ÔN HSG VĂN 9 CÁC NĂM

Câu 2: 6 điểm Trong câu chuyện “Lỗi lầm và sự biết ơn” Ngữ văn 9 – Tập 1 – Trang 160 có câu: “ Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xóa nhòa theo thời gian, nhưng không ai có thể xóa đư

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI VĂN 9

Năm học 2014-2015.

Thời gian: 150 phút.

Câu 1 : ( 4 điểm )

Cảnh chị em Thúy Kiều du xuân trở về được nhà thơ Nguyễn Du viết:

Nao nao dòng nước uốn quanhNhịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang

Và cũng không gian cảnh ấy nhưng khi chia tay với Kim Trọng, tác giả Truyện Kiều lại viết :

Dưới cầu nước chảy trong veo,Bên cầu tơ liễu bóng chiều thướt tha

Em hãy so sánh hai câu thơ trên và phân tích nghệ thuật sử dụng từ ngữ độc đáo trong những câu thơ đó

Câu 2: (6 điểm)

Trong câu chuyện “Lỗi lầm và sự biết ơn” ( Ngữ văn 9 – Tập 1 – Trang 160) có câu:

“ Những điều viết lên cát sẽ mau chóng xóa nhòa theo thời gian, nhưng không ai có thể xóa được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người”

Trình bày suy nghĩ của em về câu nói trên ? (Viết thành văn bản khoảng một trang giấy thi)

Câu 3: ( 10 điểm )

“Một trong những thành công xuất sắc của truyện ngắn Chiếc lược ngà là việc sáng tạo tình huống

truyện bất ngờ mà tự nhiên, hợp lí đã thể hiện một cách cảm động tình cảm cha con sâu nặng và cao đẹptrong hoàn cảnh éo le của chiến tranh.”

Bằng những hiểu biết của em về văn bản Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng hãy làm sáng tỏ

- Học sinh biết cách tạo dựng đoạn văn

- Lời văn trong sáng,mạch lạc,giàu cảm xúc

*Yều cầu nội dung: Về cơ bản thể hiện được những ý sau:

a So sánh hai cặp câu thơ:

+ Cặp câu thơ thứ hai: là cảnh được miêu tả gắn liền với cuộc kì ngộ và chia tay giữa người quốc sắc (Thúy Kiều) và kẻ thiên tài (Kim Trọng) trong buổi du xuân trở về ấy Qua tâm hồn của một người con gái với tình yêu trong sáng chớm nở cảnh vật cũng trở nên thơ mộng, hữu tình và đầy thi vị

- Cặp câu thơ thứ hai:

+ Tác giả sử dụng từ láy: thướt tha, tính từ: trong veo một cách tinh tế, chính xác, gợi nhiều cảm xúc cho người đọc, vừa gợi tả được sắc thái của cảnh vật vừa thể hiện tâm trạng con người

+ Đó là cảnh sắc chiều xuân thanh dịu, thơ mộng, hữu tình và cảm xúc bồi hồi, xao xuyến, thiết thatrong tâm hồn nhân vật.

Câu 2: ( 6điểm)

*Yêu cầu về hình thức:

- HS biết cách làm kiểu bài nghị luận bố cục chặt chẽ, sử dụng các thao tác giải thích – chứng minh- bìnhluận

*Yêu cầu về nội dung: Về cơ bản thể hiện được những ý sau:

a Giải thích ý nghĩa câu nói:

- Những điều viết lên cát nhanh chóng bị xóa nhòa: lỗi lầm

- Những điều được ghi tạc trên đá, trong lòng người: sự biết ơn

b Suy nghĩ:

- Mỗi chúng ta suy nghĩ và biết cách xóa đi những lỗi lầm mắc phải trong cuộc sống Những lỗi lầm đócần được mau chóng xóa nhòa theo thời gian, không còn chỗ đứng trong cuộc sống của mỗi con người đểcuộc sống tươi đẹp hơn không có đau buồn, thù hận

- Chúng ta cần học cách khắc ghi những ân nghĩa lên đá, trong lòng người Đó là những điều tốt đẹp, chồinon của cuộc sống, mỗi con người từ đó đơm hoa kết trái làm đẹp cho đời cho cuộc sống chúng ta

c Bài học rút ra được:

- Hãy bao dung độ lượng với tất cả mọi người

- Lòng nhân ái là nét đẹp truyền thống của con người Việt Nam

- Biết tha thứ và ghi nhớ ân nghĩa, ân tình: Đây là một trong những phẩm chất tốt đẹp nhất chỉ có ở conngười, có nó cuộc sống đẹp hơn ý nghĩa hơn…

*Yêu cầu về nội dung: Về cơ bản thể hiện được những ý sau:

1 Giới thiệu khái quát tác giả, tác phâm và vấn đề cần nghị luận

- Nhận xét: Tình huống truyện đầy bất ngờ mà tự nhiên, hợp lí Qua đó thể hiện hoàn cảnh éo le trong chiến tranh, đồng thời để nhân vật bộc lộ được tình cảm cha con sâu nặng, thiêng liêng, cảm động

3 Tình cảm cha con:

a Tình cảm của người con đối với cha:

- Khi bé Thu chưa nhận cha: đối xử xa lạ, ngờ vực, lạnh nhạt, có lúc phản ứng rất quyết liệt, gay gắt

- Khi bé Thu nhận ra cha: nghe lời bà ngoại giải thích em ân hận, biểu lộ tình yêu cha cuống quýt, mãnh liệt, đầy cảm động

