CHỦ ĐỀ ĐA DẠNG CỦA LỚP THÚ CÓ CỘT PTNL HAY SẴN IN

- HS nắm được cấu tạo thích nghi với đời sống của bộ thú ăn sâu bọ, bộ thú gặm nhấm và bộ thú ăn thịt.. Các bộ thú - Tìm hiểu được đại diện và đặc điểm của các bộ thú - So sánh được đặc

Ngày soạn:

Ngày dạy:

TIẾT: 47 - 49 CHỦ ĐỀ 2: TÌM HIỂU SỰ ĐA DẠNG CỦA LỚP THÚ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1 Kiến thức:

- HS nắm được sự đa dạng của lớp thú thể hiện ở số loài, số bộ, tập tính của chúng

- Giải thích được sự thích nghi về hình thái, cấu tạo với những điều kiện sống khác nhau

- HS nêu được đặc điểm cấu tạo của dơi và cá voi phù hợp với điều kiện sống

- Thấy được 1 số tập tính của dơi và cá voi

- HS nắm được cấu tạo thích nghi với đời sống của bộ thú ăn sâu bọ, bộ thú gặm nhấm và bộ thú ăn thịt

- HS phân biệt được từng bộ thú thông qua những đặc điểm cấu tạp đặc trưng

- HS nắm được những đặc điểm cơ bản của thú móng guốc và phân biệt được

bộ móng guốc chẵn với bộ móng guốc lẻ

- Nêu được đặc điểm bộ linh trưởng, phân biệt được các đại diện của bộ linh trưởng

2 Kỹ năng: Tính kiên trì trong nghiên cứu khoa học.

- Rèn luyện kỹ năng quan sát, so sánh, nhận xét, đánh giá, hoạt động nhóm

- Rèn kĩ năng phân tích tổng hợp mẫu, tranh; phân tích

LỚP

Tiết 1 Tiết 2 Tiết 3

3 Thái độ: Giáo dục HS yêu thích bộ môn

- Ý thức vệ sinh cá nhân

- Có ý thức học tập, yêu thích bộ môn, liên hệ thực tế

4 Năng lực cần hình thành và phát triển:

+ Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo, tự quản lí,

giao tiếp, hợp tác, sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, sử dụng ngôn ngữ, tính toán

+ Năng lực riêng: Kiến thức sinh học, nghiên cứu khoa học, năng lực thực

hiện trong phòng thí nghiệm

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1 Giáo viên:

Tiết 1: Phiếu học tập, hình ảnh, bài dạy powerpoind

Tiết 3: Chuẩn bị tranh vẽ, bảng phụ

- Các phương tiện dạy học và tài liệu dạy học cần thiết;

2 Học sinh: Đọc trước bài mới

III CẤU TRÚC CỦA CHỦ ĐỀ:

1 Cơ sở hình thành chủ đề: chủ đề gồm các bài

Bài 48 (Tiết 49): Đa dạng của lớp thú – Bộ thú huyệt, bộ thú túi

Bài 49 (Tiết 50): Đa dạng của lớp thú (tt) – Bộ Dơi và bộ cá voi

Bài 50 (Tiết 51): Đa dạng của lớp thú (tt) Bộ ăn sâu bọ, bộ gặm nhấm và bộ ăn thịt

Bài 51 (Tiết 52): Đa dạng của lớp thú (tt) Các bộ móng guốc và bộ linh trưởng Bài 52 Tiết 53: Thực hành xem băng hình về đời sống và tập tính của Thú

2 Cấu trúc nội dung chủ đề:

I Sự đa dạng

của lớp thú

- Nhận biết được số lượng loài, Sự phân bố trên trái đất

- Đặc điểm phân chia lớp thú

II Các bộ thú - Tìm hiểu được đại

diện và đặc điểm của các bộ thú

- So sánh được đặc điểm các bộ thú khác nhau

- Vận dụng để bảo vệ các loài thú

III Vai trò

của thú

Tìm hiểu được vai trò của thú

Vận dụng vào đời sống thực tiễn

IV Đặc điểm

chung của thú

Nêu được đặc điểm chung của lớp thú

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ: Mỗi tiết 4 phút

Tiết 1: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

Tiết 2: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

Tiết 3: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

3 Bài mới:

A Khởi động

GV chiếu phim tư liệu về đa dạng lớp thú cho HS quan sát

B Hình thành kiến thức mới

Tiết 1

Hoạt động 1: Tìm hiểu Sự đa dạng của

lớp thú (5 phút)

- GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK trang

156, trả lời câu hỏi:

? Sự đa dạng của lớp thú thể hiện ở đặc

điểm nào?

