Ôn tập ngữ văn nước ngoài

Câu 3 5 điểm: Phân tích vẻ đẹp người lái đò trong tùy bút Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân.. - Ông lái đò đã 70 tuổi nhưng khỏe mạnh, rẳn rỏi "tay ông lêu nghêu như cái sào, giọng ào

Đề 1

Câu 1 (2 điểm): Nêu những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp văn học của Lui

Aragông?

a Cuộc đời: Lui Aragông (1897-1982) sinh tại Paris, thuở nhỏ sống với mẹ và bà ngoại mà

ông luôn lầm tưởng là chị nuôi và mẹ nuôi.

- Ông nhập ngũ năm 1917 khi đang học Đại học Y khoa Đại chiến I kết thúc, ông giải ngũ

với tâm trạng chán chường, mệt mỏi.

- Năm 1939, Đại chiến II bùng nổ, ông tham gia để bảo vệ Tổ quốc.

- Hai cuộc chiến tranh để lại những day dứt trong tâm trạng và cả những trang viết của ông.

- Ông may mắn gặp được lý tưởng Cộng sản, trở thành Đảng viên Đảng Cộng sản Pháp và

từ đó cống hiến hết mình cho lý tưởng và văn học.

- Ông gặp Enxa - một phụ nữ gốc Do thái Enxa trở thành người bạn đời, người đồng chí,

nguồn cảm hứng cho thi ca của ông.

- Aragông được đánh giá là một trong những cánh chim đại bàng của văn học thế kỉ XX.

- Aragông được trao giải thưởng Hòa bình quốc tế Lênin năm ông 60 tuổi.

b Sự nghiệp văn học: Aragông có một sự nghiệp sáng tác phong phú với hai thể loại: Thơ

và tiểu thuyết.

* Thơ: Nát lòng (1941); Đôi mắt Enxa (1942), Anh chàng say đắm Enxa (1963)

* Tiểu thuyết: Những khu phố đẹp(1936), Những hành khách trên xe (1943), Tuần lễ

nghệ thuật mà vẫn tự nhiên không gượng ép

- Cuộc "rước dâu" (Tràng dẫn vợ về nhà) diễu qua trước mắt cả làng Sự kết hợp của họ đã

đem lại sinh khí cho cái làng đầy tử khí này.

- Đêm tân hôn có tiếng cười rúc rích của đôi vợ chồng trẻ át đi tiếng khóc hờ của những nhà có người chết Ngọn đèn dầu thắp sáng vừa ấm cúng vừa rạng rỡ xua đi cái lạnh lẽo và

tăm tối ngoài trời.

- Ngôi nhà sạch sẽ, ang nước đầy ắp, tiếng chổi quét sân của người vợ mới đem lại bao

nhiêu hi vọng cho ngần ấy người.

b/ Tình huống truyện đã góp phần không nhỏ cho tư tưởng nhân đạo tỏa sáng Cuộc hôn nhân của Tràng là sự thách thức quyết liệt, là khát vọng sống còn và khát vọng kiếm tìm hạnh phúc của những con người nhỏ bé Điều này có ý nghĩa lớn lao trong bối cảnh sự tê

liệt, tuyệt vọng và bức bối của hàng triệu người Việt Nam lúc bấy giờ.

Tình huống truyện cũng tạo cơ hội cho những con người tầm thường khốn khổ, tưởng như

vì đói khát mà mất hết nhân cách, bỗng nhiên được phát hiện những phẩm giá đáng trọng.

Họ sẵn sàng sẻ chia, yêu thương trân trọng nhau ngay bên bờ cái chết Họ dìu nhau qua đói khát, chết chóc để hướng về một ngày mai tươi sáng Tình yêu và sự sống đã thôi thúc họ

đi tới tự cứu lấy mình.

Câu 3 (5 điểm): Phân tích cái hay, cái đẹp trong đoạn thơ sau:

Mình đi, có nhớ những ngày Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù Mình về, có nhớ chiến khu Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai

Mình về, rừng núi nhớ ai Trám bùi để rụng, măng mai để già Mình đi, có nhớ những nhà Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son.

(Trích Việt Bắc - Tố Hữu, Văn học 12- tập một, tr.154-155, NXB Giáo dục Hà Nội, 2005)

1 Mở bài:

Việt Bắc là bài thơ lục bát gồm 150 câu, được Tố Hữu hoàn thành tháng 10-1954, vào đúng dịp các cơ quan Trung ương về tiếp quản Thủ đô Việt Bắc là khúc tâm tình của kẻ ở người đi với bao lưu luyến và ít nhiều suy tư Việt Bắc là bài thơ rất tiêu biểu cho phong cách và hồn thơ Tố Hữu Cái hay của 8 câu thơ có thể gói gọn trong 4 chữ: ý, tình, lời,

nhạc.

