bài thu hoạch lớp cảm tình đảng

Bài thu hoạch lớp cảm tình đảng gồm trên 20 câu bao gồm đáp án chi tiết các câu hỏi. Phần liên hệ rõ ràng mạch lạc có tính thực tiễn cao. Giúp người đọc hiểu rõ cũng như viết tốt bài thu hoạch một cách tốt nhất

Câu 1: Phân tích hoàn cảnh ra đời và vai trò của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đối với sự hình thành

Đảng Cộng Sản Việt Nam?

Câu 2: Từ khi ra đời đến nay, ĐCSVN đã lãnh đạo nhân dân giành những thắng lợi vĩ đại nào? Khái

quát các thắng lợi đó trong hơn 85 năm qua

Câu 3: Phân tích những truyền thống vẻ vang của ĐCSVN

Câu 4: Phân tích và nêu rõ bối cảnh quốc tế của sự quá độ lên CNXH ở nước ta

Câu 5: Phân tích những đặc trưng cơ bản của mô hình CNXH mà nhân dân ta xây dựng?

Câu 6: Phân tích những phương hướng cơ bản đi lên CNXH và những mqh cần nắm vững, xử lí tốt

để đạt được mục tiêu đặt ra

Câu 7: Trình bày định hướng về hệ thống chính trị và vai trò lãnh đạo của đảng

Câu 8: Bản chất giai cấp công nhân của Đảng thể hiện ở những điểm chủ yếu nào trong điều lệ Đảng Câu 9: ĐCSVN tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ Nội dung cơ bản của nguyên tắc đó được

điều lệ Đảng quy định ntn?

Câu 10: Hệ thống tổ chức Đảng được lập ntn

Câu 11: Điều lệ Đảng quy định tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của đảng viên ntn

Câu 12: Vì sao cần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong gia đoạn

hiện nay?

Câu 13: Trình bày tóm tắt nội dung tư tưởng, đạo đức, phong cách HCM

Câu 14: Phân tích nội dung học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách HCM trong giai đoạn

hiện nay

Câu 15: Những người ntn thì có thể được xét để kết nạp vào đảng

Câu 16: Vì sao vấn đề xây dựng động cơ vào Đảng đúng đắn được đặt lên hàng đầu và có ý nghĩa

quyết định đối với việc phấn đấu để trở thành đảng viên

Câu 17: Cần làm gì và phấn đấu ntn để trở thành đảng viên (Trình bày hiểu biết của Anh, Chị trong

việc phấn đấu trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam? Liên hệ bản thân trong việc phấn đấutrở thành Đảng viên?)

Câu 18: Vấn đề mà Anh, Chị tâm đắc nhất khi tham gia lớp bồi dưỡng kết nạp Đảng; Anh, Chị có

những kiến nghị, đề xuất gì cho công tác tổ chức, truyền đạt nội dung, v.v với Ban tổ chức lớp họcnhằm rút kinh nghiệm tổ chức tốt hơn các lớp bồi dưỡng kết nạp Đảng cho sinh viên sau này?

TRẢ LỜI Câu 1: Phân tích hoàn cảnh ra đời và vai trò của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đối với sự hình thành Đảng Cộng Sản Việt Nam?

 Hoàn cảnh lịch sử của sự ra đời Đảng Cộng Sản Việt Nam

1 Hoàn cảnh quốc tế:

- Trên thế giới lúc này Chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh mẽ và chuyển sang Đế quốc chủnghĩa, chúng tiến hành đi xâm chiếm các nước khác, nhiều dân tộc bị áp bức thống trị Vấn đề dântộc nổi lên và trở thành vấn đề của thời đại

- Chủ nghĩa Mác-Lênin lúc này đã phát triển mạnh mẽ, Cách Mạng Tháng 10 Nga thành công

và một nước Xã Hội Chủ Nghĩa đầu tiên ra đời, mở ra một thời đại mới trong lịch sử phát triển củaloài người, thức tỉnh và cổ vũ các dân tộc bị áp bức đứng lên đấu tranh giải phóng Cuộc cách mạng

đó đã đem lại cho nhân dân một cuộc sống mới tốt đẹp hơn

- Nhiều nước học tập kinh nghiệm của Cách Mạng Tháng 10 (Cách Mạng Vô Sản đã làm thayđổi toàn bộ bộ mặt của nước Nga biến một nước Nga tiền Tư bản rất lạc hậu, người dân vô cùng cựckhổ thành một nước Xã Hội Chủ Nghĩa hoàn toàn và trong đó có Việt Nam, sự học tập này kinhnghiệm đúng đắn của Cách Mạng Tháng 10 Nga đã dẫn đến sự ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam

- Các Đảng Cộng Sản liên kết với nhau thành lập Quốc tế Cộng Sản, trong quốc tế Cộng Sản

có rất nhiều Đảng Cộng Sản rất nhiệt tình ủng hộ và giúp đỡ Việt Nam, trong đó nổi bật nhất là: ĐảngCộng Sản Pháp, Đảng Cộng Sản Ấn Độ, Đảng Cộng Sản Trung Quốc và Đảng Cộng Sản Thái Lan

2 Hoàn cảnh trong nước:

a Việt Nam từ nước phong kiến độc lập trở thành nước thuộc địa

- Từ đâu thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản phương Tây, trong đó có đế quốc Pháp, đã âm mưuxâm lược nước ta, mở đầu bằng việc khai thông buôn bán và truyền giáo

- Nǎm 1858, đế quốc Pháp vũ trang xâm lược nước ta Vua quan triều đình nhà Nguyễn từngbước đầu hàng chúng Ngày 6 tháng 6 nǎm 1884, triều đình nhà Nguyễn đã ký Hiệp ước Patơnốt,

hoàn toàn dâng nước ta cho đế quốc Pháp Từ đó, Việt Nam trở thành thuộc địa của đế quốc Pháp.Dưới chế độ thống trị của đế quốc Pháp và tay sai của chúng, xã hội Việt Nam có nhiều thay đổi

- Về chính trị thực dân Pháp thi hành chính sách chuyên chế Mọi quyền hành đều nằm trongtay người Pháp, vua quan nhà Nguyễn chỉ đóng vai trò bù nhìn Chúng thi hành chính sách chia đểtrị Chúng chia rẽ giữa ba dân tộc trên bán đảo Đông Dương, rồi lập ra xứ Đông Dương thuộc Phápnhằm xoá tên các nước Việt Nam, Lào, Campuchia trên bản đồ thế giới

- Về kinh tế tư bản Pháp không phát triển công nghiệp ở nước ta, mà chỉ mở mang một sốngành trực tiếp phục vụ cho bộ máy thống trị và khai thác tài nguyên để cung cấp nguyên liệu chonền công nghiệp của nước Pháp

- Chính sách độc quyền kinh tế Pháp đã biến Việt Nam thành thị trường của chính quốc, nơi

vơ vét tài nguyên và bóc lột nhân công rẻ mạt

- Bên cạnh sự bóc lột nhân công và cướp đoạt tài nguyên, đất đai, bọn thực dân Pháp còn duytrì chế độ phong kiến để giúp chúng bóc lột địa tô, lợi tức và các hình thức thuế khoá rất nặng nề

- Các mâu thuẫn xã hội ngày càng trở nên sâu sắc Mâu thuẫn giữa nhân dân, chủ yếu là nôngdân, với giai cấp phong kiến địa chủ chưa được giải quyết, thì mâu thuần giữa dân tộc ta với bọn đếquốc Pháp thống trị và phong kiến tay sai của chúng lại phát sinh, càng đẩy nhanh quá trình cáchmạng của nhân dân ta

- Đánh giá về hiện tượng xã hội nói trên, đồng chí Nguyễn Ái Quốc viết: "Sự tàn bạo của chủnghĩa tư bản đã chuẩn bị đất rồi: chủ nghĩa xã hội chỉ còn phải làm cái việc là gieo hạt giống củacông cuộc giải phóng nữa thôi"

- Phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa của tư bản Pháp trùm lên phương thức sản xuấtphong kiến lỗi thời đã làm phân hoá các giai cấp cũ, tạo ra kết cấu giai cấp mới

b Giai cấp địa chủ phong kiến bị phân hoá, giai cấp công nhân ra đời

- Giai cấp địa chủ phong kiến trong những thế kỷ trước đã từng giữ vai trò tiến bộ nhất địnhtrong lịch sử Từ khi triều đình nhà Nguyễn đầu hàng đế quốc Pháp thì bản thân giai cấp này cũng bịphân hóa Một bộ phận can tâm làm tay sai cho đế quốc Pháp để duy trì quyền lợi của bản thân, một

bộ phận không ít tiếp tục truyền thống dân tộc, đề xướng và lãnh đạo các phong trào Vǎn thân, Cầnvương chống đế quốc Pháp xâm lược, khôi phục triều đình phong kiến Một số trở thành những lãnh

tụ của phong trào quần chúng nông dân, vừa đấu tranh chống đế quốc Pháp, vừa chống lại triều đìnhbán nước

- Một bộ phận nhỏ chuyển sang kinh doanh theo lối tư bản chủ nghĩa Giai cấp tư sản ViệtNam xuất hiện từ trong thời gian Chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914-1918), vừa ra đời đã bị sựchèn ép của tư bản Pháp và phân hoá thành hai bộ phận Một số ít ôm chân đế quốc, tham gia vào các

cơ quan chính trị và kinh tế của đế quốc Pháp, trở thành lớp tư sản mại bản Một bộ phận khác tuy cómâu thuẫn nhất định với tư bản Pháp và triều đình phong kiến, nhưng thế lực kinh tế yếu ớt, què quặt,phụ thuộc, khuynh hướng chính trị cải lương Do vậy, giai cấp tư sản dân tộc Việt Nam tuy có tinhthần yêu nước, chống phong kiến và đế quốc, nhưng họ không có khả nǎng lãnh đạo cách mạng Họchỉ có thể tham gia cuộc đấu tranh ấy trong điều kiện nhất định

- Tầng lớp trí thức và tiểu tư sản là những người vốn được chế độ phong kiến và thực dân đàotạo Nhưng do truyền thống yêu nước chi phối, họ khao khát độc lập, tự do, dân chủ, nên cũng bịphân hoá Một số ít cam tâm làm tay sai Số đồng vẫn giữ được khí tiết dù ở hoàn cảnh nào cũngkhông nguôi lòng cứu nước Khi có điều kiện, những trí thức yêu nước thường đóng vai trò truyền bánhững tư tưởng mới và là ngòi pháo của các cuộc đấu tranh chống thực dân, phong kiến

- Giai cấp nông dân khao khát độc lập và ruộng đất, hǎng hái chống đế quốc và phong kiến.Sau phong trào Vǎn thân, Cần vương, nhất là sau thất bại của cuộc khởi nghĩa Yên thế (1913), phongtrào nông dân bị phân tán Nông dân là một lực lượng đông đảo, yêu nước, nhưng không thể tự vạch

ra đường lối đúng đắn để tự giải phóng và không thể đóng vai trò lãnh đạo cách mạng

- Giai cấp công nhân Việt Nam là sản phẩm trực tiếp của chính sách khai thác thuộc địa củathực dân Pháp Lớp công nhân đầu tiên xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp xây dựngmột số cơ sở công nghiệp, đồn, trại và thành phố phục vụ cho cuộc xâm lược và binh định nước ta

- Sinh trưởng trong một nước thuộc địa, nửa phong kiến, cũng như nông dân và các tầng lớplao động khác, giai cấp công nhân Việt Nam bị ba tầng áp bức, bóc lột của đế quốc, phong kiến và tưsản, phần lớn xuất thân từ nông dân Đó là cơ sở khách quan thuận lợi cho hai giai cấp cơ bản này có

sự liên minh tự nhiên từ khi ra đời và phát triển trong quá trình đấu tranh cách mạng

- Ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc, không có cơ sở xã hội cho chủ nghĩa công đoàn và chủnghĩa cải lương thâm nhập, lũng đoạn từ bên trong, do vậy, giai cấp công nhân Việt Nam tuy còn trẻ,

số lượng ít, trình độ vǎn hoá, kỹ thuật còn thấp, nhưng ở nước ta đó là giai cấp đại biểu cho lực lượngsản xuất tiến bộ nhất, sống tập trung, có ý thức kỷ luật, có nǎng lực cách mạng triệt để và có tinh thầnquốc tế vô sản

- Là con đẻ của một dân tộc anh hùng, lớn lên trong thời đại mới, khi mà giai cấp công nhânNga dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Bônsêvích đã giành được chính quyền, Quốc tế cộng sản đãthành lập, lại được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc giác ngộ, giai cấp công nhân Việt Nam đã từ giác ngộdân tộc đến giác ngộ giai cấp, nhanh chóng phát triển từ tự phát đến tự giác

c Cuộc khủng hoảng đường lối giải phóng dàn tộc, nhiều đảng phái xuất hiện

- Lịch sử nước ta từ khi đế quốc Pháp xâm lược đến những nǎm hai mươi của thế kỷ này đãchứng kiến hơn 300 cuộc đấu tranh hết sức anh dũng của dân tộc ta chống đế quốc Pháp xâm lược.Nhưng cuối cùng đều không giành được thắng lợi vì không có một đường lối cứu nước đúng đắn

- Trước kia, chế độ phong kiến khi đang ở giai đoạn hưng thịnh, giai cấp phong kiến đã từnglãnh đạo dân tộc đánh thắng bọn phong kiến phương bắc lớn mạnh xâm lược Nhưng khi chế độphong kiến đã suy tàn và phải đối phó với một kẻ thù mới, một đế quốc thuộc loại cường quốc thếgiới, thì giai cấp phong kiến bất lực và trở thành phản động