- HS tự đọc thông tin trong SGK và theo

I Sự đa dạng của lớp thú

- Lớp thú có số lượng loài rất lớn (4600 loài) phân bố ở khắp nơi trên trái đất

- Phân chia lớp thú dựa trên đặc điểm sinh sản, bộ răng, chi…

- Năng lực tự học, tự quản lí,

tư duy sáng tạo, quan sát

dõi sơ đồ các bộ thú, trả lời câu hỏi.

? Người ta phân chia lớp thú dựa trên

đặc điểm cơ bản nào? (Dựa vào đặc

điểm sinh sản)

- GV nêu nhận xét và bổ sung thêm:

- Yêu cầu HS tự rút ra kết luận

Hoạt động 2: Tìm hiểu về các bộ thú

(30 phút)

- GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK các

bài 48-51 và hoàn thành bảng tìm hiểu

về các bộ thú (Bảng 1) trong đó HS điền

đặc điểm và đại diện các bộ thú

- HS tìm kiếm thông tin và hoàn thành

bảng

II Các bộ thú

1 Đặc điểm các bộ thú

Nội dung trong bảng 1

- Năng lực tư duy sáng tạo, kiến thức sinh học, sử dụng ngôn ngữ

Tiết 2+3+4

a So sánh đặc điểm đời sống và tập

tính giữa thú mỏ vịt và kanguru

- GV cho HS quan sát bảng so sánh đặc

điểm đời sống và tập tính giữa thú mỏ

vịt và Kanguru và hoàn thành bảng

trong vở bài tập trong vòng 1 phút

- HS hoàn thành bảng 2

- GV gọi lần lượt HS chữa bài

b So sánh cấu tạo ngoài và tập tính ăn

giữa dơi và cá voi

- GV cho HS quan sát bảng so sánh cấu

tạo ngoài và tập tính ăn giữa dơi và cá

2 So sánh một số bộ thú

a So sánh đặc điểm đời sống và tập tính giữa thú mỏ vịt và kanguru

Nội dung ở bảng 2

b So sánh cấu tạo ngoài và tập tính ăn giữa dơi và cá voi

Nội dung bảng 3

- Năng lực kiến thức sinh học, tư duy sáng tạo

voi và hoàn thành bảng trong vở bài tập

trong vòng 1 phút

- HS hoàn thành bảng

- GV gọi lần lượt HS chữa bài

c So sánh cấu tạo, đời sống và tập tính

dinh dưỡng của một số đại diện thuộc

bộ ăn sâu bọ, bộ gặm nhấm, bộ ăn thịt

- GV cho HS quan sát bảng So sánh cấu

tạo, đời sống và tập tính dinh dưỡng của

một số đại diện thuộc bộ ăn sâu bọ, bộ

gặm nhấm, bộ ăn thịt và hoàn thành

bảng trong vở bài tập trong vòng 1 phút

- HS hoàn thành bảng

- GV gọi lần lượt HS chữa bài

c So sánh cấu tạo, đời sống và tập tính dinh dưỡng của một số đại diện thuộc bộ ăn sâu bọ, bộ gặm nhấm, bộ ăn thịt

Nội dung bảng 4

Tiết 5

Hoạt động 3: Tìm hiểu vai trò của thú

(8 phút)

- GV yêu cầu HS đọc SGK và trả lời câu

hỏi:

? Thú có vai trò gì trong đời sống con

người?

? Phải làm gì để bảo vệ và giúp thú

phát triển?

