Tập thái cực quyền là luyện cả về thể lực và về khí như yoga nhưng di chuyển, toàn cơ thể đều động " nhất động vô hữu bất động ", ngoài ra còn dùng ý điều khiển khí lưu thông khắp cơ thể
Trang 1THÁI CỰC QUYỀN - ( Tai Chi )
Tôn Thất Cảnh
Link: http://dactrung.net/phorum/tm.aspx?m=254500
Kính thưa quý vị,
Năm 1975 tôi đã nhờ tập TCQ mà lành được cái bướu trong đầu mà không cần giải phẫu
Vì nhận thấy kết quả quá hay, tôi có ý định sẽ truyền bá môn này cho mọi người nên đã cố gắng đeo đuổi việc tập luyện, học hỏi thêm nhiều vị thầy khác để nghiên cứu và dạy cho đúng
Với tinh thần Hướng Đạo có trong người từ khi gia nhập phong trào từ năm 1940, tôi đem phổ biến môn này cho mọi người tập luyện gần 30 năm suốt từ năm 1976 đến nay mà không thấy mệt mỏi Ngược lại tôi luôn luôn cảm thấy vui sướng và thích thú vì đã giúp được nhiều người lành bệnh sau khi chỉ cho họ tập Thái cực quyền
Có 2 câu của BiPi đã được các Trưởng Hồ văn Khuê Albert và Trưởng Trần Ngọc Sính day tôi từ khi tôi gia nhập phong trào đến nay đã hơn 60 năm và còn theo tôi cho đến khi tôi nhắm mắt từ giã cuộc chợ Huớng đạo Đó là :
-“ Hạnh phúc thật sự chỉ tìm được khi ta giúp người khác"
và
-"Muốn có hạnh phúc phải chia xẻ hạnh phúc của mình cho kẻ khác “
Sau đây tôi sẽ lần lượt trình bày những mục
1 Tại sao chúng ta phải tập luyện ?
2 Tập luyện như thế nào ?
3 TCQ là gì ?
4 Nguồn gốc Thái cực quyền
5 Ai có thể tập TCQ ?
6 Tập TCQ như thế nào ?
7 Lợi ích của TCQ
8 Phương pháp giảng dạy
9 Cần tập thêm gì ngoài TCQ
1.- Tại sao chúng ta cần phải tập luyện ?
Trời sinh con người phải vận động cho cơ thể được khoẻ mạnh Cơ thể, ví như một chiếc xe, luôn luôn cần được bảo trì và phải xử dụng thường xuyên để xe chạy cho ngon lành Vận động thường xuyên giúp cơ thể được sung
sức, tinh thần nhanh nhẹn, gia tăng khả năng hoạt động và tránh được nhiều bệnh tật
Trang 2Cơ thể vận động lâu dài trên 5, 6 chục năm nên dễ sinh lười biếng và do sự lười biếng nên cơ thể dễ bị bệnh xâm nhập Aristote, một nhà hiền triết Hy lạp (
384-322 trước Tây lịch ) đã nói :
" Không có gì làm suy yếu và phá huỷ cơ thể con người bằng để cơ thể không vận động lâu dài "
2.- Tập luyện như thế nào ?
