Shaw được in, báo hiệu thời kỳ lận đận của ông đã đến hồi kết thúc.
Tự nhận thấy rằng, nếu trông vào số tiền nhuận bút còm cõi nhờ xuất bản tiểu thuyết thì chặng đường đến với đích xem ra thật xa vời, Shaw bèn chuyển sang viết kịch Shaw đã tính như thế này: Nếu kịch bản được đưa ra công diễn, tác giả sẽ có doanh thu thông qua số lượng vé phát hành và số lượng các show diễn Đồng thời, tên tuổi của tác giả cũng nhanh được công chúng biết đến hơn Mặt khác, ông cho rằng, chỉ có sân khấu kịch mới có thể "thức tỉnh con người trước thay đổi của trật tự tư sản với tất cả thể chế và tập tục của nó" Rằng, sân khấu, ngoài chức năng giải trí còn chứa đựng chức năng giáo dục, thông qua việc khơi dậy nhu cầu thẩm mỹ của khán giả Ông đã không ngần ngại đưa lên sân khấu tất cả những vấn đề gay gắt nhất của xã hội đương thời như sự khuynh đảo của đồng tiền, tình trạng nghèo khổ của người dân kéo theo các tệ nạn xã hội
Tất cả những vấn đề "đao to, búa lớn" đó được thể hiện bằng bút pháp trào lộng, châm biếm, tìm đường đến chân lý thông qua những nghịch lý Viện Hàn
Trang 5lâm Thụy Điển đã đánh giá: Shaw viết kịch là "để thỏa mãn những nhu cầu
mà ông đã khơi ra Ông viết kịch với sự vững vàng bản năng, dựa trên niềm tin rằng ông có nhiều điều để nói".
Những vở kịch của Shaw được ông đặt cho những cái tên khá lạ và ấn tượng:
"Những vở kịch khó chịu", "Những vở kịch dễ chịu", "Những ngôi nhà của những người góa vợ", "Ngôi nhà trái tim tan vỡ", ", "Nhà của búp bê", "Đồ đệ của quỷ", "Con người và siêu nhân", "Nữ thánh Joan", "Pygmalion", "Những truyện ngụ ngôn khó tin" Phong cách chung của các vở kịch này đều thiên
về trào lộng, châm biếm, với đặc điểm nổi bật là "sự khắc nghiệt xã hội học mang tính chính thống của ông đối với cộng đồng không hề bị ảnh hưởng bởi định kiến và được kết hợp với sự biểu cảm tâm lý đích thực khi ông đề cập đến từng cá nhân phạm tội Lòng nhân đạo - một trong những đức tính tốt đẹp nhất của ông cũng được thể hiện rõ ràng và trọn vẹn".
Vở "Nữ thánh Joan" hoàn thành vào năm 1923, được đánh giá là đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của Shaw, đã được trình diễn khắp các sân khấu châu
Âu và ở đâu cũng gây tiếng vang lớn Hai năm sau khi "Nữ thánh Joan" ra đời, Shaw đã được trao giải Nobel vì "những sáng tác mang tính tư tưởng và chủ nghĩa nhân văn cao cả, đặc biệt là những vở kịch trào phúng đặc sắc, kết hợp với vẻ đẹp lạ lùng của thơ ca" Vốn bản tính hài hước và hóm hỉnh, khi nhận giải Nobel, Shaw đã nói: "Giải Nobel về văn chương chẳng khác gì chiếc phao được ném cho người đã bơi tới bờ rồi"!
Dẫu cho rằng mình là người đã "bơi đến bờ", song không bao giờ Shaw xa rời cây bút Và mười ba năm sau khi nhận giải Nobel, một trong những kịch bản của Shaw đã được dựng thành phim và đã nhận giải Oscar xuất sắc nhất cho kịch bản Đó là "Pygmalion", một kịch bản được ông viết năm 1912.
Về chuyện thù lao kịch bản, mỗi năm trung bình Shaw nhận được khoảng 100.000 USD, đủ để chi tiêu cho cuộc sống, "tái sản xuất" sức viết và đi du lịch Còn chuyện lấy một người vợ giàu có thì mãi đến năm 40 tuổi Shaw mới thực hiện được Shaw luôn tự cho rằng mình "không có tư cách kết hôn vì luôn làm người khác lo lắng" Về hình thức, Shaw không mấy hấp dẫn vì thân hình gầy gò, chân đi tập tễnh, song xem chừng giới chị em đã không để cho ông thực hiện ý đồ giữ gìn sự "tự do tuyệt đối" của mình Đã từng có không ít
nữ tài tử điện ảnh xinh đẹp chủ động ngỏ lời cầu hôn với Shaw, song ông luôn dùng những câu hài hước để từ chối.