2 Thân bài:

a, Nét chung của Việt Bắc là nghĩa tình gắn bó thủy chung, là lòng biết ơn mảnh đất và những con người đã 15 năm nuôi dưỡng, chở che cho những người chiến sỹ Cách mạng.

Hình ảnh Việt Bắc vừa cụ thể, vừa đặc trưng, hiện ra thật xúc động:

Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Những câu thơ vừa dân dã vừa cổ điển, cô đúc, vừa dìu dặt, da diết vừa thân thương, ràng

buộc Cái chung và cái riêng không còn ranh giới.

Nỗi nhớ được nhắc tới rất nhiều, nó có trong cả người ở lẫn người đi, trong lời đáp và trong câu hỏi, nỗi nhớ cồn cào, da diết, nằm sâu trong tiềm thức bởi chưa xa đã nhớ.

b, Lời thơ (hay ngôn ngữ thơ) của Việt Bắc là thứ ngôn ngữ mang hơi thở ca dao, của

những lời giao duyên, đối đáp giữa trai và gái.

Ta - mình là hai nhưng đôi khi cũng chỉ là một Sự chuyển hóa của 2 ngôi khiến người đọc hiểu “mình” cũng là “ta” và ngược lại Cuộc tâm tình giữa 2 người đôi khi biến thành cuộc

tự tình Tâm trạng phân ly, nỗi băn khoăn giữa cái đã qua và cái sắp tới giữa phần “đi” và phần “ở” trong mỗi con người được nhà thơ khai thác rất tài tình qua từ “mình” Mình là

bản thân, là ta, nhưng cũng có thể là người khác, một người thân thiết ví như bạn đời chẳng

hạn.

Vậy đây là lời nhắn nhủ của người ở lại hay niềm trăn trở của kẻ ra đi? Có lẽ cả hai và vì thế ý thơ không chỉ là phân ly, lưu luyến mà còn có cả những dự cảm về tương lai: sự hy sinh, mất mát, những tháng ngày gian khổ của cuộc kháng chiến, của cha anh, liệu có còn ý

nghĩa với những thế hệ sau? Nhà thơ nhạy cảm và sâu sắc biết bao.

Trong 8 câu thơ có 2 từ "về, đi" được lặp lại, có gì đặc biệt trong 2 từ này? "Về, đi" đều chỉ một hướng: về xuôi, về Hà Nội, nhưng cách dùng nó thật là tinh tế Mình đi- nơi này là gốc, là quê hương, Việt Bắc đã quê hương của ta rồi Mình về- nơi ấy- Hà Nội- mới thật sự

là chỗ của ta, là cội nguồn của ta Sự lẫn lộn trong lý trí, tình cảm: nơi ấy, nơi này đều thân

thuộc, đều có một phần đời của ta.

c Cái làm nên chất thơ của Việt Bắc và của đoạn này chính là nhạc Chính nhạc điệu làm cho câu lục bát ngân nga, trầm bổng réo rắt, thấm sâu vào tâm tư Ở đoạn này câu 8 nào cũng cân xứng, có 2 vế đối nhau mà vừa nhấn mạnh ý vừa làm cho câu thơ nhịp nhàng, dìu

dặt như lời ru vậy.

Mưa nguồn suối lũ/ những mây cùng mù Hắt hiu lau xám/ đậm đà lòng son.

Vế 1 nhờ vế 2 mà nổi bật Những vế đối này khác với ca dao nhưng lại rất gần với lục bát

của Nguyễn Du.

(Trích Thư gửi mẹ - Êxênin, Văn học 12 - tập hai tr.55, NXB Giáo dục, 2004).

Anh, chị hiểu hai câu thơ trên như thế nào?

Có thể hiểu 2 câu thơ này của Ê-xê-nin như sau:

a Mẹ là người cứu giúp con trong hoạn nạn khổ đau Mẹ đem lại niềm vui, niềm tin cho

con Mẹ là nguồn ánh sáng soi đường chỉ lối đem lại nguồn sống cho con.

b Từ cách biểu hiện ý nghĩa trực tiếp như trên về 2 câu thơ có thể suy ra những cách hiểu

khác, sâu và xa hơn.

- Mẹ vừa là người sinh ra mình, vừa có thể hiểu đó là nguồn cội, quê hương gia đình - Tổ

quốc Tác giả đặt toàn bộ niềm tin yêu vào mẹ.

- Cách lặp lại từ "chỉ” 2 lần vừa khẳng định (mẹ) vừa phủ định (niềm tin tôn giáo - Chúa trời hay có thể hiểu những gì xa vời không có thật) nhất là khi đọc 2 câu trên 2 câu thơ này:

Cũng đừng dạy con nguyện cầu vô ích.

