S T T Tên bài thơ Tác giả Năm sáng tác Thể thuật 1 Đồng chí Chính Hữu 1948 Tự do Tình đồng chí của những ng ời lính dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ và lý t ởng chiến đấu,đ ợc thể hi
Trang 1Tiết126: Ôn tập về thơ
I.Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam
S
T
T
Tên bài
thơ Tác giả Năm sáng
tác
Thể
thuật
1 Đồng
chí Chính Hữu 1948 Tự do Tình đồng chí của những ng ời lính dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ
và lý t ởng chiến đấu,đ ợc thể hiện thật tự nhiên,bình dị mà sâu sắc trong mọi hoàn cảnh,nó góp phần quan trọng tạo nên sức mạnh và vẻ
đẹp tinh thần của ng ời lính cách mạng.
Chi tiết,hình
ảnh,ngôn ngữ giản dị,chân thực,cô
đọng,giàu sức biểu cảm.
2 Bài thơ
về tiểu
đội xe
không
kính
Phạm tiến Duật
1969 Tự do T thếhiên ngang,tinh thần chiến đấu
bình tĩnh,dũng cảm,niềm vui lạc quan của những ng ời lính lái xe trên những nẻo đ ờng Tr ờng Sơn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
Chất liệu hiện thực sinh
động;hình ảnh
độc đáo;giọng
điệu tự nhiên,khoẻ khoắn;giàu tính khẩu ngữ
Trang 2Tiết126: Ôn tập về thơ
ST
T
Tên bài
thơ
Tác giả
Năm sáng tác
Thể thơ
Tóm tắt nội dung
Đặc sắc nghệ thuật
thuyền
đánh cá
Huy Cận
1958 Bảy
chữ
Cảm xúc t ơi khoẻ về thiên nhiên và lao động tập thể qua cảnh một chuyến ra khơi đánh cá
của những ng dân Quảng ninh
Nhiều hình ảnh
đẹp,rộng lớn,đ ợc sáng tạo bằng liên t ởng và
t ởng t ợng;âm h ởng khoẻ khoắn,lạc quan
4 Bếp lửa Bằng
Việt 1963 Thơ bảy
chữ
và tám chữ
Những kỷ niệm đầy xúc
động về tình bà cháu,thể hiện lòng kính yêu,trân trọng và biết ơn của cháu đối với bà và cũng
là đối với gia đình,quê h
ơng,đất n ớc
Kết hợp giữa biểu cảm với miêu tả và bình luận;sáng tạo hình ảnh bếp lửavới hình ảnh ng ời bà
I.Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam.
Trang 3Tiết126: Ôn tập về thơ
S
T
T
Tên bài
thơ Tác giả Năm sáng
tác
Thể
thuật
5 Khúc hát
ru những
em bé lớn
trên l ng
mẹ
Nguyễn khoa
Điềm
1971 Chủ
yếu
là tám chữ
Thể hiện tình yêu th ơng con của ng ời mẹ dân tộc Tà-ôi gắn liền với lòng yêu n ớc,tinh thần chiến đấu và khát vọng về t ơng lai
Khai thác
điệu ru ngọt ngào,trìu mến
6 ánh trăng Nguyễn
Duy 1978 Năm chữ Từ hình ảnh ánh trăng trong thành phố,gợi lại những năm
tháng đã qua của cuộc đời ng
ời lính gắn bó với thiên nhiên
đất n ớc,nhắc nhở thái độ sống tình nghĩa,thuỷ chung
Hình ảnhbình
dị mà giàu ý nghĩabiểu
t ợng,giọng
điệu chân thành nhỏnhẹ
ILập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam
Trang 4Tiết126: Ôn tập về thơ
ST
T Tên bài thơ Tác giả Năm sáng
tác
Thể
7 Con cò Chế
lan Viên
1962 Tự do Từ hình t ợng con cò trong
những lời hát ru,ca ngợi tình mẹ và ý nghĩa của lời
ru đối với đời sống của mỗi con ng ời
Vận dụng sáng tạo hình ảnh và giọng
điệu lời ru của ca dao
xuân
nho
nhỏ
Thanh Hải 1980 Năm chữ Cảm xúc tr ớc mùa xuân của thiên nhiênđấtn ớc,thể hiện
ớc nguyệnchânthành góp phần mùa xuân nhỏ của mình vào cuộc đời chung
Nhạc điệu trong sáng,thiết tha,gần với dân ca;hình ảnh
đẹp,giản dị,so sánh,ẩndụ sángtạo
I.Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam.