- Đánh giá: Thái độ và hành động của bé Thu ở cả hai thời điểm là không đáng trách mà rất đáng thương, đáng nhận được sự đồng cảm.Đó là cách biểu lộ tình yêu thương ba tuyệt đối của một đứa trẻ có cá tính,

có tình yêu Ba sâu sắc, mãnh liệt mà cũng rất hồn nhiên, trong sáng

b Tình cảm của người cha đối với con:

- Khi về thăm nhà: nóng vội, khao khát được gặp con, dành hết tình yêu thương, sự quan tâm, chăm sóc cho con mà không được đền đáp nên ông rất đau khổ và bất lực

- Khi trở lại chiến trường: ông day dứt, ân hận và dồn hết nỗi nhớ, tình yêu thương con vào việc làm cây lược ngà cho con Trước lúc hi sinh lời trao gửi cuối cùng ông nhờ người bạn trao tận tay cho con gái cây lược ấy

- Đánh giá: Tình cảm cha con ở người chiến sĩ cách mạng trong hoàn cảnh đau thương, mất mát đầy éo le của chiến tranh thật cao đẹp và cảm động biết nhường nào

4 Đánh giá chung:

- Khẳng định giá trị đặc sắc của tình huống truyện góp phần làm nổi bật ý nghĩa chủ đề tác phẩm: tình cha con sâu nặng, thiêng liêng, thắm thiết trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh.

- Từ đó gợi trong lòng người đọc nỗi xúc động thấm thía vê những đau thương mất mát, những cảnh ngộ

éo le mà con người phải gánh chịu do chiến tranh

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI MÔN VĂN LỚP 9

NĂM HỌC 2014-2015

Câu 1: (4 điểm)

Nêu cảm nhận của em về vẻ đẹp của câu thơ sau

" Dưới trăng quyên đã gọi hè Đầu tường lửa lựu lập loè đâm bông”

(“Truyện Kiều” – Nguyễn Du)

Câu 2: (6 điểm)

Đọc truyện sau:

Một vị vua treo một giải thưởng cho nghệ sĩ nào vẽ được một bức tranh đẹp nhất về “sự bình yên” Nhiều họa sĩ đã trổ tài Nhà vua ngắm tất cả các bức tranh nhưng chỉ thích có hai bức và ông phải chọn lấy một.

Bức tranh thứ nhất vẽ hồ nước yên ả Mặt hồ là tấm gương tuyệt mĩ bởi vì có những ngọn núi cao chót vót bao quanh Bên trên là bầu trời xanh với những đám mây trắng mịn màng Tất cả những ai ngắm bức tranh này đều cho rằng đây là một bức tranh bình yên thật hoàn hảo.

Bức tranh thứ hai cũng có những ngọn núi, nhưng những ngọn núi này trần trụi và lởm chởm đá Ở bên trên là bầu trời giận dữ đổ mưa như trút, kèm theo sấm chớp Đổ xuống bên vách núi là dòng thác nổi bọt trắng xóa Bức tranh này trông chẳng bình yên chút nào.

Nhưng khi nhà vua ngắm nhìn, ông thấy đằng sau dòng thác là một bụi cây nhỏ mọc lên từ khe nứt của một tảng đá Trong bụi cây có một con chim mẹ đang xây tổ Ở đó, giữa dòng thác trút xuống một cách giận dữ, con chim mẹ đang thản nhiên đậu trên tổ của mình Bình yên thật sự! Và nhà vua đã chọn bức tranh thứ hai.

Đồng chí nêu suy nghĩ của mình qua truyện trên?

Câu 3: (10 điểm)

Bàn về bài thơ “Bếp lửa”của Bằng Việt có ý kiến cho rằng: “Bài thơ biểu hiện một triết lí thầm kín:

Những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người, đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời ”

Em hãy phân tích bài thơ để làm sáng tỏ nhận định trên?

Câu Yêu cầu cần đạt Thang điểm

Đoạn văn chỉ ra đầy đủ và phân tích rõ giá trị của các biện pháp tu từ được sử dụng

ở hai dòng thơ đã cho, từ đó làm rõ tài năng bậc thầy của đại thi hào Nguyễn Du

trong việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật độc đáo để miêu tả cảnh:

- Biện pháp nhân hoá; Quyên đã gọi hè

-> âm thanh tiếng chim cuốc khắc khoải gọi hè báo hiệu bước đi của thời gian

- Biện pháp ẩn dụ: Lửa lưụ

-> hoa lựu nở trong như những đốm lửa

- Chơi chữ: điệp âm phụ âm “l” (lửa lựu lập loè) kết hợp với cách sử dụng từ láy

tượng hình “lập loè”

-> gợi tả chính xác màu sắc, trạng thái lấp ló,lúc ẩn lúc hiện của bông hoa lựu đỏ

trong tán lá dưới ánh trăng

-> Sự quan sát tinh tế, khả năng sử dụng ngôn ngữ và tài năng tả cảnh bậc thầy của

ngòi bút Nguyễn Du đã lột tả được cái hồn của cảnh

-> Tất cả làm hiện lên một bức tranh mùa hè đẹp, sinh động nơi làng quê yên ả,

thanh bình

1,0đ

0.5đ

0,5đ0,5đ

1,0đ0,5đ

Câu 2

(4điểm)

Bài làm đảm bảo các ý sau:

-Viết đúng kiểu bài nghị luận xã hội

-Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng tiêu biểu

+ Trình bày quan niệm của mình về sự bình yên: Bình yên là sự yên tĩnh, vữngvàng trong tâm

