Tiết 38-39 LVT cứu KNN ( đã chỉnh sửa)

* Giá trị nội dung: - Truỵện đ ợc viết kể nhằm mục đích truyền dạy đạo lí làm ng ời Đạo lí của tác phẩm có thể thâu tóm ở mấy điểm: • Xem trọng tình nghĩa giữa con ng ời với con ng ời t

Lôc

V©n

Tiªn

cøu

KiÒu

NguyÖt

Nga

TrÝch t¸c phÈm TruyÖn Lôc V©n Tiªn “TruyÖn Lôc V©n Tiªn” ” NguyÔn §×nh ChiÓu

I, Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

- Nguyễn Đình Chiểu (1822 - 1888)

- Quê mẹ:TânThới - Gia Định (TPHCM)

- Quê cha: Phong Điền- Thừa Thiên Huế

- Đỗ tú tài năm 1843 (21 tuổi) 1849 bị mù

-Dạy học, làm thuốc chữa bệnh cho

nhân dân

-Tích cực tham gia kháng chiến chống

-thực dân Pháp

- Là nhà thơ lớn của dân tộc

1- Tác giả

Tác phẩm tiêu biểu:

-Chạy giặc -Ngóng gió đông -Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc -Văn tế Tr ơng Định

-Văn tế nghĩa sĩ trận vong Lục tỉnh

-Thơ điếu Phan Tòng -Ng Tiều y thuật vấn đáp

Một tấm g ơng sáng ngời về nghị lực và

đạo đức sống cao cả, suốt đời vì n ớc vì dân

Một thầy giáo mẫu mực, lấy việc dạy ng ời cao hơn dạy chữ.

Một thầy lang lấy việc chăm lo sức khoẻ cho nhân dân làm y đức

Một chiến sĩ trên mặt trận văn hoá và t

t ởng - lá cờ đầu của văn học yêu n ớc chống thực dân Pháp xâm l ợc

Nguyễn đình Chiểu

Bia mộ và Nhà t ởng niệm Nguyễn Đình Chiểu

* Là truyện thơ nôm (để kể hơn là đọc) dài 2082 câu thơ lục bát kết cấu kiểu

ch ơng hồi vòng quanh diễn biến

cuộc đời nhân vật chính.

* Tóm tắt: SGK

2- Tác phẩm : Lục Vân Tiên

* Giá trị nội dung:

- Truỵện đ ợc viết kể nhằm mục đích truyền dạy đạo lí làm ng ời

Đạo lí của tác phẩm có thể thâu tóm ở mấy điểm:

• Xem trọng tình nghĩa giữa con ng ời với con ng ời trong

xã hội: tình cha con, mẹ con, nghĩa vợ chồng, tình bè bạn,

tình yêu th ơng c u mang những ng ời gặp cơn hoạn nạn.

• Đề cao tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng cứu khốn phò nguy

(Vân Tiên đánh c ớp, Hớn Minh “bẻ giò” cậu công tử con quan)

• Thể hiện khát vọng của nhân dân h ớng tới lẽ công bằng và những điều tốt đẹp trong cuộc đời.

ở thời đại đó, chế độ phong kiến khủng hoảng nghiêm

trọng, kỉ c ơng trật tự xã hội lỏng lẻo, đạo đức suy vi,

một tác phẩm nh thế đã đáp ứng nguyện vọng của nhân

dân Tác phẩm vì lẽ đó đã đ ợc nhân dân Nam Bộ tiếp nhận nồng nhiệt hơn bất kì một tác phẩm nghệ thuật nào

Kết cấu của tác phẩm theo kiểu truyền

thống của loại truyện ph ơng Đông,

nghĩa là theo từng ch ơng hồi, xoay

quanh diễn biến và cuộc đời các nhân

vật chính:

-Sử dụng ngôn ngữ mộc mạc giản dị, gần với lời

ăn tiếng nói của nhân dân, đặc biệt là nhân dân nam bộ.

- kết cấu gần với cổ tích, tạo nên kết thúc có hậu

-Truyện Lục Vân Tiên đ ợc coi là truyện Kiều

của nhân dân Nam bộ.

* Giá trị nghệ thuật

Truyện Lục Vân Tiên cũng nh các truyện truyền thống

trong văn học Việt Nam th ờng có kết cấu ớc lệ, gần

nh đã trở thành khuôn mẫu Ng ời tốt th ờng gặp gian

truân, trắc trở trên đ ờng đời, bị kẻ xấu hãm hại, lừa lọc

nh ng họ vẫn đ ợc phù trợ, c u mang (khi thì nhờ con

ng ời, khi thì nhờ các thế lực thần linh) để rồi cuối cùng

đều nạn khỏi tai qua, đ ợc đền trả xứng đáng, kẻ xấu

phải bị trừng trị Đối với kiểu văn ch ơng tuyên truyền

đạo đức, kiểu kết cấu đó vừa phản ánh chân thực cuộc

đời vốn đầy rẫy bất công, vô lí, vừa nói lên khát vọng

ngàn đời của nhân dân ta: chính nghĩa

thắng gian tà

Truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu là một tác

phẩm có sức sống mạnh mẽ và lâu bền trong lòng nhân dân, đặc biệt là nhân dân Nam Bộ Ngay từ năm 1864, tức