Tập luyện vừa sức vì tập quá sức có hại, Nên vận động ngoài trời để cơ thể con người ( tiểu vũ trụ ) có thể hòa hợp với sự biến chuyễn không ngừng của Ðại vũ trụ
Có nhiều loại vận động như đi bách bộ, tập Thể dục, tập Yoga, tập Khí công (Chi Kung, Qigong ) tập Thái cực quyền ( Tai Chi ),
Người lớn tuổi nên chọn những loại vận động nhẹ nhàng chậm rãi thích hợp với sức khỏe và bệnh tật của mình vì càng lớn tuổi, xương càng dòn, nếu tập động tác
mạnh, xương dễ bị gãy và khi bị gãy thì khó lành
Ði bộ
là lối vận động đơn giản dễ nhất Nên đi bộ vừa sức vì đi nhiều quá hại gân Nên đi theo lối hành thiền, không nên trò chuyện để tâm tĩnh và kết hợp với lối thở sâu, dài, đều và êm ( Thâm, trường, quân, tĩnh )
Hai chân bước đi, sẽ thúc đẩy sự lưu thông của Khí trong 6 đường kinh của 3 tạng
là Tỳ, Can, Thận và 3 phủ là Ðỡm ( mật ), Vị ( bao tử ) và Bàng quang ( bộ phận thải nước tiểu )
Hai tay cần đưa tới đưa lui, để thúc đẩy sự lưu thông khí trong các tạng phủ còn lại
là Tâm ( tim ),Phế ( phổi ), Ðại trường ( ruột già ), Tiểu trường ( ruột non ), Tâm bào ( màng tim ) và Tam tiêu
Có hai cách đi bộ :
Ði bộ chậm, chủ về Thủy, đi chậm và thở theo nhịp bước chân, thận mạnh, thuỷ vượng có thể hạ áp huyết,
Ði bộ nhanh , chủ về Mộc, đi nhanh Can mộc vượng, trị tiểu đường, mộc sinh hỏa, hỏa vượng, đốt cháy calo, chống mập phì
Tập thể dục nhẹ, tập thể dục luyện về thể lực ( nở nang các bắp thịt )
Trang 3Tập yoga luyện tập cả khí lẫn thể lực nhưng ngồi hay đứng tại một chỗ tập từng bộ phận riêng biệt
Tập khí công chỉ luyện tập về khí không luyện về thể lực
Tập thái cực quyền là luyện cả về thể lực và về khí như yoga nhưng di chuyển, toàn
cơ thể đều động " nhất động vô hữu bất động ", ngoài ra còn dùng ý điều khiển khí lưu thông khắp cơ thể
Theo tôi, vì những động tác trong Thái cực quyền toàn là chậm rãi, mềm mại nhẹ nhàng nên người lớn tuổi tập Thái cực quyền là hợp nhất
3.- Thái cực quyền là gì ?
Thái Cực là danh từ đầu tiên ở Kinh Dịch, Thái là lớn lao, Cực là trạng thái ban sơ
của vũ trụ, ngụ ý nói sự rộng lớn bao la của vũ trụ Thái Cực được tượng trưng bằng vòng tròn liên tục thể hiện trong Thái cực đồ
Thái cực đồ có hình một vòng tròn trong đó có 2 phần màu trắng và màu đen, trắng ( màu sáng ) tượng trưng cho dương, đen ( màu tối ) tượng trưng cho âm Trong phần đen có một chấm trắng và trong phần trắng có một chấm đen có nghĩa là trong âm có dương và trong dương có âm, âm dương bổ sung cho nhau
Thái cực sinh lưỡng nghi là âm và dương
Trang 4Âm dương xung đối, chế hóa nhau đồng thời thúc đẩy nhau và do đó, vạn vật mới sinh thành
Trời đất là Ðại vũ trụ, con người là tiểu vũ trụ
Trời đất có âm có dương ( trời + , đất - ), con người cũng có âm có dương ( đầu và bên Phải + , chân và bên Trái - )
Trong cơ thể luôn luôn có sự điều hòa cân bằng 2 khí âm dương.Âm dương là hai trạng thái đối nghịch Trời đất có sáng có tối, con người có khi sáng suốt thông minh, có khi ngu muội, đần độn,
Trời đất có nóng có lạnh, con người có lúc nóng nảy, có lúc lạnh lùng
Ngũ hành : Trong trời đất, vạn vật có ngũ hành :
Gỗ ( Mộc ), Lửa ( Hỏa ), Ðất ( Thổ ), Kim loại ( Kim ), Nước ( Thuỷ )
Trong cơ thể con người cũng có ngũ hành: Can thuộc Mộc, Tâm thuộc Hỏa, Tỳ thuộc Thổ, Phế thuộc Kim, Thận thuộc Thuỷ
Thuận với trời đất thì khoẻ mạnh mà nghịch lại thì bệnh tật
Thái cực quyền :
Sở dĩ lấy tên Thái cực cho bài quyền vì mỗi động tác của nó đều có phân chia âm
