Phương pháp thuyết minh

Mục đích yêu cầu Kiến thức,thái độ,kỹ năng - Giúp học sinh nắm vững vai trò tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh và những yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh.. -

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NINH THUẬN TRƯỜNG THPT TÔN ĐỨC THẮNG

GIÁO ÁN DỰ THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP

TỈNH.

Ngày soạn : 17/2/2008

Ngày dạy : 19/2/2008

Lớp dạy : 10B2-Trường THPT Nguyễn Trãi

Người dạy: Lưu Công Lương.

Tiết PPCT : 69.

I Mục đích yêu cầu (Kiến thức,thái độ,kỹ năng)

- Giúp học sinh nắm vững vai trò tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh và những yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp thuyết minh

- Ôn tập lại các phương pháp thuyết minh đã học: nêu định nhĩa,liệt kê,nêu ví dụ,dùng số liệu,so sánh,phân loại,phân tích…

- Hiểu thêm một số phương pháp thuyết minh khác

- Vận dụng kiến thức đã học để viết những văn bản thuyết minh có tính thuyết phục cao

- Rèn luyện kỹ năng thực hành văn bản thuyết minh

II Tài liệu ,phương tiện :

- Sách giáo khoa,giáo án

- Bảng phụ

- Những đoạn văn thuyết minh

- Giấy bút khổ lớn,thảo luận

- Máy chiếu

III Nội dung ,phương pháp :

- Tầm quan trọng của phương pháp thuyết minh

- Một số phương pháp thyết minh

- Cách vận dụng các phương pháp thuyết minh

- Phương pháp: + Vấn đáp,gợi mở

+ Quy nạp

+ Thảo luận theo nhóm

IV Hoạt động dạy học :

1 Kiểm tra bài cũ:

- Giáo viên kiểm tra sự chuẩn bị trước của học sinh

a Viết một đoạn văn giới thiệu về trường Nguyễn Trãi

b Viết một đoạn văn giới thiệu về thành phố Phan Rang-TC(hoặc tỉnh Ninh Thuận)

2 Dạy bài mới :

- Giới thiệu bài: GV giới thiệu về văn thuyết minh (vai trò,tầm quan trọng)

- Dạy bài mới

pháp

Hđ1:

-GVhỏi: Có khi nào em muốn nói ,muốn trình

bày một vấn đề gì đó mà không sao nói ra

I Tầm quan trọng của pp thuyết minh.

- Giúp định hướng đúng cách làm bài thuyết minh

Diễn dịch,quy nạp

được hay không? Vì sao?

(HS trả lời,GV giải thích)

-GVhỏi : Muốn làm tốt văn thuyết minh cần

phải có các yếu tố nào?

Vai trò tầm quan trọng của phương pháp

thuyết minh?

GV giảng chuyển ý

- Truyền đạt đầy đủ tri thức cần thuyết minh cho người đọc,người nghe

- Giúp làm bài thuyết minh có hiệu quả cao

=>Phương pháp thuyết minh là chìa khoá để mở mọi vấn đề thuyết minh

Hđ2:

- HS đưa ra bài làm của mình (đã chuẩn bị ở

nhà)

- GV đưa ra ví dụ (Bảng phụ)

Ví dụ 1(Bảng phụ)

Ví dụ 2(Bảng phụ)

*Thảo luận (theo nhóm- GV chia lớp làm bốn

nhóm,phát phiếu học tâp để HS thảo luận)

Hãy tìm các phương pháp thuyết minh của các

đoạn văn thuyết minh trên Phân tích ý nghĩa

của từng phương pháp

GV giảng chuyển ý

Hđ3:

Ví dụ 3(Bảng phụ)

*Thảo luận (theo nhóm- GV chia lớp làm bốn

nhóm,phát phiếu học tâp để HS thảo luận)

Hãy tìm các phương pháp thuyết minh của các

đoạn văn thuyết minh trên Phân tích ý nghĩa

của từng phương pháp

(Hãy tìm những câu văn thuyết minh bằng

phương pháp chú thích và những câu văn

thuyết minh bằng phương pháp nguyên

nhân-kết quả)

-GV yêu cầu HS nhắc lại các phương pháp

thuyết minh,đồng thời giảng thêm các phương

pháp thuyết minh khác

GV giảng chuyển ý

II Một số phương pháp thuyết minh:

1 Các phương pháp đã học:

Ví dụ: Bảng phụ.

- Nêu định nghĩa

- Liệt kê

- Nêu ví dụ

- Dùng số liệu

- So sánh

- Phân loại,phân tích

2 Một số phương pháp khác:

Ví dụ: Bảng phụ

- Thuyết minh bằng cách chú thích

- Thuyết minh bằng cách giảng giải nguyên nhân -kết quả

Quy nạp, vấn đáp, gợi mở

Hđ4:

-GVhỏi : Theo em người làm văn căn cứ vào

đâu để quyết định nên chọn các phương pháp

thuyết minh vào bài nói hoặc bài viết của

mình?

-Hãy trình bày yêu cầu của việc vận dụng

phương pháp thuyết minh?

- HS đọc ghi nhớ- GV tổng kết lại nội dung

cần nắm vững

III Yêu cầu đối với việc vận dụng

phương pháp thuyết minh.

