Bài giảng Máy điện hàng hải biên soạn có nội dung trình bày các kiến thức cơ bản về máy đo sâu hàng hải, tốc độ kế, la bàn con quay, máy lái tự động. Tham khảo nội dung bài giảng để hiểu rõ hơn về các nội dung trên. Hi vọng tài liệu sẽ cung cấp kiến thức cho các bạn.
Trang 1Chương II: Sự hoạt động:
Mô tả công tắc điều khiển
POWER (nguồn): xoay cái nút này đén vị trí 1 để khởi động máy,làm cho dãy đai ghi
tín hiệu quay Đưa nút này sang vị trí 2 sẽ tắt máy
Chú ý: Trước khi mở công tắc nguồn lên phải khẳng định rằng cáp của bộ thu (bộ chuyển đổi) đã được nối với dụng cụ ghi Hoạt động mà không nối với bộ thu có thể gây nguy hại cho mạch của máy thu
DEPTH RANGE (khoảng sâu)
Khoảng sâu mong muốn được chọn lựa bởi nút này giửa những độ sâu được cho sẳn
Ví dụ: FE 600A
MARKER (đánh dấu): Nhấn cái nút này sẽ vẽ một đường thẳng lên giấy ghi Nó được
dùng để xem xét tình trạng của bút ghi hoặc dây đai và cũng tác động đến bất kỳ đặc tính liên quan nào trong suốt quá trình hoạt động
GAIN (khuếch đại):
Độ nhạy của bộ (máy) khuếch đại được điều chỉnh bởi nút này.Vặn nút này theo chiều kim đồng hồ sẽ có được những hình ảnh rỏ ràng và riêng biệt
WHITE-LINE
Vặn nút này thuận chiều kim đồng hồ, một đường màu trắng sẽ xuất hiện bên dưới mép viền của đáy biển Chức năng này giúp dể dàng nhận ra các sinh vật ở gần hoặc ở trên đáy biển
PAPER-SPEED (TỐC ĐỘ ĐƯA GIẤY):
Tốc độ đưa giấy ra được điều khiển bởi núm này.Nó biến đổi từ 5mm/phút đến
30mm/phút
POWER REDUCTION (BỘ ĐIỀU CHỈNH CÔNG SUẤT)
Trang 2Công suất đầu ra của máy biến năng có thể được giảm bằng cách điều chỉnh nút này từ vị trí”B” (125W) đến”A” (10W).Trong hầu hết các trường hợp , công suất máy phát ở vị trí
“B” được khuyến cáo sử dụng cho sự dò tìm (khảo sát) ở phạm vi rộng kể cả trong vùng nước nông.Trong trường hợp với công suất máy phát cao , mà bộ phận tự ghi của máy đo sâu hoàn toàn bị bôi đen và sự nhận biết mục tiêu là khó khăn , thì công suất nên được giảm xuống Điều này thì củng giúp cho việc làm giảm nhiểu cho những máy đo sâu khác
ILLUMINATION (sự chiếu sáng)
Khi cần chiếu sáng, vặn nút này đến vị trí ON
TVG LEVEL POT & TVG TIME POT:
Chức năng của TVG (bộ khuếch đại biến đổi thời gian) là kết hợp để cải thiện hình
ảnh của tín hiệu phản xạ, ấy là để khử nhiểu bề mặt ( cái mà có thể ẩn khuất bởi những vật thể nhỏ)
Theo hình 2.2 Hình biểu diển vị trí của các pot Trong quá trình sản xuất Chúng được đặt
ở vị trí ngược chiều kim đồng hồ (nhỏ nhất) Do đó khi cần thiết chúng được điều chỉnh đến với bề mặt đáy biển hoặc theo yêu cầu của người sử dụng
Bộ khuếch đại biến đổi thời gian theo cấp độ: Điều khiển cấp độ tác động của
TVG.Xem hình 2-3a Vặn nó theo chiều kim đồng hồ sẽ làm giảm độ nhạy ở tầm gần Hình 2-3(b) trình bày ví dụ về việc đặt TVG LEVE:
1.Đặt TVG ở vị trí này khi nhiễu là không đáng kể
2 Đăt giống như thế này trong mọi trường hợp
3 Khi nhiễu bề mặt lớn
Hình 2.4(TÁC ĐỘNG CỦA TVG)
(a) TVG LEVEL đặt quá thấp
(b) TVG LEVEL đặt thích hợp
(c)TVG LEVEL đặt quá cao
(D) TVG TIME đặt quá thấp
Khi bề nhiễu bề mặt không thể được loại trừ như hình 2.4, điều chỉnh TVG TIME POT (bộ khuếch đại biến đổi thời gian theo thời gian) , cho tầm sâu TVG thích hợp Xem hình 2.5(a).Văn nó theo chiều kim đồng hồ sao cho tầm sâu của TVG mở rộng hiêu quả Hình 2.5 (b) biểu diển vị dụ về cách đặt TVD TIME
TRÌNH TỰ HOẠT ĐỘNG:
1.Mở công tắc nguồn lên, dãy đay ghi tín hiệu bắt (dây curoa)đầu quay
2 Chọn độ sâu mong muốn