+ Khẳng định: Cả hai quan điểm về sự bình yên như trong câu chuyện đều đúng Nhưng bình yên thật sự là bình yên trong tâm hồn trước sóng gió cuộc đời+ Biểu hiện của bình yên: Hiện thực của cuộc sống không phải lúc nào cũng là

hồ nước yên ả, bầu trời trong xanh với những đám mây trắng mịn màng người

bình yên luôn vững vàng trong tâm (dẫn chứng)

+ Sự bình yên trong tâm giúp ta sống tự tin, sâu sắc, làm chủ được cuộc sống

(dẫn chứng) +Mặt trái của vấn đề

• KL: Cần tạo được cho bản thân sự bình yên trong tâm hồn

Những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người: là những người thân trong

gia đình, thầy cô, bạn bè, hay những kỉ niệm gắn bó sâu sắc với chúng ta

Đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời: Trở thành điểm tựa, nguồn động lực, tiếp sức cho ta trên mỗi bước đường

đời

+ Phân tích bài thơ để chứng minh theo hai luận điểm:

Trong bài thơ “Bếp lửa” những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người

chính là bà, là bếp lửa, là những kỉ niệm với bà, với bếp lửa (Có dẫn chứng+

phân tích)

Bài thơ có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng Bà với tìnhyêu thương, đức hi sinh, niềm tin yêu cuộc sống; Bếp lửa với sự ấm áp, thânthiết là chỗ dựa cho cháu, nhen lên trong cháu những tâm tình, những niềmtin Khi cháu lớn lên, học tập và công tác nơi xa, bà và bếp lửa vẫn là điểm tựa,

là nguồn động viên, là nơi nâng đỡ (Có dẫn chứng+ phân tích)

Suy rộng ra, điều đã tạo ra sức tỏa sáng, sự nâng đỡ người cháu

trong bài thơ chính là quê hương, đất nước

- Hình thức: Trình bày rõ ràng, mạch lạc, hành văn trong sáng, không viết saichính tả

PHÒNG GD&ĐT THANH OAI ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP HUYỆN LỚP 9

Cảm nhận của em về những câu thơ sau:

“Câu hát căng buồm với gió khơi Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”

( Trích “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận)

Những chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp

qua truyện ngắn Làng của nhà văn Kim Lân.

HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 NĂM HỌC 2014 - 2015

Câu 1:

* Yêu cầu về nội dung:

- HS nắm được nội dung của đoạn thơ là: Hình ảnh đoàn thuyền đánh cá trở về lúc bình minh

- Chỉ ra biện pháp được sử dụng trong đoạn thơ: cảm hứng lãng mạn, hình ảnh tráng lệ, âm hưởng khỏe

khoắn, sôi nổi, biện pháp Lặp cấu trúc, hoán dụ, ẩn dụ, nhân hóa, khoa trương đặc sắc

+ Ẩn dụ: Câu hát căng buồm⇒ Biến cái ảo thành cái thực⇒Khí thế phơi phới, mạnh mẽ của đoàn thuyền

và niềm vui, sức mạnh của người lao động trên biển, làm chủ cuộc đời , chinh phục biển khơi

+ Lặp cấu trúc với câu cuối của khổ thơ đầu⇒ Như một điệp khúc ngân nga, nhấn mạnh niềm vui lao độnglàm giàu đẹp quê hương

+ Hoán dụ: Đoàn thuyền ⇒ Người dân chài

+ Nhân hóa, khoa trương: “Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời” ⇒ Sức dồi dào, vẫn hăng say mạnh mẽ sau một đêm lao động vất vả của người dân chài ⇒ Làm nổi bật tư thế của những con người lao động

Hình ảnh nhân hóa“ Mặt trời đội biển” đi lên mở ra một ngày mới tốt đẹp hơn, ánh sáng của mặt trời

không chỉ mang đến màu cảnh vật mà còn mang “màu mới” cho cuộc sống mà những người lao động

đang từng ngày, từng giờ cống hiến

+ Hoán dụ: Mắt cá huy hoàng ⇒ Muôn vàn mắt cá lấp lánh trong buổi bình minh⇒ Buổi lao động trên

biển đêm thật gian nan, vất vả nhưng kết quả trở về thắng lợi huy hoàng “ Cá đầy ắp các khoang”

* Yêu cầu về hình thức:

- Bài viết có bố cục rõ ràng (đây là một bài viết ngắn) Đảm bảo sự phân tích chặt chẽ trong bài viết

Câu 2: (6.0 điểm)

1 Về nội dung: Cần đáp ứng một số ý sau:

a Hiểu được ý nghĩa câu nói: (2.0 điểm)

- Trong con người ta luôn tồn tại hai mặt đối lập: Tốt – xấu, cao thượng – hèn nhát, thiện – ác ….nhưng sai lầm khuyết điểm đều thuộc mặt trái của cặp đối lập

Đoạn văn chỉ ra đầy đủ và phân tích rõ giá trị của các biện pháp tu từ được sử dụng

ở hai dòng thơ đã cho, từ đó làm rõ tài năng bậc thầy của đại thi hào Nguyễn Du trong việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật độc đáo để miêu tả cảnh:

- Biện pháp nhân hoá; Quyên đã gọi hè-> âm thanh tiếng chim cuốc khắc khoải gọi hè báo hiệu bước đi của thời gian

- Biện pháp ẩn dụ: Lửa lưụ-> hoa lựu nở trong như những đốm lửa

- Chơi chữ: điệp âm phụ âm “l” (lửa lựu lập loè) kết hợp với cách sử dụng từ láy tượng hình “lập loè”