Trang 6Một lần, có một ngôi sao xinh đẹp nhất nhì làng diễn viên châu Âu, vì ngưỡng
mộ tài năng và cả "tiềm lực" kinh tế của Shaw đã "mượn bút thay lời" rằng:
"Em muốn kết hôn với anh để con của chúng ta sẽ có trí thông minh của anh
và có nhan sắc của em" Shaw đã lịch sự viết thư cám ơn và bày tỏ nỗi băn khoăn của mình rằng: "Tôi chỉ ngại, nếu chúng ta lấy nhau thì con chúng ta sẽ
có trí thông minh của cô và có nhan sắc của tôi"
Năm 40 tuổi, Shaw quen với Sialuta, một phụ nữ quý tộc chỉ kém ông có mấy tháng tuổi, lại là một người vô cùng giàu có Dẫu đã ở tuổi 40 nhưng Sialuta vẫn cực kỳ xinh đẹp, trẻ trung và đặc biệt đôi mắt xanh màu ngọc bích rất quyến rũ Nếu ai không biết sẽ lầm tưởng nàng phải kém nhà biên kịch tài ba
độ hai chục tuổi Tuy đã gặp được đúng đối tượng, nhưng Shaw vẫn dùng dằng không muốn tính đến chuỵên hôn nhân Nhưng rồi, một lần Shaw bị ốm nặng, phải nằm liệt giường.
Thời gian đó Sialuta đang có chuyến làm ăn tại Roma, khi nhận được tin đã
bỏ công việc, vội vàng quay về London Nhìn thấy Shaw gầy gò, xanh xao, suy nhược nằm trong căn phòng bừa bộn, bẩn thỉu, hôi hám đến mức "dù có phải thuê bảy, tám người làm công quét dọn thì cõ lẽ cũng phải mất 50 năm mới quét sạch được" như cách nói tự trào của Shaw, nhưng Sialuta vẫn
"mang" Shaw đến ngôi biệt thự của mình ở một miền quê thanh vắng và ân tình săn sóc, chữa bệnh cho ông Khi khỏi bệnh, việc làm đầu tiên của Shaw là đặt vào tay Sialuta chiếc nhẫn kim cương lóng lánh có trọng lượng nhiều cara
và tờ giấy đăng ký kết hôn còn thơm mùi giấy mực.
Cuộc hôn nhân mỹ mãn của họ kéo dài 45 năm, cho đến tận khi Sialuta qua đời Bà luôn là "cánh tay" đắc lực của Shaw trong việc tuyên truyền chủ nghĩa Fabian - một học thuyết chính trị được ra đời ở Anh năm 1884, chủ trương thực hiện chủ nghĩa xã hội bằng phương thức hòa bình mà Shaw là một trong những người lên tiếng công khai ủng hộ và tích cực tuyên truyền cho học thuyết này Thế nhưng, vẫn với bản tính trào lộng, Shaw luôn cố tỏ ra chẳng
để ý gì đến việc làm cao cả của người vợ, thậm chí còn "phũ mồm"mà nói rằng: "Tôi chưa bao giờ gặp một người phụ nữ nào nhàm chán
2. Những yếu tố ảnh hưởng đến phong cách sáng tác của B.Shaw
-Thời đại: B.so chứng kiến một thời đại đầy sống gió và đấu tranh quyết liệt ở châu Âu cũng như toàn thế giới
-Hoàn cảnh gia đình: sinh ra trong một gia đình không trọ vẹn hạnh phúc, B.So thấu hiểu được nỗi bất hạnh
Trang 7-Con đường sự nghiệp của B.So không được may mắn, đầy những khó khăn.