3.Xoay núm điều chỉnh bộ khuếch đại theo chiều kim đồng hồ cho đến khi nhiễu vừa xuất hiện trên giấy ghi, sau đó vặn nó ngược chiều kim đồng hồ một ít
4.nếu đường số không mằm bên ngoài vạch số không của thang tầm sâu (như hình a), điều chỉnh vị trí của nó đến giống như các hình ở hình 2.3
5.Khi cần dò tìm đàn cá ở gần hoặc ở trên đáy biển thì điều chỉnh núm điều khiển
WHITE LINE theo chiều kim đồng hồ cho đến khi phát hiện các sinh vật.Khi không
cần thiết
Thì vặn nó ngược chiều kim đồng hồ (đến vị trí Off)
6 Điều chỉnh núm PAPER SPEED để đạt đến tốc độ chạy ra của giấy mong muốn
7 Nhấn nút MAKER khi cần thể hiện mục tiêu liên quan hoặchoặc kiểm tra kim chỉ
8 Để xác định độ sâu ở những khu vực cạn và chật chội, thì được đề nghị là giảm công
suất máy phát bằng nút POWER REDUCTION đến khi nhiễu giảm thấp nhất
2-3 ĐIỀU CHỈNH ĐƯỜNG SỐ KHÔNG
Trang 3Khi đường số không nằm ngoài vạch số” 0 “của thang tầm sâu, thì có thể dùng nút điều chỉnh đường số không để hiệu chỉnh
Ta làm như sau:
1 Dời tấm nhựa phía trước bằng cách nới lỏng cái đinh ốc( xem hình 2.7)
2 Nới lỏng bằng tay con ốc của thiết bị điều chỉnh đường số không và xoay nó cho đến khi đường số không về đến vạch “0”
3 Vặn chặt đinh ốc và đặt tấm nhựa trở lại chổ củ
Chú ý: Đường số không có thể di chuyển lên đến nửa chiều rộng của tờ giấy chỉ ở những
tầm sâu cơ bản, bất đầu ở 0.Với đặc tính này giấy ghi có thể sử dụng nhiều lần
Khi sử dụng lại giấy đả sử dụng, cuộn nó chặt lại bằng lõi cuộn của nó, giử nó trong tay ,sau đó đặt nó trở lại giống như hình 2.8
2.7 Thay giấy ghi:
trước khi thay giấy đưa công tấc nguồn đến vị trí “O”, mở của vỏ ngoài ra , sau đó tháo móc gài ra
Tiến trình như sau:
1 Đưa bằng tay dãy ghi cho đén khi kim quay chỉ hướng rời khỏi giấy ghi
2 Quay ống cuộn giấy theo chiều kim đồng hồ để quấn giấy đã sử dụng lên
3 Gở cái jont ra và bỏ giấy đã sử dụng ra khỏi ống cuốn giấy.Bằng cách quay giấy ngược lại để việc tháo bỏ được an toàn
Chú ý: Đừng bỏ ống cuốn giấy vừa sử dụng
4 Tháo ống cuộn giấy ra khỏi ngăn nạp giấy và có thể vứt nó đi
5 Đặt một cuộn giấy mới vào ngăn nạp giấy
6 Đưa phần cuối của giấy vào rảnh của cuộn giấy ,cuộn nó hai hoặc ba vòng sau đó đặt nó vào trục cuộn giấy ( ngăn nạp giấy )
7 Đặt jont trở lại và làm cho giấy xông ra bằng con lăn cuốn giấy
8 Khoá móc gài lại như củ
CHƯƠNG III: HÌNH ẢNH QUAN SÁT
3-1 Khu vực dò tìm: khu vực dò tìm biến đổi phụ thuộc vào búp phát chính ( khoảng
mở của sóng dưới trục ngang tàu )như trình bày bên dưới.Những mục tiêu nằm ngoài búp phát nhưng gần búp phát cũng sẽ được thể hiện nhưng kích cở và mật độ kém
hơn.Thường thì búp phát phụ thuộc vào tần số truyền sóng, tần số cao thì cho búp phát hẹp hơn
3-2 HÌNH ẢNH QUAN SÁT ĐƯỢC
Hình 3.2 một ví dụ về hình ảnh thu được
1 Đường số 0:
Đường số không xuất hiện ở mép trên giấy ghi khi bộ chọn độ sâu được đặt ở (1) –a ,(2) –a hoặc(3)-a Đương số không sẽ không xuất hiện khi đặt ở những
độ sâu khác Đường này thể hiện vị trí của máy thu được đặt ở trên đáy tàu hoặc ở bên mạn tàu
2.Tín hiệu phản xạ từ sinh vật biển :tín hiệu phản xạ từ cá sinh vật biển thường nằm
giửa đường số không (không có đương này nếu độ sâuđặt ngoài những độ sâu cơ bản mặc định) và tín hiệu phản xạ của đáy biển đầu tiên.Thường thì hình ảnh của tín hiệu phản xạ
từ sinh vật biển thì mờ hơn hình ảnh của tín hiệu phản xạ từ đáy biển bởi vì bề mặt phản