là chỉ 50 năm sau ngày tác phẩm ra đời, một ng ời Pháp

đã dịch tác phẩm này ra tiếng Pháp, mà điều thôi thúc

ông ta chính là hiện t ợng đặc biệt “ở Nam Kì Lục Tỉnh,

có lẽ không một ng ời chài l ới hay ng ời lái đò nào lại

không ngâm nga vài ba câu (Lục Vân Tiên) trong khi đ a

đẩy mái chèo” Ông xem tác phẩm này nh là một trong những sản phẩm hiếm có của trí tuệ con ng ời có cái u

điểm lớn là diễn tả đ ợc trung thực những tình

cảm của cả một dân tộc

II, Tìm hiểu văn bản đoạn trích

Tr ớc đoạn trích

Vân Tiên trên đ ờng về

nhà thăm mẹ đã chứng

kiến cảnh nhân dân khốn

khổ “Đều đem nhau chạy

vào rừng, lên non” Mọi

ng ời khuyên chàng hãy

tránh xa bọn c ớp Phong

Lai hung hãn

Vân Tiên nổi trận lôi đình Hỏi thăm: lũ nó còn đình nơi nao?

Tôi xin ra sức anh hào Cứu ng ời cho khỏi lao đao buổi nầy

Dân rằng: lũ nó còn đây, Qua xem t ớng bậu thơ ngây đã đành

E khi họa hổ bất thành Khi không mình lại xô mình xuống hang

1 Hình ảnh Lục Vân Tiên

*Đối với bọn c ớp:

Vân Tiên ghé lại bên đàng

Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô

Kêu rằng:”bớ đảng hung đồ, Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân”

……

Vân Tiên tả đột hữu xông Khác nào Triệu Tử phá vòng Đ ơng Dang

Lâu la bốn phía vỡ tan

Đều quăng g ơm giáo tìm đàng chạy ngay

Phong Lai chẳng kịp trở tay

Bị Tiên một gậy thác rày thân vong

thói hồ đồ hại dân

ớp

-Hành động: bẻ cây làm gậy,

tả xung hữu đột, đánh tan bọn c ớp -> quyết liệt dũng cảm

 là ng ời anh hùng có tài

năng và tấm lòng vì nghĩa Chàng vì nghĩa mà quên

*Đối với hai cô gái

Hỏi: Ai than khóc ở trong xe nầy”Ai than khóc ở trong xe nầy” ”Ai than khóc ở trong xe nầy”

……

Vân Tiên nghe nói động lòng

Đáp rằng: Ta đã trừ dòng lâu la”Ai than khóc ở trong xe nầy” ”Ai than khóc ở trong xe nầy”

…Tiểu thơ con cái nhà ai,

ĐI đâu nên nỗi mang tai bất kì?

Chẳng hay tên họ là chi?

Khuê môn phân gái việc gì đến đây?

…….

Vân Tiên nghe nói liền c ời

“Làm ơn há dễ trông ng ời trả ơn

….

“ Nhớ câu kiến nghĩa bất vi,

Làm ng ời thế ấy cũng phi anh hùng.”Ai than khóc ở trong xe nầy”

-Ân cần hỏi han, tìm cách an ủi ta “

đã trừ dòng lâu la,,

->con ng ời giàu tình cảm, có thái độ ứng xử đẹp, biết động viên an ủi ng ời khác khi gặp hoạn nạn

- Vân Tiên nghe nói liền c ời…

+ Làm ơn không phải trông mong ng

ời trả ơn Bởi thấy việc nghĩa mà không làm thì không phải là ng ời anh hùng.

+ Coi việc làm vì nghĩa là một bổn phận trách nhiệm chứ không phải là một công trạng Chính vì thế chàng không muốn nhận cái lạy tạ ơn của hai cô gái, từ chối lời mời về thăm nhà của Nguyệt Nga để cha nàng

đền đáp

Hình ảnh Lục Vân Tiên là hình ảnh lí t ởng mà Nguyễn Đình Chiểu gửi gắm niềm tin và ớc mong của mình: thấy việc nghĩa thì làm, diệt trừ cái ác cứu ng ời đem lại sự bình yên cho cuộc sống con ng ời.