- Thất bại của phong trào Cần vương là do thiếu đường lối đúng, thiếu một tổ chức cách mạng

có khả nǎng dắt dẫn dân tộc đến thắng lợi Thất bại của phong trào này đánh dấu sự chấm dứt thời kỳdấu tranh chống ngoại xâm trong khuôn khổ hệ tư tưởng phong kiến Thất bại của cuộc khởi nghĩaYên Thế dưới sự lãnh đạo của cụ Hoàng Hoa Thám cũng chứng tỏ đó không phải là con đường giànhthắng lợi

- Khi các phong trào trên chấm dứt thì cuộc khủng hoảng đường lối cứu nước ở nước ta bộc

lộ sâu sắc Sau khi từng bước ly khai con đường giải phóng dân tộc theo hệ tư tưởng phong kiến,nhiều người yêu nước Việt Nam hướng ra nước ngoài, tìm đến nhưng con đường mới để mưu sựnghiệp giải phóng dân tộc như: con đường Duy Tân của Nhật Bản (1860), con đường Cách mạng tưsản Pháp (1789), con đường Cách mạng Tân Hợi của Trung Quốc (1911)

- Ý thức hệ tư sản phương Tây đã thâm nhập vào Việt Nam Một số sĩ phu tiến bộ tiếp thu trànlưu tư tưởng này, mong muốn nước mạnh, dân giàu theo con đường tư bản chủ nghĩa Họ muốn noitheo con đường phát triển của Nhật Bản, dựa vào Nhật để đánh Pháp Tiêu biểu cho khuynh hướngnày là hội Duy Tân do cụ Phan Bội Châu sáng lập, với mục đích cổ động phong trào, tổ chức lựclượng chống Pháp theo tôn chỉ "mở mang dân trí, chấn hưng dân khí, vun trồng nhân tài" Số khácnhư các cụ: Lương Vǎn Can, Nguyễn Quyền mở trường Đông Kinh Nghĩa Thục ở Hà Nội nhằm cổđộng tinh thần yêu nước, bài xích chính sách cai trị của thực dân Pháp, khuyến khích cải cách, chếdiễu lũ phong kiến, cường hào v.v Là một nhà yêu nước nhiệt thành, nhưng chủ trương của cụ PhanChu Trinh khác hẳn với cụ Phan Bội Châu Cụ Phan Chu Trinh tiêu biểu cho xu hướng cải cách dânchủ tư sản (1789), phản đối việc vũ trang bạo động chống Pháp Cụ nói: "Bất bạo động, bạo động tắc

tử, bất vọng ngoại, ngoại vọng tất vong" Đó là lời tuyên bố của cụ Phan Chu Trinh sau khi đi Nhật

về (15-8-1906) Phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, chống đi phu, nộp thuế ở Trung Kỳ làkết quả của khuynh hướng tư tưởng tư sản

- Tính chất phong trào dân tộc ở thời kỳ này có chuyển biến khác trước Một số tổ chức yêu nước rađời như hội Duy Tân (1904), trường Đông Kinh Nghĩa Thục (1907), hội Đông Á đồng minh (1908),Việt Nam quang phục Hội (1912-1924) v.v Song, vì đường lối chính trị của các tổ chức này không

rõ ràng, nhất là không dựa vào quần chúng lao động, mà dựa vào uy tín cá nhân, nên không tạo rađược sự thống nhất trong những người đề xướng phong trào Vì vậy, khi những người thủ lĩnh bị đếquốc Pháp bắt thì phong trào cũng tan rã theo

- Cách Mạng Tháng 10 Nga thành công (1917) đánh dấu bước phát triển mới trong lịch sửnhân loại Quốc tế cộng sản, bộ tham mưu của giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức toàn thế giớiđược thành lập ở Trung Quốc, sau phong trào Ngũ Tứ, Đảng cộng sản Trung Quốc ra đời (1921) ởPháp, Đảng cộng sản Pháp được thành lập (1920), sự kiện lịch sử này không chỉ là thắng lợi của giaicấp công nhân và nhân dân lao động Pháp, mà còn là thắng lợi của các dân tộc thuộc địa Pháp

- Đồng thời, với những chuyển biến trên thế giới, cách mạng Việt Nam lúc này cũng bắt đầu

có những chuyển biến mới Tuy nhiên để tránh những sai lầm về đường lối, chủ trương, Cách MạngViệt Nam cần tìm được con đường cứu nước đúng đắn, phản ánh đúng nhu cầu phát triển của của xãhội Việt Nam

Tất cả các bối cảnh trên đã đặt ra một nhu cầu nóng bỏng cho dân tộc và Cách mạng Việt Nam đó

là cần một tổ chức có đường lối đúng đắn, xây dựng cơ sở đường lối chính trị phù hợp với sự pháttriển của Cách Mạng Việt Nam và đối với phong trào Cách Mạng thế giới Và tổ chức đó chính làĐảng Cộng Sản Việt Nam, tuy nhiên để chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng Cộng Sản cần trải qua mộtgiai đoạn chuẩn bị dài và kỹ càng về mặt lý luận Và người có công lớn đối với sự ra đời của ĐảngCộng Sản Việt Nam đó là Nguyễn Ái Quốc

 Vai trò của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đối với sự hình thành của Đảng Cộng Sản Việt Nam

1 Chuẩn bị về mặt tư tưởng chính trị:

a) Tố cáo tội ác của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa

- Người viết nhiều bài đăng trên các báo: "Người cùng khổ", "Đời sống công nhân", "Nhânđạo", tạp chí "Cộng sản", "Thư tín quốc tế", đặc biệt là năm 1925 người viết tác phẩm "Bản án chế độthực dân Pháp" đã gây tiếng vang và ảnh hưởng lớn đến các phong trào yêu nước ở trong nước và cácthuộc địa

- Trong nội dung của các bài báo, các tác phẩm, Người đều tập trung lên án chủ nghĩa thựcdân, vạch trần bản chất xâm lược, phản động, bóc lột, đàn áp tàn bạo của chúng Người tố cáo đanhthép trước thế giới và nhân dân Pháp tội ác tày trời của chủ nghĩa thực dân Pháp đối với các thuộc địa

và thức tỉnh lòng yêu nước, ý chí phản kháng của các dân tộc thuộc địa

b) Phát thảo đường lối cứu nước (thể hiện tập trung trong tác phẩm "Đường cách mệnh", năm1927) Nội dung cơ bản của tác phẩm:

- Đi sâu vạch rõ bản chất phản động của chủ nghĩa thực dân Chủ nghĩa thực dân là kẻ thùchung của các dân tộc thuộc địa, của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên thế giới, là kẻ thùtrực tiếp và nguy hại nhất của nhân dân các nước thuộc địa

- Con đường đi lên của Cách mạng Việt Nam là làm cuộc cách mạng giải phóng dân tộc tiếnlên làm cách mạng Xã Hội Chủ Nghĩa đi lên Chủ Nghĩa Xã Hội Hai giai đoạn cách mạng này cóquan hệ mật thiết, tác động qua lại lẫn nhau

- Mối quan hệ giữa cách mạng chính quốc và cách mạng thuộc địa có mối quan hệ khăng khítvới nhau Phải thực hiện sự liên minh chiến đấu giữa các lực lượng cách mạng ở thuộc địa và chínhquốc Đặc biệt Người chỉ rõ, cách mạng thuộc địa có tính chủ động, độc lập, có thể giành thắng lợitrước cách mạng chính quốc, góp phần đảy mạnh cách mạng ở chính quốc

- Về lực lượng cách mạng: công nông là chủ, là gốc của cách mạng; còn người học trò, nhàbuôn nhỏ, điền chủ nhỏ là bầu bạn của công nông Cách mạng là công việc chung của dân chúng chứkhông phải là việc của một hai người

- Mục tiêu cách mạng: quyền lực thuộc về nhân dân

- Về đoàn kết quốc tế: đặt Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới; phảithực hiện liên minh, đoàn kết với các lực lượng cách mạng thế giới

- Về Đảng, tác phẩn nhấn mạnh: cách mạng muốn thắng lợi trước hết phải có Đảng Cộng Sảnlãnh đạo Đảng đó phải lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm hệ tư tưởng và vận dụng học thuyết đó vào ViệtNam

Đó là những hoạt động chính trị và những tư tưởng chủ yếu của Nguyễn Ái Quốc được truyền

bá vào Việt Nam đầu thế kỷ XX, hướng cho các phong trào giải phóng dân tộc theo Cách mạng VôSản, dẫn đến sự ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam

- Tháng 6 năm 1925, Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên để huấn luyệncán bộ trực tiếp truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào phong trào công nhân, phong trào yêu nước ởViệt Nam Đây là tổ chức tiền thân của Đảng

- Hội Việt Nam Cách Mạng Thanh Niên và tác phẩm "Đường Cách Mệnh" đã trực tiếp chuẩn bị vềchính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập chính đảng vô sản ở Việt Nam, dẫn đến sự ra đời củacác tổ chức cộng sản ở Việt Nam: Đông Dương cộng sản đảng (6-1929), An nam cộng sản đảng (7-1929), Đông dương cộng sản liên đoàn (1-1930) Từ ngày 3 đến ngày 7-2-1930, Hội nghị hợp nhất

các tổ chức cộng sản đã họp ở Cửu Long-Hương Cảng-Trung quốc dưới sự chủ trì của Nguyễn ÁiQuốc, đã nhất trí thành lập Đảng Cộng Sản Việt Nam Hội nghị thông qua Chính Cương vắn tắt, sáchlược tóm tắt, điều lệ vắn tắt của đảng và lời kêu gọi của Nguyễn Ái Quốc nhân dịp thành lập Đảng.

- Các văn kiện quan trọng của đảng được hội nghị thông qua là cương lĩnh đầu tiên của Đảng

 3 Kết quả của sự chuẩn bị đó:

- Chủ nghĩa Mác-Lênin và đường lối cách mạng vô sản được truyền bá ngày càng sâu rộng vào ViệtNam

- Tổ chức Việt Nam cách mạng thanh niên đã phát triển rất mạnh mẽ khắp các miền đất nước và kiểubào nước ngoài với hàng ngàn hội viên với một hệ thống tổ chức cơ sở đến cả nước Đó là các chiến

sỹ yêu nước trẻ tuổi đầy nhiệt huyết đang đấu tranh giải phóng dân tộc theo con đường Cách Mạng

Vô Sản và đang tự giác phấn đấu để trở thành các chiến sĩ cộng sản

- Phong trào đấu tranh của quần chúng dưới sự hướng dẫn của Hội Việt Nam cách mạng thanh niênphát triển ngày càng mạnh mẽ với hàng trăng cuộc đấu tranh và đang có sự thay đổi về chất lượngcác phong trào, và Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội đã không còn kiểm soát được cácphong trào nữa nên cần phải có một đội ngũ thành lập Đảng Cộng Sản (3/2/1930) Đây là tổchức tiên phong có đủ thế và lực để làm điều này

Câu 2: Từ khi ra đời đến nay, ĐCSVN đã lãnh đạo nhân dân giành những thắng lợi vĩ đại nào? Khái quát các thắng lợi đó trong hơn 85 năm qua

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lênin với phongtrào công nhân và phong trào yêu nước ở Việt Nam Chủ nghĩa Mác – Lênin không chỉ là hệ tư tưởng

lý luận của giai cấp công nhân, phong trào công nhân mà còn là vũ khí giải phóng giai cấp côngnhân, giải phóng dân tộc, giải phóng toàn xã hội Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ: “Việc thành lậpĐảng là một bước ngoặt vô cùng quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam ta Nó chứng tỏ rằnggiai cấp vô sản ta đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng”

Như lịch sử đã thể hiện, trong suốt nhiều thập kỷ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, các phong trào đấutranh yêu nước và cách mạng Việt Nam, tuy nổ ra liên tiếp và theo nhiều khuynh hướng tư tưởng, conđường khác nhau, nhưng đều thất bại Nguyên nhân chung là do tư tưởng dẫn đường của các phongtrào đó và những con đường giải phóng dân tộc, phát triển đất nước do các phong trào đó vạch rakhông còn phù hợp với nhu cầu và xu thế vận động của thế giới trong thời đại mới Cuộc khủnghoảng về đường lối và sự bế tắc về con đường cách mạng đã được giải quyết với sự ra đời của ĐảngCộng sản Việt Nam chủ trương làm cách mạng vô sản, gắn cách mạng giải phóng dân tộc với cáchmạng xã hội chủ nghĩa; gắn mục tiêu độc lập dân tộc với mục tiêu chủ nghĩa xã hội; gắn cách mạngViệt Nam với cách mạng thế giới mà đội tiên phong là Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga

vĩ đại Sự lựa chọn con đường cách mạng đó là sự lựa chọn của chính lịch sử, đáp ứng nguyện vọng

và lợi ích của đông đảo nhân dân Việt Nam Nhờ vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo cáchmạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Trong hơn 80 năm xây dựng và trưởng thành, Đảng đã lãnh đạo nhân dân giành được những thắng lợi

vĩ đại:

