giáo án ngữ văn lớp 6 bài 27

- Hoạt động 3: + Học sinh biết: tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật khi miêu tả các lồi chim ở làng quê trong bài văn.. + Học sinh hiểu: thế giới các lồi chim đã tạo nên vẻ đẹp đặc

Tuần: 30

Tiết: 113, 114

ND:

LAO XAO.

(Duy Khán)

1 Mục tiêu: Giúp HS:

a Kiến thức:

- Hoạt động 1: Tạo hứng thú học tập

- Hoạt động 2:

+ Học sinh biết: Một số nét chính về tác giả, tác phẩm

+ Học sinh hiểu: nghĩa của một số từ khĩ và bố cục của bài

- Hoạt động 3:

+ Học sinh biết: tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật khi miêu tả các lồi chim ở làng quê trong bài văn

+ Học sinh hiểu: thế giới các lồi chim đã tạo nên vẻ đẹp đặc trưng của thiên nhiên ở một làng quê miền Bắc

- Hoạt động 4:

+ Học sinh biết: biết làm bài tập

b Kĩ năng:

- Học sinh thực hiện được: Nhận biết được chất dân gian được sử dụng trong bài văn và tác dụng của những yếu tố này

- Học sinh thực hiện thành thạo: Đọc - hiểu bài hồi kí – tự truyện cĩ yếu tố miêu tả

c Thái độ:

- Thĩi quen: Giáo dục lòng yêu thiên nhiên cho HS

- Tính cách: Tích hợp giáo dục môi trường: Liên hệ

bảo vệ các loài chim, giữ cân bằng sinh thái

2.N ội dung học tập:

- Cảm nhận được vẻ đẹp của ong bướm trong vườn

3.Chuẩn bị:

GV: Tranh “Một số loài chim ở đồng bằng Bắc Bộ.” HS: Đọc văn bản, tìm hiểu nội dung, ý nghĩa của bài.

4 T ổ chức các hoạt động dạy học :

4.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện : 1 phút 6A1: 6A2: 6A3:

4.2 Kiểm tra miêng : 5 phút

GV treo bảng phụ giới thiệu bài tập:

 Bài văn “Lòng yêu nước” được ra đời trong bối cảnh nào? (2đ)

B Chiến tranh thế giới thứ I.

C Chiến tranh vệ quốc của nhân dân Liên Xô

chống phát xít Đức

D Chiến tranh chống đế quốc Mĩ

 Ngọn nguồn của lòng yêu nước là gì? (7đ)

 Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật

tầm thường nhất

- Lòng yêu nước thiêng liêng được nâng lên từ lòng yêu nhà, yêu xóm, yêu quê bình thường, giản dị

- Lòng yêu nước là thứ tình cảm có thật từ lòng yêu người chứ không hư ảo, trừu tượng

 Nêu nội dung bài học hơm nay? Tác giả? (1đ)

 Lao xao Duy Khán

 Nhận xét, chấm điểm

4.3.Ti ến trình bài h ọc :

Hoạt động của GV

Hoạt động 1 : Vào bài:

1phút Cảnh thiên nhiên của

làng quê bao giờ cũng đi

sâu vào tâm trí mỗi người

Chúng ta sẽ hiểu điều đó

hơn qua văn bản “Lao xao”

của Duy Khán

Hoạt động 2 : Hướng dẫn

đọc – hiểu văn bản 8 phút

GV hướng dẫn HS đọc, GV

đọc, gọi HS đọc

GV nhận xét, sửa chữa

 Cho biết đôi nét về tác

giả, tác phẩm?

 - Duy Khán (1934- 1993)

Quê ở Bắc Ninh, là nhà

văn trưởng thành trong

kháng chiến chống Mỹ

cứu nước

- Lao xao được trích từ tác

phẩm Tuổi thơ im lặng của

I Đọc –hiểu văn bản:

1 Đọc:

2 Chú thích: Chú thích (*) SGK/112

3.Bố cục: 2 phần

Duy Khán.

Lưu ý một số từ ngữ

khó SGK

Bài văn thuộc thể văn gì?