Trang 5dương, nghĩa là có đối nghịch, có thăng có giáng, có hợp có khai, có trái có phải,
có tiến có lùi, có hư có thực, v.v
Ngoài ra, mỗi động tác của Thái cực quyền đều đi theo đường tròn như các đường
tròn trong Thái cực đồ
Các động tác trong Thái cực quyền từ khởi thức đến thu thức được liên tục, không
đứt đoạn như một vòng tròn hoàn chỉnh, không thấy đầu mối ( yếu quyết tương liên bất đoạn) như vòng tròn Thái cực đồ
Thái cực quyền là một môn võ vừa là môn vũ thể dục vừa là thiền động
Nó là một môn võ vì các chiêu thức đều được trích ra từ các bài quyền chiến đấu
Nó là môn vũ vì các động tác nhịp nhàng và uyển chuyển
Nó là một dạng thiền động vì khi tập phải tập trung tư tưởng và buông xã như thiền và các động tác được liên tục và phối hợp với lối thở sâu và thở bụng
Không nên nhầm Thái cực quyền ( Tai chi chuan ) với Thái cực đạo ( Tae Kwon Do , phải dịch là Túc quyền đạo mới đúng )
4.- Nguồn gốc của Thái cực quyền
Về nguồn gốc, cho đến nay chưa có thuyết nào xác thực
Theo thuyết cũ, vào thế kỷ thứ 13 Ðạo sĩ Trương Tam Phong ( Chang Sen Feng ) tu
ở núi Võ Ðang đã sáng chế ra môn võ công Thái cực quyền của phái Võ Ðang,
nhưng trong các loại bản văn cũ không có ghi chép thống nhất
Căn cứ vào tài liệu ở Trần Gia Câu, người ta chỉ biết có Thái cực quyền ở Trần Gia Câu xuất hiện vào đầu triều nhà Thanh Cuối thế kỷ 18 Dương Lộ Thiền được Ðại gia Trần Trường Hưng truyền dạy Sau đó Dương Lộ Thiền sửa đổi hình thức và nội dung quyền thế cho thích hợp với quần chúng và tốc độ đi bài quyền chậm đều thay
vì nhanh chậm không đều của Trần gia thức
Dương Lộ Thiền truyền lại cho 2 người con là Dương Ban Hầu và Dương Kiện Hầu Con của Dương Kiện Hầu là Dương Trừng Phủ lại sửa đổi thêm và truyền bá rộng rãi môn này cho đến ngày nay
5.- Ai có thể tập Thái cực quyền ?
Trang 6Vì các động tác nhẹ nhàng, không cần dùng sức nên bất kỳ ai, nam phụ lão ấu, già hay trẻ, khoẻ cũng như yếu đều có thể tập Thái cực quyền
Ðối với những người yếu đuối, bệnh hoạn nên tập tùy sức, tập nhiều lần trong ngày, mỗi lần tập nên cố gắng tập cho đúng
Mặc áo quần rộng rãi để khí huyết dễ lưu thông Dùng giày dép đế thấp tránh bị trượt, ngã
6.- Tập luyện Thái cực Quyền như thế nào ?
Thái cực quyền thuộc Nhà họ Dương, phái Võ Ðang chia làm 2 ngành : chiến đấu và dưỡng sinh
Chúng tôi tập theo dưỡng sinh nên tôi chỉ đề cập đến Thái cực Dưỡng sinh mà thôi
Thường tại các sân tập ngừoi ta chỉ chú trọng đến việc tập bài quyền mà không chú trọng đến căn bản
Lớp tôi hướng dẫn chia làm 4 cấp : Luyện Hình, luyện Khí, luyện Ý và luyện Tâm
Cấp 1 Luyện hình : Luyện căn bản và các tư thế của các chiêu thức trong bài
quyền cho đúng
Ðộng tác của Thái cực quyền rất chậm rãi, thong thả, mềm mại, nhịp nhàng theo từng thế quyền, toàn thân phải buông lỏng nhưng động tác rất vững chắc Một chỗ động thì tất cả mọi chỗ đều động chứ không vận dụng từng bộ phận như ở các môn thể thao khác Khi đánh một chiêu thức cần chú ý đến ngũ pháp, đánh đúng theo ý của chiêu thức và theo đúng 10 yếu quyết của Thái cực quyền
Ở cấp 1, học viên cần buông lỏng toàn thân, chú trọng nhất về bộ pháp, thủ pháp
và thân pháp
Không nên chỉ chú trọng đến thủ pháp mà quên một phần rất quan trọng là bộ
pháp vì bộ pháp có đúng, xuất chiêu mới được vững chắc ví như gốc rễ cây có chắc thì cây mới đứng vững được
