Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại VN đã học: STT Tên bài thơ Tác giả Năm sáng tác Thể loại Tóm tắt nội dung chính Đặc sắc nghệ thuật 1 ĐồngChí ChínhHữu 1948 Tựdo - Tình đồng ch
Trang 1Tuần: 26 Tiết: 127 Ngày soạn: ………
ÔN TẬP VỀ THƠ
I Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Hệ thống lại và nắm được những kiến thức về các văn thơ đã học trong chương trình Ngữ văn lớp 9
- Hệ thống những kiến thức về tác phẩm thơ đã học
2 Kĩ năng:
- Tổng hợp hệ thống hóa những kiến thức về các tác phẩm thơ đã học
3 Thái độ:
- KN: Hợp tác, giải quyết vấn đề
- KT: Giao nhiệm vụ, khăn trải bàn
II Chuẩn bị:
- Giáo viên: Phấn màu.
- Học sinh: Viết đoạn thơ mà em thích và phân tích.
III Phương pháp:
Nêu vấn đề, vấn đáp, diễn giảng, luyện tập
IV Tiến trình các hoạt động:
- Kiểm tra bài cũ:
? Trình bày lời mời gọi của những người sống trên mây, trong sóng với em bé ntn?
? Nghệ thuật và ý nghĩa văn bản?
- Bài mới:
* Hoạt động 1: Giới thiệu bài.
* Hoạt động 2: HDHS hệ thống hóa kiến thức đã học:
1 Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại VN đã học:
STT
Tên
bài
thơ
Tác giả
Năm sáng tác
Thể loại Tóm tắt nội dung chính Đặc sắc nghệ thuật
1 ĐồngChí ChínhHữu 1948 Tựdo
- Tình đồng chí của những người lính dựa trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ lí tưởng chiến đấu được thể hiện thật tự nhiên bình dị mà sâu sắc trong mọi hoàn cảnh nó góp phần quan trọng tạo nên sức mạnh vẻ đẹp tinh thần của người lính cách mạng
- Chi tiết hình ảnh ngôn ngữ giản dị chân thật cô đọng giàu sức biểu cảm
- Hình tượng thơ sinh động có sức thuyết phục
2
Bài
thơ về
tiểu
đội xe
không
kính
Phạm Tiến Duật 1969
Tự do
- Qua hình ảnh độc đáo những chiếc xe không kính khắc họa nổi bật những người lính lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong thời kì kháng chiến chống Mĩ tinh thần dũng cảm và ý chí chiến đấu giải phóng Miền Nam
- Chất liệu hiện thực sinh động hình ảnh độc đáo, giọng điệu
tự nhiên khỏe khoắn giàu tính khẩu ngữ
Trang 2Đoàn
thuyền
đánh
cá
Huy Cận 1958
Bảy chữ
- Những bức tranh đẹp, rộng lớn, tráng lệ về thiên nhiên vũ trụ và người lao động trên biển theo hành trình chuyến ra khơi, thể hiện cảm xúc về thiên nhiên và lao động niềm vui trong cuộc sống mới
- Hình ảnh đẹp sáng tạo bằng liên tưởng, tưởng tượng, âm hưởng khỏe khoắn, lạc quan
4 Bếplửa BằngViệt 1963
Kết hợp 7 chữ, 8 chữ
- Những kĩ niệm xúc động về tình
bà cháu, lòng kính yêu trân trọng
và biết ơn của cháu đối với bà cũng
là đối với gia đình quê hương đất nước
- Kết hợp, biểu cảm, miêu tả và bình luận sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn với hình ảnh người bà
5
Khúc
hát
ru
lưng
mẹ
Nguyễn Khoa Điềm
1971
Chủ yếu tám chữ
- Thể hiện tình yêu thương con của người mẹ dân tộc Tà ôi gắn với lòng yêu nước tinh thần chiến đấu khát vọng về tương lai
- Khai thác điệu ru ngọt ngào trìu mến
6 TrăngÁnh NguyễnDuy 1978 Nămchữ
- Từ hình ảnh ánh trăng trong thành phố gợi lại những năm tháng
đã qua của cuộc đời người lính gắn với thiên nhiên đất nước bình dị, nhắc nhở thái độ sống nghĩa tình thủy chung
- Hình ảnh giàu ý nghĩa biểu tượng, giọng điệu chân thành nhỏ nhẹ, thấm sâu
7
Mùa
xuân
nho
nhỏ
Thanh Hải 1980
Năm chữ
- Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên và đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nho nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung
- Thể thơ năm chữ có nhạc điệu trong sáng tha thiết gắn với dân
ca hình ảnh đẹp giản
dị, những so sánh ẩn
dụ sáng tạo
8 ConCò
Chế Lan Viên
1962 Tựdo
- Từ hình ảnh con cò trong lời hát
ru, ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru đối với đời sống của mỗi người
- Vận dụng sáng tạo hình ảnh giọng điệu lời ru của ca dao
9
Viếng
Lăng
Bác
Viễn Phương 1976
Tám chữ
- Lòng thành kính và niềm xúc động, sâu sắc của nhà thơ đối với Bác Hồ trong lần từ Miền Nam ra viếng Lăng Bác
- Hình ảnh ẩn dụ, sáng tạo giọng điệu trang trọng gợi cảm
10 SangThu ThỉnhHữu 1977Sau Nămchữ
- Biến chuyển của thiên nhiên lúc giao mùa hạ - thu qua sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ
- Vận dụng sáng tạo trong việc sử dụng từ ngữ pháp nhân hóa
ẩn dụ
11
Nói
vơi
con
Y Phương 1975Sau Tựdo
- Bằng lời trò chuyện tâm tình với con bài thơ thể hiện sự gắn bó, niềm tự hào về quê hương và đạo lí sống của dân tộc
- Bài thơ có giọng điệu thủ thỉ tâm tình tha thiết trìu mến
- Xây dựng hình ảnh thơ vừa cụ thể vừa mang tính khái quát mộc mạc giàu chất thơ
Câu 2: Sắp xếp các bài thơVN đã học theo
từng giai đoạn lịch sử?
Câu 2 Sắp xếp các bài thơ theo từng giai đoạn:
Trang 3 HS tự trình bày
? Các tác phẩm thơ đã thể hiện ntn về cuộc
sống của đất nước và tư tưởng tình cảm của
con người?
? Những điểm chủ yếu mà các tác phẩm thơ
đã thể hiện chính là gì?
? Những nét chung và riêng trong bài thơ:
Con cò, khúc hát ru, mây và sóng?
? Hình ảnh người lính và đồng chí, đồng đội
trong 3 bài thơ?
- 1945-1954: Đồng chí
- 1954-1964: Đoàn thuyền đánh cá, Bếp lửa, Con cò
- 1964-1975: Bài thơ tiểu đội xe không kính, Khúc hát ru mẹ
- Sau 1975: Ánh trăng, MXNN, Viếng Lăng Bác, Sang thu, Nói với con
* Tái hiện cuộc sống đất nước và hình ảnh người Việt Nam suốt thời kì lịch sử từ sau CMT8/1945 qua nhiều giai đoạn
- Đất nước và con người VN trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ với nhiều gian khổ hi sinh nhưng rất anh hùng
- Công cuộc lao động xây dựng đất nước và những quan hệ tốt đẹp của con người
* Các tác phẩm thơ đã thể hiện chính là tình cảm tư tưởng của con người trong một thời kì lịch sử có nhiều biến động lớn lao, nhiều thay đổi sâu sắc
- Tình cảm yêu nước, tình yêu quê hương
- Tình đồng chí, sự gắn bó với cách mạng, lòng kính yêu Bác Hồ
- Những tình cảm gần gũi mà bền chặt của con người, tình mẹ con, bà cháu trong sự thống nhất với những tình cảm chung rộng lớn
Câu 3:
a Những điểm chung:
- Ca ngợi tình mẹ con thiêng liêng thắm thiết, bền chặt
- Sử dụng lời hát ru, lới nói của con với mẹ
b Những điểm riêng:
- Khúc hát ru Sự thống nhất, gắn bó giữa tình yêu con với lòng yêu thương nước, gắn bó và trung thành với cách mạng của người mẹ Tà ôi trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
- Con cò: Hình tượng con cò trong ca dao ca ngợi tình mẹ yêu thương con, ý nghĩa lời ru đối với cuộc sống con người
- Mây và sóng: Hóa thân vào lời trò chuyện hồn nhiên, tình yêu mẹ của trẻ thơ
Câu 4: Viết về người lính cách mạng với vẻ
đẹp tính cách và tâm hồn trong những hoàn cảnh khác nhau
- Tình đồng chí: đồng đội, gần gũi, giản dị, khó khăn trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp
- Bài thơ không kính: Tình cảm lạc quan, tư
Trang 4? Nhận xét bút pháp của Huy Cận, Nguyễn
Duy, Chế Lan Viên, Thanh Hải qua các bài
thơ?
