BÀI GIẢNG TIM VÀ MẠCH MÁU

Cấu tạo ngoài Tĩnh mạch chủ trên Tâm nhĩ phải Động mạch vành phải Tâm thất phải Tĩnh mạch chủ dưới Cung động mạch chủ Động mạch phổi Tĩnh mạch phổi Tâm nhĩ trái Động mạch vành trái... Cấ

Môn :Sinh học 8

Hãy mô tả đường đi của máu trong vòng tuần hoàn lớn và vòng tuần hoàn

nhỏ?

Hình 16.1 Sơ đồ cấu tạo hệ tuần hoàn

nhĩ trái

Hệ tuần hoàn máu cấu tạo từ những thành phần nào? Nêu chức năng của từng thành phần?

I Cấu tạo tim

1 Cấu tạo ngoài

Tim ở vị trí nào trong cơ

thể?

-Vị trí: Ở khoang ngực, giữa 2 lá

phổi, mỏm tim lệch sang bên trái.

TIM ĐƯỢC BAO BỌC BỞI MÀNG TIM

Ở khoang ngực, giữa 2 lá phổi, mỏm tim lệch sang bên trái.

-Vị trí:

- Hình dạng:

- Màng tim bao bọc ngoài.

Hình chóp, đáy trên, đỉnh dưới.

I Cấu tạo tim

1 Cấu tạo ngoài

Tĩnh mạch chủ trên

Tâm nhĩ phải Động mạch vành phải

Tâm thất phải Tĩnh mạch chủ dưới

Cung động mạch chủ

Động mạch phổi Tĩnh mạch phổi Tâm nhĩ trái Động mạch vành trái

I Cấu tạo tim

1 Cấu tạo ngoài

2 Cấu tạo trong

Những loại mô nào cấu tạo nên tim?

- Tim được cấu tạo bởi cơ tim và

mô liên kết.

I Cấu tạo tim

Quan sát hình nhận biết cấu tạo trong của tim.

2 Cấu tạo trong

1 Cấu tạo ngoài

-Tim chia 2 nửa riêng biệt, có 4

ngăn

+ 2 tâm thất: TTT, TTP + 2 tâm nhĩ: TNT, TNP

- Tim được cấu tạo bởi cơ tim

TN trái

TT phải

TT trái

Tim chia mấy ngăn?

Cấu tạo trong của tim

Tim có thể chia thành mấy nửa riêng biệt?

Tâm thất phải

Tâm nhĩ phải

Tâm nhĩ trái

Tâm thất trái

I Cấu tạo tim

2 Cấu tạo trong

1 Cấu tạo ngoài

- Tim có 4 ngăn,

2 nửa riêng biệt

(Vòng tuần hoàn nhỏ)

2 Cấu tạo trong

1 Cấu tạo ngoài

I Cấu tạo tim

Bảng 17-1 Nơi máu được

bơm tới từ các ngăn tim

I Cấu tạo tim

2 Cấu tạo trong

1 Cấu tạo ngoài

(Vòng tuần hoàn nhỏ) Căn cứ vào chiều dài quãng đường mà máu được bơm qua, dự đoán xem:

Ngăn tim nào có thành cơ tim dày nhất và ngăn tim nào có thành cơ tim mỏng nhất ?

Tâm thất trái có thành cơ tim dày nhất Tâm nhĩ phải có thành cơ tim mỏng

nhất.

Cấu tạo trong của tim

I Cấu tạo tim

2 Cấu tạo trong

1 Cấu tạo ngoài

- Tim có 4 ngăn:

+ 2 tâm thất: TTT, TTP

+ 2 tâm nhĩ: TNT, TNP

- Tim được cấu tạo bởi cơ tim

+ Nửa trái dày hơn nửa phải

+ Tâm thất dày hơn tâm nhĩ

Cấu tạo trong của tim

I Cấu tạo tim

Nhờ đâu máu chỉ vận chuyển theo một chiều từ tâm nhĩ xuống tâm thất và từ tâm thất đến động mạch?

máu?

Van động mạch phổi

Sơ đồ tim bổ dọc

I Cấu tạo tim

Van 3 l¸

I Cấu tạo tim

Van ba lá

I Cấu tạo tim

2 Cấu tạo trong

1 Cấu tạo ngoài

+ Nửa trái dày hơn nửa phải

+ Tâm thất dày hơn tâm thất

- Van tim giúp máu vận chuyển một chiều:

+ Giữa tâm nhĩ và tâm thất có van nhĩ thất

+ Giữa tâm thất và động mạch có van động mạch

Van nhĩ thất

Van động mạch

Tâm thất trái Tâm thất phải

Tâm nhĩ phải

Tâm nhĩ trái

Cấu tạo trong của tim

I Cấu tạo tim

Tâm thất phải

Tâm nhĩ phải

Tâm nhĩ trái

Tâm thất trái

I Cấu tạo tim

2 Cấu tạo trong

1 Cấu tạo ngoài

II Cấu tạo mạch máu Biểu bì

Cơ trơn

Mô liên kết

Động mạch nhỏ

Tĩnh mạch nhỏ

Hình 17-2: Sơ đồ cấu tạo các mạch máu

Quan sát H.17-2, cho biết có những loại mạch máu nào?

Có 3 loại mạch máu: Động mạch, Tĩnh mạch và mao mạch

Mao mạch

I Cấu tạo tim

II Cấu tạo mạch máu Biểu bì

Cơ trơn

Mô liên kết

mô liên kết) với lớp cơ trơn và mô liên kết dày hơn TM.

nhưng lớp cơ trơn và mô liên kết mỏng hơn ĐM.

