Chỉ từ

Ngữ liệu 1:SGK/137 Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi.. Viên quan ấy đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đó oái oăm để hỏi mọi ngư

Chào mừng các thầy cô giáo đã

về dự tiết học hôm nay

“ông vua nọ”;“viên quan ấy”;“một cánh đồng làng kia”; “nhà nọ”

Câu 1: Các cụm từ trên, chúng thuộc loại cụm từ gì?

A Cụm danh từ

B Cụm động từ

C Cụm tính từ

D Phó từ

Câu 2: Điền các cụm danh từ trên vào mô hình sau:

Phần trước Phần trung tâm Phần sau

ông vua nọ làng kia

viên quan ấy nhà nọ

Tuần 15 - Tiết 57

Ngữ liệu 1:SGK/137

Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la khắp

nước tìm người tài giỏi Viên quan ấy đi nhiều nơi, đến đâu

quan cũng ra những câu đó oái oăm để hỏi mọi người Đã

mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia, chợt

thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng.

( Em bé thông minh)

Ông vua nọ Viên quan ấy Làng kia Nhà nọ

Vế 2

Ông vua Viên quan Làng

Nhà

Vế 1

Ngữ liệu1:sgk/137

Ngày xưa có ông vua nọ sai một

viên quan đi dò la khắp nước tìm

người tài giỏi Viên quan ấy đã đi

nhiều nôi, đến đâu quan cũng ra câu

đố oái oăm để hỏi mọi người Đã

mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên

quan vẫn chưa thấy có người nào

thật lỗi lạc

Một hôm, viên quan đi qua một

cánh đồng làng kia, chợt thấy bên

vệ đường có hai cha con nhà nọ

Lê Thận.Một đêm nọ,

Thận thả lưới ở một bến vắng như thường lệ

(Sự tích Hồ Gươm)

Khi tranh luận về nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1và NL3 có 2 ý kiến đưa ra:

Ý kiến 1 cho rằng: nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1 và NL3 đều giống nhau.

Ý kiến 2 cho rằng: nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1 và NL3 vừa có điểm giống nhau, vừa có điểm khác nhau.

Em đồng ý với ý kiến nào? Chỉ rõ điểm giống hoặc vừa giống, vừa khác nhau về nghĩa của các từ đó?

*Khác nhau: -các từ “ấy”, “nọ” trong ngữ

liệu 1: xác định vị trí sự vật trong không gian -các từ “ấy”, “nọ” trong ngữ

liệu 3: xác định vị trí sự vật trong thời gian.

*Ghi nhớ 1: (sgk/137)

Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự

vật, nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời gian.

Phần trước Phần trung tâm Phần sau

ông vua nọ làng kia

viên quan ấy nhà nọ

Ngữ liệu 4 (a): (sgk/137)

a)Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn.

Đó là một điều chắc chắn.

(Hồ Chí Minh)

Ngữ liệu 4(b) : (sgk/138)

b)Từ đấy, nước ta chăm nghề trồng trọt, chăn nuôi và

có tục ngày Tết làm bánh chưng, bánh giầy.

(Bánh chưng, bánh giầy)

*Ghi nhớ 2: (sgk/138)

Chỉ từ thường làm phụ ngữ trong cụm

danh từ Ngoài ra, chỉ từ còn có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu.

(Bánh chưng, bánh giầy)

b) Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ

(Ca dao)

c) Nay ta đưa năm mươi con xuống biển, nàng đưa năm

Bài tập 2: (sgk/138): Thay các cụm từ in đậm dưới đây bằng những chỉ từ thích hợp và giải thích vì sao cần thay như vậy.

a) Giặc tan vỡ Đám tàn quân giẫm đạp lên

nhau chạy trốn, tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn) Đến chân núi Sóc , một mình một

ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi

cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời.

(Theo Thánh Gióng)

b)Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu cháy một làng, cho nên làng bị lửa thiêu cháy về sau gọi là làng Cháy.

Bài tập 3: (sgk/139):

Có thể thay các chỉ từ trong đoạn dưới đây bằng những từ hoặc cụm từ nào không? Rút ra nhận xét về tác dụng của chỉ từ?

Năm ấy, đến lượt Lý Thông nộp mình Mẹ con hắn

nghĩ kế lừa Thạch Sanh chết thay Chiều hôm đó, chờ Thạch Sanh kiếm củi về, Lý Thông dọn một mâm cơm rượu thịt ê hề mời ăn, rồi bảo:

-Đêm nay, đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì dở cất mẻ rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì về.

(Thạch Sanh)

Đáp án

*Chỉ từ “ấy”, “đó”, “nay”: Không thể thay thế bằng bất

kỳ từ hoặc cụm từ nào khác.

Vì : Văn bản Thạch Sanh thuộc thể loại truyện cổ tích(đó

là một trong những thể loại của truyện cổ dân gian)

Truyện cổ dân gian: thời gian không cụ thể cho nên ta không thể xác định rõ được thời gian năm ấy là năm

nào, hôm đó là hôm nào, đêm nay là đêm nào…như

truyện hiện đại được.

*Nhận xét tác dụng của chỉ từ:

-Chỉ từ có vai trò quan trọng trong câu Vì chúng có thể chỉ ra sự vật, những thời điểm khó gọi thành tên, giúp

Bài tập 5: Viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu

với chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng chỉ từ.

Mùa hè năm nay, lớp tôi tổ chức đi thăm quan công viên nước Hồ Tây Đó là một kỷ niệm tuyệt vời Vì ai đã từng đến thăm công viên ấy dù chỉ một lần thì khó có thể

quên được

Hướng dẫn về nhà

1.Học thuộc ghi nhớ

2.Làm bài tập 1(d); bài lại tập 5

3.Lập dàn ý đề số 5 trong bài “Kể chuyện tưởng tượng” để chuẩn bị cho tiết “Luyện tập kể chuyện tưởng tượng”