Tay xuất chiêu phải mang yếu lý của võ thuật, chỉ dùng ý không dùng sức để đẩy khí đi (yếu quyết dụng ý bất dụng lực )
Chân phải phân rõ nặng nhẹ ( yếu quyết phân hư thực ) vì vậy khi đi xong một bài quyền tuy mồ hôi toát ra nhưng người tập xong vẫn không thấy mệt
Trang 7Thân phải giữ thẳng ( yếu quyết thứ nhất : hư linh đĩnh kình )
Vì là một môn võ nên mỗi chiêu thức phải được đánh cho đúng thế võ, nếu không, khi nhìn vào, người ta cho là múa " lèo " như Thầy Ðổng Anh Kiệt, một đại sư Thái cực quyền Trung quốc đã nhận xét như sau :
-"phần đông múa Thái cực quyền thì nhiều, chỉ theo hình thức bên ngoài, dù có luyện đến 10 năm vẫn còn hồ đồ "
Cấp 2 Luyện khí : Luyện thở theo động tác
Con người sống cần phải thở và thở cho điều hòa và chính xác mớí trường thọ Ở cấp luyện khí, phải kết hợp hô hấp với vận động đúng theo quy luật Học viên sơ cấp ( luyện hình ) thở tự nhiên khi đi bài quyền, từ cấp luyện khí trở lên, tại các sân tập của tôi, các học viên luôn luôn phải tập thở theo động tác
Trên thực tế, hầu hết tại các sân tập, ở đây cũng như ở VN, các thầy chỉ dạy về Hình, chỉ chú trọng đến thủ pháp khi đánh các chiêu thức, đánh cho có dạng, không theo Ngũ Pháp ( Bộ pháp, Thủ pháp, Thân pháp, Tâm pháp và Nhỡn pháp ) và thở
tự nhiên khi đi bài quyền
Trước năm 90, ở Việt Nam, hầu hết ở các lớp không dạy thở theo động tác Sau đó, nhờ có một bài viết kêu gọi tập TCQ phải tập thở theo động tác và cho biết rằng " tập Thái cực quyền mà không thở theo động tác thì uổng công vô ích ", nên từ đó,
ở VN, các thầy mới bắt đầu chịu dạy cho học viên thở theo động tác
Cấp 3 Luyện ý : Luyện dùng ý dẫn khí đi theo mục đích của chiêu thức
Sau khi luyện khí, học viên ngành dưỡng sinh cần học luyện ý ( h†c viên ª ngành Thái c¿c quyŠn chiến đấu đã được học ngay ở giai đoạn luyện hình rồi )
Học viên phải hiểu rõ mục đích của mỗi động tác để dùng ý dẫn khí đi
Cấp 4 Luyện tâm : Luyện tâm tĩnh, xã chấp và biết hy sinh
Tập Thái cực quyền phải tập trung tư tưởng, không tâm viên ý mã, tâm phải tĩnh, không phải tập theo lối ồn ào và mạnh như aerobic Tập Thái cực quyền là tập
buông xả là xả bỏ, là xả chấp Khi đã xả bỏ thì ta luyện được cái tâm thoải mái Khi thân được khoẻ mà tâm lại được an lạc thì mới trường thọ
Ngoại cảnh gây bệnh cho thân xác trong khi sự buồn phiền lo lắng, thần kinh căng thẳng là mầm mống của tâm bệnh
Trang 8Tập Thái cực quyền để dưỡng sinh không phải để đánh thắng người như theo ngành chiến đấu mà là để đánh thắng ta
Thắng người đã khó mà thắng chính ta lại càng khó hơn, thắng ta là thắng cái bệnh hoạn của ta, thắng cái sự lười biếng, thắng cái sự cố chấp của ta Cố chấp là nguồn gốc của sự bất đồng trong gia đình, trong xã hội
Khi đã xả chấp được rồi, nên cố gắng tiến xa thêm một bước là luyện tâm biết hy sinh, quên mình để lo cho người, nhất là những người đau ốm, bệnh hoạn đang cần mình giúp đỡ
Việc tập luyện
lúc đầu khó khăn vì phải nhớ cho hết các động tác và làm đúng theo sự hướng dẫn, phải luyện tập thường xuyên mỗi ngày, người tập phải cố gắng tập luyện vì biết rằng nó sẽ phòng bệnh, mang lại sức khoẻ cho mình để chống lại bệnh tật
Phương pháp tập luyện phải chính xác, tư thế đúng, mới nâng cao được hiệu quả rèn luyện
Có người đã nghĩ sai, cho rằng dùng thái cực quyền như thuốc Tây, tập xong rồi để
đó, không chịu luyện hàng ngày, đợi khi nào đau, đem ra tập để chữa bệnh
7.- Lợi ích của Thái cực quyền như thế nào ?