Một là, thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và việc thành lập Nhà nước Việt Nam Dân

chủ Cộng hòa Đây là kết quả tổng hợp của các phong trào cách mạng liên tục diễn ra trong 15 nămsau ngày thành lập Đảng, từ cao trào Xô viết Nghệ – Tĩnh, cuộc vận động dân chủ 1936 – 1939 đếnphong trào giải phóng dân tộc 1939 – 1945, mặc dù cách mạng có những lúc bị dìm trong máu lửa.Chế độ thuộc địa nửa phong kiến ở nước ta bị xóa bỏ, một kỷ nguyên mới mở ra, kỷ nguyên độc lậpdân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Hai là, thắng lợi của các cuộc kháng chiến oanh liệt để giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, đánh

thắng chủ nghĩa thực dân cũ và mới, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thực hiệnthống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranhcủa nhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Ba là, thắng lợi của sự nghiệp đổi mới và từng bước đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội Kế

thừa những thành tựu và kinh nghiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc khi còn chiến tranh vàtrong những năm đầu sau khi nước nhà thống nhất, trải qua nhiều tìm tòi, khảo nghiệm sáng kiến củanhân dân, Đảng đã đề ra và lãnh đạo thực hiện đường lối đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo

vệ Tổ quốc phù hợp với thực tiễn Việt Nam và bối cảnh quốc tế

Với những thắng lợi giành được trong hơn tám thập kỷ chiến đấu và chiến thắng vẻ vang dưới sựlãnh đạo của Đảng, nước ta từ một nước thuộc địa nửa phong kiến đã trở thành một quốc gia độc lập,

tự do, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa, có quan hệ quốc tế rộng rãi, có vị thế ngày càngquan trọng trong khu vực và trên thế giới Nhân dân ta từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủđất nước, làm chủ xã hội Đất nước ta từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu đã bước vào thời kỳ đẩymạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đã thoát khỏi tình trạng kém phát triển và vững bước trên conđường Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Nhìn lại chặng đường hơn 80 năm xây dựng và phát triển của Đảng và của cách mạng nước ta, chúng

ta tự hào về những thắng lợi vĩ đại mà Đảng ta, dân tộc ta đã giành được trong sự nghiệp đấu tranhgiành độc lập dân tộc cũng như trong dựng xây đất nước Chúng ta tự hào về Đảng Cộng sản ViệtNam quang vinh, một đảng luôn giữ vững bản chất cách mạng và khoa học, trung thành với giai cấp

và lợi ích dân tộc, vững vàng trước mọi thách thức, sáng suốt trong vai trò lãnh đạo của mình Càng

tự hào về truyền thống vẻ vang của Đảng, chúng ta càng phải quyết tâm làm theo lời căn dặn của Chủtịch Hồ Chí Minh: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thực sự thấmnhuần đạo đức cách mạng, thực sự cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật sựtrong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là đày tớ thật trung thành của nhân dân”

Những bài học kinh nghiệm của Đảng Cộng sản Việt Nam

Một là: Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh

Hai là: Phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất,

nòng cốt là liên minh vững chắc giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức

Ba là: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và hệ thống chính trị,

xây dựng Nhà nước cách mạng thật sự của dân, do dân, vì dân

Bốn là: Nêu cao chủ nghĩa quốc tế trong sáng, kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời

đại

Năm là: Chú trọng xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, nâng cao năng lực

lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

Câu 3: Phân tích những truyền thống vẻ vang của ĐCSVN

Trước hết phải khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đó là sản phẩm sàng lọc nghiêmkhắc của lịch sử đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp ở Việt Nam dưới ánh sáng của thời đại mới;

Là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin; Phong trào công nhân và Phong trào yêu nước ởnước ta trong những năm 20 của thế kỷ XX Đây là sự vận dụng và phát triển sáng tạo học thuyếtMác-Lênin về sự ra đời của Đảng Cộng sản ở một nước thuộc địa nửa phong kiến và có truyền thốngyêu nước từ ngàn năm

Ngay từ khi mới thành lập, Đảng đã thật sự là đội tiên phong lãnh đạo của giai cấp công nhân

và của cả dân tộc Việt Nam Sự kiện Đảng cộng sản Việt Nam được thành lập chứng tỏ giai cấp vôsản Việt Nam đã trưởng thành và đủ sức lãnh đạo cách mạng Đảng cộng sản Việt Nam không những

là đội tiên phong lãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam mà còn là đại biểu chân chính cho lợi íchcủa toàn thể dân tộc Việt Nam Đảng cộng sản Việt Nam không chỉ mang bản chất giai cấp công nhân

mà còn là lực lượng dẫn dắt phong trào dân tộc chân chính, một Đảng cách mạng vì nước vì dân

Chặng đường vẻ vang hơn bảy thập kỷ qua của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo củaĐảng đã khẳng định: Sự lãnh đạo đúng đắn và sáng suốt của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắnglợi của cách mạng Việt Nam Ngày nay, dưới sự lãnh đạo của Đảng nhân dân ta đã đạt được nhữngthành tựu kỳ diệu Tuy nhiên, Đảng cũng còn có những yếu kém, có lúc phạm sai lầm, khuyết điểmcủa mình nhưng đã đề ra những biện pháp sửa chữa đúng đắn, kịp thời Đảng đã công khai tự phêbình, nhận khuyết điểm trước nhân dân, quyết tâm sửa chữa và sửa chữa có kết quả Vì vậy, Đảngvẫn được nhân dân tin cậy, thừa nhận Đảng là đội tiên phong chính trị, người lãnh đạo chân chínhduy nhất của cả dân tộc Ở nước ta, ngoài Đảng Cộng sản không lực lượng nào có thể lãnh đạo cáchmạng

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng không ngừng tôi luyện và trưởng thành và đã xâydựng nên nhiều truyền thống quý báu, thể hiện bản chất tốt đẹp của Đảng ta Trong những truyềnthống đó nổi bật nhất là 6 truyền thống cơ bản sau:

Thứ nhất là; Bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu lý tưởng cách mạng

Hai là; Nêu cao tinh thần độc lập tự chủ và sáng tạo

Ba là; Kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nắm vững ngọn cờ độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Bốn là; Trung thành với lợi ích giai cấp, lợi ích dân tộc, phải gắn bó mật thiết với nhân dân.Năm là; Kiên định nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Đảng

Sáu là; Giữ gìn đoàn kết nội bộ, đoàn kết quốc tế…

Để thấy rõ những điểm nổi bật của sáu truyền thống trên ta thấy rằng: Từ khi ra đời đến nay,Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại sáng lập và rèn luyện đã lãnh đạo cáchmạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, thắng lợi mà nhân dân, dân tộc ta đánh đổibằng cả xương máu của các lớp thế hệ con Lạc cháu Hồng

Đó là thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và việc thành lập Nhà nước Việt Namdân chủ Cộng hoà Đây là kết quả tổng hợp của các phong trào cách mạng liên tục diễn ra trong 15năm sau ngày thành lập Đảng, từ cao trào cách mạng 1930 – 1931 Đặc biệt là phong trào Xô viếtNghệ Tĩnh, cuộc vận động dân chủ 1936 – 1939 đến phong trào giải phóng dân tộc 1939 – 1945 Như

ba cuộc tổng diễn tập, với khí thế cách mạng vĩ đại của quần chúng, nắm chắc thời cơ lịch sử, vớimột nghệ thuật lãnh đạo và tổ chức khởi nghĩa tài tình, Đảng ta đã lãnh đạo cuộc tổng khởi nghĩaCách mạng tháng Tám thành công trọn vẹn, đã xoá bỏ chế độ thuộc địa nửa phong kiến ở nước ta,

mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

Đó là thắng lợi của các cuộc kháng chiến oanh liệt để giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc,đánh thắng chủ nghĩa thực dân cũ và mới, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân thực hiệnthống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, góp phần quan trọng vào cuộc đấu tranhcủa nhân dân thế giới vì hoà bình, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Đó là thắng lợi của sự nghiệp đổi mới và từng bước đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Kế thừa những thành tựu và kinh nghiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc khi còn chiến tranh

và trong những năm đầu sau khi nước nhà thống nhất, trải qua nhiều tìm tòi khảo nghiệm sáng kiếncủa nhân dân, Đảng đã đề ra và lãnh đạo thực hiện đường lối đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội vàbảo vệ Tổ quốc phù hợp với thực tiễn Việt Nam và bối cảnh quốc tế mới

Câu 4: Phân tích và nêu rõ bối cảnh quốc tế của sự quá độ lên CNXH ở nước ta

Ở nước ta, thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được bắt đầu từ năm 1954 ở miền bắc và từ năm

1975 trên phạm vi cả nước, sau khi cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã hoàn thành thắnglợi, đất nước đã hòan thành thắng lợi, đất nước đã hòa bình thống nhất quá độ lên chủ nghĩa xã hội.Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu khách quan đối với mọi quốc gia xây dựng chủnghĩa xã hội, dù điểm xuất phát ở trình độ phát triển cao hay thấp

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một tất yếu lịch sử Bởi vì:

Một là, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa là phù hợp với quy luật khách quan của lịch

sử Loài người đã phát triển qua các hình thái kinh tế- xã hội: công xã nguyên thuỷ, chiếm hữu nô lệ,phong kiến, tư bản chủ nghĩa Sự biến đổi của các hình thái kinh tế- xã hội là quá trình lịch sử tựnhiên và hình thái kinh tế- xã hội sau cao hơn, tiến bộ hơn hình thái kinh tế- xã hội trước nó Sự biếnđổi của các hình thái kinh tế- xã hội nói trên đều tuân theo quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợpvới tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.Cho dù ngày nay, chủ nghĩa tư bản đang nắm nhiều ưu thế về vốn, khoa học, công nghệ và thị trường,đang cố gắng điều chỉnh trong chừng mực nhất định quan hệ sản xuất để thích nghi với tình hìnhmới, nhưng không vượt ra khỏi những mâu thuẫn vốn có của nó, đặc biệt là mâu thuẫn giữa tính chất

xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về

tư liệu sản xuất Mâu thuẫn này không những không dịu đi mà ngày càng phát triển gay gắt và sâusắc Sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất và xã hội hóa lao động làm cho các tiền đề vậtchất, kinh tế, xã hội ngày càng chín muồi cho sự phủ định chủ nghĩa tư bản và sự ra đời của xã hộimới - chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa tư bản không phải là tương lai của loài người Theo quy luật tiếnhoá của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội

Hai là, phát triển theo con đường chủ nghĩa xã hội không chỉ phù hợp với xu thế của thời đại,

mà còn phù hợp với đặc điểm của cách mạng Việt Nam: cách mạng dân tộc, dân chủ gắn liền vớicách mạng xã hội chủ nghĩa Cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ trước hết là giải phóng dân tộc, giànhđộc lập, tự do, dân chủ đồng thời nó là tiền đề để “ làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng,làm cho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no, và sống một đời hạnh phúc”, nhằm thực hiệnmục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Vì vậy, cuộc cách mạng xã

hội chủ nghĩa là sự tiếp tục hợp lôgíc cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ, làm cho cách mạng dân tộc,dân chủ được thực hiện triệt để.

Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là tất yếu đối với mọi quốc gia đi lên chủ nghĩa xã hội,nhưng nó lại có đặc điểm riêng đối với mỗi quốc gia ; do điều kiện xuất phát riêng của mỗi quốc giaquy định Trước đây, miền Bắc nước ta bước vào thời kỳ quá độ với “đặc điểm lớn nhất là từ mộtnước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tưbản chủ nghĩa” Khi cả nước thống nhất cùng tiến lên chủ nghĩa xã hội, đặc điểm trên vẫn còn tồn tại.Phân tích rõ hơn thực trạng kinh tế, chính trị của đất nước, trong cương lĩnh xây dựng đất nước trongthời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Đảng cộng sản Việt Nam khẳng định: “nước ta quá độ lên chủnghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản, từ một xã hội vốn là thuộc địa, nửa phong kiến, lực lượng sản xuấtrất thấp Đất nước trải qua hàng chục năm chiến tranh, hậu quả để lại còn nặng nề Những tàn dư thựcdân phong kiến còn nhiều Các thế lực thù địch thường xuyên tìm cách phá hoại chế độ xã hội và nềnđộc lập của nhân dân ta”

Như vậy, đặc điểm đặc trưng bao trùm nhất của thời kỳ quá độ ở nước ta là bỏ qua chế độ tưbản chủ nghĩa Nhưng, thế nào là bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa? Gỉai quyết vấn đề này có ý nghĩalớn cả về nhận thức và hoạt động thực tiễn

Sẽ là sai lầm và phải trả giá nếu quan niệm “bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa” theo kiểu phủ địnhsạch trơn, đem đối lập chủ nghĩa xã hội với chủ nghĩa tư bản, bỏ qua cả những cái “không thể bỏqua” như đã từng xảy ra ở các nước xã hội chủ nghĩa trước đây Vì vậy, báo cáo chính trị tại Đại hộiĐảng IX Đảng cộng sản Việt Nam đã nói rõ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là “bỏ qua việc xác lập vịtrí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưng tiếp thu, kế thừanhững thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, đặc biệt về khoa học côngnghệ để phát triển nhanh lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại”

Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa thực chất là phát triển theo con đường “rút ngắn” quá trình lênchủ nghĩa xã hội Nhưng “rút ngắn” không phải là đốt cháy giai đoạn, duy ý chí, coi thường quy luật,như muốn xóa bỏ nhanh sở hữu tư nhân và các thành phần kinh tế “phi chủ nghĩa xã hội” hoặc coinhẹ sản xuất hàng hóa, Trái lại, phải tôn trọng quy luật khách quan và biết vận dụng sáng tạo vàođiều kiện cụ thể của đất nước, tận dụng thời cơ và khả năng thuận lợi để tìm ra con đường, hình thúc,bước đi thích hợp Phát triển theo con đường “rút ngắn” là phải biết kế thừa những thành tựu mànhân loại đã đạt được ở chủ nghĩa tư bản không chỉ về lực lượng sản xuất mà cả về quan hệ sản xuất,

cơ sở kinh tế và kiến trúc thượng tầng, như Lênin đã nói về chủ nghĩa xã hội ở nước Nga với kỹ thuậthiện đại trong các tơrớt của Mỹ và nghệ thuật quản lý trong ngành đường sắt ở Đức

Bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa nhưng không thể thực hiện quá độ trực tiếp lên chủ nghĩa xã hội

mà phải qua con đường gián tiếp, qua việc thực hiện hàng loạt các hình thức quá độ Sự cần thiếtkhách quan và vai trò tác dụng của hình thức kinh tế quá độ được Lênin phân tích sâu sắc trong lýluận về chủ nghĩa tư bản nhà nước Thực hiện các hình thức kinh tế quá độ, các khâu trung gian vừa có tác dụng phát triển nhanh chóng lực lượng sản xuất, vừa cần thiết để chuyển từ các quan hệtiền tư bản lên chủ nghĩa xã hội, nó là hình thúc vận dụng các quy luật kinh tế phù hợp với điều kiện

cụ thể

Tóm lại, xây dựng chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ở nước ta tạo ra sự biến đổi

về chất của xã hội trên tất cả các lĩnh vực là quá trình rất khó khăn, phức tạp, tất yếu “phải trải quamột thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều chặng đường, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội có tínhchất quá độ”

Qúa độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa là con đường rút ngắn để xây dựngđất nước văn minh, hiện đại Nhưng khả năng tiền đề để thực hiện con đường đó như thế nào? Phântích tình hình đất nước và thời đại cho thấy mặc dù kinh tế còn lạc hậu, nước ta vẫn có khả năng vàtiền đề để quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa

Về khả năng khách quan.

Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại đang phát triển như vũ bão và toàn cầu hoá kinh

tế đang diễn ra mạnh mẽ, mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế trở thành tất yếu; nó mở ra khả năng thuậnlợi để khắc phục những hạn chế của nước kém phát triển như thiếu vốn, công nghệ lạc hậu, khả năng

và kinh nghiệm quản lí yếu kém , nhờ đó ta có thể thực hiện “ con đường rút ngắn”

Thời đại ngày nay, quá độ lên chủ nghĩa xã hội là xu hướng khách quan của loài người Đi trongdòng chảy đó của lịch sử, chúng ta đã, đang và sẽ nhận được sự đồng tình, ủng hộ ngày càng mạnh

mẽ của loài người, của các quốc gia độc lập đang đấu tranh để lựa chọn con đường phát triển tiến bộcủa mình.

Về những tiền đề chủ quan

Nước ta có nguồn lao động dồi dào với truyền thống lao động cần cù và thông minh, trong đóđội ngũ làm khoa học, công nghệ, công nhân lành nghề có hàng chục ngàn người là tiền đề rấtquan trọng để tiếp thu, sử dụng các thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến của thế giới Nước ta

có nguồn tài nguyên đa dạng, vị trí địa lí thuận lợi và những cơ sở vật chất - kĩ thuật đã được xâydựng là những yếu tố hết sức quan trọng để tăng trưởng kinh tế Những tiền đề vật chất trên tạo điềukiện thuận lợi để mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, thu hút vốn đầu tư, chuyển giao công nghệ, tiếpthu kinh nghiệm quản lí tiên tiến của các nước phát triển.Qúa độ lên chủ nghĩa xã hội không những phù hợp với quy luật phát triển lịch sử mà còn phù hợp vớinguyện vọng của tuyệt đại đa số nhân dân Việt Nam đã chiến đấu, hi sinh không chỉ vì độc lập dântộc mà còn vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Nhữngyêu cầu ấy chỉ có chủ nghĩa xã hội mới đáp ứng được Quyết tâm của nhân dân sẽ trở thành lực lượngvật chất để vượt qua khó khăn, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội

Xây dựng chủ nghĩa xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, một Đảng giàu tinhthần cách mạng và sáng tạo, có đường lối đúng đắn và gắn bó với nhân dân, có Nhà nước xã hội Chủnghĩa của dân, do dân, vì dân ngày càng được củng cố vững mạnh và khối đại đoàn kết toàn dân, đó

là những nhân tố chủ quan vô cùng quan trọng bảo đảm thắng lợi côngcuộc xây dựng và bảo vệ Tổquốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Nhiệm vụ kinh tế cơ bản trong thời kì qúa độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam :

Thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội là thời kì cải biến cách mạng sâu sắc, triệt để, toàn diện xãhội cũ thành xã hội mới Về kinh tế, những nhiệm vụ cơ bản là :

a- Phát triển lực lượng sản xuất, coi công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là nhiệm vụ trungtâm của cả thời kì quá độ nhằm xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội:

Cơ sở vật chất - kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội theo V.I.Lênin, là nền sản xuất đại cơ khí ở trình độhiện đại được áp dụng trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân, kể cả trong nông nghiệp.Ngày nay, cơ sở vật chất - kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội phải thể hiện được những thành tựu tiên tiếnnhất của khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin và công nghệ sinh học Chỉ khi lựclượng sản xuất phát triển đến trình độ cao mới tạo ra được năng suất lao động cao trong toàn bộ nềnkinh tế quốc dân, nhờ đó những mục tiêu và tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội mới được thực hiệnngày càng tốt hơn trên thực tế

Qúa độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, khi đất nước ta chưa có tiền đề về

cơ sở vật chất - kĩ thuật của chủ nghĩa xã hội do chủ nghĩa tư bản tạo ra; do đó phát triển lực lượngsản xuất nói chung, công nghiệp hoá, hiện đại hoá nói riêng trở thành nhiệm vụ trung tâm của suốtthời kì quá độ Nó có tính chất quyết định đối với thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Nhiệm vụ không kém phần quan trọng khác của phát triển lực lượng sản xuất, thực hiện côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là phát triển nguồn lực con người - lực lượng sản xuất cơ bản củađất nước, yếu tố cơ bản của tăng trưởng kinh tế, tạo đội ngũ lao động có khả năng sáng tạo, tiếp thu,

sử dụng, quản lí có hiệu quả các thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại Vì vậy, phải phát huy nguồnlực trí tuệ và sức mạnh tinh thần của con người Việt Nam, coi phát triển giáo dục và đào tạo, khoahọc và công nghệ là nền tảng và động lực của công nghiệp hoá, hiện đại hoá, là “ quốc sách hàngđầu” trong chiến lược phát triển đất nước

b- Xây dựng từng bước quan hệ sản xuất mới theo đinh hướng xã hội chủ nghiã:Xây dựng chủ nghĩa xã hội là xây dựng một chế độ xã hội mới có nền kinh tế phát triển dựa trên lựclượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu Chế độ công hữu tưliệu sản xuất chủ yếu là đặc trưng của quan hệ sản xuất xã hội chủ nghiã; nó là sản phẩm của nềnkinh tế phát triển với trình độ xã hội hoá cao, các lực lượng sản xuất hiện đại, nó sẽ chiếm ưu thếtuyệt đối khi chủ nghĩa xã hội được xây dựng xong về cơ bản Vì vậy, không thể nôn nóng, vội vàng,duy ý chí trong việc xây dựng quan hệ sản xuất mới xã hội chủ nghĩa Nó chỉ được hình thành trongquá trình phát triển kinh tế - xã hội lâu dài, qua nhiều bước, nhiều hình thức từ thấp đến cao

Như vậy, xây dựng quan hệ sản xuất mới định hướng chủ nghĩa xã hội ở nước ta phải đảm bảocác yêu cầu sau đây :

Một là, quan hệ sản xuất mới được xây dựng phải dựa trên kết quả của sự phát triển lực lượngsản xuất, “ bất cứ một sự cải biến nào về mặt quan hệ sở hữu cũng đều là kết quả tất yếu của việc tạonên những lực lượng sản xuất mới”.

Hai là, quan hệ sản xuất biểu hiện trên ba mặt: sở hữu tư liệu sản xuất, tổ chức quản lí và phânphối sản phẩm, do đó, quan hệ sản xuất mới phải được xây dựng một cách đồng bộ cả ba mặt đó

Ba là, tiêu chuẩn căn bản để đánh giá tính đúng đắn của quan hệ sản xuất mới theo định hướng

xã hội chủ nghĩa là ở hiệu quả của nó: thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, cải thiện đời sống nhândân, thực hiện công bằng xã hội

Trong thời kì quá độ ở nước ta, tất yếu còn tồn tại nhiều hình thức sở hữu, hình thành nhiềuthành phần kinh tế với những hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh đa dạng, đan xen, hỗn hợp Do

đó, xây dựng quan hệ sản xuất định hướng xã hội chủ nghĩa đồng thời phải tôn trọng và sử dụng lâudài và hợp lí cơ cấu kinh tế nhiều thành phần

c- Mở rộng và nâng cao hiệu quả của quan hệ kinh tế quốc tế ;

Trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế và sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học vàcông nghệ hiện đại, xu hướng mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế trở thành tất yếu đối với các quốc gia.Nền kinh tế nước ta không thể khép kín mà phải tích cực mở rộng và ngày càng nâng cao hiệu quảcủa quan hệ kinh tế quốc tế

Toàn cầu hoá kinh tế và cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại tạo ra những thách thức vànguy cơ cần phải đề phòng, khắc phục; mặt khác, tạo ra cho nước ta những cơ hội, thuận lợi cho quátrình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước theo con đường “ rút ngắn” Đó là thu hút các nguồnvốn từ bên ngoài, nhập được các loại công nghệ hiện đại và những kinh nghiệm quản lí tiên tiến nhờ đó, khai thác có hiệu quả các nguồn lực trong nước, đẩy mạnh tốc độ phát triển kinh tế, thu hẹpkhoảng cách lạc hậu so với các nước khác Đó là sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

Để mở rộng và nâng cao hiệu quả quan hệ kinh tế quốc tế, phải nâng cao sức cạnh tranh quốc

tế, khai thác thị trường thế giới, tối ưu hoá cơ cấu xuất - nhập khẩu, đa dạng hoá quan hệ kinh tế vớicác tổ chức và các quốc gia trong khu vực và quốc tế Tuy nhiên, phải xử lí đúng mối quan hệ giữa

mở rộng kinh tế quốc tế với độc lập tự chủ, bảo vệ an ninh kinh tế quốc gia, giữ gìn bản sắc văn hoádân tộc với kế thừa, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại

Câu 5: Phân tích những đặc trưng cơ bản của mô hình CNXH mà nhân dân ta xây dựng?

Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (năm 1991) củaĐảng, mô hình chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta xây dựng đã được phác họa với sáu đặc trưng Đại hội lần thứ X (2006) của Đảng đã bổ sung, phát triển, làm cho mô hình chủ nghĩa xã hội

Đảng ta tiếp tục xác định tám đặc trưng trên cơ sở kết hợp, bổ sung, phát triển những đặc trưng củachủ nghĩa xã hội trong hai Văn kiện nêu trên

Các đặc trưng của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta xây dựng được nêu trong Dự thảo Cươnglĩnh (bổ sung, phát triển) là thành quả của công cuộc đổi mới, trước hết là thành quả của đổi mớinhận thức lý luận về chủ nghĩa xã hội, trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Marx-Lenin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, phù hợp với thực tiễn Việt Nam trong điều kiện hiện nay Đó là thành quả của sự kếthợp hài hòa giữa “cái phổ biến” và “cái đặc thù,” cái chung và cái riêng để tạo nên một mô hình: chủnghĩa xã hội Việt Nam

Công cuộc đổi mới đất nước đã và đang thu được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.Những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đang xây dựng đã thể hiện tính ưu việt của chủnghĩa xã hội Việt Nam

- Đặc trưng thứ nhất: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Đây là đặc trưng tổng quát nhất chi phối các đặc trưng khác, bởi nó thể hiện mục tiêu của chủnghĩa xã hội ở Việt Nam Ở nước ta, tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội phải được biểu hiện cụ thểthiết thực, trên cơ sở kế thừa quan điểm Marx-Lenin về mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, đồng thời vậndụng sáng tạo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giàu, nướcmạnh…là công bằng, hợp lý, mọi người đều được hưởng quyền tự do, dân chủ, được sống cuộc đờihạnh phúc…

Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đang xây dựng phải hướng tới việc hiện thựchóa đầy đủ, đồng bộ hệ mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng văn minh Tư tưởngxuyên suốt của cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Đối với dân tộc

Việt Nam, chỉ có chủ nghĩa xã hội mới bảo đảm cho dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, vănminh thật sự Đây là khát vọng tha thiết của toàn thể nhân dân Việt Nam sau khi đất nước giành đượcđộc lập và thống nhất Tổ quốc

- Đặc trưng thứ hai: do nhân dân làm chủ

Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đang xây dựng thể hiện ở bản chất ưu việtchính trị của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa trên cơ sở kế thừa giá trị quan điểm của chủ nghĩaMarx-Lenin sự nghiệp cách mạng là của quần chúng; kế thừa những giá trị trong tư tưởng truyềnthống của dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh: dân chủ tức là dân là chủ, dân làm chủ

Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội trong đặc trưng vừa nêu còn được thể hiện trong nhận thứccủa Đảng ta về việc từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa gắn liền với việc bảo đảm tất

cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân (nhân dân là chủ thể của mọi quyền lực)

Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung và phát triển) đã tiếp tục khẳng định: “Dân chủ xã hội chủ nghĩa

là bản chất của chế độ ta, vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển đất nước Xây dựng vàtừng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tất cả quyền lực Nhà nước thuộc vềnhân dân Dân chủ phải được thực hiện trong thực tế cuộc sống ở mọi cấp, trên tất cả các lĩnh vựcthông qua hoạt động của Nhà nước do nhân dân bầu ra và các hình thức dân chủ trực tiếp…”

- Đặc trưng thứ ba: có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độcông hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu

Đây là đặc trưng thể hiện tính ưu việt trên lĩnh vực kinh tế của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân tađang xây dựng so với các chế độ xã hội khác

Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung và phát triển) tiếp tục khẳng định: Những mâu thuẫn vốn có củachủ nghĩa tư bản, nhất là mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuấtvới chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa chẳng những không giải quyết được mà ngày càng trởnên sâu sắc Khi bàn về phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hìnhthức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế

Đảng ta tiếp tục khẳng định quan điểm: Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tập thểkhông ngừng được củng cố và phát triển Kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trởthành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân

Quan điểm này hoàn toàn nhất quán với đặc trưng trong quan hệ sản xuất của chủ nghĩa xã hội

mà chúng ta đang xây dựng là xác lập dần từng bước chế độ công hữu Trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội phải dựa trên chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu là một trong những yếu tốđảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển nền kinh tế thị trường với nhiều thành phầnkinh tế