 Hồi kí, kết hợp với tả cảnh thiên

nhiên

Bài văn kể và tả bức tranh gì? ở đâu?

 Thế giới lồi vật ở làng quê với

ong, bướm, chim

Theo em phần văn bản nào tả lao

xao ong, bướm trong vườn?

Từ đầu đến râm ran

 phần văn bản nào tả lao xao lồi

chim?

 Còn lại

Hoạt động 3 : Hướng dẫn

phân tích văn bản 20 phút

Cái gì làm nên sự sống lao

xao trong vườn quê vào

thời điểm chớm hè?

 Hoa của cây cối.Ong và

bướm tìm mật

Lao xao ong, bướm được tả

bằng các chi tiết nào?

HS trả lời, GV nhận xét

Em cĩ nhận xét gì về nghệ thuật

miêu tả loài vật trong

đoạn văn này?

 Miêu tả đặc điểm hoạt động của ong,

bướm trong mơi trường sinh sống của

chúng

HS trả lời, GV nhận xét

 GV cho học sinh xem tranh

Gọi HS đọc câu 1a VBT: kể theo trình

tự tên các lồi chim được nĩi đến trong

bài văn?

 Sáo sậu, sáo đen, tu hú,

ngói, nhạn, bìm bịp, diều

hâu, chèo bẻo, quạ, cắt

 Tìm xem các loài chim có

II Phân tích v ăn bản :

1 Lao xao ong bướm trong vườn:

- Ong vàng, vò vẽ, ong mật đánh lộn nhau để hút mật

- Bướm hiền lành… từng đàn rủ nhau lặng lẽ bay đi

- Nghệ thuật: nhân hố  Bức tranh sinh động về sự sống của ong và bướm trong thiên nhiên

 Cảnh chớm hè ở miền quê với những hình ảnh đặc sắc, phong phú về các loài cây, loài hoa và các loài vật

được sắp xếp theo từng

nhóm loài gần nhau không?

 Các loài chim được tả theo

hai nhóm và tạo thành hai

đoạn của bài

 Đoạn trên tả các loài

chim lành gần gũi với con

người (bồ các, sáo sậu, tu

hú) Một nhóm là các loài

chim ác (diều hâu, quạ,

cắt và chèo bẻo)

Cho HS làm bài tập 1 trong

vở bài tập

Hãy tìm hiểu cách dẫn

dắt lời kể và tả, cách

xâu chuỗi hình ảnh chi tiết

của bài văn?

 Từ việc nói về hoa ong

bướm chuyển sang nói về

chim

 Dựa vào một câu hát

quen thuộc để chuyển từ

chim bồ các sang các loài

sáo rồi tu hú Từ tiếng

kêu của bìm bịp chuyển

sang tả các loài chim ác

 Cho HS làm ý C câu 1 vào

vở bài tập

Nhận xét về nghệ thuật

miêu tả các loài chim của

tác giả?

 Miêu tả các lồi chim dựa vào

tiếng kêu, màu sắc, hình

dáng hoặc đặc điểm, tính

chất của chúng

Em hãy nêu dẫn chứng cụ

thể và nhận xét?

Bồ các: tiếng kêu, sáo:

hót, các loài chim dữ:

miêu tả qua hành động

Tác giả đã kết hợp kể

và tả như thế nào?

2 Lao xao thế giới các loài chim:

a Chim mang vui đến cho giời đất:

- Chim sáo: đậu cả trên lưng trâu mà hót, tọ toẹ học nói, bay đi ăn, chiều lại về với chủ

- Chim tu hú: báo mùa vải chín, đỗ trên ngọn tu hú mà kêu  Tiếng hót vui, đem lại

 Đan xen vào nhau làm cho

bài văn thêm hấp dẫn

Nêu dẫn chứng?

 Chuyện con sáo nhà bác

Vui tọ toẹ học nói, chuyện về

sự tích con bìm bịp

 Em học tập được gì ở cách miêu tả

của tác giả?

 Biết sử dụng phép nhân hố trong bài

văn, giúp bài văn trở nên sinh động hơn

Tiết 2: lao xao thế giới lồi chim, nghệ

thuật trong bài.

Giới thiệu về thế giới lồi chim tác giả

chia ra làm mấy loại cụ thể?