Trang 5Tiết126: Ôn tập về thơ
ST
T Tên bài
thơ
Tác giả Năm
sáng tác
Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật
lăng
Bác
Viễn
Ph ơng
chữ
Lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác
Hồ trong một lần từ miền Nam ra viếng lăng Bác
Giọng điệu trang trọng,tha thiết;hình
ảnh ẩn dụ,ngôn ngữ bình dị,cô đúc
10 Sang
thu
Hữu Thỉnh
Sau 1975
Năm chữ
Biến chuyển của thiên nhiên lúc giao mùa từ hạ sang thu qua sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ
Hình ảnh thiên nhiên
đ ợc gợi tả bằng nhiều cảm giác tinh nhạy,ngôn ngữ chính xác,gợi cảm
I.Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam.
Trang 6Tiết126: Ôn tập về thơ
STT Tên
bài
thơ
Tác giả Năm sáng
tác Thể thơ Tóm tắt nội dung Đặc sắc nghệ thuật
với
con
Y Ph
ơng Sau 1975 Tự do (bản dịch
từ tiếng Tày)
Bằng lời trò chuyện với con,bài thơ thể hiện sự gắn bó,niềm tự hào
về quê h ơng và
đạo lý sống của dân tộc
Cách nói giàu hình
ảnh,vừa cụ thể,vừa gợi cảm,vừa gợi ý nghĩa sâu xa
I.Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam.
Trang 7Tiết126: Ôn tập về thơ
a.Giai đoạn kháng chiến chống Pháp(1945-1954):
-Đồng chí
b.Giai đoạn hoà bình sau cuộc kháng chiến chống Pháp(1954-1964):
-Đoàn thuyền đánh cá,Bếp lửa,Con cò
c.Giai đoạn chống Mỹ(1964-1975)
Bài thơ về tiểu đội xe không kính,Khúc hát ru những em bé lớn trên l ng mẹ
d.Giai đoạn từ sau 1975:
.ánh trăng,Mùa xuân nho nhỏ,Viếng lăng Bác,Nói với con,Sang thu
-Các tác phẩm thơ kể trên đã tái hiện lại cuộc sống đất n ớc và hình ảnh con ng ời Việt Nam suốt một thời kỳ lịch sử từ sau cách mạng tháng Tám 1945,qua nhiều giai
đoạn:
+Đất n ớc và con ng ời Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chốngMỹ với nhiều gian khổ,hi sinh nh ng rất anh hùng
+Công cuộc xây dựng đất n ớc và những quan hệ tốt đẹp của con ng ời
+Tình yêu đất n ớc,quê h ơng;tình đồng chí,sự gắn bó với cách mạng,tình mẹ con ,bà cháu,…
cháu,…
bài thơ theo từng giai
đoạn d ới đây?
Các tác phẩm thơ đã thể hiện nh thế nào về cuộc sống của đất n ớc
và t t ởng,tình cảm của con ng ời trong các giai đoạn ấy?
Tìm đọc một số câu thơ thể hiện nội dung trên?
Trang 8Tiết126: Ôn tập về thơ
III.Những bài thơ cùng đề tài:
1.Tình mẹ con thắm thiết,thiêng liêng:
=>khúc hát ru những em bé lớn trên l ng mẹ;Con cò;Mây và sóng
ở bài Khúc hát ru Khúc hát ru … … ;Con cò ;Con cò cách thể hiện có điểm gần gũi,đó là dùng
mang những nét riêng biệt.
Những điểm khác nhau: +Khúc hát ru… Khúc hát ru… thể hiện sự thống nhất của tình
ng ời mẹ dân tộc Tà-ôi trong hoàn cảnh hết sức gian khổ của chiến khu miền Tây Thừa Thiên,trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
+Con cò khai thác và phát triển tứ thơ từ hình t ợng con cò trong ca dao hát ru,để ca ngợi tình mẹ con và ý nghĩa của lời ru
+Mây và sóng hoá thân vào lời trò chuyện hồn nhiên ngây thơ của em bévới mẹ để thể hiện tình yêu mẹthắm thiết tình yêu mẹthắm của trẻ thơ.Mẹ đối với bé
là vẻ đẹp,niềm vui,sự hấp dẫn lớn nhất,hơn cả những điều hấp dẫn
khác trong vũ trụ.
Những bài thơ nào cùng đề tài trên?