- Đặc trưng thứ tư: có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Tính ưu việt về tiến tiến của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đang xây dựng thể hiện khái quát,nhân văn của văn hóa nhân loại; ở việc giữ gìn bản sắc dân tộc (những giá trị văn hóa truyền thốngcủa dân tộc Việt Nam: chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, truyền thống đoàn kết và nhân ái, ý thức về độclập, tự do, tự cường dân tộc )

Xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, mang đậm bản sắc dân tộc đòi hỏi vừa phải tiếp thu nhữnggiá trị của tinh hoa văn hóa nhân loại, vừa phải kế thừa, phát triển bản sắc văn hóa của các tộc ngườiViệt Nam, xây dựng một nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng Sự kết hợp hài hòa nhữnggiá trị tiên tiến với những giá trị mang đậm bản sắc dân tộc thể hiện tính ưu việt của CNXH mà nhândân ta đang xây dựng trên lĩnh vực văn hóa, làm cho văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh quan trọngcủa phát triển

- Đặc trưng thứ năm: con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển

toàn diện

Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đang xây dựng không chỉ được thể hiện trongđặc trưng tổng quát dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mà còn được thể hiện quađặc trưng về con người trong xã hội xã hội chủ nghĩa Về phương diện con người, chủ nghĩa xã hộiđồng nghĩa với chủ nghĩa nhân văn, nhân đạo: tất cả vì con người, cho con người và phát triển conngười toàn diện Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì phải có conngười xã hội chủ nghĩa Để có con người xã hội chủ nghĩa phải xác định và hiện thực hóa hệ giá trịphản ánh nhu cầu chính đáng của con người trong xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta đang xâydựng

Vận dụng và phát triển sáng tạo Chủ nghĩa Marx-Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh về con ngườitrong xã hội xã hội chủ nghĩa, Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung và phát triển) đã xác định hệ giá trị phảnánh nhu cầu, nguyện vọng thiết thực của con người Việt Nam hiện nay là: có cuộc sống ấm no, tự do,hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân Tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội thể hiện trongđặc trưng này là quan điểm nhân văn, vì con người, chăm lo xây dựng con người, phát triển toàn diệncon người (đức, trí, thể, mỹ) của Đảng và Nhà nước ta

- Đặc trưng thứ sáu: các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và

giúp nhau cùng phát triển

Đặc trưng này thể hiện tính ưu việt trong chính sách dân tộc, giải quyết đúng các quan hệ dântộc (theo nghĩa hẹp là quan hệ giữa các tộc người) trong quốc gia đa dân tộc Việt Nam Thực hiện 25 năm đổi mới đất nước đã và đang chứng minh tính ưu việt trong chính sách dân tộc củaĐảng và Nhà nước ta, chứng minh tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội trong giải quyết các quan hệ dântộc ở Việt Nam Nhờ đó đã và đang phát huy truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, tính đồng thuậntrong cộng đồng 54 dân tộc anh em, chống lại âm mưu chia rẽ dân tộc của các thế lực thù địch

- Đặc trưng thứ bảy: có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì

nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đang xây dựng thể hiện trong tính ưu việt của Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, thực hiện ý chí, quyền lực của nhândân, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo

Tính ưu việt của một xã hội do nhân dân làm chủ gắn bó mật thiết với tính ưu việt của Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung và phát triển) đã chỉ rõ tính ưu việt của Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa mà nhân dân ta đang hướng tới xây dựng Đó là: Nhà nước gắn bó chặt chẽ với nhândân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu

sự giám sát của nhân dân; có cơ chế và biện pháp kiểm soát, ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêu, thamnhũng, lãng phí, vô trách nhiệm, lộng quyền, xâm phạm quyền dân chủ của công dân…

- Đặc trưng thứ tám: có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới

Chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đang xây dựng không chỉ thể hiện tính ưu việt trong các lĩnh vực:kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội mà còn thể hiện trong quan hệ đối ngoại, chính sách đối ngoại củaĐảng và Nhà nước ta

Việt Nam luôn luôn khẳng định quan hệ hữu nghị và hợp tác giữ nhân dân ta và nhân dân cácnước trên thế giới Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế…Đảng

và Nhà nước ta chủ trương hợp tác bình đẳng, cùng có lợi với tất cả các nước, không phân biệt chế độchính trị-xã hội khác nhau trên cơ sở những nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc vàluật pháp quốc tế

Việc chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, tham gia tích cực vào các tổ chức, diễn đàn quốc tế vàkhu vực đã chứng minh một cách sinh động tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta đangxây dựng, thể hiện trong đặc trưng về quan hệ đối ngoại của Đảng và Nhà nước ta

Tám đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa được nêu trên vừa thể hiện tính toàn diện và sựthống nhất của các đặc trưng đó trong một chỉnh thể, phản ánh được bản chất của chủ nghĩa xã hội

mà chúng ta đang xây dựng Những đặc trưng ấy trả lời câu hỏi xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

là gì? Tính phổ biến và tính đặc thù của xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thể hiện như thế nào?

Có thể nói, tính toàn diện và tính thống nhất của các đặc trưng thể hiện ở chỗ các đặc trưng nàyphản ánh toàn diện các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quan hệ đối ngoại, và sự thốngnhất biện chứng giữa kinh tế và chính trị, kinh tế, chính trị và xã hội, đối nội và đối ngoại

Còn về bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa Việt Nam là gì? Chúng ta có thể tìm thấy trong cácđặc trưng về chế độ chính trị và nhà nước

Trước hết phải kể đến bản chất của chế độ chính trị mà cốt lõi của chế độ chính trị là Nhà nước

Ở nước ta, sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà (nay là cộnghoà xã hội chủ nghĩa) ra đời xác lập địa vị mới của nhân dân, từ nô lệ làm thuê thành người làm chủ;đồng thời xác lập địa vị mới của Đảng ta, Đảng cầm quyền Vì thế, Nhà nước xã hội chủ nghĩa là bộphận nòng cốt của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa do Đảng lãnh đạo

Nhà nước xã hội chủ nghĩa của chúng ta khẳng định vai trò của Đảng Cộng sản cầm quyền VớiNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo là điều kiện tiên quyết để nhândân làm chủ, nhà nước đó là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân Đảng Cộng sản

lãnh đạo, Nhà nước xã hội chủ nghĩa quản lý, nhân dân làm chủ thể hiện bản chất chính trị của xã hội

xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta đang xây dựng

Hai là, bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa trên lĩnh vực kinh tế là chế độ công hữu về các tưliệu sản xuất chủ yếu

Trong Dự thảo Cương lĩnh (bổ sung, phát triển 2011) đã kế thừa đặc trưng thứ hai của Cươnglĩnh 1991 "Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu vềcác tư liệu sản xuất chủ yếu" Chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu thể hiện bản chất củachế độ kinh tế xã hội của xã hội xã hội chủ nghĩa Vì chỉ có chế độ công hữu tư liệu sản xuất với lựclượng kinh tế thuộc về xã hội, về nhân dân mà Nhà nước xã hội chủ nghĩa là người đại diện mới thựchiện được các mục tiêu chính trị, xã hội, văn hoá ngày càng sâu rộng của chủ nghĩa xã hội Nó khácbản chất nền kinh tế tư bản chủ nghĩa dựa trên sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa với mục đích là lợinhuận tối đa và phương thức là bóc lột giá trị thặng dư đối với giai cấp công nhân, cạnh tranh khốcliệt kiểu cá lớn nuốt cá bé, kể cả gây các cuộc chiến tranh xâm lược, chạy đua vũ trang vô cùng tốnkém

Cũng cần nói thêm rằng: 1- Khi nói, chúng ta không được chủ quan duy ý chí mà phải tuân

theo quy luật khách quan "quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất"không có nghĩa là quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa tự phát hình thành và phát triển cùng với sự pháttriển của lực lượng sản xuất kể cả khi giai cấp công nhân có chính quyền Cần khắc phục khuynhhướng sùng bái tính tự phát trên vấn đề này 2- Quan hệ sản xuất mới ra đời như những "mầm non"còn rất yếu lại đặt trong điều kiện chủ nghĩa tư bản vẫn còn sức mạnh trên nhiều lĩnh vực kinh tế,quân sự, kinh nghiệm quản lý thì chúng ta không thể đòi hỏi có đầy đủ hoàn toàn tính ưu việt củaquan hệ sản xuất mới Đặc biệt khi mà chủ nghĩa xã hội chưa thoát khỏi thời kỳ thoái trào, các thế lựcthù địch ra sức tiến công vào chủ nghĩa xã hội trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, tư tưởng, vănhoá Trong đó, kinh tế là một đối tượng mà các thế lực thù địch tiến công nhằm xoá bỏ vai trò lãnhđạo của Đảng và vai trò quản lý của Nhà nước với kinh tế, xoá bỏ chế độ công hữu tư liệu sản xuấtchủ yếu của chủ nghĩa xã hội, xoá bỏ vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước

Bản chất, mục tiêu xã hội của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam thể hiện trong Dự thảo Cương lĩnh

là đặc trưng phản ánh bản chất xã hội của chủ nghĩa xã hội đồng thời thể hiện mục tiêu mà chủ nghĩa

xã hội Việt Nam từng bước hướng tới và đạt chín muồi khi kết thúc thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xãhội Như Dự thảo Cương lĩnh ghi: "Mục tiêu tổng quát khi kết thúc thời kỳ quá độ ở nước ta là xâydựng xong về cơ bản nền tảng kinh tế của chủ nghĩa xã hội với kiến trúc thượng tầng về chính trị, tưtưởng, văn hoá phù hợp, tạo cơ sở làm cho nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa ngày càngphồn vinh Từ nay đến khoảng giữa thế kỷ XXI, toàn Đảng, toàn dân ta phải ra sức phấn đấu xâydựng nước ta trở thành một nước công nghiệp hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa"

Những đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa thể hiện tính toàn diện, tính thống nhất trongchỉnh thể, phản ánh bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa được coi như mô hình tổng thể về chủ nghĩa

xã hội mà chúng ta định hướng xây dựng Tuy vậy, với những đặc trưng hay cách sắp xếp thứ tự cácđặc trưng như thế nào cho thật khoa học, phù hợp thực tiễn vẫn cần được thảo luận bổ sung Thí dụ:1- Đặc trưng dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh có cần bổ sung thêm mục tiêu nàokhông?; 2- Cách sắp xếp theo trình tự đặc trưng thể hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ,công bằng, văn minh đến đặc trưng chính trị: nhân dân làm chủ và Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân do Đảng lãnh đạo theo trình tự nào cho hợp lô-gích hơn; 3- Vẫn những nội dung trên nhưng để sáu hay để tám đặc trưng, cách nào chặt chẽ hơn

Dự thảo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, pháttriển 2011) đang được toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đóng góp ý kiến xây dựng, chắc chắn Đảng

ta sẽ thu được nhiều ý kiến đóng góp có giá trị bổ sung phát triển, hoàn thiện Và khi Đại hội XI củaĐảng thông qua, Cương lĩnh đó trở thành ngọn cờ chiến đấu, đoàn kết toàn Đảng, toàn dân tiến lênxây dựng nước Việt Nam XHCN ngày càng vững mạnh, phồn vinh

Câu 6: Phân tích những phương hướng cơ bản đi lên CNXH và những mqh cần nắm vững, xử lí tốt để đạt được mục tiêu đặt ra

1 Phương hướng:

Việc xác định đúng đắn, chính xác con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta là một trong những vấn đề rất hệ trọng của Đảng và nhân dân ta

Trên cơ sở vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, từ thực tiễn thành công và thất bại củachủ nghĩa xã hội trên thế giới và nhất là từ thực tiễn những năm đầu tiến hành đổi mới, tiếp thu chọnlọc tinh hoa nhân loại, Đại hội VII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thông qua Cương lĩnh xây dựngđất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (gọi tắt là Cương lĩnh năm 1991) Cương lĩnh đãtổng kết hơn 60 năm quá trình cách mạng Việt Nam, rút ra 5 bài học lớn, phân tích bối cảnh quốc tếtrong nước; phác hoạ ra mô hình xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng, đồng thời đã phác hoạ racon đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

Qua tổng kết 20 năm thực hiện cương lĩnh năm 1991, Đại hội XI đã thông qua Cương lĩnh xâydựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) Sau đây gọitắt là Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011)

Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) xác định: Để thực hiện các mục tiêu trên (mục tiêutổng quát khi kết thúc thời kỳ quá độ ở nước ta và mục tiêu đến giữa thế kỷ XXI) toàn Đảng, toàndân ta cần nêu cao tinh thần cách mạng tiến công, ý chí tự lực tự cường, phát huy mọi tiềm năng vàtrí tuệ, tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, quán triệt và thực hiện tốt các phương hướng cơ bảnsau đây:

Một là, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, gắn với phát triển kinh tế tri thức,

bảo vệ tài nguyên, môi trường

Cương lĩnh năm 1991 xác định: Phát triển lực lượng sản xuất, công nghiệp hoá theo hướng hiệnđại Còn Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) xác định: Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước, gắn với phát triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường

Hai là, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Cương lĩnh năm 1991 đã

xác định mô hình phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa,vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước Qua các nhiệm kỳ đại hội, Đảng ta đãchuyển từ “phát triển kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”, sang “phát triển kinh tế thịtrường theo định hướng xã hội chủ nghĩa” Đại hội XI khẳng định: “Phát triển nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội”

Ba là, xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng con người, nâng cao

đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội

Trong bảy phương hướng cơ bản của Cương lĩnh năm 1991 chưa đề cập đến xây dựng conngười Qua các nhiệm kỳ đại hội, Đảng ta nhận thức ngày càng đầy đủ hơn, sâu sắc hơn về nhân tốcon người; phát triển con người giữ vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, vừa làmục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển Đảng ta cũng nhận thức rõ hơn về thực hiện tiến bộ vàcông bằng xã hội, khẳng định: Kết hợp các mục tiêu kinh tế với các mục tiêu xã hội trong phạm vi cảnước, ở từng lĩnh vực, ở từng địa phương; thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từngbước và từng chính sách phát triển

Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Năm là, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển;

chủ động và tích cực hội nhập quốc tế

Về phương hướng trên, ở Cương lĩnh năm 1991 không xác định thành một phương hướng cơbản riêng Việc bổ sung, phát triển phương hướng “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế” là đúngvới thực trạng hội nhập của nước ta hiện nay và là phương hướng cơ bản, lâu dài trong thời kỳ quá độlên chủ nghĩa xã hội

Sáu là, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường

và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất

Qua các nhiệm kỳ đại hội, Đảng ta đã khẳng định dân chủ xã hội chủ nghĩa là bản chất của chế

độ ta, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước; khẳng định đại đoàn kết toàn dântộc là đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam; là nguồn sức mạnh, động lực chủ yếu và lànhân tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm thắng lợi bền vững của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc;Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đạiđoàn kết

Bảy là, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân

dân

Cương lĩnh năm 1991 mới xác định xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhà nước của nhândân, do nhân dân, vì nhân dân Khái niệm “nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa” lần đầu tiên được

Đảng ta sử dụng tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khoá VII Các đại hội VIII, IX và Xđều nhấn mạnh xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Vìvậy, Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) xác định: “Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân” là một trong tám phương hướng cơ bản là đúngđắn, phù hợp cả về lý luận và thực tiễn.