 3 loại; chim mang niềm vui, chim ác

xấu, chim trị ác

Trong số các loài chim

mang vui đến, tác giả tập

trung kể về loài nào?

Chúng được kể trên phương

diện nào hình dáng, màu

sắc hay hành động?

Đặc điểm hành động:

hót, học nói, kêu mùa vải

chín

Tại sao tác giả gọi chúng

là chim “mang vui đến cho

giời đất”?

Trong số các loài chim

xấu, chim ác, tác giả tập

trung kể về loài nào?

chúng được kể và tả trên

các phương diện nào?

 Diều hâu, quạ, cắt  hình

dáng, lai lịch, hành động

 Diều hâu, quạ, cắt có

những điểm xấu và ác

nào?

niềm vui cho mùa màng, cho con người

b Chim ác, chim xấu:

- Diều hâu: mũi khoằm, đánh hơi xác chết và gà con rất tinh Lao như mũi tên xuống, tha được gà con, lao vụt lên mây xanh, vừa lượn vừa ăn

- Quạ: bắt gà con , ăn trộm trứng, ngó nghiêng ở chuồng lợn

- Cắt: cánh nhọn như mũi dao bầu chọc tiết lợn, khi đánh nhau, xỉa bằng cánh, vụt đến vụt biến như quỷ

 Loài động vật ăn thịt hung dữ

c Chim trị ác:

- Chèo bẻo dám đánh lại các loài chim ác, chim xấu

- Hình dáng: như những mũi tên đen hình đuôi cá

- Hành động: lao vào đánh diều hâu túi bụi khiến diều hâu phải nhả con mồi, hú vía.Vây tứ phía đánh quạ.Cả đàn vây vào đánh chim cắt để cứu

Tại sao tác giả gọi chúng

là chim ác, chim xấu?

Tác giả miêu tả lồi chim nào cĩ khả

năng trị ác?

Tại sao tác giả gọi chim

chẻo bẻo là chim trị ác?

 Dám đánh lại các loài

chim ác, chim xấu

 Chèo bẻo đã chứng tỏ

là chim trị ác qua những

điểm nào về hình dáng và

hành động?

Đang kể chuyện chèo bẻo

diệt ác, tác giả TG viết

“chèo bẻo ơi, chèo bẻo!”

Điều đó có ý nghĩa gì?

 HS trả lời, GV nhận xét

Em cĩ nhận xét như thế nào về cách

miêu tả các lồi chim của tác giả?

Miêu tả hình dáng, màu sắc, hoạt động

các lồi chim rất cụ thể

 Cho HS thảo luận trong 3’

Trong bài cĩ sử dụng nhiều chất

liệu văn hóa dân gian như

thành ngữ, đồng dao, kể

chuyện Hãy tìm dẫn

chứng.

 Nhận xét bài làm của

các nhóm

Cho HS làm bài vào vở

bạn, khiến cắt rơi xuống ngắc ngoải

 Ca ngợi hành động dũng cảm của chèo bẻo

 Thế giới loài chim ở làng quê phong phú và đẹp đẽ, có cả chim hiền lẫn chim ác

 Ch ất văn hố dân gian:

-Thành ngữ: dây mơ rễ má, kẻ cắp gặp bà già, lia lia láu láu như quạ vào chuồng lợn

- Đồng dao: bồ các là bác chim ri … tu hú là chú bồ các

- Truyện cổ tích: sự tích chim bìm bịp, sự tích chim chèo bẻo

3 Nghệ thuật:

- Miêu tả tự nhiên, sinh động, hấp dẫn

- Sử dụng nhiều yếu tố dân gian như đồng dao, thành ngữ

- Lới văn giàu hình

bài tập.

Nhận xét về cách cảm

nhận đậm chất dân gian

của tác giả về các loài

chim?

Bài văn sinh động, hấp dẫn, giúp

người đọc hiểu rõ hơn về các lồi chim,

đôi khi gắn cho chúng

những tình nết và phẩm

chất như người

Bên cạnh đó còn có điều

gì chưa xác đáng?

