CĐ 4 điện thế hoạt động

Khi các tế bào thần kinh làm nhiệm vụ dẫn truyền tín hiệu cũng là lúc nó ở trạng thái hoạt động, khi đó bằng các phương tiện đo người ta đo được một trị số điện thế ở màng của nó, ta nói điện thế hoạt động là vì vậy. Tóm lại, điện thế hoạt động là điện thế đo được ở màng tế bào khi nó đang ở trạng thái hoạt động và có bản chất là các tín hiệu thần kinh.

Điện thế hoạt động, điện thế nghỉ

1 Điện thế hoạt động là gì ?

Hãy thử làm hành động như sau: bạn gập và duỗi cẳng tay phải hoặc trái theo ý mình Khi bạn khởi ý muốn thực hiện hành

động trên, não sẽ phát ra một tín hiệu thần kinh truyền theo các

dây thần kinh xuống tay để gập duỗi như bạn muốn, việc này diễn ra rất nhanh nên gần như khi bạn muốn thực hiện hành động gì là sẽ làm luôn hành động đó

Các nơ-ron cảm giác ở tay tiếp nhận kích thích truyền tín hiệu về não để phân tích, phân tích xong não lại truyền tín hiệu thần kinh xuống tay để vận động như ý muốn Giả sử như trong hình vẽ, nếu nước nóng quá ta sẽ rụt tay lại, con nếu nước bình thường thì ta để yên tay dưới vòi nước.

Bạn đang cầm một chiếc điện thoại samsung trên tay Hình

ảnh điện thoại đi vào mắt sẽ được chuyển thành các tín hiệu thần

kinh theo dây thần kinh thị giác đưa lên não để phân tích, nhờ vậy

ta biết đây là điện thoại samsung, việc này cũng diễn ra rất nhanh nên khi nhìn vào một vật thể ta biết ngay đó là quyển sách, cái bàn, tivi hay xe máy …

Hình ảnh vật thể đi vào mắt sẽ được chuyển thành các tín hiệu thần kinh theo dây thần kinh thị giác đưa lên não để phân tích

Cũng vậy khi nghe một bài hát, sóng âm từ loa đi vào tai cũng

sẽ được chuyển thành các tín hiệu thần kinh theo dây kinh thính

giác lên não để phân tích, nhờ vậy ta nhận biết được giai điệu cũng như lời bài hát

Qua các ví dụ trên, ta thấy các tín hiệu thần kinh có vai trò

rất quan trọng – truyền thông tin từ não xuống các cơ hay truyền thông tin từ môi trường bên ngoài về não để phân tích, xử lý Và

các tín hiệu thần kinh đó có bản chất là điện thế hoạt động

2 Vì sao lại gọi là điện thế hoạt động?

Khi các tế bào thần kinh làm nhiệm vụ dẫn truyền tín hiệu

cũng là lúc nó ở trạng thái hoạt động, khi đó bằng các phương tiện

đo người ta đo được một trị số điện thế ở màng của nó, ta nói điện

thế hoạt động là vì vậy

Tóm lại, điện thế hoạt động là điện thế đo được ở màng tế

bào khi nó đang ở trạng thái hoạt động và có bản chất là các tín hiệu thần kinh

Điện thế hoạt động đo được ở màng tế bào thần kinh là +35mV

Điện thế đo được ở màng tế bào khi nó đang ở trạng thái nghỉ

(không dẫn truyền tín hiệu thần kinh) được gọi là điện thế nghỉ

Điện thế nghỉ đo được ở tế bào thần kinh là -90mV

3 Các giai đoạn của điện thế hoạt động

Điện thế hoạt động khi lan truyền qua các tế bào trải qua 3 giai đoạn: giai đoạn nghỉ, khử cực và tái khử cực

Giai đoạn 1 (nghỉ): Tế bào ở trạng thái nghỉ, điện thế nghỉ là -90mV

Lúc này điện tích trong tế bào “thấp” hơn điện tích bên ngoài màng tế bào là 90mV Điện tích trong tế bào có được là nhờ điện tích của các ion mang điện (K + , Na + , …) ở bên trong tế bào Tương tự với điện tích ngoài tế bào.

Giai đoạn 2 (khử cực): Điện thế hoạt động được lan truyền từ tế bào

này sang tế bào kia, điện thế hoạt động tăng dần từ -90 mV → +35mV Lúc này điện tích trong tế bào cao hơn điện tích bên ngoài là 35mV.

Giai đoạn 3 (tái khử cực): Điện thế giảm từ +35mV → -90mV, tế bào

trở về trạng thái nghỉ.

Quá trình này mất bao lâu? Hãy nhìn vào trục ngang trên hình, ta thấy điện thế hoạt động khi chạy qua một tế bào mất khoảng 0,3 mili giây =

3/10000 giây Rất nhanh ! Rồi nó lại tiếp tục chạy qua các tế bào thần kinh

khác và cũng chỉ mất 3/10000 giây qua mỗi tế bào Như vậy chưa đầy 1 giây sợi thần kinh đã dẫn truyền xong các tín hiệu (điện thế hoạt động) từ các cơ quan lên não để phân tích, não phân tích nhanh hay chậm là ở tùy mỗi người Chúng ta sẽ trao đổi sâu hơn về sinh lý não đầy thú vị ở các chương sau.

Mọi thắc mắc, góp ý vui lòng gửi về gmail:

Sharringkienthucy@gmail.com

Sự góp ý của quý bạn đọc gần xa sẽ giúp các chuyên đề của chúng tôi ở những lần sau được hoàn chỉnh hơn Chúng tôi xin chân thành cảm ơn

Link google drive các chuyên đề sinh lý

https://drive.google.com/drive/u/0/folders/0B2Lt0l7zYbBtanNub3Y wemdrWG8