Tám là, xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh.

Cương lĩnh năm 1991 xác định “xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng

và tổ chức ngang tầm nhiệm vụ, bảo đảm cho Đảng làm tròn trách nhiệm lãnh đạo sự nghiệp cáchmạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta” Đại hội X đã viết gọn lại là “xây dựng Đảng trong sạch, vữngmạnh”

Khái quát lại, Cương lĩnh (bổ sung, phát triển năm 2011) đã xác định rõ hơn con đường đi lênchủ nghĩa xã hội ở nước ta Những bổ sung, phát triển này đã được thực tiễn kiểm nghiệm là đúngđắn, chính xác

2 Các mối quan hệ: (xem giáo trình tr.61)

Câu 7: Trình bày định hướng về hệ thống chính trị và vai trò lãnh đạo của đảng

1 Hệ thống chính trị.

Hệ thống chính trị chúng ta nói ở đây, được sử dụng thay cách trình bày trước là hệ thốngchuyên chính vô sản Về bản chất, không có gì khác biệt, cùng mục đích Đảng lãnh đạo để nhân dânlàm chủ, nhưng cách hiểu được đổi mới, mở rộng Hệ thống chính trị đó bao gồm: Đảng, Nhà nước,Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân Trong hệ thống chính trị này, vai trò của Đảng và sự lãnhđạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu, quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam Lànhân tố hợp thành hệ thống chính trị, nhưng hệ thống chính trị là sản phẩm, một trong những thànhquả to lớn nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng

Hệ thống chính trị Việt Nam hình thành từ khi có Đảng

Suốt mấy nghìn năm trước đây, những trí tuệ ưu tú nhất của loài người đều cố gắng tìm kiếmcon đường để các dân tộc được sống trong hòa bình, hữu nghị, thoát khỏi cảnh thống khổ lầm than,mâu thuẫn, chống đối lẫn nhau Nhưng hầu như tất cả không tìm thấy hướng đi đúng và lực lượngthật sự để thực hiện ước mơ của mình Chỉ đến thế kỷ XIX, các nhà sáng lập ra chủ nghĩa cộng sảnkhoa học mới là người mở đầu một con đường thật sự giải phóng những người lao động khỏi bấtcông, ngang trái Bằng việc đưa ra quan điểm duy vật về lịch sử và phát hiện ra quy luật giá trị thặng

dư, C.Mác đã tìm được lực lượng và vũ khí để giải phóng người lao động, và cũng từ đó, chủ nghĩacộng sản mới trở thành một trong những khoa học giải phóng loài người C.Mác và Ph.Ăng-ghen đi

từ giải phóng các tầng lớp lao động mà thấy sự cần thiết phải giải phóng dân tộc, bởi vì các ông quanniệm “xóa bỏ nạn người bóc lột người thì nạn dân tộc này áp bức dân tộc khác cũng sẽ bị xóa bỏ Khi

mà sự đối kháng giữa giai cấp trong nội bộ dân tộc không còn nữa, thì đồng thời quan hệ thù địchgiữa các dân tộc cũng mất theo”(1) Chính vì thế, trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C.Mác và

Ph.Ăng-ghen viết: “Giai cấp vô sản mỗi nước trước hết phải giành lấy chính quyền, phải tự mình xâydựng thành giai cấp dân tộc”

Vận dụng và phát triển lý luận của C.Mác về giải phóng giai cấp vô sản vào nước Nga, trongthời kỳ chủ nghĩa tư bản chuyển sang chủ nghĩa đế quốc, V.I.Lê-nin thấy rõ hơn mối quan hệ giữagiai cấp và dân tộc, giữa cuộc đấu tranh giải phóng giai cấp vô sản và cuộc đấu tranh giải phóng cácdân tộc bị áp bức V.I.Lê-nin đề ra khẩu hiệu: “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoànkết lại!” Và, với cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga, mở đầu cho việc thủ tiêu chế độ người bóc lộtngười, thủ tiêu nạn áp bức dân tộc, và bằng chính sách dân tộc đúng đắn, V.I.Lê-nin đã đưa nước Nga

từ “nhà tù đối với các dân tộc” thành “Tổ quốc của nhiều dân tộc”

Ở Việt Nam, từ thiên tài trí tuệ của mình, vượt lên những tầm nhìn hạn chế của các nhà yêunước đương thời, Nguyễn Ái Quốc-Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tìm thấy ở họcthuyết này con đường cứu dân, cứu nước Bác khẳng định: “Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhânloại, đem lại cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái,đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui, hòa bình, hạnhphúc”(2) Người nói: “Lúc đầu chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ không phải là chủ nghĩa cộng sảnđưa tôi tin theo Lê-nin, tin theo Quốc tế III Từng bước một trong cuộc đấu tranh, vừa làm công tácthực tế, dần dần tôi hiểu được rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng đượccác dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ” Chính lòng yêu nướcthiết tha và thương dân sâu sắc, muốn giải phóng dân tộc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đến với chủ

nghĩa cộng sản, đem khát vọng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa cộng sản Từ nhận thức tầmquan trọng của lý luận cách mạng, tìm được con đường cứu dân, cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minhbắt tay xây dựng lực lượng cách mạng, xây dựng các tổ chức cách mạng Hội Việt Nam Cách mạngThanh niên, Công hội Đỏ, các tổ chức đảng lần lượt ra đời Đến ngày 3-2-1930, Đảng Cộng sản ViệtNam chính thức được thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, chấm dứt thời kỳ bế tắc, khủnghoảng về đường lối cứu nước hơn hai phần ba thế kỷ, kể từ khi nước ta bị đế quốc Pháp xâm lược.Đảng ta ra đời là sản phẩm của sự kết hợp phong trào yêu nước, phong trào công nhân với chủ nghĩaMác – Lê-nin, là bước nhảy vọt của phong trào yêu nước, đồng thời cũng là thắng lợi đầu tiên củachủ nghĩa Mác – Lê-nin ở một nước nông nghiệp sản xuất nhỏ, chưa qua giai đoạn phát triển của chủnghĩa tư bản Đảng ra đời, đánh dấu một bước ngoặt quyết định trong phong trào cách mạng và đờisống chính trị của nhân dân ta Giai cấp công nhân Việt Nam từ đó thông qua đảng tiên phong củamình, đứng ra gánh vác sứ mệnh lịch sử lãnh đạo sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng xã hộikhỏi mọi áp bức, bất công Dưới ngọn cờ của Đảng, dân tộc Việt Nam vốn giàu lòng yêu nước, chí tựcường và bấy lâu khao khát độc lập, tự do đã gặp tư tưởng cách mạng triệt để là chủ nghĩa Mác- Lê-

nin, một trong những trí tuệ cao nhất của loài người Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ vắn tắt của Đảng do Bác Hồ khởi thảo chỉ ra đường lối, nhiệm vụ, mục tiêu cách mạng, cách thức tổ

chức lực lượng cách mạng ở Việt Nam Với đường lối, chủ trương, chính sách của các văn kiện ấy,Đảng ta đã thổi bùng ngọn lửa của phong trào cách mạng Việt Nam Trải qua 15 năm đấu tranh đầymáu lửa, đầy hy sinh, những người cộng sản Việt Nam, những người yêu nước tự nguyện đi dướingọn cờ của Đảng, chứ không phải ai hết, là người trực tiếp đương đầu với lưỡi lê, máy chém, nhà tùcủa đế quốc, mà thể hiện lòng trung thành, xả thân cho sự nghiệp của toàn dân tộc Bằng sự lãnh đạocủa Đảng, bằng sự tập hợp lực lượng của các tổ chức quần chúng, cách mạng nước ta đã trải qua bacao trào: Cao trào Xô-viết Nghệ Tĩnh (1930-1931), cao trào Dân chủ (1936-1939), cao trào cứu nước(1939-1945) Ngày 19-8-1945, cả dân tộc ta đã vùng dậy giành chính quyền trong Cách mạng ThángTám Cách mạng Tháng Tám là một cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, xóa bỏ chính quyềnnhà nước của thực dân và phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra một kỷnguyên mới trong lịch sử của nước ta Nhà nước Việt Nam là nhà nước độc lập, dân chủ thật sự củadân, do dân, vì dân Chính vì vậy, thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là thành công rực rỡ của cuộcđấu tranh giải phóng dân tộc vô cùng anh dũng suốt gần một trăm năm của nhân dân ta Đó là thắnglợi của đường lối cách mạng dân tộc dân chủ đúng đắn do Đảng ta vạch ra và lãnh đạo nhân dân cảnước ta thực hiện

Nếu không có hai cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nhân dân ta đãbắt tay vào xây dựng đất nước phồn vinh từ sau ngày 2-9-1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủCộng hòa Nhưng, các thế lực đế quốc không từ bỏ dã tâm xâm lược nước ta Chấp nhận cuộc đụngđầu lịch sử với hai đế quốc to là Pháp và Mỹ, nhân dân ta, cả dân tộc ta đã phải trải qua 30 năm chiếntranh ròng rã, chịu đựng những hy sinh mất mát vô cùng to lớn, mới bảo vệ được nền độc lập dân tộc,bảo vệ chế độ mới và sự thống nhất đất nước để đưa cả nước thống nhất đi lên con đường xã hội chủnghĩa, con đường đem đến hạnh phúc, ấm no cho toàn dân tộc Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội,đổi mới toàn diện đất nước, do Đảng ta lãnh đạo đã thu được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịchsử

Nhìn lại những bước đường phấn đấu đầy gian khổ hy sinh đã qua và những thắng lợi, thành tựu

vẻ vang đã giành được của toàn dân ta, chúng ta có thể tự hào về vai trò lịch sử của Đảng ta, ngườilãnh đạo và tổ chức mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam Sức mạnh vô địch của Đảng chính là ởchỗ Đảng ta tuyệt đối trung thành với lợi ích tối cao của nhân dân, đứng vững trên nền tảng chủ nghĩaMác – Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, phát huy được sức mạnh lòng yêu nước của toàn dân tộc

2 Vai trò lãnh đạo của Đảng trong hệ thống chính trị:

Trước đây, trong cuốn Sự khốn cùng của triết học, C.Mác đã từng đặt câu hỏi: “Phải chăng như

vậy có nghĩa là, sau khi xã hội cũ sụp đổ sẽ có một sự thống trị giai cấp mới, biểu hiện tập trung ởmột chính quyền mới?” Và chính C.Mác đã giải thích: “Không phải Điều kiện giải phóng của giaicấp lao động, đó là xóa bỏ mọi giai cấp” Mục đích của những người cộng sản, của Đảng Cộng sảngiành chính quyền không phải giành quyền thống trị cho riêng mình Những lời vu khống, áp đặt củamột số người cho rằng Đảng Cộng sản “độc tôn”, “độc quyền” là hoàn toàn không đúng Mục đíchcách mạng của Đảng Cộng sản, của những người cộng sản giành chính quyền là để giải phóng toàn

xã hội, là để đưa người lao động, đưa nhân dân lên địa vị làm chủ Khi giành được chính quyền, xâydựng nhà nước kiểu mới, nhân dân muốn làm chủ phải có sự lãnh đạo của Đảng, được thực hiện chủ

yếu bằng nhà nước, bằng các tổ chức quần chúng, thông qua đại diện của mình và trực tiếp của chínhmình Để xây dựng và bảo vệ cuộc sống mới của mình, nhân dân cần có một hệ thống chính trị vữngmạnh Đó không phải là đảng trị, đảng đứng trên dân tộc Đảng lãnh đạo để dân làm chủ là mục đíchtối cao, mục đích cuối cùng của Đảng Ngoài lợi ích của nhân dân, Đảng không có lợi ích nào khác.