Việc phân chia các loài

chim hiền chim ác là do cách

nghĩ của con người Thực chất chim chỉ

biết sống theo bản năng, theo qui luật tự

nhiên để sinh tồn

Cho HS làm bài vào vở

bài tập.(câu 3)

Bài văn cĩ gì đặc sắc về nghệ thuật?

 Kết hợp tả và kể, dùng hình ảnh so

sánh, nhân hố, chất VHDG rất tinh tế,

đặc sắc

Bài văn đã cho em những

hiểu biết và những tình

cảm như thế nào về thiên

nhiên, làng quê qua hình ảnh

của các loài chim

Yêu quý các loài vật

quanh ta Yêu làng quê,

dân tộc

GD HS lòng yêu thiên

nhiên và gắn bó với

làng quê Ý thức bảo

vệ các loài chim trong tự

nhiên để giữ cân bằng

sinh thái, bảo vệ môi

trường sống.

Gọi HS nhắc lại phần ghi

nhớ

ảnh

- Việc sử dụng các phép tu từ giúp hình dung cụ thể hơn về đối tượng được miêu tả

4 Ý nghĩa văn bản:

- Bài văn đã cung cấp những thông tin bổ ích và lí thú về đặc điểm một số loài chim ở làng quê nước ta

- Đồng thời, cho thấy mối quan tâm của con người với loài vật trong thiên nhiên

- Bài văn đã tác động đến người đọc tình cảm yêu quý các loài vật quanh ta, bồi đắp thêm tình yêu làng quê đất nước

III Luyện tập:

Viết đoạn văn:

Hoạt động 4: Hướng dẫn

HS luyện tập

Gọi HS đọc yêu cầu bài

tập

Viết một đoạn văn miêu

tả các loài chim quen

thuộc ở quê em.

Gợi ý cho HS cách viết

Cho HS làm bài vào vở

bài tập

Gọi một HS lên bảng làm

bài

Nhận xét chấm điểm

GD HS ý thức bảo vệ các

loài chim GD lòng yêu

thiên nhiên yêu cảnh vật

quê hương

4.4 T ổng kết : 5 phút

 Theo lời kể của tác giả, Loài chim nào không cùng

họ trong các loài sau:

 Tác giả của văn bản “ Lao xao” là ai?

A Tô Hoài C Đoàn Giỏi

 Nêu nét chính về nghệ thuật và ý nghĩa của văn bản?

 - Miêu tả tự nhiên, sinh động, hấp dẫn

- Sử dụng nhiều yếu tố dân gian như đồng dao,

thành ngữ

- Lới văn giàu hình ảnh

- Việc sử dụng các phép tu từ giúp hình dung cụ thể hơn về đối tượng được miêu tả

 Ý nghĩa:

- Bài văn đã cung cấp những thông tin bổ ích và lí thú về đặc điểm một số loài chim ở làng quê nước ta

- Đồng thời, cho thấy mối quan tâm của con người với loài vật trong thiên nhiên

- Bài văn đã tác động đến người đọc tình cảm yêu quý các loài vật quanh ta, bồi đắp thêm tình yêu làng quê đất nước

 GV treo bảng phụ giới thiệu bài tập

 Trong những dòng sau, dòng nào không phải là

thành ngữ?

A Kẻ cắp gặp bà già

B Lia lia láu láu như quạ dòm chuồng lợn

C Dây mơ rễ má

D Cụ bảo cũng không dám đến.

4.5 Hướng dẫn h ọc tập: 5 phút

 Đối với bài học tiết này:

- Học bài, học thuộc phần ghi nhớ trong SGK 113 Đọc kĩ văn bản, nhớ được các chi tiế, hình ảnh miêu tả tiêu biểu về các lồi chim

- Nhớ được các câu đồng dao, thành ngữ tronmg văn bản

- Tìm hiểu thêm các văn bản viết về đồng quê Việt Nam - Làm hoàn chỉnh các BT trong vở bài tập

 Đối với bài học tiết sau:

- Chuẩn bị bài tiết sau: “Trả bải KT Văn, Trả bài Tập làm văn tả người.” Xem lại đề bài và tìm đáp án đúng cho các câu hỏi

5 Ph ụ lục::