-> gợi tả chính xác màu sắc, trạng thái lấp ló,lúc ẩn lúc hiện của bông hoa lựu đỏ trong tán lá dưới ánh trăng

-> Sự quan sát tinh tế, khả năng sử dụng ngôn ngữ và tài năng tả cảnh bậc thầy của ngòi bút Nguyễn Du đã lột tả được cái hồn của cảnh

-> Tất cả làm hiện lên một bức tranh mùa hè đẹp, sinh động nơi làng quê yên ả, thanh bình

1,0đ

0.5đ

0,5đ0,5đ

1,0đ0,5đ

Câu 2

(4điểm)

Bài làm đảm bảo các ý sau:

-Viết đúng kiểu bài nghị luận xã hội-Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng tiêu biểu

+ Trình bày quan niệm của mình về sự bình yên: Bình yên là sự yên tĩnh, vữngvàng trong tâm

+ Khẳng định: Cả hai quan điểm về sự bình yên như trong câu chuyện đều đúng Nhưng bình yên thật sự là bình yên trong tâm hồn trước sóng gió cuộc đời+ Biểu hiện của bình yên: Hiện thực của cuộc sống không phải lúc nào cũng là

hồ nước yên ả, bầu trời trong xanh với những đám mây trắng mịn màng người

bình yên luôn vững vàng trong tâm (dẫn chứng)

+ Sự bình yên trong tâm giúp ta sống tự tin, sâu sắc, làm chủ được cuộc sống

(dẫn chứng) +Mặt trái của vấn đề

• KL: Cần tạo được cho bản thân sự bình yên trong tâm hồn

Những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người: là những người thân trong

gia đình, thầy cô, bạn bè, hay những kỉ niệm gắn bó sâu sắc với chúng ta

Đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng của cuộc đời: Trở thành điểm tựa, nguồn động lực, tiếp sức cho ta trên mỗi bước đường

đời

+ Phân tích bài thơ để chứng minh theo hai luận điểm:

Trong bài thơ “Bếp lửa” những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người

chính là bà, là bếp lửa, là những kỉ niệm với bà, với bếp lửa (Có dẫn chứng+

phân tích)

Bài thơ có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người trên hành trình dài rộng Bà với tìnhyêu thương, đức hi sinh, niềm tin yêu cuộc sống; Bếp lửa với sự ấm áp, thânthiết là chỗ dựa cho cháu, nhen lên trong cháu những tâm tình, những niềmtin Khi cháu lớn lên, học tập và công tác nơi xa, bà và bếp lửa vẫn là điểm tựa,

là nguồn động viên, là nơi nâng đỡ (Có dẫn chứng+ phân tích)

Suy rộng ra, điều đã tạo ra sức tỏa sáng, sự nâng đỡ người cháu trong bài thơ chính là quê hương, đất nước

- Hình thức: Trình bày rõ ràng, mạch lạc, hành văn trong sáng, không viết saichính tả

- khuyết điểm, sai lầm,lỗi lầm đều phát sinh từ cuộc sống đầy khó khăn phức tạp và nhận thức của con người những khuyết điểm, sai lầm… ấy sẽ gây hậu quả đối với chính bản thân và người khác

- khuyết điểm, sai lầm,lỗi lầm thì ai cũng mắc, điều quan trọng ta có nhìn thấy, công nhận và sửa chữa hay không?

⇒ Những điều lợi – hại của việc che giấu hay trung thực thừa nhận khuyết điểm.

b Bàn bạc- đánh giá – chứng minh (3.0 điểm)

- Bàn bạc, đánh giá

- Trong cuộc đời mỗi con người ai cũng có lần mắc sai lầm, khuyết điểm nhưng ta biết nhận ra những sai lầm, khuyết điểm để khắc phục, sửa chữa thì cuộc sống của ta sẽ tốt đẹp hơn Chân thành, thẳng thắn côngnhận khuyết điểm của mình chẳng những tự giúp ta thanh lọc tâm hồn, hướng tới điều thiện, điều tốt mà còn giữ được uy tín trước mọi người cũng như trong công việc Mọi người sẽ tôn trọng, cảm phục, yêu mến và muốn giúp đỡ ta nhiều hơn

- Khi ta mắc sai lầm khuyết điểm mà ta không nhận ra hoặc ta nhận ra nhưng ta “ tặc lưỡi” cho qua, nghĩ rằng không ai biết, người khác chỉ ra cho ta mà ta không lĩnh hội tiếp thu để sửa chữa , ta chối bỏ, chống chế, bảo thủ… thì ta sẽ tiếp tục mắc sai lầm, bản thân mất uy tín, mọi người không tôn trọng, không tin tưởng

- "Nhân vô thập toàn", ở đời không có phương thuốc nào có thể giúp con người ta tránh được mọi thiếu sót, khuyết điểm, nhưng không khó để tìm ra liều thuốc hữu hiệu trong chữa trị Người phạm sai lầm phải dũng cảm nhận lỗi nhưng đi kèm với đó phải quyết tâm sửa chữa, khắc phục Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã nói "Người đời không phải là thánh thần, không ai tránh khỏi khuyết điểm Chúng ta không sợ có khuyết điểm, nhưng chỉ sợ không biết kiên quyết sửa nó đi"

- Chứng minh trong thực tế

c Bài học được rút ra: (1.0 điểm)

- Trong cuộc đời ta khó tránh khỏi những khuyết điểm, sai lầm nhưng ta phải biết thành thực nhận

khuyết điểm để sửa chữa có như vậy cuộc sống mới thật sự trở nên tốt đẹp

- Con người phải biết dựa vào chính mình để sinh tồn hòa nhập để sáng tạo và phát triển

Câu 3: (10 điểm)

Những chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp

qua truyện ngắn “Làng” của nhà văn Kim Lân.