Để thực hiện mục đích ấy, khi chưa có chính quyền, Đảng lãnh đạo thành lập các tổ chức quần chúng,tập hợp lực lượng cách mạng, xây dựng mặt trận đại đoàn kết toàn dân tộc để giành chính quyền Khi

có chính quyền, trở thành đảng cầm quyền, cùng với các tổ chức quần chúng, Đảng sử dụng chínhquyền chăm lo cho lợi ích cho nhân dân, cho lợi ích toàn xã hội

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992, được sửa đổi, bổ sung năm

2001 ghi rõ: “Đảng Cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểutrung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩaMác – Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội

Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”

Điều 4 này trong Hiến pháp, hiện nay đang là mục tiêu chống phá, muốn triệt tiêu của một sốngười không thiện chí, thậm chí có những mưu đồ Tại sao họ tự cho mình là trí tuệ mà không thừanhận một thực tế đã được chứng minh? Đây không phải là một sự đòi hỏi hay áp đặt của Đảng, màchính là sự thừa nhận của đại đa số nhân dân Việt Nam

Về bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đại hội IX của Đảng được mở rộng hơn về kháiniệm, chính xác hơn Đảng không chỉ là “đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam”, mà hơnthế nữa, Đảng “đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam” Đókhông phải là ý muốn chủ quan của một ai, càng không phải là sự áp đặt, mà là thực tiễn chứng minh,nhân dân thừa nhận Bởi vì Đảng ta do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, luôn luôn trungthành với mục tiêu lý tưởng, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, trung thành với lợi ích củagiai cấp và dân tộc, lấy chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kimchỉ nam cho mọi hành động, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa trí tuệ củanhân loại, nắm vững quy luật khách quan, xu thế của thời đại và thực tiễn của đất nước để đề rađường lối cách mạng đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân Chánh cương vắn tắt, Cươnglĩnh năm 1930 và Cương lĩnh năm 1991 của Đảng đã soi sáng cho quá trình cách mạng Việt Nam vàbước đường tiến lên của dân tộc ta

Thực tiễn gần 80 năm qua, bằng cả hệ thống chính trị, Đảng ta lãnh đạo nhân dân ta không quản

hy sinh, không nề gian khổ, trải qua biết bao gian nan thử thách đã đưa cách mạng nước ta đi từ thắnglợi này đến thắng lợi khác, viết tiếp những trang sử vàng chói lọi của dân tộc Trong mỗi thời kỳ cáchmạng, nhất là trước các bước ngoặt lịch sử, Đảng ta luôn luôn thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng,trung thành và sáng tạo, nêu cao tính độc lập tự chủ, trước hết ở việc xác định và tổ chức thực hiệnCương lĩnh, đường lối cách mạng đúng đắn và có hiệu quả

Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng

Sự nghiệp lãnh đạo của Đảng suốt gần 80 năm, đặc biệt từ khi Đảng cầm quyền và gần đây quahơn hai mươi năm đổi mới toàn diện đất nước, mở rộng giao lưu, hội nhập, đã tạo ra sự đổi thay cực

kỳ to lớn trong đời sống chính trị của dân tộc Việt Nam:

Cách mạng Tháng Tám đưa nhân dân ta từ thân phận người mất nước, sống lầm than trong đêmdài nô lệ thành người làm chủ sáng tạo ra những trang sử mới; đưa dân tộc ta vào kỷ nguyên mới, kỷnguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội

Thắng lợi của các cuộc chiến tranh cách mạng suốt 30 năm đã chấm dứt ách thống trị của chủnghĩa đế quốc hơn một thế kỷ trên đất nước ta, giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, thống nhất đấtnước, đưa cả nước tiến lên con đường xã hội chủ nghĩa

Thắng lợi của 10 năm sau chiến tranh, trong thế bị bao vây cấm vận, thù trong giặc ngoài, nhândân ta đã giữ vững được độc lập, xây dựng được những cơ sở ban đầu của chủ nghĩa xã hội ở cảnước

Thắng lợi của sự nghiệp đổi mới đất nước hơn 20 năm qua, tạo thế và lực mới cho đất nước tachủ động và tích cực đi vào xu thế chung giao lưu, hội nhập quốc tế

Những đổi thay, những chiến công và những kỳ tích đó khẳng định vị thế của Đảng ta tronglòng dân tộc Thành tựu của cách mạng Việt Nam không chỉ thể hiện vai trò lãnh đạo, vai trò cầmquyền của Đảng mà còn khẳng định sức mạnh của toàn bộ hệ thống chính trị của đất nước ta Lịch sửcách mạng Việt Nam gần 80 năm qua khẳng định không thể tách rời sự lãnh đạo của Đảng đối với hệthống chính trị Không có hệ thống chính trị nào mà không có sự lãnh đạo, không có một chính đảng,

một lực lượng chính trị chi phối Hiện nay, trên thế giới có hơn ba mươi đảng duy nhất cầm quyền,chi phối, dẫn dắt hệ thống chính trị của từng nước

“Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” năm 1991 ghi rõ:

“Toàn bộ tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị nước ta trong giai đoạn mới là nhằm xây dựng

và từng bước hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân” Thựcchất của công cuộc đổi mới và kiện toàn hệ thống chính trị nước ta hiện nay là nhằm xây dựng nềndân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân Dân chủ vừa là mục tiêu vừa làđộng lực của công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh,công bằng, dân chủ, văn minh Hệ thống chính trị của nước ta vận hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo,Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ Đảng lãnh đạo để nhân dân làm chủ Nhân dân làm chủ chủyếu bằng Nhà nước và thông qua các tổ chức chính trị-xã hội, vừa làm chủ qua đại diện, vừa làm chủtrực tiếp Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, của dân, do dân, vì dân, đặt dưới sựlãnh đạo của Đảng, có chức năng thể chế hóa và tổ chức thực hiện đường lối, quan điểm của Đảng vàquản lý đất nước Bằng công tác quản lý và điều hành xã hội thông qua Hiến pháp, pháp luật, các chủtrương, chính sách, Nhà nước thực hiện quyền làm chủ của nhân dân Như vậy, Đảng vừa là bộ phậncủa hệ thống chính trị, vừa là hạt nhân lãnh đạo hệ thống ấy, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp,pháp luật Mặt trận Tổ quốc, có vai trò đặc biệt trong cách mạng dân tộc dân chủ, khi Đảng chưagiành được chính quyền, càng giữ vai trò quan trọng khi Đảng cầm quyền Đó là liên minh chính trịcủa các đoàn thể nhân dân và cá nhân tiêu biểu của các giai cấp và các tầng lớp xã hội, các dân tộc,các tôn giáo, là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; hoạt động theo phương thức hiệp thươngdân chủ; có vai trò quan trọng trong việc thực hiện giám sát, phản biện xã hội, góp phần xây dựngĐảng, xây dựng Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Trong cách mạng XHCN, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân có vai trò rất quan trọngtrong việc tập hợp, vận động, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân xây dựng và bảo vệ Tổ quốc;đại diện cho quyền lợi hợp pháp và nguyện vọng chính đáng của nhân dân; động viên toàn dân tộcthực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước

Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phải xây dựng cơ chế vận hành của Nhànước, bảo đảm nguyên tắc tất cả các quyền lực nhà nước đều thuộc về nhân dân Quyền lực nhà nước

là thống nhất, có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lập pháp, hànhpháp, tư pháp Nhà nước phải tiếp tục đổi mới tổ chức hoạt động của Quốc hội, của Chính phủ, củacác cơ quan tư pháp, đẩy mạnh cải cách hành chính và cải cách tư pháp, tăng cường hiệu lực và hiệuquả các hoạt động lập pháp, hành pháp, tư pháp Nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng nhândân và ủy ban nhân dân các cấp

Để phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, vấn đề có tính chất quyết định là phải tiếp tụcthực hiện đổi mới, chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huytruyền thống cách mạng, bản chất giai cấp và tính tiên phong của Đảng; xây dựng Đảng ta thật sựtrong sạch, vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, đoàn kết nhất trí cao, gắn bó mật thiết vớinhân dân, có phương thức lãnh đạo khoa học, có đội ngũ cán bộ đảng viên đủ phẩm chất và năng lực.Đây là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa sống còn đối với Đảng và sự nghiệp cách mạng của nhân dânta

Để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, vấn đề cấp bách hiện nay là phảinâng cao bản lĩnh chính trị và trình độ trí tuệ của Đảng; kiện toàn và đổi mới hoạt động của tổ chức

cơ sở đảng, nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên; thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dânchủ trong Đảng; tăng cường quan hệ gắn bó giữa Đảng và nhân dân; nâng cao chất lượng và hiệu quảcông tác kiểm tra, giám sát

Nhằm mục đích nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị, vấn đề cực kỳquan trọng là đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc, cácđoàn thể nhân dân

Để giữ vững vai trò cầm quyền, trước hết Đảng phải hoạch định được đường lối cách mạng đúng đắn, bảo đảm giữ vững độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, xây dựng đất nước giàu mạnh, nhân dân thật sự được hưởng hạnh phúc, tự do Đảng phải xây dựng được một Nhà nước pháp quyền XHCN thật sự của dân, do dân, vì dân Phải thật sự xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, phải thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn để Đảng luôn luôn ngang tầm nhiệm vụ, Đảng sống mãi trong lòng dân tộc

Câu 8: Bản chất giai cấp công nhân của Đảng thể hiện ở những điểm chủ yếu nào trong điều lệ Đảng

- Từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta luôn khẳng định bản chất giai cấp công nhân của mình

+ Trong "Chương trình tóm tắt" được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng khẳng định:

"Đảng là đội tiên phong lãnh đạo của đội quân vô sản gồm một số lớn giai cấp công nhân và làm cho

họ có đủ năng lực lãnh đạo quần chúng"

+ Sách lược vắn tắt viết: "Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp, phải thu phục cho đượcđại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo đợc quần chúng"

+ Đại hội X đã thông qua sự diễn đạt về Đảng là: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phongcủa giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam;đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc"

- Sự diễn đạt như trên thể hiện ở hai nội dung sau:

+ Đảng là đội tiền phong của giai cấp công nhân Việt Nam và đồng thời là đội tiền phong củanhân dân lao động và của cả dân tộc

+ Đảng là đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và củadân tộc Việt Nam

- Xuất phát từ nhận thức khoa học về vai trò và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân + Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là phạm trù cơ bản nhất của Chủ Nghĩa xã hội khoahọc Phát hiện ra sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là một trong những cống hiến vĩ đại nhấtcủa Chủ nghĩa Mác - Lênin

Để hiểu rõ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, trước hết cần làm rõ khái niệm giai cấpcông nhân

+ Khái niệm giai cấp công nhân (theo Nghị quyết Trung ương 6 khoá X)

- Giai cấp công nhân Việt Nam là một lực lợng xã hội to lớn, đang phát triển, bao gồmnhững ngời lao động chân tay và trí óc, làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinhdoanh và dịch vụ công nghiệp, hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp

- Là một lực lượng to lớn, quan trọng trong xã hội, chưa định hình rõ nét, còn có sựbiến đổi, phát triển

+ Thành phần: bao gồm những người lao động chân tay và trí óc

+ Đặc điểm: làm công hưởng lương trong các loại hình sản xuất kinh doanh và dịch vụ côngnghiệp, hoặc sản xuất kinh doanh và dịch vụ có tính chất công nghiệp

Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:

+ Trước hết phải lãnh đạo tiến hành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân thông qua độitiên phong của mình là Đảng Cộng Sản Việt Nam, đấu tranh giành chính quyền, thiết lập nền chuyênchính dân chủ nhân dân

+ Trong giai đoạn cách mạng Xã Hội Chủ Nghĩa, giai cấp công nhân từng bước lãnh đạo nhândân lao động xây dựng thành công Chủ Nghĩa Xã Hội, không có người bóc lột người, giải phóngnhân dân lao động khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, bất công

• Hai nội dung trên quan hệ chặt chẽ với nhau trong quá trình thực hiện Thể hiện sự nghiệp

vĩ đại của giai cấp công nhân là giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng con người vànhân loại khỏi mọi áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh

+ Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ ý nghĩa, nộidung căn bản, thể hiện cụ thể của sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn mớilà: Lợi ích giai cấp công nhân thống nhất với lợi ích của toàn dân tộc trong mục tiêu chung là độc lậpdân tộc gắn liền với Chủ Nghĩa Xã Hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh"

- Ở nước ta, giai cấp công nhân tuy số lượng còn ít, nhưng giai cấp công nhân Việt Nam vàchính Đảng của mình luôn đứng trên lập trường cách mạng, giữ vững bản chất giai cấp, lấy Chủnghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động

- Đảng Cộng sản Việt Nam ngay từ khi ra đời đã giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và ChủNghĩa Xã Hội, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa giai cấp và dân tộc Thắng lợi của cách mạng ViệtNam qua các thời kỳ đều bắt nguồn từ việc giải quyết đúng đắn mối quan hệ mật thiết giữa giai cấp

và dân tộc

+ Trong điều kiện của nước ta, quyền lợi của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động vàcủa dân tộc là thống nhất

+ Sự gắn kết máu thịt giữa Đảng với giai cấp và dân tộc đã được thể hiện ngay từ nguồn gốc

ra đời của Đảng ta Đảng ra đời không chỉ là sự kết hợp chủ nghĩa Mác - Lênin với phong trào côngnhân mà còn với phong trào yêu nước

- Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần khẳng định rằng: Đảng ta không chỉ là Đảng của giaicấp công nhân mà còn là Đảng của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam

- Trong báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 2 của Đảng (tháng 2 - 1951),Bác chỉ rõ: "Đảng Lao động Việt Nam phải là người lãnh đạo sáng suốt, kiên quyết, trung thành củagiai cấp công nhân và nhân dân lao động, của nhân dân Việt Nam Chính vì Đảng Lao động ViệtNam là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cho nên nó phải là Đảng của dân tộc ViệtNam"

- Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng cầm quyền, được toàn dân thừa nhận là đội tiên phonglãnh đạo nhân dân Về vấn đề lợi ích, Đảng không có lợi ích nào khác ngoài mục đích phục vụ nhândân, phục vụ dân tộc Cụ thể:

+ Trên thực tế, Đảng ta ra đời, tồn tại và phát triển là vì lợi ích không chỉ của giai cấp côngnhân mà còn vì lợi ích của nhân dân lao động, của toàn dân tộc

+ Trong cách mạng dân tộc dân chủ, Đảng ta nêu khẩu hiệu: "Độc lập dân tộc" và "Ngời cày

+ Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

+ Kiên định và vận dụng sáng tạo, góp phần phát triển Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng HồChí Minh Xuất phát từ thực tiễn lịch sử của nước ta đề ra đường lối, chủ trương và các chính sáchđúng đắn; đồng thời bằng hành động cách mạng biến đường lối, chủ trương đó thành hiện thực sinhđộng trên mọi mặt của đời sống xã hội

+ Đấu tranh kiên quyết, kịp thời chống lại mọi biểu hiện cơ hội, hữu khuynh, giáo điều, bảothủ; phê phán những luận điệu và thủ đoạn của các thế lực thù địch phủ nhận, xuyên tạc Chủ nghĩaMác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

+ Luôn luôn phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn hoá, tri thứccủa thời đại để làm giàu kiến thức, giải quyết thành công những vấn đề lý luận và thực tiễn của cáchmạng nước ta, góp phần vào sự nghiệp phát triển chung của thế giới

+ Giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và sinh hoạt Đảng, tập thể lãnh đạo,

cá nhân phụ trách Thờng xuyên tự phê bình và phê bình, giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong Đảng

+ Thường xuyên giáo dục, bồi dưỡng lập trường, quan điểm, ý thức tổ chức của giai cấp côngnhân; xây dựng đội ngũ cán bộ và đảng viên theo quan điểm của giai cấp công nhân

+ Củng cố mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhân dân, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân,chăm lo đời sống và thực sự phát huy quyền làm chủ của nhân dân

+ Kết hợp chặt chẽ chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa quốc tế trong sáng của giaicấp công nhân Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại, tạo nên sức mạnh tổng hợp củacách mạng

Câu 9: ĐCSVN tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ Nội dung cơ bản của nguyên tắc đó được điều lệ Đảng quy định ntn?

