BÀI GIẢNG HORMON VỎ THƯỢNG THẬN

Vùng cầu: Aldosteron được điều hoà sản xuất chủ yếu bởi hệ Renin - Angiotensin Vùng bó và vùng lưới ảnh hưởng của ACTH - Thiếu ACTH 2 vùng này sẽ teo lại - Thừa ACTH 2 vùng này sẽ phì

HORMON VỎ THƯỢNG TH ẬN

Giảng viên: CAO THỊ KIM HOÀNG

TUYẾN THƯỢNG THẬN

TUYẾN THƯỢNG THẬN

Mineral

o corticoi d

Gluco corticoi d

Androge n

Vùng cầu: Aldosteron được điều hoà sản xuất chủ yếu bởi hệ

Renin - Angiotensin

Vùng bó và vùng lưới ảnh

hưởng của ACTH

- Thiếu ACTH 2 vùng này sẽ

teo lại

- Thừa ACTH 2 vùng này sẽ phì đại và tăng sinh

Cơ chế tác dụng hormon

steroid

NHÓM

MINERALO-CORTICOID

 Aldosteron

 DOC: Desoxycorticosterone

Tác dụng

 Điều hồ rối loạn nước và điện giải

* Giữ nước và muối

* Thải K+, H+

* Kiềm chuyển hóa

 Sản xuất

* khối lượng tuần hoàn giảm

* K+ trong máu tăng

* Na+ trong máu giảm

Co mạch

CHEÁ PHAÅM

 Desoxycorticosteron

(Doca acetat, Percorten acetat, Syncortyl)

 Fludrocortison (Floritef acetat)

Tác dụng

- Tạo thành lipocortin ức chế phospholipase A2

- Vững bền màng lysosom

- Giảm chức năng của nguyên bào sợi

Decarboxylase (-)

- Histidin -> histamin

- Giảm đáp ứng của cơ thể đối với tác

nhân gây dị ứng (ức chế tạo kháng thể IgE)

d Phospholipase A2

A2 COTICOI D Acid

arachidonic

arachidonic

NSAID Cyclooxygena

se

NSAID Lypooxygena se

Endoperoxid

vịng

Leucotrie

n Gây viêm

viêm

Prostaglandin Thromboxa

n Gây

viêm Kết tập tiểu cầu

Cơ chế tác động của một số

thuốc kháng viêm

Tác dụng

ức

- Cản trở quá trình xử lý kháng nguyên 

↓ lượng kháng thể

- ↓số lượng tế bào lympho

- ↓các thành phần bổ thể

- ↓các cytokine (lymphokin, interleukin-1)

 Các tác động khác :

Tăng tân sinh đường

Giảm sử dụng G ở mô ngoại biên

.Tái phân bố mỡ

Cholesterol máu↑

 Giữ H2O và NaCl

chức năng của huỷ cốt bào.

 TKTƯ : Td trực tiếp lên R ở vùng hải mã gây rối loạn cảm xúc & hành vi,↑bệnh tâm thần có sẵn.

- ↑phát triển và biệt hóa một số hệ thống và cơ quan của thai nhi:

+ ↑chất surfactant ở phổi

+ ↑phát tiển hệ thống men ở hệ tiêu hoá và gan

- Ức chế tổ chức sụn làm trẻ em chậm lớn

+ thiếu GC gây nhược cơ

+ thừa GC gây teo cơ

- H tuyến giáp:+ ↓ T4 toàn phần

- H sinh dục: ức chế sự tiết gonadotropin

NSAID

Nhịp sinh lý, hạ HA, hạ đường huyết, sốt, stress

Dược động học

ngày , nhiều nhất khoảng 8 giờ sáng

cetosteroid

 Liều dược lý :

- TB: 0,5 mg/kg/ngày, Kháng viêm

- Cao: ≥ 1 mg/kg/ngày, Ức chế miễn dịch

- Hen, Dị ứng

- Kháng viêm, nếu do nhiễm khuẩn +

kháng sinh

- Viêm đa khớp dạng thấp

- Thấp khớp cấp có viêm tim

- Thận: hội chứng thận hư sang thương tối thiểu

- Xuất huyết giảm tiểu cầu

- Eczema thể tạng

- Viêm dây thần kinh thị giác, viêm gai thị

- Tiêu hoá

Tiêu chảy dị ứng gluten

Viêm ruột già mãn

- Da : Giai đoạn cấp tính của bệnh da mãn (Pemphigus)

- Bệnh gan : Viêm gan mãn tiến triển

- Shock nhiễm trùng : li ều cao (30 mg/kg

methyl prednisolon 2 – 3 ngày)

- Lao các màng

- Phù não

- Ức chế miễn dịch ghép cơ quan

- Trẻ sinh non hoặc thai phụ doạ sinh non

Tai biến

- Viêm khớp có mủ

- Viêm khớp vô trùng

Phương pháp bôi vùi, băng kín (occlusive application): che kín bằng plastic từ 1-8 giờ thường băng kín vào ban đêm, lúc đi ngủ

 Sỏi đường tiết niệu

 Bùng phát bệnh lao đã ỗn định

 Đục thuỷ tinh thể

 Hội chứng Cushing

 Suy vỏ thương thận cấp

 GC dạng hít gây nhiễm nấm Candida

ở miệng: nên súc miệng sau khi

dùng thuốc

Suy thượng thận cấp

Triệu chứng

- Đau bụng, nôn mữa, tiêu chảy

- Tím tái vã mồ hôi

- Tăng thân nhiệt

- Có thể rối loạn tâm thần

- Hạ đường huyết

- Hạ huyết áp

Điều trị

- Hydrocortison

- Truyền NaCl 0,9% và glucose 5%

Liệu pháp corticoide

áp dụng khi dùng liều > liều sinh

lý thời gian ≥ 2 tuần

 Uống 1 lần hoặc cách ngày, buổi sáng, lúc no

 Khơng ngưng đột ngột, phải giảm liều.

 Cĩ stress tăng gấp 2-3 lần liều đang sử

dụng cho đến khi qua stress

 Giảm đến liều sinh lý giảm chậm hơn

 Nên sử dụng các GC cĩ tg tác dụng trung bình

Liều tương đương

Hiệu lực kháng viêm

Hiệu lực

Hiệu lực tác động tại chổ

1

0.8 10

1

0.8 125

1

0

4 4 5 5

0.8 0.8 0.5 0

0 4 5 5

Chỉ có hoạt tính khi chuyển thành prednisolon

Tương đối độc hơn các chất khác

25 25

0 0

10 10

 Phạm Thị Minh Đức (2007), Sinh Lý Học,

NXB Y Học.

 Trần Thị Thu Hằng (2007), Dược lực học,

NXB Phương Đông.

 Laurence L Brunton et al (2010),

Goodman & Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics, 12 th ed., McGraw-Hill.