xạ của sinh vật thì kém hơn và bề mặt phản xạ của nó thì thấp hơn nếu so với đáy biển .kích cở của sinh vật biển được xác định từ mật độ của hình ảnh.Bộ khuếch đại sẽ điều chỉnh để thu được những hình ảnh rỏ ràng nhất
Trang 43 Đáy biển :Tín hiệu phản xạ mạnh nhất được thu từ đáy biển, ở những khu vực
nước nông , sự phản xạ lần thứ 2 hoặc 3 có thể xuất hiện ở những khoảng thời gian tuần hoàn.Cường độ của tín hiệu phản xạ từ đáy biển có thể được sử dụng để xác định các đặc điểm của đáy biển(ví dụ: chất đáy mềm hay cứng).Chất đáy cứng hơn thì vết của đáy sẽ rộng hơn Búp phát và bộ khuếch đại cũng ảnh hưởng đến hình ảnh phản xạ từ đáy biển.Xem hình 3-3,3-4
Hình dạng đáy biển thỉnh thoảng xuất hiện trên giấy ghi với một kích cở được thu nhỏ rất nhiều trên giấy đưa ra trực tiếp Điều này phụ thuộc mối quan hệ giửa vận tốc tàu và tốc
độ của giấy đi ra.Với một tốc độ giấy đi ra không đổi,hình ảnh của tín hiệu phản xạ sẽ biến đổi theo sự thay đổi tốc độ tàu.Như hình bên dưới:
Khi tần số đo sâu khác nhau, thì tín hiệu phản xạ từ đáy biển cũng cho những hình ảnh khác nhau nhủ đựoc biểu diển ở hình 3-6
4.Nhiễu bề mặt:nhiễu xuất hiện gần đường số không được gây ra bởi vết lằn đi của tàu
khác hoặc sự thong gió Các nhiểu giống nhau thường xuất hiện khi có một địa tầng(tầng đất) planctônhặc ở khu vực mà tồn tại đồng thời nhiệt độ nước khác nhau Chức năng của TVG là phải loại trừ nhiễu ẩn trên bề mặt cá ,để cho những hình ảnh của những tín hiệu phản xạ từ đàn cá được nhận diện rỏ ràng
5 ĐƯỜNG TRẮNG:
Thường các đàn cá ở trên hoặc rất gần đáy biển được thể hiện trên giấy ghi như thể chúng
là những sinh vật sống của đáy biển Để nhận biết đàn cá này thi chức năng của đường trắng thì rất hữu ích.Khi các đường màu trắng vận hành , thì hình ảnh tín hiệu phản xạ từ đáy biển được phát hiện (phân biệt) , ở những nơi mà đàn cá rất gần hoặc tiếp xúc với đáy biển đuợc ghi nhận thông qua một dây curoa màu trắng theo sau đó là nét vẻ mỏng và mờ.Nếu đường đáy biển được vẽ như hinh 3-7(a), thì rất khó khăn đẻ phán đoán cái gì bên dưới ; đá , xác tàu đắm hay bottom fish Chức năng của đường màu trắng
sẽ cho một sự đề nghị để đưa ra sự phán đoán chính xác.Nếu phần bên dưới là cả đá , tầu đắm hoặc các phần nhô ra của đáy biển, thì đường đáy biển sẽ giống như hình 3-7(b).Nếu
nó là một nhóm của bottom fish ,hình dạng của đáy biển giống như hình 3-7(c)
6.GIAO THOA VÀ HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG:
Hình 3-8 biểu diển Nhiễu gây ra bởi tác động của âm thanh ,bởi sự dao động của tàu ,nhiểu chân vịt,hiện tượng cảm ứng từ nhữnh cuộn dây điện khác , tia lửa điện và sự giao thoa (nhiểu )từ những máy đo sâu khác.Trong một vài trường hợp, giảm độ nhạy của máy khuếch đại có thể làm bớt đi sự xuất hiện của những nhiểu này Khó mà khử hết nhiễu hoàn toàn mà không chỉnh lưu nguồn nhiểu Nhiểu mà gây ra bởi hiện tượng cảm ứng điện thường từ máy phát điên hoặc bàn chảy động cơ, được thể hiện bằng những chấm không bình thường hoăch bôi đen toàn bộ giấy ghi.Nhiểu do giao thoa được thể hiện ở dạng những đương gãy nét song song với khoảng cách đều đặn
7.TÁC ĐỘNG CỦA LẮC NGANG LẮC DỌC:
Trong biển động, tàu bị lắc ngang lắc dọc,hình ảnh phản xạ thưòng là đường zigzag, hoăch răng cưa
8.TÁC ĐỘNG CỦA BÚP SÓNG PHỤ:
Khi bề mặt đáy biển có dạng dốc, một hình ảnh nhiểu gây ra bởi mép búp sóng nhưng nó không gây ra sự nhầm lẩn bởi nó thì mờ hơn hình ảnh của đáy biển thực tế.Hình3-9(a) Tác động của búp sóng phụ cũng có thể xuất hiện ở đáy biển phẳng như hình 3-9