Bai 1 - CD 12

* Hiện nay, nhiều ng ời vẫn th ờng nghĩ rằng pháp luật chỉ là những điều cấm đoán, là sự hạn chế tự do cá nhân, là việc xử phạt..., từ đó hình thành thái độ e ngại, xa lạ với pháp luật,

STT Tên bài Số tiết

Bài 3 Công dân bình đẳng tr ớc pháp luật 1

Bài 4 Quyền BĐ của CD trong một số lĩnh vực 3

Bài 5 Quyền BĐ của các dân tộc , tôn giáo 2

Bài 6 Công dân với các quyền tự do cơ bản 4

Bài 7 Công dân với các quyền dân chủ 3

Bài 8 PL với sự phát triển của công dân 2

Bài 9 PL với sự phát triển bền vững của ĐN 4

Bài 10 PL với hòa bình và sự PTTB của nhân loại 2

ChươngưtrìnhưmônưGDCDưlớpư12ư:

Mục tiêu : 1- Kiến thức :

- Nêu đ ợc khái niệm , bản chất của pháp luật (PL) ; mối quan

hệ giữa PL với kinh tế , chính trị , đạo đức

- Hiểu đ ợc vai trò của PL đối với đời sống của mỗi cá nhân ,

Nhà n ớc và xã hội

2- Kỹ năng :

- Biết đánh giá hành vi xử sự của bản thân và của những ng

ời xung quanh theo các chuẩn mực của PL

3- Thái độ :

- Có ý thức tôn trọng PL ; tự giác sống , học tập theo quy

định của PL

1. Khaựi nieọm phaựp luaọt.

* Hiện nay, nhiều ng ời vẫn th ờng nghĩ rằng pháp

luật chỉ là những điều cấm đoán, là sự hạn chế

tự do cá nhân, là việc xử phạt , từ đó hình

thành thái độ e ngại, xa lạ với pháp luật, coi

pháp luật chỉ là việc của nhà n ớc

=> Pháp luật đâu chỉ là những điều cấm đoán !

1

* Pháp luật không phải chỉ là những điều cấm đoán, mà pháp luật bao gồm các quy định về :

- Những việc đ ợc làm

- Những việc phải làm

- Những việc không đ ợc làm.

Những việc không đ ợc làm ?

-Buôn bán , tàng trữ chất Ma túy

- Buôn bán hàng Quốc cấm

- Xây dựng trái phép nhà cửa trên

đất công

- …

Những việc phải làm ?

- Mua hàng hóa phải trả tiền

- Đi tầu , xe phải mua vé -Kinh doanh thì phảI nộp thuế

- Buộc phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép trên đất công

- …

H·y t×m trong sè c¸c h×nh ¶nh sau ®©u lµ hµnh vi c«ng d©n ® îc lµm , ph¶i lµm vµ kh«ng ® îc lµm ???

C«ng nh©n §×nh c«ng ? Tham

gia giao Häc vµ thi ?

Hãy kể tên một số luật mà em biết ? Những luật đó do cơ quan nào ban hành ? Việc ban hành luật đó nhằm mục đích gì ?

Quản lý XH trong lĩnh vực HN&GĐ

QL xã hội Trong lĩnh vực T N&MT

QL xã hội trong lĩnh vực kinh doanh

Quốc hội Quốc hội Quốc hội Quốc hội

* Mục đích của nhà n ớc xây dựng

và ban hành pháp luật chính là để quản lí đất n ớc, bảo đảm cho xã hội

ổn định và phát triển, bảo đảm các quyền tự do dân chủ và lợi ích hợp

pháp của công dân.

T¹i sao l¹i cÇn ph¶i cã Ph¸p luËt ?

• Tuy nhiên, trong XH không phải chỉ PL mới có tính quy phạm Ngoài QPPL, các quan hệ XH còn đ ợc điều chỉnh bởi các quy phạm XH khác nh QP đạo đức, tập quán, QP của các tổ chức chính trị –

XH, của các đoàn thể quần chúng

=> Cũng nh các quy phạm PL, các quy phạm đạo đức, tập quán, quy phạm của

tổ chức chính trị - xã hội đều có các

quy tắc xử sự chung.

quy tắc xử sự chung.

* Nh ng khác với quy phạm xã hội, quy

phạm pháp luật là quy tắc xử sự chung có tính phổ biến

- Tại sao nói, pháp luật có tính quy

phạm phổ biến ?