- GV nhận xét ý kiến của HS và yêu cầu

HS rút ra kết luận

Hoạt động 4: Tìm hiểu đặc điểm

chung của thú (7 phút)

III Vai trò của thú

- Vai trò: Cung cấp thực phẩm, sức kéo, dược liệu, nguyên liệu làm đồ mĩ nghệ và tiêu diệt gặm nhấm có hại

- Biện pháp: Bảo vệ động vật hoang dã

+ Xây dựng khu bảo tồn động vật

+ Tổ chức chăn nuôi những loài

có giá trị kinh tế

IV Đặc điểm chung của lớp

- Năng lực tư duy sáng tạo, kiến thức sinh học, sử dụng ngôn ngữ

- GV yêu cầu HS nhớ lại kiến thức đã

học về lớp thú, thông qua các đại diện

để tìm đặc điểm chung

Chú ý đặc điểm: bộ lông, đẻ con, răng,

hệ thần kinh

- HS trao đổi nhóm, thống nhất tìm ra

đặc điểm chung nhất

- Đại diện nhóm trình bày, các nhóm

khác nhận xét, bổ sung

thú

+ Là động vật có xương sống, có

tổ chức cao nhất + Thai sinh và nuôi con bằng sữa + Có lông mao, bộ răng phân hoá

3 loại + Tim 4 ngăn, bộ não phát triển,

là động vật hằng nhiệt

- Năng lực kiến thức sinh học, tư duy sáng tạo

Tiết 6

Kiểm tra chủ đề

GV yêu cầu HS vẽ sơ đồ tư duy cho cả

chủ đề sau đó lần lượt lên trình bày sơ

đồ tư duy của nhóm mình

V Kiểm tra chủ đề - Năng

lực kiến thức sinh học

C Luyện tập- củng cố

GV cho HS hoàn thành các phiếu học tập 1,2,3,4 của chủ đề

D Vận dụng mở rộng

GV yêu cầu HS phân tích vai trò của lớp thú từ đó đề ra các biện pháp bảo vệ thú

Bảng 1

So sánh đặc điểm của các bộ thú

Bộ thú huyệt + Sống vừa ở nước ngọt, vừa ở cạn

+ Có mỏ dẹp giống mỏ vịt

+ Có bộ lông rậm, mịn, không thấm nước + Chân có màng bơi

+ Sinh sản: Đẻ trứng, nuôi con bằng sữa Thú mẹ

có tuyến sữa nhưng chưa có núm vú

Thú mỏ vịt

Bộ thú túi + Sống ở đồng cỏ

+ Di chuyển bằng nhảy hai chân sau + Hai chân sau to, khoẻ, dài giúp kanguru nhảy rất nhanh

+ Đuôi dài, khoẻ  Giúp giữ thăng bằng khi đứng + Sinh sản: Con sơ sinh nhỏ, chưa phát triển đầy

đủ Thú mẹ có núm vú

Kanguru

Bộ Dơi + Chi trước biến đổi thành cánh da

+ Cánh da là một màng da rộng + Chi sau nhỏ yếu, đuôi ngắn

+ Răng nhọn, sắc phá vỡ vỏ cứng của sâu bọ

Dơi ăn sâu

bọ, dơi quả

Bộ Cá voi + Cơ thể hình thoi, cổ ngắn

+ Lớp mỡ dưới da rất dày + Chi trước biến đổi thành vây, chi sau tiêu giảm

+ Vây đuôi nằm ngang, bơi bằng cách uốn mình theo chiều dọc

+ Cá voi không có răng lọc mồi bằng các khe của tấm sừng miệng

Cá voi xanh,

cá heo

Bộ ăn sâu bọ + Mõm dài, răng cửa nhọn sắc

+ Bộ răng có cấu tạo thích nghi với việc ăn sâu bọ:

Răng nhọn, có đủ 3 loại răng, răng hàm có 3 - 4 mấu nhọn

+ Chân trước ngắn, bàn rộng, ngón tay to khoẻ để đào hang

+ Thị giác kém phát triển, khứu giác rất phát triển

Chuột chù, chuột chũi

Bộ gặm nhấm + Bộ răng cấu tạo thích nghi với việc gặm nhấm:

Thiếu răng nanh, răng cửa rất lớn, sắc và cách răng hàm một khoảng (khoảng trống hàm)

Chuột đồng, sóc, thỏ

+ Chân nhỏ, ngắn linh hoạt

Bộ ăn thịt - Răng cửa sắc, nhọn, răng nanh dài nhọn răng

hàm có mấu dẹt sắc

- Ngón chân có vuốt cong, dưới có đệm thịt êm

Mèo, hổ, báo, chó sói

Bộ móng

guốc

+ Số ngón chân tiêu giảm, đốt cuối mỗi ngón có bao sừng gọi là guốc

+ Di chuyển nhanh

Lợn, trâu,

bò, voi

trưởng

Đi bằng bàn chân + Bàn tay, bàn chân có 5 ngón + Ngón cái đối diện với các ngón còn lại giúp thích nghi với sự cầm nắm và leo trèo