Hình thức thể hiện tình cảm ở các bài thơ Khúc hát ru Khúc hát ru … … ,Con ,Con
cò nh thế nào?Chỉ ra những điểm khác biệt trong nội dung và cách biểu hiện tình cảm của bài Khúc hát
ru … và Con
So sánh hai bài thơ trên với bài
Mây và sóng?
Trang 9Tiết126: Ôn tập về thơ
2/Hình ảnh ng ời lính trong kháng chiến và thời bình:
-Đồng chí; Bài thơ về tiểu đội xe không kính; ánh trăng
*Giống nhau: Cả 3 bài đều viết về ng ời lính cách mạng với vẻ đẹp trong tính cách và tâm hồn của họ
*Những điểm khác nhau:
xuất thân từ nông dân nơi những làng quê nghèo khó,tình nguyện và hăng hái ra đi chiến đấu
chiến đấu Tình đồng chí của những ng ời đồng đội dựa trên cơ sở chung,cùng cảnh ngộ,cùng chia sẻ những gian lao,thiếu thốn và cùng lý t ởng chiến đấu.
ờng Tr ờng Sơn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.Bài thơ làm nổi bật
ờng Tr ờng Sơn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.Bài thơ làm nổi bật tinh thần dũng cảm,bất chấp khó khăn nguy hiểm,t thế hiên ngang,niềm lạc quan và ý chí
chiến đấu giải phóng miền Nam.
trong thời bình Bài thơ gợi lại những Bài thơ gợi lại những kỷ niệm gắn bó của ng ời lính với đất n ớc,đồng
Kể tên những bài thơ viết về hình ảnh ng ời lính?
cách thể hiện hình ảnh ng ời línhvà tình đồng đội của họ ở trong các bài thơ trên nh thế nào?
chỉ ra điểm giống và khác nhau ở mỗi bài?
Trang 10Tiết126: Ôn tập về thơ
IV.Bút pháp xây dựng các hình ảnh thơ trong các bài: Đoàn thuyền đánh cá; á nh trăng; Mùa xuân nho nhỏ; Con cò
-Đoàn thuyền đánh cá:bút pháp lãng mạn,nhiều hình ảnh so
sánh,t ởng t ợng,t ởng t ợng bay bổng.Giọng thơ vui,khoẻ
khoắn.Đó là bài ca lao động sôi nổi,phấn chấn,hào hùng.Hình
ảnh đặc sắc :Đoàn thuyền ra khơi đánh cá,trở về.
-ánh trăng: Bút pháp gợi nghĩ,gợi tả,ý nghĩa khái quát.Lời tự
tình,độc thoại,ăn năn,ân hận với chính mình.Hình ảnh đặc
sắc:ánh trăng im phăng phắc.
-Con cò: Bút pháp dân tộc-hiện đại,phát triển hình ảnh con cò
trong ca dao và lời hát ru.Hình ảnh đặc sắc:Con cò-Cánh cò.
-Mùa xuân nho nhỏ :bút pháp hiện thực và lãng mạn,chất Huế
đậm đà.Lời tâm nguyện tr ớc lúc đi xa.Hình ảnh đặc sắc:Mùa
Trang 11Tiết126: Ôn tập về thơ
I.Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam.
II.Giai đoạn sáng tác
III.Những bài thơ cùng đề tài:
IV.Bút pháp xây dựng các hình ảnh thơ trong các bài:
Đoàn thuyền đánh cá; ánh trăng; Mùa xuân nho nhỏ; Con cò.
V.Phân tích một khổ thơ :
Tr ớc khi qua đời,khi nằm trên gi ờng bệnh,nhà thơ Thanh Hải đã
để lại những vần thơ tràn đầy tình yêu với cuộc sống Khung
cảnh mùa xuân xứ Huế gợi lên lòng ông sự rung cảm kỳ diệu:
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đ a tay tôi hứng
Trang 12Khổ thơ đã vẽ lên một bức tranh sinh đông,t ơi tắn sắc màu
và tràn ngập âm thanh của tiếng chim.Một không gian rộng lớn,bát ngát màu xanh của n ớc,của trời,điểm xuyết trong đó một vài bông súng tím biếc.Quả là thơ mộng,dịu dàng xứ Huế!Sức sống t ơi trẻ của mùa xuân đã khiến nhà thơ bất
giác đ a tay run rẩy hứng lấy từng giọt mùa xuân đặc sánh
mà theo sự t ởng t ợng của ông nó nh có hình,có khối.Phải có một tấm lòng yêu th ơng cuộc sống tha thiết lắmThanh Hải mới có thể quên đi bệnh tật để mở rộng lòng mình với đất trời nh thế.