Thái độ c xử với Kiều Nguyệt Nga sau khi đánh c ớp bộc lộ t cách con ng ời Lục Vân Tiên:

chính trực, hào hiệp, trọng nghĩa khinh tài, cũng rất từ tâm,

nhân hậu

Hình ảnh Lục Vân Tiên đ ợc khắc họa qua một môtip quen thuộc của truyện Nôm truyền thống: một chàng trai tài giỏi cứu một cô gái thoát khỏi tình huống hiểm nghèo, rồi từ ân nghĩa đến tình yêu… như Thạch Sanh đánh đại bàng, cứu công chúa Quỳnh nh Thạch Sanh đánh đại bàng, cứu công chúa Quỳnh

Nga (Truyện Thạch Sanh) Môtip kết cấu đó th ờng biểu hiện

niềm mong ớc của tác giả và cũng là của nhân dân Trong thời buổi nhiễu nh ơng hỗn loạn này, ng ời ta trông mong ở những

ng ời tài đức, dám ra tay cứu nạn giúp đời

Lục Vân Tiên là một nhân vật lí t ởng của tác phẩm (thể hiện lí t ởng thẩm mĩ của tác giả về con ng ời trong cuộc sống đ ơng thời… như Thạch Sanh đánh đại bàng, cứu công chúa Quỳnh) Đây là một chàng trai vừa rời tr ờng học b ớc vào đời, lòng đầy hăm hở, muốn lập công danh, cũng mong thi thố tài năng cứu ng ời, giúp đời Gặp tình huống “bất bằng” này là một thử thách đầu tiên, cũng là

Hình ảnh Lục Vân Tiên đ ợc thể hiện qua hai tình huống

hành động bộc lộ t cách con ng ời:

• Hành động đánh c ớp tr ớc hết bộc lộ tính cách anh hùng, tấm lòng vị nghĩa của Vân Tiên

Vân Tiên chỉ có một mình, hai tay không trong khi bọn c ớp

đông ng ời, g ơm giáo đủ đầy, thanh thế lẫy lừng Vậy mà

Vân Tiên không hề sợ ,“bẻ cây làm gậy” xông vaò đánh c ớp

Vẻ đẹp của Vân Tiên trong trận đánh đ ợc miêu tả thật đẹp Theo kiểu ng ời anh hùng Triệu Tử Long trong “Tam Quốc”:

Khác nào Triệu Tử phá vòng Đ ơng Dang

Hành động của Vân Tiên chứng tỏ cái đức của con ng ời “vị nghĩa vong thân”, cái tài của bậc anh hùng và sức mạnh bênh vực kẻ yếu, chiến thắng những thế lực bạo tàn

Khoan khoan ngồi đó chớ ra Nàng là phận gái lại là phận trai

Câu thơ có phần câu nệ của lễ giáo phong kiến (nam nữ thụ thụ bất thân) nh ng chủ yếu là đức tính khiêm nh ờng của Vân Tiên - từ chối cái lạy cảm tạ của Nguyệt Nga vì “làm ơn há dễ trông

ng ời trả ơn” Đối với Vân Tiên, làm việc nghĩa

là một bổn phận, một lẽ tự nhiên Con ng ời trọng nghĩa khinh tài ấy không coi đó là công trạng Đó là cách c xử mang tinh thần nghĩa

hiệp của các bậc anh hùng hảo hán

Th a rằng: “Tôi Kiều Nguyệt Nga,

Con nầy tì tất tên là Kim Liên.

Quê nhà ở quận Tây Xuyên,

Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.

Sai quân đem bức thơ về,

R ớc tôi qua đó định bề nghi gia.

Làm con đâu dám cãi cha,

Ví dầu ngàn dặm đàng xa cũng đành.

2 Hình ảnh Kiều Nguyệt Nga - Trình bày vấn đề rõ ràng khúc triết,

vừa đáp ứng đầy đủ những điều Lục Vân Tiên thăm hỏi vừa thể hiện chân thành niềm cảm kích, xúc động của mình.

- X ng hô: tr ớc xe quân tử… như Thạch Sanh đánh đại bàng, cứu công chúa Quỳnh Xin cho tiện thiếp… như Thạch Sanh đánh đại bàng, cứu công chúa Quỳnh

- Nói năng: chút tôi liễu yếu đào thơ ->Cô gái thùy mị nết na, có học thức, biết cách c xử lễ nghi.

- C xử: làm con đâu dám cãi cha Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ng ơi ->băn khoăn, áy náy tìm cách đền

ơn ng ời cứu mạng dù hiểu rằng đền

đáp bao nhiêu cũng là ch a đủ.

Kiều Nguyệt Nga là cô gái

khuê các, thùy mị có học

thức và rất mực đằm

thắm, ân tình.

3 Nghệ thuật đoạn trích

Đoạn trích ngắn nh ng đã thể hiện thành công hình ảnh

của hai nhân vật chính với những nét đẹp trong hành

động và tính cách Tác giả ít chú ý khắc họa chân dung ngoại hình, càng ít đi sâu vào diễn biến nội tâm mà chủ yếu đặt nhân vật trong những mối quan hệ xã hội, những tình huống, những xung đột của đời sống rồi bằng hành

động, cử chỉ, lời nói của mình, nhân vật tự bộc tính cách

và chiếm lĩnh tình cảm yêu ghét của ng ời đọc, ng ời

nghe Ngôn ngữ thơ mộc mạc, bình dị, đậm màu sắc Nam

Bộ Đặc biệt rất đa dạng, phù hợp với diễn biến tình tiết: khi thì nhanh, đầy phẫn nộ, khi thì mềm