I Yêu cầu chung

* Hình thức: Đúng thể văn nghị luận, bố cục rõ ràng, kết cấu hợp lí, bài viết không sai lỗi chính tả, bố cục

3 phần

* Nội dung: Cần làm rõ các nội dung sau:

- Đề yêu cầu phân tích một nhận xét : Những chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam thời kháng chiến chống thực dân Pháp Cái tình cảm có tính chất chung được nhà văn biểu hiện rất sinh động cụ thể trong nhân vật ông Hai Vì thế cần phân tích tình yêu làng thắm thiết thống nhất với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến ở nhân vật ông Hai

- Nhưng truyện thuộc loại có cốt truyện tâm lí, nhân vật ít hành động, chủ yếu biểu hiện nhân vật qua các tình huống bên trong nội tâm nhân vật Do đó phải phân tích kĩ diễn iến tâm trạng ông Hai trong tình huống nghe tin làng theo giặc Từ đó làm nổi rõ đặc điểm tính cách yêu làng, yêu nước của nhân vật

- Do yêu cầu của đề, cách viết nên có sự phân tích chung, rồi đi sâu vào nhân vật ông Hai, sau đó nhấn mạnh và khẳng định sự gắn bó giữa tình yêu làng có tính truyền thống với những chuyển biến mới trong tình cảm của người nông dân Việt Nam trong sự giác ngộ cách mạng

- Dựa vào đoạn trích là chủ yếu, nhưng để phân tích được trọn vẹn, có thể trình bày lướt qua về nhân vật ởnhững đoạn khác

II Yêu cầu cụ thể

A- Mở bài:

- Kim Lân thuộc lớp các nhà văn đã thành danh từ trước Cách mạng Tháng 8 – 1945 với những truyện ngắn nổi tiếng về vẻ đẹp văn hoá xứ Kinh Bắc Ông gắn bó với thôn quê, từ lâu đã am hiểu người nông dân Đi kháng chiến, ông tha thiết muốn thể hiện tinh thần kháng chiến của người nông dân

- Truyện ngắn Làng được viết và in năm 1948, trên số đầu tiên của tạp chí Văn nghệ ở chiến khu Việt Bắc.Truyện nhanh chóng được khẳng định vì nó thể hiện thành công một tình cảm lớn lao của dân tộc, tình yêunước, thông qua một con người cụ thể, người nông dân với bản chất truyền thống cùng những chuyển biến

mới trong tình cảm của họ vào thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.

B- Thân bài

1 Truyện ngắn Làng biểu hiện một tình cảm cao đẹp của toàn dân tộc, tình cảm quê hương đất nước Với người nông dân thời đại cách mạng và kháng chiến thì tình yêu làng xóm quê hương đã hoà nhập trong tình yêu nước, tinh thần kháng chiến Tình cảm đó vừa có tính truyền thống vừa có chuyển biến mới

2 Thành công của Kim Lân là đã diễn tả tình cảm, tâm lí chung ấy trong sự thể hiện sinh động và độc đáo

ở một con người, nhân vật ông Hai ở ông Hai tình cảm chung đó mang rõ màu sắc riêng, in rõ cá tính chỉ riêng ông mới có

a Tình yêu làng, một bản chất có tính truyền thông trong ông Hai

- Ông hay khoe làng, đó là niềm tự hào sâu sắc về làng quê

- Cái làng đó với người nồn dân có một ý nghĩa cực kì quan trọng trong đời sống vật chất và tinh thần

b Sau cách mạng, đi theo kháng chiến, ông đã có những chuyển biến mới trong tình cảm

- Được cách mạng giải phóng, ông tự hào về phong trào cách mạng của quê hương, vê việc xây dựng làng kháng chiến của quê ông Phải xa làng, ông nhớ quá cái khong khí “đào đường, đắp ụ, xẻ hào, khuân đá…”; rồi ông lo “cái chòi gác,… những đường hầm bí mật,…” đã xong chưa?

- Tâm lí ham thích theo dõi tin tức kháng chiến, thích bìh luận, náo nức trước tin thắng lợi ở mọi nơi “Cứ thế, chỗ này giết một tí, chỗ kia giết một tí, cả súng cũng vậy, hôm nay dăm khẩu, ngày mai dăm khẩu, tích tiểu thành đại, làm gì mà thằng Tây không bước sớm”

c Tình yêu làng gắn bó sâu sắc với tình yêu nước của ông Hai bộc lộ sâu sắc trong tâm lí ông khi nghe tin làng theo giặc

- Khi mới nghe tin xấu đó, ông sững sờ, chưa tin Nhưng khi người ta kể rành rọt, không tin không được, ông xấu hổ lảng ra về Nghe họ chì chiết ông đau đớn cúi gầm mặt xuống mà đi

- Về đến nhà, nhìn thấy các con, càng nghĩ càng tủi hổ vì chúng nó “cũng bị người ta rẻ rúng, hắt hủi” Ông giận những người ở lại làng, nhưng điểm mặt từng người thì lại không tin họ “đổ đốn” ra thế Nhưng cái tâm lí “không có lửa làm sao có khói”, lại bắt ông phải tin là họ đã phản nước hại dân