+ Ăn tạp

Vượn, khỉ, người

Bảng 2

PHIẾU HỌC TẬP

Dựa vào thông tin mục I,II trong SGK/156,157 hoàn thành bảng sau vào vở bài tập:

 So sánh đặc điểm đời sống và tập tính giữa thú mỏ vịt và kanguru:

sống

Cấu tạo chi

Sự di chuyển

Sinh sản

Con sơ sinh

Bộ phận tiết sữa

Cách cho con bú Thú mỏ

Kangur

Các câu

trả lời

lựa chọn

1 Nước

ngọt và

ở cạn

2 Đồng

cỏ

1 Chi sau lớn khỏe

2 Chi

có màng bơi

1 Đi trên cạn và bơi trong nước

2

Nhảy

1 Đẻ con

2 Đẻ trứng

1

Bình thườn g

2 Rất nhỏ

1 Có vú

2

Không

có vú chỉ

có tuyến sữa

1 Ngoặm chặt lấy vú,

bú thụ động

2 Hấp thụ sữa trên lông thú mẹ, uống nước hòa tan sữa mẹ

Bảng 3 So sánh cấu tạo ngoài và tập tính ăn giữa dơi và cá voi

Tên

động vật

Chi trước Chi

sau

Đuôi Cách di

chuyển

Thức ăn

Đặc điểm răng, cách ăn

Cá voi

xanh

Câu trả

lời lựa

chọn

1 Cánh da

2 Vây bơi

1

Tiêu biến 2

Nhỏ yếu

1 Vây đuôi 2

Đuôi ngắn

không có đường bay

rõ rệt

2 Bơi uốn mình theo chiều dọc

1

Tôm, cá, động vật nhỏ

2 Sâu bọ

1 Không có răng, lọc mồi bằng các khe của tấm sừng miệng

2 Răng nhọn sắc, răng phá vỡ

vỏ cứng của sâu bọ

Bảng 4: So sánh cấu tạo, đời sống và tập tính dinh dưỡng của một số đại diện thuộc bộ ăn sâu bọ, bộ gặm nhấm, bộ ăn thịt

Bộ thú Loài động

vật

Môi trường sống

Đời sống

Cấu tạo răng Cách

bắt mồi

Chế độ ăn

sâu bọ Chuột

chũi

Gặm

nhấm

Chuột

đồng nhỏ

Sóc bụng

xám

Những

câu

trả lời

lựa

chọn

1 Trên mặt đất

2 Trên mặt đất và trên cây

3 Trên cây

4 Đào hang trong đất

1.

Đơn độc 2.

Đàn

1 Răng nanh dài nhọn, răng hàm dẹp bên sắc

2 Các răng đều nhọn

3 Răng cửa lớn,

có khoảng trống hàm

1 Đuổi mồi, bắt mồi

2 Rình mồi, vồ mồi

3 Tìm mồi

1 Ăn thực vật

2 Ăn động vật

3 Ăn tạp

4 Củng cố: GV khắc sâu, mở rộng nội dung bài học

Tiết 1: (5 phút)

1 Trình bày lại đặc điểm của các bộ thú?

2 So sánh đặc điểm tiến hóa của các bộ thú

Tiết 2: (5 phút)

- GV tổ chức cho HS củng cố bài thông qua trò chơi ô chữ

Tiết 3: (5 phút)

- GV yêu cầu HS vẽ sơ đồ tư duy cho bài học

5 Hướng dẫn học ở nhà: (1 phút)

Tiết 1:

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Nghiên cứu trước các bảng SGK trang 157, 161, 164

Tiết 2:

- Học bài theo nội dung ghi

- Đọc trước bài mới

- Tìm thực tế về vai trò của lớp thú

Tiết 3:

- Học bài theo nội dung ghi

- Đọc trước bài mới

- Đọc trước bài 54 tiến hóa về tổ chức cơ thể

Bài 52 Các em tự xem phim về đời sống và tập tính của thú trên youtube