 Vì : Pháp luật là hệ thống quy tắc xử sự,

là những khuôn mẫu, đ ợc áp dụng ở

mọi nơi, đối với mọi tổ chức, cá nhân

và trong mọi mối quan hệ xã hội.

* Pháp luật đ ợc áp dụng ở phạm vi rộng hơn, bao quát hơn, với nhiều tầng lớp,

đối t ợng khác nhau, với mọi thành viên trong XH

Ví dụ : Pháp luật giao thông đ ờng bộ quy định : Cấm xe ô tô, xe máy, xe đạp đi ng ợc chiều của đ ờng một chiều

* Trong khi đó, các quy phạm xã hội khác chỉ đ

ợc áp dụng đối với từng tổ chức

(ví dụ: Điều lệ Đoàn TN Cộng sản Hồ Chí Minh,

Điều lệ công đoàn …) ).

Điều lệ công đoàn …) ).

b) Tính quyền lực, bắt buộc chung

* Nhà n ớc là đại diện cho quyền lực công, vì vậy, pháp luật do Nhà n ớc ban hành mang tính quyền lực, tính bắt buộc chung, nghĩa là :

* Pháp luật do Nhà n ớc ban hành và bảo

định của pháp luật

- Việc tuân theo quy phạm đạo đức chủ yếu dựa vào tính tự giác của mọi

ng ời, ai vi phạm thì bị d luận xã hội phê phán.

- Việc thực hiện pháp luật là bắt

buộc đối với mọi ng ời, ai vi phạm

pháp luật thì sẽ bị xử lí theo các quy phạm pháp luật t ơng ứng Việc xử lí này thể hiện quyền lực Nhà n ớc và

mang tính c ỡng chế (bắt buộc).

VD : §éâ tuổi chịu trách nhiƯm về pháp luật hình sự

Thø ba:

C¸c v¨n b¶n quy ph¹m PL n»m trong mét hƯ thèng thèng nhÊt : V¨n b¶n cđa c¬ quan cÊp d íi ph¶i phï hỵp víi v¨n b¶n cđa c¬ quan cÊp trªn.

 VD : Các văn bản luật phải phù hợp với hiến pháp

V¨n b¶n

d íi luËt

3- Baỷn chaỏt cuỷa phaựp luaọt

a. Baỷn chaỏt giai caỏp cuỷa phaựp luaọt

 Nhà n ớc chỉ sinh ra và tồn tại trong xã hội có

giai cấp và bao giờ cũng thể hiện bản chất giai cấp

 Nhà n ớc, theo đúng nghĩa của nó, tr ớc hết là

một bộ máy c ỡng chế đặc biệt nằm trong tay giai cấp cầm quyền, là công cụ sắc bén nhất để thực hiện sự thống trị giai cấp, thiết lập và duy trì trật tự xã hội có lợi cho giai cấp thống trị

2

Còng nh nhµ n íc, ph¸p luËt chØ ph¸t sinh, tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong x· héi cã giai cÊp, bao giê còng thÓ hiÖn tÝnh giai cÊp Kh«ng

cã ph¸p luËt phi giai cÊp

 B¶n chÊt giai cÊp cña ph¸p luËt thÓ hiÖn ë chç,

ph¸p luËt ph¶n ¸nh ý chÝ cña giai cÊp thèng trÞ

B¶n chÊt giai cÊp lµ biÓu hiÖn chung

cña bÊt kú kiÓu ph¸p luËt nµo

VD : (ph¸p luËt chñ n«, ph¸p luËt phong

kiÕn, ph¸p luËt t s¶n, ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa), nh ng mçi kiÓu ph¸p luËt l¹i cã

nh÷ng biÓu hiÖn riªng cña nã.

- Pháp luật chủ nô quy định quyền lực vô hạn

của chủ nô và tình trạng vô quyền của giai cấp nô lệ

đặc lợi của địa chủ phong kiến và các chế tài hà khắc đối với nhân dân lao động.

khắc đối với nhân dân lao động.

- Pháp luật t sản luôn thể hiện ý chí của giai cấp

t sản và tr ớc hết phục vụ cho lợi ích của giai

cấp t sản - lợi ích của thiểu số ng ời trong xã

hội

- Pháp luật xã hội chủ nghĩa thể hiện ý chí của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, quy định quyền tự do, bình

đẳng, công bằng cho tất cả nhân dân.