- Ba bốn ngày sau, ông không dám ra ngoài Cai tin nhục nhã ấy choán hết tâm trí ông thành nỗi ám ảnh khủng khiếp Ông luôn hoảng hốt giật mình Khong khí nặng nề bao trùm cả nhà

- Tình cảm yêu nước và yêu làng còn thể hiện sâu sắc trong cuộc xung đột nội tâm gay gắt: Đã có lúc ông muốn quay về làng vì ở đây tủi hổ quá, vì bị đẩy vào bế tắc khi có tin đồn không đâu chứa chấp người làng chợ Dầu Nhưng tình yêu nước, lòng trung thành với kháng chiến đã mạnh hơn tình yêu làng nên ônglại dứt khoát: “Làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây thì phải thù” Nói cứng như vậy nhưng thực lòng đau như cắt

- Tình cảm đối với kháng chiến, đối với cụ Hồ được bộc lộ một cách cảm động nhất khi ông chút nỗi lòng vào lời tâm sự với đứa con út ngây thơ Thực chất đó là lời thanh minh với cụ Hồ, với anh em đồng chí và

tự nhủ mình trong những lúc thử thách căng thẳng này:

+ Đứa con ông bé tí mà cũng biết giơ tay thề: “ủng hộ cụ Hồ Chí Minh muôn năm!” nữa là ông, bố của nó

+ Ông mong “Anh em đồng chí biết cho bố con ông Cụ Hồ trên đầu trên cổ xét soi cho bố con ông”.+ Qua đó, ta thấy rõ:

Tình yêu sâu nặng đối với làng chợ Dầu truyền thống (chứ không phải cái làng đổ đốn theo giặc)

Tấm lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng với kháng chiến mà biểu tượng của kháng chiến là cụ Hồ được biẻu lộ rất mộc mạc, chân thành Tình cảm đó sâu nặng, bền vững và vô cùng thiêng liêng : có bao giờ dám đơn sai Chết thì chết có bao giờ dám đơn sai

d Khi cái tin kia được cải chính, gánh nặng tâm lí tủi nhục được trút bỏ, ông Hai tột cùng vui sướng và càng tự hào về làng chợ Dầu

- Cái cách ông đi khoe việc Tây đốt sạch nhà của ông là biểu hiện cụ thể ý chí “Thà hi sinh tất cả chứ không chịu mất nước” của người nông dân lao động bình thường

- Việc ông kể rành rọt về trận chống càn ở làng chợ Dầu thể hiện rõ tinh thần kháng chiến và niềm tự hào

về làng kháng chiến của ông

3 Nhân vật ông Hai để lại một dấu ấn không phai mờ là nhờ nghệ thuật miêu tả tâm lí tính cách và ngôn ngữ nhân vật của người nông dân dưới ngòi bút của Kim Lân

- Tác giả đặt nhân vật vào những tình huống thử thách bên trong để nhân vật bộc lộ chiều sâu tâm trạng

- Miêu tả rất cụ thể, gợi cảm các diễn biến nội tâm qua ý nghĩ, hành vi, ngôn ngữ đối thoại và độc thoại

Ngôn ngữ của Ông Hai vừa có nét chung của người nông dân lại vừa mang đậm cá tính nhân vật nên rất sinh động.

Nhà thơ Chế Lan viên có viết:

“Nguyễn Du viết Kiều, đất nước hoá thành văn”

(Trích Tổ quốc bao giờ đẹp thế nàychăng ?

Chế Lan Viên - người làm vườn vĩnh cửu - NXB Hội Nhà Văn 1995)

Em hiểu câu thơ trên như thế nào? Bằng những hiểu biết của mình về Truyện Kiều của Nguyễn Du,

hãy làm sáng tỏ ý câu thơ trên

HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9

NĂM HỌC 2004-2015MÔN: NGỮ VĂN

- Chỉ ra được đặc sắc nghệ thuật: liệt kê, so sánh, nhân hoá ( 2 điểm )

- Nêu được vẻ đẹp của nội dung câu thơ Đó là cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi trong buổi sớmmai hồng thật đẹp: Thiên nhiên tươi đẹp, thuận lợi như báo hiệu trước một chuyến đi bội thu Con ngườikhoẻ khoắn, đầy sức sống Hình ảnh con thuyền ra khơi mạnh mẽ và đẹp đẽ, hơn nhưng thế từ trong sâuthẳm Tế Hanh đã nhận ra cánh buồm chính là linh hồn của quê hương đoạn thơ đã thể hiện tình yêu quêhương tha thiết của nhà thơ ( 3 điểm )

Lưu ý: Bài đạt điểm tối đa ngoài việc phát hiện nghệ thuật và cảm thụ đúng viết sinh động phảiviết đúng theo qui định yêu cầu: trình bày một đoạn văn khoảng 10 câu theo cách qui nạp Tất cả cáctrường hợp phát hiện nghệ thuật đúng và cảm thụ tết nhưng không thực hiện theo qui định về đoạn văn,cách trình bày đoạn văn thì cũng không cho quá 2 điểm

Câu 2: 3 điểm

Có ý kiến cho rằng: Sự "trở về" của Vũ Nương ở phần cuối tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương đã hoá giải được bi kịch trong truyện Em hãy viết một đoạn văn nêu quan điểm của mình về ý

kiến đó

Yêu cầu:

Về nội dung: Khi Vũ Nương tự vẫn nàng chỉ có một mình, Trương Sinh xua đuổi, phẩm giá bị chàđạp Khi nàng trở về ở cuối tác phẩm có Trương Sinh đứng đợi bên đàn giải oan, phẩm giá được chiêutuyết Tuy nhiên bi kịch không vì thế mà được hoá giải Giữa Trương Sinh và Vũ Nương vẫn còn có một

khoảng cách mà không thể vượt qua " nàng vẫn ở giữa dòng mà nói vọng vào thiếp chẳng thể trở về

nhân gian được nữa ", " Rồi trong chốc lát, bóng nàng loang loáng mờ nhạt dần mà biến đi mất" Như vậy

sự trở về của nàng, hạnh phúc của nhân vật mãi mãi chỉ là hư ảo

Về hình thức: viết thành một đoạn văn

Lưu ý: Bài viết đúng qui định ( viết một đoạn văn ), sinh động khẳng định được quan điểm bi kịchkhông được hoá giải và chỉ ra được sự trở về của Vũ Nương là hư ảo hạnh phúc của nhân vật cũng là hư

ảo cho điểm tối đa Tất cả các trường hợp viết sinh động, khẳng định được quan điểm bi kịch không

được hoá giải và chỉ ra được sự trở về của Vũ Nương là hư ảo, hạnh phúc của nhân vật cũng là hư ảonhưng không thực hiện theo qui định về đoạn văn cho tối đa không quá 1.5 điểm

Câu 3: 12 điểm

Nhà thơ Chế Lan Viên có viết:

"Nguyễn Du viết Kiều, đất nước hoá thành văn"

( Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng ? )

Em hiểu câu thơ trên như thế nào ? Bằng những hiểu biết của mình về Truyện Kiều của Nguyễn

Du, hãy làm sáng tỏ ý câu thơ trên

Yêu cầu:

- Về hình thức: Đây là bài nghị luận văn học, bài viết phải đầy đủ ba phần: mở bài, thân bài, kết

bài Văn viết đúng chính tả và ngữ pháp thông thường

- Về nội dung:

+ Giải thích được ý thơ của Chế Lan Viên: Văn trước hết được hiểu theo nghĩa hẹp là văn chương,

bao gồm cái hay của cả nghệ thuật lẫn nội dung - Truyện Kiều là kiệt tác hàng đầu của văn học dân tộc.Văn được hiểu rộng ra là văn hoá – Truyện Kiều là giá trị tinh thần rất đáng tự hào của dân tộc ta QuaTruyện Kiều ta có thể hiểu được tâm hồn, phẩm chất, tài năng của dân tộc - Truyện kiều là kết tinh tinhhoa dân tộc, là quốc hồn, quốc tuý Câu thơ của Chế Lan viên ca ngợi giá trị toàn diện của Truyện Kiều,khẳng định vị trí số một của tác phẩm trong lịch sử thi ca Việt Nam

+ Phân tích và chứng minh các giá trị của Truyện Kiều

Giá trị hiện thực: Phản ánh bức tranh xã hội đương thời Đó là một xã hội thối nát, tàn bạo chà đạplên mọi giá trị, nhân phẩm con người

Giá trị nhân đạo: Ca ngợi và đề cao những khát vọng giải phóng con người ( tình yêu công lí, tự do )

Giá trị nghệ thuật: chọn một vài phương diện tiêu biểu của nghệ thuật để phân tích chứng minhnhư : nghệ thuật xây dựng nhân vật, tả cảnh ngụ tình, ngôn ngữ

+ Mở rộng: Học sinh có thể so sánh với Kim Vân Kiều Truyện để thấy được sự sáng tạo, tài năng của Nguyễn Du Đưa ra những đánh giá về Truyện Kiều để thấy được vị trí số một của tác phẩm

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9 NĂM HỌC 2014 - 2015 Câu 1 ( 4 điểm)

Viết đoạn văn phân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ sau :

“ Dưới quyên trăng đã gọi hè Đàu tường lửa lựu lập lòe đâm bông”

( “ Truyện Kiều”- Nguyễn Du)

Câu 1 ( 4 điểm)

Nói về lòng ghen tị có người cho rằng : “ Giữa lòng ghen tị và sự thi đua có một khoảng xa cách như

giữa xấu xa và đức hạnh” còn Ét-mon-đô-đơ khuyên : “ Đừng để con rắn ghen tị luồn vào trong tim Đó

là con rắn độclàm gặm mòn khối óc và đồi bại con tim” Hãy phát biểu những suy nghĩ của em về vấn đề

nêu trên bằng một bài văn ngắn ( không quá một trang giấy thi)

Câu 3 : ( 12 điểm )

Trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa, nhà văn Nguyễn Thành Long đã để cho ông họa sĩ nghĩ về anh

thanh niên như sau :

Người con trai ấy đáng yêu thật, nhưng làm cho ông nhọc quá Với những điều làm cho người ta suy

nghĩ về anh Và về những điều anh suy nghĩ trong cái vắng vẻ vòi vọi hai nghìn sáu trăm mét trên mặt biển, cuồn cuộn tuôn ra khi gặp người Những điều suy nghĩ đúng đắn bao giờ cũng có những vang âm, khơi gợi bao điều suy nghĩ khác trong óc người khác, có sẵn mà chưa rõ hay chưa được đúng.

( Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long )

Nêu rõ những điều anh suy nghĩ và những điều làm cho người ta suy nghĩ về anh trong truyện ngắn.