Trong tình hình hiện nay, nguyên tắc tập trung dân chủ đang đặt ra một số vấn đề cần nhận thứcđúng bản chất khoa học và cách mạng của mối quan hệ biện chứng giữa tập trung và dân chủ Làmthế nào để thực hiện tốt nhất nguyên tắc này trong thực tiễn đổi mới và tiến hành công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước hiện nay?

Những người cơ hội, xét lại đã phản kích quyết liệt nguyên tắc tập trung dân chủ - nguyên tắc tổchức cơ bản của Đảng ta Họ cho rằng căn bệnh độc đoán, gia trưởng, chuyên quyền là bạn đồnghành gắn liền với nguyên tắc tập trung dân chủ Một số người lớn tiếng đòi thực hiện đa nguyênchính trị, mở rộng dân chủ vô giới hạn, hy vọng tạo ra trong Đảng nhiều phe phái đối lập nhằm pháhoại sự đoàn kết của Đảng Một số cán bộ ta do không vững vàng về tư tưởng và hạn chế về nhậnthức lý luận, mơ hồ về chính trị cũng dao động, nghi ngờ bản chất khoa học của nguyên tắc tập trungdân chủ

Đúng là hiện tượng mất dân chủ đang diễn ra ở một số tổ chức đảng và trong nhiều tổ chức kinh

tế, xã hội, có nơi mất dân chủ nghiêm trọng và kéo dài Một số người ở cương vị lãnh đạo chủ chốt

có biểu hiện xa dân, quan liêu, độc đoán, gia trưởng, thiếu tôn trọng và phát huy quyền dân chủ củađảng viên, của nhân dân Trong quản lý kinh tế, đã có lúc do nhận thức chưa đầy đủ về vấn đề nàynên chúng ta quá nhấn mạnh mặt tập trung, thống nhất mà chưa chú ý đến thực hiện dân chủ, thựcchất là chưa thấy hết mối quan hệ hữu cơ giữa tập trung và dân chủ

Thực tế đó đã hạn chế sự năng động, sáng tạo của quần chúng ở cơ sở, làm triệt tiêu động lựcphát triển, làm cho kinh tế - xã hội nước ta trì trệ kéo dài Song, không thể cho rằng những căn bệnh

đó thuộc bản chất, là cái tất yếu nảy sinh từ việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ Đó chỉ là kếtquả tất nhiên của việc chưa nhận thức đúng bản chất khoa học và chưa vận dụng sáng tạo lý luận vềnguyên tắc tập trung dân chủ vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta

Điều lệ Đảng sửa đổi (Điều 9) khoá XI nêu rõ: “Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức theo nguyêntắc tập trung dân chủ Nội dung cơ bản của nguyên tắc đó là: Cơ quan lãnh đạo các cấp của Đảng dobầu cử lập ra, thực hiện tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách Cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng làĐại hội đại biểu toàn quốc Cơ quan lãnh đạo ở mỗi cấp là đại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên.Giữa hai kỳ đại hội, cơ quan lãnh đạo của Đảng là Ban Chấp hành Trung ương, ở mỗi cấp là ban chấphành đảng bộ, chi bộ (gọi tắt là cấp uỷ) Cấp uỷ các cấp báo cáo và chịu trách nhiệm về hoạt độngcủa mình trước đại hội cùng cấp, trước cấp uỷ cấp trên và cấp dưới; định kỳ thông báo tình hình hoạtđộng của mình đến các tổ chức đảng trực thuộc, thực hiện tự phê bình và phê bình Tổ chức đảng vàđảng viên phải chấp hành nghị quyết của Đảng Thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấptrên, cá nhân phục tùng tổ chức, các tổ chức trong toàn Đảng phục tùng Đại hội đại biểu toàn quốc vàBan Chấp hành Trung ương Nghị quyết của các cơ quan lãnh đạo của Đảng chỉ có giá trị thi hànhkhi có hơn một nửa số thành viên trong cơ quan đó tán thành Trước khi biểu quyết, mỗi thành viênđược phát biểu ý kiến của mình Đảng viên có ý kiến thuộc về thiểu số được quyền bảo lưu và báocáo lên cấp uỷ cấp trên cho đến Đại hội đại biểu toàn quốc, song phải chấp hành nghiêm chỉnh nghịquyết, không được truyền bá ý kiến trái với nghị quyết của Đảng Cấp uỷ có thẩm quyền nghiên cứuxem xét ý kiến đó; không phân biệt đối xử với đảng viên có ý kiến thuộc về thiểu số Tổ chức đảngquyết định các vấn đề thuộc phạm vi quyền hạn của mình, song không được trái với nguyên tắc,đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và nghị quyết của cấp trên.”

Nguyên tắc tập trung dân chủ là sự kết hợp, sự thống nhất biện chứng của hai mặt tập trung vàdân chủ Về bản chất khoa học của vấn đề này, không có sự tách rời hay đối lập giữa tập trung và dânchủ Dân chủ chỉ đúng nghĩa khi được thực hiện trên cơ sở của tập trung, và tập trung thực sự phải làtập trung dân chủ Sự nhầm lẫn và thực hiện không đúng nguyên tắc này đã tạo ra một thứ tập trunggiả hiệu không trên cơ sở dân chủ, cũng giống như cố tình tạo ra một thứ dân chủ hình thức khôngdựa trên cơ sở tập trung

Tuyệt đối hoá mặt tập trung hay dân chủ đều có thể dẫn tới những sai lầm có hại cho sự lãnhđạo và sức chiến đấu của Đảng Đó còn là cơ sở nảy sinh những “ông quan cách mạng” mà Bác Hồ

đã nhiều lần nhắc nhở, phê phán

Việc vận dụng nguyên tắc này vào giải quyết mối quan hệ giữa tập trung và dân chủ trong cáclĩnh vực xã hội là cần thiết Nguyên tắc tập trung dân chủ chính là điều kiện bảo đảm cho các tổ chứcđảng cũng như các tổ chức xã hội có sự cố kết chặt chẽ, thống nhất về ý chí và hành động, và pháthuy tốt nhất tính tích cực, chủ động, sáng tạo của mỗi cá nhân, mỗi tổ chức, giữ đúng định hướngchính trị Thực tế cho thấy, ở đâu vận dụng đúng nguyên tắc tập trung dân chủ thì ở đó có sự đoànkết, thống nhất và khai thác, phát huy được mọi thành viên trong xã hội Việc thực hiện dân chủ rộngrãi nhằm phát huy tính tích cực, năng động, sáng tạo của mỗi cá nhân trong tập thể và các tổ chức xãhội; nhưng nếu tuyệt đối hoá mặt dân chủ, thực hiện dân chủ không trên cơ sở tập trung thì sẽ dẫnđến tự do vô chính phủ, không có chỉ huy, lãnh đạo, các tổ chức chỉ tồn tại trên danh nghĩa khôngđúng với ý nghĩa chân chính của nó

Việc thực hiện tập trung nhằm tạo ra sự thống nhất, đoàn kết, gắn bó giữa các cá nhân, bảo đảmtính tổ chức chặt chẽ, tính cộng đồng cao, nhưng nếu tuyệt đối hoá tập trung mà không dựa trên cơ sởdân chủ thì sớm muộn cũng dẫn tới phát sinh nhiều “bệnh”, “tệ” khác như “tập trung quan liêu”, “độcđoán gia trưởng” Cả hai trường hợp đó đều trái với bản chất khoa học của nguyên tắc tập trung dânchủ

Trong đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay, chúng ta càng phải thựchiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng kết hợp với mở rộng dân chủ trên mọi phương

diện đời sống xã hội trên cơ sở giữ nghiêm kỷ luật của Đảng, kỷ cương, pháp luật của Nhà nước.Thực hiện đúng nguyên tắc này là điều kiện quan trọng cho việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộctạo ra thế mới, lực mới trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Do vậy, trong quátrình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với sự đa dạng hoá các hình thức

sở hữu về tư liệu sản xuất, kinh tế quốc doanh phải vươn lên giữ vai trò chủ đạo chi phối các thànhphần kinh tế khác trong nền kinh tế quốc dân Nếu Nhà nước xã hội chủ nghĩa không quản lý, kiểmsoát được nền kinh tế, và nếu thành phần kinh tế quốc doanh không giữ được vai trò chủ đạo trongnền kinh tế thì nhất định sự phát triển ấy sẽ chệch hướng xã hội chủ nghĩa, sẽ có những biến độngkhó lường

Để giữ vững ổn định chính trị, xã hội nhằm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XI củaĐảng, để sớm đưa nước ta trở thành nước công nghiệp vào năm 2020, chúng ta phải tiếp tục phát huyquyền làm chủ của nhân dân lao động, mở rộng dân chủ, đồng thời phải giữ gìn kỷ cương phép nước.Thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng, đồng thời từng bước khắc phục và đi đến loạitrừ bệnh giáo điều, quan liêu, gia trưởng, tham nhũng ra khỏi đời sống xã hội Vận dụng tính khoahọc của nguyên tắc tập trung dân chủ còn cho phép cải cách và kiện toàn bộ máy hành chính mộtcách đúng hướng và hiệu quả, đồng thời tiến hành đổi mới đồng bộ trên nhiều mặt

Trước hết, làm cho mọi cán bộ, đảng viên quán triệt, nhận thức và thực hiện đúng nguyên tắc

tập trung dân chủ, các cán bộ, công chức, viên chức thực sự là những người hết lòng, hết sức phụng

sự nhân dân

Thứ hai, phát huy dân chủ luôn đi đôi với tăng cường pháp chế xã hội xã hội chủ nghĩa, bảo

đảm thật sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân lao động, đồng thời cần gắn liền với nâng cao dântrí, bảo đảm cho mọi người dân đều có khả năng làm chủ

Thứ ba, kết hợp chặt chẽ giữa phát huy quyền làm chủ của nhân dân với đổi mới, kiện toàn bộ

máy hành chính nhà nước, làm cho Nhà nước ta thật sự là Nhà nước của dân, do dân, vì dân, đội ngũcán bộ nhà nước thật sự là những “công bộc của dân”

Thứ tư, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong các cơ quan nhà nước và các tổ chức xã hội,

thực hiện tốt các nghị quyết của Đảng về củng cố và tăng cường bộ máy nhà nước, đồng thời thựchiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở

Thứ năm, đấu tranh chống tệ gia trưởng, quan liêu, tham ô, lãng phí gắn với công tác xây dựng

Đảng và củng cố bộ máy nhà nước, vì không thể có tổ chức đảng vững mạnh mà bộ máy nhà nước và

hệ thống chính trị lại yếu kém Từ bản chất của Đảng và vai trò là Đảng cầm quyền, trước thực trạng

và yêu cầu phát huy dân chủ trong Đảng và trong xã hội hiện nay, phải nhận thức được vấn đề pháthuy dân chủ trong Đảng vừa là mục tiêu, vừa là động lực để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiếnđấu của Đảng

Các tổ chức đảng, cấp ủy các cấp, mọi đảng viên phải tự giác thực hiện và kiên quyết đấu tranhvới các tư tưởng, hành vi sai trái vi phạm dân chủ trong Đảng và trong xã hội Chỉ khi thực hiện tốtnhiệm vụ này mới giữ vững và củng cố vai trò lãnh đạo của Đảng, lãnh đạo toàn dân thực hiện thànhcông nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Có như vậymới giữ vững bản chất và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, xây dựng Đảng thực sự trong sạch,vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng

là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa sống còn đối với Đảng và sự nghiệp cách mạng của nhân dân tahiện nay

độ thực dân phong kiến, hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, tiến hànhcông cuộc đổi mới, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc nền độc lập của Tổ quốc

Đảng là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giaicấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam

Mục đích của Đảng là xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ, giàu mạnh, xã hội côngbằng, văn minh, thực hiện thành công chủ nghĩa xã hội và cuối cùng là chủ nghĩa cộng sản