“ Phaựp luaọt cuỷa ta laứ phaựp luaọt thaọt sửù dân chuỷ

vỡ noự baỷo veọ quyeàn tửù do,daõn chuỷ roọng raừi

cho nhaõn daõn lao ủoọng”

( Hoà Chớ Minh)

b Bản chất xã hội của pháp luật

* Pháp luật bắt nguồn từ thực tiễn đời sống xã hội

 Pháp luật bắt nguồn từ chính thực tiễn đời sống xã

hội, do thực tiễn cuộc sống đòi hỏi

VD : Pháp luật về bảo vệ môi tr ờng quy định nghiêm cấm hành vi thải chất thải ch a đ ợc xử lí đạt tiêu chuẩn môi tr ờng và chất độc, chất phóng xạ, chất nguy hại khác vào đất, nguồn n ớc chính là vì quy định này bắt nguồn từ thực tiễn đời sống xã hội : Cần có đất và

nguồn n ớc trong sạch để bảo đảm cho sức khoẻ, cuộc sống của con ng ời và của toàn xã hội.

* Các QPPL bắt nguồn từ thực tế

XH phản ánh nhu cầu,lợi ích giai cấp và các tầng lớp trong xã hội.

 * Các QPPL đuợc thể hiện trong đời sống xã hội và vì sự phát

triển của xã hội.

Tóm lại : Bản chất giai cấp và bản

chất xã hội của pháp luật XHCN thể

hiện các nguyên tắc S*

*Thể hiện quyền lực thuộc NN về nhân dân.

*Nguyên tắc dân chủ XHCN ( vì lợi ích nd)

*Nguyên tắc công bằng ( Mọi người đều bình đẳng trước PL)

* Nguyªn t¾c thèng nhÊt

*Nguyên tắc nhân đạo XHCN

4- Mối quan hệ giữa PL với KT – CT – ĐĐức

a- Quan hệ giữa PL với KT:

* PL chỉ đuợc sinh ra trên cơ sở các quan hệ KT

- Một mặt phụ thuộc vào KT ( Thể hiện ở

chỗ,chính các qhệ KT quyết định nội dung qua

PL , sự thay đổi các QHKT  nd PL thay đổi

- Mặt khác PL tác động trở lại KT ( có thể )

+ Tích cực : Kích thích sự phát triển

+ Tiêu cực : Kìm hãm sự phát triển

3

“ Chung quy mọi thuyết đạo đức đã

có từ tr ớc tới nay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế của xã hội lúc bấy giờ ” và “ từ dân tộc này đến dân tộc khác , từ thời kỳ này sang thời kỳ khác , những quan niệm về thiện ác đã biến đổi rất nhiều , đến nỗi nhiều khi trái ng ợc hẳn lại nhau

”

(PH.ăng-ghen: Chống Đuy – rinh , NXB Sự thật ,

H , 1960 , tr.161 , 159 ).

Friedrich-Engels

b- Quan hệ giữa PL với chính trị

* Mối quan hệ này thể hiện tập trung trong mối quan hệ giữa đường lối chính sách của Đảng và PL của nhà nước

“ Pháp luật của các ngài chẳng qua chỉ là ý chí của các ngài đ

ợc nâng lên thành luật , cái ý chí mà nội dung của nó là do

điều kiện sinh hoạt vật chất của giai cấp các ngài quyết định ”

Mác - ăng ghen : TT , t1 , NXB Sự thật , H , tr.262-263

C Max

c- Quan hệ giữa PL với đạo đức.

 Pháp luật vừa thể hiện quan điểm đạo đức chính thống của giai cấp cầm quyền mặt khác PL phản ánh những quan

điểm,chuẩn mực mang tích truyền thống dân tộc sâu sắc.

 => Chính yếu tố đạo đức trong PL làm cho PL gần gịi với đời sống XH hơn.

- Lấy VD trong thực tế về những quan niệm đạo đức truyền thống

tr ớc đây đ ợc Nhà n ớc đ a vào

thành các QPPL ?

“ Công cha nh núi Thái Sơn

Đ.35 Luật HN&GĐ :

“ Con có bổn phận yêu quý , biết ơn , hiếu thảo với cha mẹ … ”

Núi TuDi(Thái Sơn)- Trung

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con ”.

Anh em nh thể chân tay

Rách lành đùm bọc ,dở hay đỡ đần

5- Vai trò của pháp luật

a- PL là phương tiện để nhà nước quản lý.