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ HỌC SINH GIỎI

Đoạn văn chỉ ra đầy đủ và phân tích rõ giá trị của các biện pháp tu từ được

sử dụng ở hai dòng thơ đã cho, từ đó làm rõ tài năng bậc thầy của đại thi hào

Nguyễn Du trong việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật độc đáo để miêu tả

cảnh

- Biện pháp nhân hoá; Quyên đã gọi hè

-> âm thanh tiếng chim cuốc khắc khoải gọi hè báo hiệu bước đi của thời

gian

0.5 điểm

- Biện pháp ẩn dụ: Lửa lưụ

-> hoa lựu nở trong như những đốm lửa

0.5 điểm

- Chơi chữ: điệp âm phụ âm “l” (lửa lựu lập loè) kết hợp với cách sử dụng từ

láy tượng hình “lập loè”

-> gợi tả chính xác màu sắc, trạng thái lấp ló,lúc ẩn lúc hiện của bông hoa

lựu đỏ trong tán lá dưới ánh trăng

0.5 điểm

-> Sự quan sát tinh tế, khả năng sử dụng ngôn ngữ và tài năng tả cảnh bậc

thầy của ngòi bút Nguyễn Du đã lột tả được cái hồn của cảnh

Suy nghĩ của em về lòng ghen tị nêu trên bằng một bài văn ngắn

Yêu cầu chung

* Về kỹ năng:

-Học sinh biết cách làm một bài văn nghị luận xã hội dung lượng không quá

một trang giấy viết

-Bố cục bài viết mạch lạc ,diễn đạt lưu loát ,văn viết có cảm xúc chân thành

* Về kiến thức:

- Học sinh hiểu đúng nghĩa của nhận định trên: khuyên con người ta trong

cuộc sống không nên

Yêu cầu cụ thể

Bài làm cần đảm bảo những ý sau: ghen tị

Mở bài: Dẫn dắt giới thiệu 2 ý kiến trên khái quát được ý nghĩa của cả 2 câu

nói không nên để cho lòng ghen tị tồn tại dù chỉ là trong suy nghĩ mỗi người

0,5 điểm

Thân bài:

- Nêu khái niệm về ghen tị và những biểu hiện của lòng ghen tị

0,5 điểm

- Phân biệt giữa ghen tị và thi đua: giữa ghen tị và thi đua có một khoảng xa

cách như giữa xấu xa và đức hạnh

0,5 điểm

- Tác hại của lòng ghen tị:đừng để cho con rắn ghen tỵ luồn vào trong tim 0,5 điểm

- Từ đó nhắc nhở mọi người ý thức sống đúng đắn 0,5 điểm

Kết bài:

-Khẳng định lại giữa ghen tỵ và thi đua là một khoảng cách và giá trị lời

khuyên của Et-môn-đô–đơ

1 điểm

-Nêu ý thức của mình trong việc trau dồi đạo đức 0,5 điểm

Câu 3 12

điểm

Những điều anh suy nghĩ và những điều làm cho người ta suy nghĩ về

anh trong truyện ngắn “ Lặng lẽ Sa Pa”.

Yêu cầu về kỹ năng trình bày:

Đảm bảo một văn bản nghị luận có bố cục rõ ràng, hợp lý, tổ chức sắp xếp

cách một cách lôgic, chặt chẽ, hành văn trôi chảy, mạch lạc, chữ viết rõ ràng,

cẩn thận, không có quá 3 lỗi về chính tả, dùng từ, diễn đạt…

1 điểm

1 Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, đoạn trích.

Nguyễn Thành Long ( 1925-1971) là cây bút chuyên về truyện ngắn và

kí Truyện của ông thường có khuynh hướng ca ngợi tình yêu tổ quốc, nhân

dân.Lặng lẽ Sa Pa được viết vào mùa hè năm 1970 trong chuyến đi Lào Cai,

in trong tập Giữa trong xanh (1971) Với chất thơ nhẹ nhàng, trầm lắng, thiết tha, Lặng lẽ Sa Pa ca ngợi con người sống giữa non xanh lặng lẽ nhưng

vô cùng sôi nổi, hết lòng vì Tổ quốc thân yêu

0,5 điểm

2 Những điều anh suy nghĩ.

Anh suy nghĩ về hoàn cảnh làm việc, công việc mình làm : (Khi ta làm việc,

ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được; công việc của cháu gian

khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn chết mất) Anh đã vượt lên hoàn cảnh

bằng những suy nghĩ rất đẹp, giản di mà sâu sắc về công việc, về cuộc sống

Anh thấy được ý nghĩa cao quý trong công việc thầm lặng của mình

1,5 điểm

Anh thực sự cảm thấy hạnh phúc khi biết đến những việc mình làm đã góp

một phần nhỏ giúp cho không quân bắn rơi máy bay Mỹ ( từ hôm ấy cháu

sống thật hạnh phúc) Điều này giúp anh hiểu được ý nghĩa lớn lao của cuộc

sống

1,5 điểm

Ang suy nghĩ về những con người đang sống xung quanh anh : ông kỹ sư

nông nghiệp cần mẫn ngày này qua ngày khác thụ phấn cho hàng vạn cây su

hào với mong ước để củ su hào nhân dân toàn miền bắc nước ta ăn được to

hơn, ngọt hơn trước; anh cán bộ nghiên cứu sét mười một năm không một

ngày xa cơ quan để quyết tâm hoàn thành cho được bản đồ sét Đó là những

con người làm cho anh thanh niên thấy cuộc đời đẹp quá Và anh ước mơ

được làm trên trạm đỉnh Phan xi phăng, nơi lý tưởng để làm công việc khí

tượng

1,5 điểm

-> Qua những suy nghĩ của anh thanh niên, nhà văn đã ca ngợi và khẳng định

vẻ đẹp của con ngời lao động, của lý tưởng sống dựng xây Tổ quốc

1 điểm