Thúc đẩy B.So đi tìm cho mình một con đường mới: “Tôi tạo lập con người của riêng tôi – ông viết – thay cho kiếp nô lệ”
Trang 8II. Tác phẩm Ngôi nhà trái tim tan vỡ:
1. Ý nghĩa nhan đề : “ Ngôi nhà trái tim tan vở”
Hầu hết những tác phẩm của Bernard Shaw điều có sự lựa chọn một cái nhan đề vô
cùng khác biệt và lạ lùng hơn những nhà soạn kịch trước và sau ông “Ngôi nhà trái
tim tan vở” cũng không ngoại lệ, cũng nằm trong sự lựa chọn khác biệt đấy Ngay trong
những lời nói đầu của vở kịch, ông đã chỉ ra rằng “Ngôi nhà trái tim tan vở” đó là châu
âu học thức và nhà nhàn du trước chiến tranh cuộc sống của những con người trong
ngôi nhà đó là cuộc sống “trống rỗng về tinh thần cũng như thiên nhiên ghét sự trống
rỗng, họ lập tức lấp đầy và chổ đó bằng tình dục, bằng đủ mọi thú vui tao nhã”
Với các mối quan hệ vô cùng phức tạp, những con người xuất hiện trong ngôi nhà đó Hầu hết tất cả bọn họ điều cảm thấy bị tan vở từ trong trái tim nhưng vô phương cứu
chữa và dường như họ không muốn cứu chữa nữa (Husabai, Atuốt phu nhân) hoặc tìm cách cứu chữa thì cũng cứu chữa một cách sai lầm (Ely) Do đó, họ sống buông thả
mỗi người một cách riêng của mình Nhưng dù cách nào thì họ cũng không thoát khỏi cái nghịch lí đang hiện diện trong chính họ
2.Lời đề tựa hài kịch Bernard Shaw
Toàn bộ tác phẩm dường như là sự tổng hợp các nghịch lý, sự ngược đời từ nội dung đến nghệ thuật Không như những kịch tác gia khác với lời mở đầu chỉ nhằm giới thiệu
nội dung chính của vở kịch, đối với Shaw, lời tựa của vở kịch gần như chiếm một phần
ba, có khi chiếm hơn nửa nội dung chính vở kịch Cụ thể các vở kịch sau: Nữ thánh Jan gần 70 trang hay Chiếc xe táo trên 30 trang
Shaw giải thích : “Lý do phần lớn các nhà soạn kịch không viết những lời tựa cho các
vở kịch của họ là vì họ không viết nổi Thực vậy, tay nghề của nhà triết học ý thức sâu sắc và của nhà phê bình sành sỏi hoàn toàn không phụ thuộc tay nghề của kịch tác gia…Vả chăng, tôi, tôi xin nói tại sao tôi lại phải đi nhờ một người khác khen ngợi mình, trong khi tôi có thể tự khen tôi? Tôi có đầy đủ khả năng cần thiết để biện hộ”.
Thoạt đầu, nhận xét trên có lẽ hơi quá bởi Shaw đã phá vỡ cái phong cách viết kịch từ
trước đến nay Nhưng nếu xét kỹ thì những lời tựa phụ đề của Shaw lại đóng một vai trò tối quan trọng trong việc hiểu được cái hồn của tác phẩm, giúp người xem có cái nhìn sâu sát hơn, cặn kẽ hơn về những vở kịch của ông Thực vậy, đối với lời tựa dài hơn 40
trang của “ngôi nhà trái tim tan vỡ”, Shaw đã bộc lộ những trăn trở, suy tư của mình
đối với đất nước Anh, cụ thể là đời sống của trí thức và giới trẻ ở Anh sẽ đi về đâu trong
cái xã hội Tư Bản chủ nghĩa, sân khấu kịch nghệ sẽ đi về đâu khi “đêm đêm ở các rạp
hát người ta được những vở kịch hề” thì thích thú hơn “loại kịch nghiêm túc bị loại ra khỏi sân khấu”.
Điều nói trên đã chứng tỏ hài kịch ý niệm của ông khác xa với những nhà soạn kịch nổi tiếng lừng danh trước đây Trong khi những nhà viết kịch lừng danh như sêxpia không
hề chú ý đến lời đề tựa, lời mở đầu của vở kịch, thì đằng này ông lại dành rất nhiều
Trang 9những trang viết cho những lời mở đầu vở kịch Ông cho đó là một phần không thể thiếu trong các vở kịch của ông Thật vậy, những lời đề tựa của ông rất phù hợp với loại
kịch ý niệm mà ông được coi là cha đẻ nó Khi đọc các vở kịch của ông tiêu biểu là “
Ngôi nhà trái tim tan vở” ta nhận thấy, các lời đề tựa và kịch bản hổ trợ lẫn nhau làm
cho sự tiếp nhận và niềm hứng thú của chúng ta được sâu sắc thêm Mặt khác, chắc chắn các lời đề tựa cũng góp phần không nhỏ cho các đạo diễn và diễn viên khi đưa kịch của ông lên sân khấu Như vậy, lời đề tựa cũng phần nào đến được với người xem
một cách gián tiếp Có thể coi lời đề tựa trong các vở hài kịch ý niệm của Shaw như
cuộc trò chuyện của nhà văn với mọi người xung quanh tác phẩm, nếu xem xét ở góc
độ này ta có thể kết luận những lời đề tựa rất có lí do để tồn tại trong kịch của Bernard Shaw
3. Ngôi nhà trái tim tan vở - Sự giao tranh một cách hóm hỉnh và trang nghiêm của
hệ tư tưởng và triết lí nhân sinh quan.