* Phòng bệnh và trị bệnh
Phòng bệnh hơn chữa bệnh
Luyện để đáp ứng 2 mặt phòng bệnh cho thân xác, ổn định những rối loạn tâm thần
và khi cần, có thể trị bệnh
Luyện tập Thái cực quyền của ngành dưỡng sinh không phải để đánh nhau như ở ngành chiến đấu, mà là đánh với bệnh để trị bệnh, kéo dài tuổi thọ trong tình trạng khỏe mạnh
Thái cực quyền tăng khả năng thích ứng với thay đổi của thời tiết, mang lại sự hài hòa giữa thiên nhiên và con người : Âm dương trong con người kết hợp với âm
dương của vũ trụ giúp con người tạo được sự hài hòa của bên trong ( tâm ) với các hoạt động bên ngoài ( tay chân )
Nhiều người, qua một thời gian rèn luyện, đã chứng minh Thái cực quyền có tác dụng chữa trị nhức đầu, đau lưng, chóng mặt, nhức mõi rất tốt Ngoài ra nó còn chữa một số bệnh mãn tính như suy nhược thần kinh, bệnh tim, áp huyết, bệnh tiểu
Trang 9đường, thấp khớp, trị được các bệnh mất ngủ, mập phì, các bệnh về tiêu hoá như táo bón, ăn không tiêu v v
Nếu ai đòi hỏi hiệu quả tức khắc như dùng thuốc Tây thì không thể trông đợi gì vào Thái cực quyền vì hiệu quả chỉ đến từ từ , phải kiên trì tập luyện hằng ngày
* Hổ trợ hoạt động hệ tuần hoàn, hệ tim mạch:
Khí và huyết luôn luôn đi kèm nhau, khí đi đâu thì huyết theo đó
Tập Thái cực quyền, một chỗ động thì tất cả mọi chỗ đều động, làm cho khí huyết được lưu thông toàn cơ thể ( ví như châm cứu toàn cơ thể ), các mạch máu của động mạch sẽ hoạt động điều độ, thúc đẩy quá trình tuần hoàn máu
Khí huyết lưu thông thì khỏi bệnh tật như vị danh y của ta ở thế kỷ thứ 19 là Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác đã nói :
" Thống, tắc bất thông, thông, tắc bất thống "
( có nghĩa là: Ðau, ắt là khí huyết không thông, đã thông khí huyết thì ắt là không đau )
Trợ giúp và bảo vệ hệ tim mạch, phòng chống cao huyết áp và xơ cứng động mạch Khi ta bị cao áp huyết, lúc đó, hỏa của Tâm đang vượng ( mạnh ), muốn hạ áp huyết, theo luật tương khắc của ngũ hành Thuỷ khắc Hỏa nên Thận phải có đầy đủ Thuỷ để làm hạ Hỏa của Tâm Tập Thái cực quyền tăng cường thận, thủy được vượng, điều hòa được âm dương nên áp huyết không thể tăng lên cao được
* Tăng cường hệ thần kinh :
Thường thường mỗi khi có chuyện buồn phiền làm thần kinh căng thẳng, ta có thể làm giảm mức độ căng thẳng bằng một lối xả tự nhiên là dùng giấc ngủ, dùng thể dục thể thao như bơi lội, tập thái cực quyền, dùng các thú tiêu khiển như chơi cây cảnh, hoặc tập thiền v v
Khi tập Thái cực quyền phải tập trung tư tưởng, làm cho con người dịu lại, được thư giãn, tập gạt bỏ tất cả mọi ưu phiền, như vậy khắc phục được căng thẳng thần kinh
và cơ bắp nhờ các động tác như bơi trong không khí trong khi tâm được tĩnh Khi tâm được tĩnh, vỏ đại não được nghỉ ngơi làm cho con người được thư sướng