- Lòng rộng hơn

- Có van

Dẫn máu từ tim đến

cơ quan

Dẫn máu từ

So sánh cấu tạo động mạch

và tĩnh mạch? Tại sao có sự giống và khác nhau?

Cấu tạo của mao mạch?

Mao mạch phù hợp chức năng gì?

I Cấu tạo tim

Cơ trơn

Mô liên kết

cơ trơn, biểu bì) với lớp mô

liên kết và lớp cơ trơn dày

hơn tĩnh mạch Lòng hẹp hơn

Hình 17-2: Sơ đồ cấu tạo các

mạch máu

I Cấu tạo tim

Cơ trơn

Mô liên kết

cơ trơn, biểu bì) với lớp mô

liên kết và lớp cơ trơn dày

nhưng lớp mô liên kết và lớp

cơ trơn mỏng, lòng rộng hơn

động mạch

- Dẫn máu từ cơ quan về tim

và có van

I Cấu tạo tim

II Cấu tạo mạch máu

3 Mao mạch

Biểu bì

Cơ trơn

Mô liên kết

Thành mao mạch chỉ

có một lớp biểu bì Van Biểu bì

Cơ trơn

Mô liên kết

Động mạch nhỏ Tĩnh mạch nhỏ

Hình 17-2: Sơ đồ cấu tạo các mạch máu

Để phù hợp với chức năng trao đổi chất, mao mạch có cấu tạo như thế nào?

1 Động mạch

2 Tĩnh mạch

Nhỏ và phân nhánh nhiều, thành mỏng, gồm

một lớp biểu bì, thích hợp với chức năng tỏa

rộng tới từng tế bào để trao đổi chất

- Dẫn máu từ cơ quan về tim

- Dẫn máu từ tim đến cơ quan

- Thành có 3 lớp (mô liên kết,

cơ trơn, biểu bì) với lớp mô

liên kết và lớp cơ trơn dày

- Thành giống động mạch

nhưng lớp mô liên kết và lớp

cơ trơn mỏng, lòng rộng hơn

động mạch và có van

I Cấu tạo tim

Thử tính xem trung bình mỗi phút diễn ra bao nhiêu chu kì co dãn tim (nhịp tim)?

Quan sát hình trả lời câu hỏi:

Mỗi chu kỳ tim co dãn bao nhiêu giây?

0,8 s

60s (1 phút) : 0,8s = 75 lần

II Cấu tạo mạch máu

III Chu kì co dãn của tim

I Cấu tạo tim

II Cấu tạo mạch máu

III Chu kì co dãn của tim

Tim co dãn theo chu kì Mỗi

I Cấu tạo tim

Trong mỗi chu kỳ, tâm nhĩ làm việc bao nhiêu giây? Nghỉ bao nhiêu giây?

1 chu kỳ: TN làm việc 0,1s và nghỉ 0,7s

Trong mỗi chu kì tâm thất làm việc bao nhiêu giây? Nghỉ bao nhiêu giây?

1 chu kỳ: TT làm việc 0,3s, nghỉ 0,5s

Tại sao tim làm việc suốt đời không mệt

1 chu kì tim nghỉ ngơi hoàn toàn 0,4s

II Cấu tạo mạch máu

III Chu kì co dãn của tim

Tim co dãn theo chu kì Mỗi

chu kì gồm 3 pha (0,8s):

- Pha nhĩ co

- Pha thất co

- Pha dãn chung

I Cấu tạo tim

II Cấu tạo mạch máu

III Chu kì co dãn của tim

Pha thất co

Pha dãn chung

Bảng 17.2 - Hoạt động của các van

trong sự vận chuyển máu

Mở

Đóng

Từ TN vào TT Đóng

Mở

Từ TT vào ĐM

Từ tĩnh mạch vào TN rồi vào TT

I Cấu tạo tim II Cấu tạo mạch máu

III Chu kì co dãn của tim

Tim co dãn theo chu kì Mỗi chu kì gồm 3 pha(0,8s):

Pha nhĩ co ( 0,1s) máu từ TN TT Pha thất co (0,3s) máu từ TT ĐM Pha dãn chung (0,4s) máu hút từ TN

1 Cấu tạo ngoài

2 Cấu tạo trong

- Tim có 4 ngăn, mỗi ngăn 60 ml

máu, 2 tâm nhĩ, 2 tâm thất

- Tim được cấu tạo bởi cơ tim

+ Van nhĩ thất giúp máu từ tâm nhĩ tâm thất

+ Van động mạch giúp máu từ tâm thất động mạch TT

Câu 3: Van nhĩ thất của tim có tác dụng giúp máu di chuyển một

đều chứa khoảng:

Câu 4: Loại mạch nào có nhiều

5

2 3

4

6

7

1 Lo¹i m¹ch nµo cã thµnh dµy nhÊt?

3 4 5 6 8 2

2 Lo¹i van nµo gióp m¸u ch¶y theo mét

chiÒu tõ t©m nhÜ xuèng t©m thÊt? 3 Lo¹i c¬ nµo cÊu t¹o nªn thµnh cña tim? 5 Ng¨n tim nµo cã thµnh 4.Chu k× co gi·n cña tim gåm mÊy pha?

3 M 4i 7

3 P

4I

T

Tim

- Về nhà học bài

- Làm bài tập trong vở bài tập

- Đọc mục “Em có biết”

- Xem trước bài 18 “Vận chuyển

máu qua hệ mạch Vệ sinh hệ tuần hoàn máu”

Cảm ơn sự chú ý quan tâm theo dõi của quý thầy cô cùng tất cả các em Chúc các em

học tốt