BÀI TẬP GIỮA KỲMôn: Các lý thuyết Xã hội học hiện đại GV: GS.TS Lê Ngọc Hùng SV: Bùi Thị Thìn Trần Thị Huyền Lý thuyết nhóm tinh hoa - quyền lực của Wright Mills Sơ đồ cấu trúc xã hội: N
Trang 1BÀI TẬP GIỮA KỲ
Môn: Các lý thuyết Xã hội học hiện đại
GV: GS.TS Lê Ngọc Hùng
SV: Bùi Thị Thìn
Trần Thị Huyền
Lý thuyết nhóm tinh hoa - quyền lực của Wright Mills
Sơ đồ cấu trúc xã hội: Nhóm tinh hoa, 3 loại quyền lực theo quan niệm của Wright Mills
Giải thích:
Theo quan niệm của Wright Mills, ông coi xã hội là một cấu trúc quyền lực Khi nhắc đến quyền lực cần nhắc đến ba loại quyền lực, gắn liền với ba loại hình thái quyền
Trang 2lực: Quyền lực cưỡng chế ( gắn liền với quân sự), quyền lực thống trị ( đại diện cho chính trị) và quyền lực thao túng ( gắn liên với kinh tế)
Ông cho rằng, cấu trúc quyền lực đã biến đổi xã hội thành một cấu trúc với hai nhóm: nhóm người có quyền lực và không có quyền lực ( ví dụ: trong xã hội tư bản hiện đại ở thế kỷ 20, điển hình nhất là ở xã hội Mỹ, người lãnh đạo nước Mỹ không phải là một cá nhân cụ thể nào, mà là một “nhóm tinh hoa quyền lực”)
“Nhóm tinh hoa quyền lực” theo quan niệm của Wright Mills là sự hợp thành của
3 thiết chế chính trị, quân sự và kinh tế có khả năng ra quyết định chi phối các thiết chế còn lại trong xã hội
Nhóm giữ vai trò lãnh đạo, chỉ huy xã hội, sử dụng quyền lực của mình để điều khiển các nhóm khác (nhóm không có quyền lực) trong hầu hết các lĩnh vực quan trọng Trong thiết chế quân sự đó là quyền lực cưỡng chế- bắt người khác phải tuân theo, phải làm theo ý chí, nguyện vọng của mình; trong thiết chế chính trị là sự mê hoặc (quyền lực được những người dưới quyền tự nguyện tin là chính đáng và trong thiết chế kinh tế đó là
sự thao túng (quyền được thực thi mà người không có quyền lực không hề biết)
Vận dụng lý thuyết “ nhóm tinh hoa quyền lực” giải thích sơ đồ trên, ta có thể thấy: “bộ ba tam giác quyền lực” chính trị- kinh tế- quân sự, tạo nên một cấu trúc quyền lực nhất định tại nhóm có quyền lực trong xã hội Nhóm người có quyền lực ( nhóm chóp
bu, đại diện cho sức mạnh của các thế lực: chính trị, quân sự và kinh tế) chi phối nhóm người không có quyền lực trong xã hội dưới các hình thức quyền lực: cưỡng chế, thao túng và thống trị Nhóm tinh hoa quyền lực lại đại diện cho một tổ hợp thống nhất với các thế lực chính trị, kinh tế và quân sự nắm vững vị thế và vai trò lãnh đạo, chỉ huy xã hội Nhóm tinh hoa quyền lực này cũng dựa trên cơ sở giống nhau về mặt tâm lý, giống nhau
về mặt xã hội và sự phối hợp giữa các thế lực, tạo nên một thế vững chắc cho “ tam giác quyền lực” ấy
Ví dụ minh họa cho thuyết “ nhóm tinh hoa quyền lực”:
- Trong hệ thống sản xuất xã hội, chủ nghĩa tư bản đang nắm giữ vị trí then chốt trong quản lý nhân lực lao động Từ các công nhân lao động, đến các công nhân có chuyên môn, tay nghề cao “ công nhân cổ trắng” đều bị bộ máy quyền lực lãnh đạo và quản lý Hầu hết đều trở nên bị động và mất quyền lực, bị chi phối bởi giới quản lý nắm quyền trong nhà máy
Trang 3- Trong một lớp học, các hoạt động tập thể cũng như các nhiệm vụ, mục tiêu của lớp học đều được đảm bảo sự vận hành tốt bởi “ bộ máy cán bộ lớp” Bộ máy ấy bao gồm các chức danh liên quan như: lớp trưởng, bí thư phụ trách các mảng về chính trị, đối ngoại của lớp với khoa và trường, lớp phó học tập, đời sống đại diện cho mảng “kinh tế” ( quỹ lớp…) của lớp và một bộ phận giữ vai trò kiểm tra, đánh giá
ý thức, tính đoàn kết của các bạn trong lớp, khen thưởng hay kỉ luật… Cả ba mảng ấy có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong việc điều hành một lớp học ổn định Mỗi mảng đại diện cho một “ loại quyền lực” gắn với các chức danh khác nhau, tuy nhiên chúng cũng có những điểm chung với nhau: đều chịu trách nhiệm cho sự phát triển và sự vận hành của một lớp học, hay phối hợp với nhau trong công tác quản lý lớp, giống nhau về mặt tâm lý….Và họ đều chi phối đến các thành viên trong lớp thực hiện các quyền hạn và nhiệm vụ của mình với lớp học
Đó là ví dụ của một “ nhóm tinh hoa-quyền lực” đại diện cho trường hợp lớp học
cụ thể