- Không xa rời mục đích thuyết minh

- Làm nổi bật bản chất và đặc trưng của

sự vật hiện tượng

- Làm cho người đọc,(người nghe )tiếp nhận dễ dàng và hứng thú

- Vận dụng linh hoạt các phương pháp khi làm bài

Diễn dịch,quy nạp

Hđ5: HS làm bài tập theo nhóm:

- Bài tập 1/51

- Bài tập 2: Viết một bài văn thuyết minh

IV Luyện tập:

1/51 -Đây là một đoạn văn thuyết minh giới thiệu về hoa lan- loài hoa được cả

Quy nạp, vấn đáp, gợi mở

(khoảng 500 chữ)giới thiệu về một cảnh đẹp ở

Ninh Thuận.(hoặc Giới thiệu về một món đặc

sản của quê hương)

HS làm bài tập,đại diện nhóm trả lời câu

hỏi-GV nhân xét bổ sung

*GV tổng kết bài học

phương Đông và phương Tây tôn quý -Phương pháp: chú thích,phân loại,liệt kê,nêu ví dụ…

- Cách vận dung phối hợp các phương pháp như vậy làm cho bài văn hay linh hoạt,gây sự chú ý cho người đọc

3 Củng cố ,dặn dò:

- GV nhận xét tiết học, nhắc lại nội dung bài học

- Dặn dò HS về nhà hoàn thành bài tâp ,chuẩn bị bài viết số 5

MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ ĐOẠN VĂN THUYẾT MINH (BẢNG PHỤ)

Ví dụ 1: “Phan rang của tôi,đầy nắng và đầy gió” câu hát nghe thân thương thuở nào

đã đi sâu vào lòng tôi Từ quốc lộ 1A đường Bắc-Nam đến trung tâm tỉnh Ninh Thuận mời bạn ghé thăm Phan rang –thành phố trẻ của chúng tôi Đến đây xin bạn đừng quên ghé thăm biển Ninh Chữ, thưởng thức những món hải sản ngon và lạ Tới những giàn nho trĩu quả ,thưởng thức chùm nho tím-đặc sản riêng mang hương vị nồng thắm.Bạn hãy nhấp một ít rượu nho để cảm nhận cái nồng nàn, cái ngọt ngào của miền cát trắng Bạn hãy đến Tháp Chàm thăm di tích của đồng bào dân tộc Chăm…Tất cả,tất cả đó như hút hồn của bạn Người Phan Rang nhân hậu lắm,đất Phan Rang mến khách nhiều chắc chắn sẽ để lại ấn tượng không phai trong lòng bạn.Có lẽ đi khắp đất nước không có nơi nào mang nét duyên riêng như nơi đây ”

(Trích bài làm của học sinh)

Ví dụ 2: “Những ngày đầu năm ,khắp làng bản Việt Nam rộn ràng tiếng trống hội

xuân thúc giục lòng người Vào dịp này,bên cạnh những lễ nghi mang ý nghĩa tín ngưỡng, còn

có nhiều hội vui ,diễn xướng sân khấu và các trò chơi truyền thống dậm đà bản sắc văn hoá dân tộc

[…] Múa lân có từ lâu đời và rất thịnh hành ở các tỉnh phía Nam Múa lân diễn ra vào những ngày tết để chúc năm mới an khang,thịnh vượng Các đoàn lân có khi đông tới trăm người,họ

là thành viên của một câu lạc bộ hay một lò võ trong vùng.Lân được trang trí công phu ,râu ngũ sắc,lông mày bạc,mắt lộ to,thân mình có các hoạ tiết đẹp.Múa lân rất sôi động với các động tác khoẻ khoắn,bài bản : lân chào ra mắt,lân chúc phúc,leo cột…Bên cạnh có ông Địa vui nhộn chạy quanh.Thông thường múa lân kèm theo cả biểu diễn võ thuật.”

(Trích Báo Nhân dân)

Ví dụ 3: “ Nguyễn Trãi (1380-1442) hiệu là ức trai ,quê gốc ở làng Chi Ngại( Chí

Linh-Hải Dương) đời sau dời về Nhị Khê(Thường Tín-Hà Tây ) Thân sinh là Nguyễn Ứng Long(sau đổi là Nguyễn Phi Khanh)một nhà nho nghèo, học giỏi đỗ Thái học sinh (tiến sĩ) thời Trần Mẹ Trần Thị Thái con quan Tư đồ Trần Nguyên Đán

Nguyễn Trãi sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và văn hoá.Thuở thiếu thời chịu nhiều mất mát đau thương : 5 tuổi mẹ mất,10 tuổi ông ngoại qua đời Năm 1400 Nguyễn Trãi đỗ Thái học sinh từ đó ông cống hiến hết minh cho đất nước.Ông từng tham gia

và góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn Khởi nghĩa Lam Sơn thành công ông viết tác phâm “Bình Ngô đại cáo” và hăm hở tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước.Nhưng do mâu thuân nội bộ Nguyễn Trãi đã cáo quan về ở ẩn tại Côn Sơn.Năm 1442 nhân cái chết đột ngột của Lê Thánh Tông ở Chi Lệ Viên Nguyễn Trãi bị bọn gian thần vu oan cho ông âm mưu giết vua và khép vào tội “tru di tam tộc” Năm 1464 Lê Thánh Tông minh oan cho ông đồng thời sưu tầm lại thơ văn và tìm con cháu còn sống sót để bổ nhiệm làm quan

Nguyễn Trãi là một bậc anh hùng dân tộc,nhà văn hoá lớn Ông được ví như ngôi sao Khuê luôn toả sáng trên bầu trời Việt Nam Ngày nay để tương nhớ đạo đức và sự nghiệp của ông nhân dân ta đã lấy tên ông đặt tên chođường phố,trường học.Ở Ninh Thuận trường THPT Nguyễn Trãi là một ngôi trường lớn,giàu truyền thống mang tên người anh hùng dân tộc,nhà văn hoá lớn

(Trích Ngữ Văn 10)