Thái cực quyền trị bệnh suy nhược thần kinh: Trong khi não bộ bị làm việc quá độ, cho nó nghỉ ngơi một chốc lát bằng cách cố gắng làm cho nó không nghĩ gì hết Khi tập Thái cực quyền, toàn bộ cơ bắp phải buông lỏng
Những động tác dịu dàng kết hợp với việc buông lỏng cơ bắp, làm cho thần kinh được nghỉ ngơi khiến ta cảm thấy thoải mái
Có nhiều loại thiền, Thái cực quyền là một loại thiền động, khó hơn hành thiền vì hành thiền khi tập trung tư tưởng, hai chân tự động bước tới, còn về Thái cực
Trang 10quyền, khi tập trung tư tưởng khí đi theo chiêu thức làm cho tay chân vận động theo đúng các tư thế của chiêu thức (dĩ tâm hành khí , dĩ khí vận thân” dùng tâm ý làm cho khí lưu thông, sau đó lấy khí làm vận chuyển toàn thân)
Tăng cường trí năng, tăng cường trí nhớ
Khi tập Thái cực quyền, tập nhớ các động tác và tên các chiêu thức, tập cho trí ra lệnh cho tay chân sẽ làm gì sau mỗi động tác vừa làm xong ( yếu quyết Nội ngoại tương hợp )
* Trợ giúp và bảo vệ thận :
Tập Thái cực quyền chủ về thận, lấy eo làm trục để vận động tay chân ( “ chủ tể ư yêu, hành ư thủ chỉ “, có nghĩa eo là chủ ÇiŠu khi‹n cho tay chân vận động )
* Trợ giúp và bảo vệ hệ thống xương cốt được khoẻ mạnh :
Vận động trong Thái c¿c quyŠn không thể tách rời hoạt động có liên quan giữa cơ bắp, khớp xương và các cơ quan liên hệ, vì một chỗ động tất cả mọi chỗ đều động
Tập Thái cực quyền tăng cường được sự dẽo dai, sự linh hoạt của các khớp xương, nhất là của cột sống và của các khớp ở tay chân
Ðộng tác vòng tròn, xoáy trôn ốc có thể khiến toàn bộ các cơ bắp và các đường gân trong cơ thể phải tham gia hoạt động, khiến khả năng của chúng thêm phong phú, uyển chuyễn
Hoạt động các cơ quan tuy mềm mại nhưng có ảnh hưởng nhiều Hệ xương cốt và các cơ quan khác chịu sự chi phối của cơ bắp, song có tác dụng của tự mình điều tiết , nó hổ trợ cho sự mạnh mẽ của xương, bảo đảm tính linh hoạt của các cơ quan khác trong cơ thể, ( trị bệnh thấp khớp, phòng chống xương bị biến tính như bị còng lưng và xơ cứng các khớp xương )
* Cải thiện sư nhanh nhẹn, sức mạnh của người già :
Gia tăng sức mạnh cơ bắp phần dưới của cơ thể như bắp đùi, mông, bắp chân, cải thiện tư thế được thăng bằng, giảm rủi ro té ngã Té ngã thường gây thương tích phần lớn làm chết người già ( ví dụ bị gảy xương hông ), hoặc nếu được cứu sống, cũng sống trong tình trạng dở sống dở chết
* Làm chậm lão hóa:
Hiệu quả của tập Thái cực quyền đến từ từ nên người tập cần phải kiên trì tập luyện mỗi ngày
Trên đây là những lợi ích mà các học viên của tôi đã thu được sau gần 30 năm tôi dạy môn này Còn nhiều lợi ích khác trong các sách báo có nói nhưng tôi chưa có dịp kiểm chứng