Chiếc mặt nạ hài hước:
Sự hài hước bắt đầu từ khi mở màn vở kịch Dường như tất cả trong Ngôi nhà trái tim
tan vở điều xuất hiện trước mắt chúng ta dưới dạng các nghịch lí một ngôi nhà hình
con tàu mũi nhọn- chứ không phải hành động kịch xảy ra trên tàu - nhà có sân vườn, nhưng trong sân lại nhô lên cái mái tròn của đài quan sát và giữa đài quan sát với ngôi nhà là một cột cờ tất cả hiện ra như một chiếc tàu, chứ không phải một ngôi nhà Các nhân vật rất hài hước, tất cả bọn họ xuất hiện trong ngôi nhà đó dường như đều lạc lõng, chẳng một ai vào đúng vị trí của mình nếu chưa điên thì cũng đã ngớ ngẫn từ cụ Sôtôvơ một chủ nhà kì vị, đến ông chủ Mengan ngoài 50 tuổi là một nhà kinh doanh thế mà bao giờ cũng khóc hu hu như đứa trẻ con
Mối quan hệ của các nhân vật vô cũng phức tạp nhưng không kém phần hài hước Các nhân vật trong ngôi nhà đấy có một cuộc sống vô cùng trống rỗng, các nhân vật yêu
đương lăng nhăng Hecto vừa tán tỉnh Ely lại vừa tán tỉnh em vợ là ATuốt phu nhân, hay Mengan định cầu hôn Ely nhưng lại tỏ tình với bà Husabai Hamông từng nhận
xét những nhân vật trong hài kịch của Bernard Shaw phơi bày tâm hồn một cách hoàn toàn thành thực
Hình ảnh biểu tượng trang nghiêm :
Ngôi nhà hình con tàu là một biểu tượng, nó là hình ảnh của nước Anh già nua, ọp ẹp dưới con mắt của tác giả đã là ngô nhà- con tàu thì tất nhiên “ không nền móng không
cơ sở”, tròng trành trước bão táp của cuộc đời
Ý nghĩa biểu tượng còn thể hiện qua những mối liên tưởng ngoài văn bản một thi sĩ người Anh đã nói về xứ sở của mình trong vở kịch Sattơctơn (1835) của nhà văn pháp
vinhi: “Nước Anh là một con tàu, hòn đảo của chúng ta có hình dáng ấy; mũi quay về
hướng bắc, nó như thả neo giữa biển khơi, trong coi lục địa công việc của chúng ta
là ở trên con tàu lớn Đức vua, các nguyên lão, các nghị sĩ ở vị trí đài chỉ huy, bánh
Trang 10lái và la bàn, còn chúng ta ai nấy điều nắm tay vào dây chão leo lên cột buồm, giương buồm và nập các khẩu pháo tất cả chúng ta đều trong đoàn thủy thủ và chẳng có ai là
vô ích trong việc điều khiển con tàu quang vinh” (hồi III Lớp 6)
Con tàu còn có thể hiểu theo hướng mở rộng là toàn thể châu âu nếu căn cứ vào lời đề
tựa của nhà văn “ Ngôi nhà trái tim tan vở ở đâu? Đó là châu âu học thức và nhàn
du trước chiến tranh”.
4. Thi pháp kịch
a) Bố cục
Kịch truyền thống đòi hỏi kịch phải có cốt truyện xây dựng trên một hành động, còn tất
cả những tuyến khác thì đều phải gắn bó chặt chẽ với nhau và với hành động duy nhất ấy Các sự kiện kịch phải diễn ra ở một nơi chốn với một thời gian và hành động nhất định Nhưng kịch của So, bố cục lỏng lẽo, chẳng có mở đầu cũng chẳng có kết thúc, không có
một cốt truyện logic để dẫn dắt kịch bản Các nhân vật của Ngôi nhà trái tim tan vỡ cứ tự
nhiên xuất hiện, tự nhiên hành động, và cũng tự nhiên biến mất nhưng lại chẳng có mục đích nào đáng kể, động cơ nào cụ thể thúc đẩy nhân vật hành động hay xuất hiện Điều đó
dễ tạo cho khán giả không khí buồn tẻ, nhàn nhạt, chán ngắt về lối sống của các nhân vật,
họ cứ đều đều nói, hành động đều đều theo đẳng cấp của họ như thể sự việc không xảy
ra Thế nhưng nghệ thuật của tác giả, cái độc đáo khiến Shaw trở nên nổi tiếng cũng bởi chỗ đó