-> Nhờ có PL mà NN phát huy được quyền lực của mình và kiểm tra

giám sát các hoạt động của cá

nhân,tổ chức,cơ quan trong phạm

vị của mình.

b- PL là ph ¬ng tiện để c«ng d©n thực hiện và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình

 - Hiến pháp và pháp luật đã xác lËp quyền

và nghĩa vụ của công dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Vì vậy công dân thực

hiện đúng các quyền của mình)

 VD :

 + Khiếu nại

 + Tố cáo

Một số điều trong HP 1992 :

Đ.70 : Công dân có quyền tự do tín ng ỡng , tôn giáo , theo hoặc không theo một Tôn giáo nào Các Tôn

giáo đều bình đẳng tr ớc pháp luật …

Đ.71 : Công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể , đ ợc pháp luật bảo hộ về tính mạng , sức khỏe , danh dự và nhân phẩm …

Đ.76 : Công dân phải trung thành với Tổ quốc

Phản bội Tổ quốc là tội nặng nhất

> Nh vậy : Nội quy nhà tr ờng do BGH ban hành có giá trị bắt buộc thực hiện đối với HS , SV thuộc phạm vi nhà tr ờng nh ng không phải văn bản QPPL

Quy phạm Pháp luật

Các quy tắc xử sự trong đời sống xã hội , đ ợc Nhà n ớc ghi nhận thành các QPPL

Các quy tắc xử sự ( việc đ ợc làm , việc phải làm , việc không đ ợc làm )

2- Phân biệt sự khác nhau giữa quy phạm

pháp luật với quy phạm đạo đức :

Quy phạm Đạo đức Hình thành từ

đời sống xã hội

Các quan niệm , chuẩn mực thuộc

đời sống tinh thần , tình cảm của con

dự , nhân phẩm , nghĩa vụ , …)

Trong nhận thức , tình cảm của con ng ời

D luận xã hội

3 - Có quan điểm cho rằng : Chỉ cần phát triển kinh tế thật mạnh là sẽ giải quyết đ ợc mọi hiện t ợng tiêu cực trong xã hội , vì vậy , quản lý xã hội và giải quyết các xung đột bằng các công cụ kinh tế là thiết thực nhất , hiệu quả nhất !

“ Chung quy mọi thuyết đạo đức đã có từ tr ớc tới nay đều là sản phẩm của tình hình kinh tế của xã hội lúc bấy giờ ” và “

từ dân tộc này đến dân tộc khác , từ thời kỳ này sang thời

kỳ khác , những quan niệm về thiện ác đã biến đổi rất nhiều , đến nỗi nhiều khi trái ng ợc hẳn lại nhau ”

(PH.ăng-ghen: Chống Đuy – rinh , NXB Sự thật , H , 1960 , tr.161 , 159 ).

Nhµ n íc qu¶n lý x· héi b»ng ph¸p luËt

C¸c quan hÖ trong x· héi cã phøc t¹p kh«ng ?

T¹i sao NN cÇn qu¶n lý x· héi b»ng PL ?

- C¸c quan hÖ trong x· héi :

V× :

-D©n chñ ! -Thèng nhÊt ! -HiÖu lùc !

3 – Làm thế nào để NN quản lý xã hội bằng pháp luật ?

-Xây dựng NN pháp quyền Việt Nam

-Phải có hệ thóng pháp luật  Phải th ờng xuyên đổi mới , hoàn thiện

để đáp ứng các yêu cầu của công cuộc đổi mới

-Pháp luật ban hành ra phải đ ợc thực hiện trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội , trong mọi hoạt động quản lý của NN

-Trong hoạt động quản lý phải th ờng xuyên kiểm tra , giám sát và

xử lý nghiêm minh những hành vi vi phạm pháp luật

Muốn thực hiện đ ợc điều này phải làm gì ?

 Nhân dân phải hiểu biết pháp luật

 Sống và làm việc theo pháp luật

 NN pháp quyền :

 1-Tôn trọng tính tối cao của luật

 2-Tôn trọng và bảo đảm các quyền tự do , dân chủ

và nghĩa vụ của công dân

 3-BMNN xây dựng trên nguyên tắc : Quyền lực

thuộc về nhân dân

 4-Quan hệ giữa NN và nhân dân là quan hệ pháp lý qua lại