? Em hãy phân tích khổ thơ thích nhất trong
các bài thơ đã học? Đọc diễn cảm khổ thơ,
bài thơ mà em thích?
* Hoạt động 3: HDHS Luyện tập:
thế hiên ngang, ý chí kiên cường, dũng cảm vượt qua khó khăn vì sự nghiệp giải phóng Miền Nam
- Ánh Trăng: Suy ngẫm của người lính đã đi qua cuộc chiến tranh, nay sống giữa thành phố trong hòa bình, gợi kỉ niệm năm tháng gian lao để nhắc nhỡ đạo lí nghĩa tình thủy chung
Câu 5: Bút pháp xây dựng hình ảnh trong bốn
bài thơ:
- Đoàn thuyền đánh cá: Bút pháp hiện thực lãng mạn so sánh liên tưởng, tưởng tượng giọng thơ vui tươi khỏe khoắn
- MXNN: Hình ảnh giàu ý nghĩa biểu trưng, mang âm hưởng gần gũi với dân ca, ẩn dụ, điệp ngữ ước nguyện cống hiến
- Ánh trăng: Bút pháp gợi nghĩ, gợi tả, ý nghĩa khái quát, tự tình, đối thoại, ân hận
- Con cò: Bút pháp dân tộc phát triển hình ảnh con cò trong ca dao
Câu 6: HS phân tích
2 Luyện tập:
- Lập dàn ý cho đề bài phân tích một đoạn thơ bài thơ đã học
Đoạn cuối bài thơ "Ánh trăng"
- MB: Giới thiệu bài thơ nói chung, đoạn thơ nói riêng
- TB: Phân tích ý nghĩa, biểu tượng của hình ảnh vầng trăng
+ Trăng cứ tròng vành vạnh, biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình, vẹn nguyên
+ Vẻ đẹp bình dị vĩnh hằng của cuộc sống + Ánh trăng im phăng phắc chính là người bạn - nhân chứng nghĩa tình mà nghiêm khắc đang nhắc nhở nhà thơ và mỗi người
+ Con người có thể vô tình, có thể lãng quên nhưng thiên nhiên nghĩa tình quá khứ luôn tròn đầy bất diệt
- KB: Ý nghĩa khái quát của đoạn thơ
- Củng cố:
? Đọc và phân tích một khổ thơ mà em thích?
* Hoạt động 4: (Hướng dẫn tự học)
- Lập bảng theo hướng dẫn
- Xem kĩ lại phần ôn tập
- Chuẩn bị: "Nghĩa tường minh và hàm ý (TT)"
+ Học: - Xem kĩ lại phần ôn tập
+ Soạn: "Nghĩa tường minh và hàm ý (TT)"
- Đọc đoạn phân tích Tắt đèn của Ngô Tất Tố và trả lời câu hỏi
- Xem trước ghi nhớ Chuẩn bị bài tập