Với cái cũ xưa, không quay lại làm chi Chỉ mẹ là niềm vui, ánh sáng diệu kì Chỉ mình mẹ giúp đời con vững bước

Câu 2 (3 điểm): Giải thích ý nghĩa nhan đề truyện Rừng xà nu của Nguyễn Trung

Thành.

a Rừng xà nu được Nguyễn Trung Thành (bút danh của Nguyên Ngọc) viết năm 1965 khi

đế quốc Mỹ ồ ạt đưa quân vào miền Nam Dụng ý của tác giả là biểu dương cuộc chiến

tranh nhân dân vĩ đại của các dân tộc Tây Nguyên.

b Rừng xà nu- cây xà nu 1 loại cây quen thuộc của Tây Nguyên được sử dụng xuyên suốt

tác phẩm vừa có ý nghĩa hiện thực vừa tượng trưng.

* Đó là loài cây khỏe, giàu sức sống, ham ánh nắng và khí trời, giống như người Xôman

yêu tự do, bất khuất luôn vươn lên giành sự sống.

* Cây xà nu có sức chịu đựng ghê gớm không thế lực nào hủy diệt được Cũng như dân làng Xôman, thế hệ này nối tiếp thế hệ trước, người này ngã xuống, người kia lại đứng lên Cây xà nu phát triển thành rừng, che chở cho làng, ngăn bước quân thù, cũng như người

làng Xôman đoàn kết nhau quyết tâm giữ gìn buôn làng.

* Rừng xà nu, cây xà nu có mặt trong tác phẩm như một chứng nhân lịch sử, một biểu

tượng nghệ thuật kì vĩ của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Câu 3 (5 điểm): Phân tích vẻ đẹp người lái đò trong tùy bút Người lái đò Sông Đà của

Nguyễn Tuân.

1 Mở bài:

Nguyễn Tuân là một trong những nhà văn có phong cách độc đáo và ảnh hưởng sâu rộng đối với văn nghệ sĩ Việt Nam Ông thường đi nhiều, viết nhiều Tùy bút sông Đà là kết quả chuyến đi thực tế của ông lên Tây Bắc Người lái đò sông Đà tôn vinh vẻ đẹp thuần hậu, chất phác nhưng kiên cường dũng cảm và rất đỗi tài hoa của con người lao động giữa đời

thường.

2 Thân bài:

a, Người lái đò sông Đà mang vẻ đẹp chất phác, khỏe khoắn, thuần hậu của người lao

động.

- Ông lái đò đã 70 tuổi nhưng khỏe mạnh, rẳn rỏi "tay ông lêu nghêu như cái sào, giọng ào

ào như tiếng nước, nhỡn giới vòi vọi, cái đầu quắc thước, thân hình gọn quánh như chất sừng, đôi cánh tay trẻ tráng " Đó là con người được tôi luyện trong nắng gió sương sa.

- Bản tính ông cần cù chịu khó làm nghề hơn 10 năm, thuộc sông như thuộc lòng bàn tay, ông say mê nghề nghiệp, "chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh gò lại như kẹp lấy cái

cuống lái tưởng tượng”.

b Người lái đò sông Đà thực sự là người chiến sĩ trên mặt trận sông nước.

- Chiến trường ở đây không tiếng súng, không có kẻ thù cụ thể, chỉ có sóng, gió, đá ngầm

nhưng đó là một kẻ thù đáng sợ.

- Ông lái tỏ rõ là một chiến sĩ lão luyện đầy kinh nghiệm, kiểu kẻ thù "Trên dòng sông Đà, ông xuôi ngược hơn một trăm lần nhớ tỉ mỉ như đinh đóng vào lòng tất cả những luồng nước của tất cả các con thác hiểm trở” "Sông Đà như một thiên anh hùng ca mà ông thuộc

đến cả cái chấm than, chấm câu và những đoạn xuống dòng!"

Ông lái còn là một chiến sĩ kiên cường, dũng cảm Sức nước mạnh mẽ của sông Đà ngầm chứa trong nó bao nguy hiểm cho con người "cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc Thuyền bè không cẩn thận, bị nó hút xuống mất tăm" Thạch trận hiểm trở: đá ở đây từ ngàn năm mai phục lòng sông, có thuyền nào qua là nhổm dậy vồ lấy thuyền, đánh cho tan

xác.

- Ông lái điều khiển con thuyền vượt qua thạch trận với nhiều cửa sinh cửa tử Ông chiến đấu hàng trăm trận với nó, không chút sợ hãi, "cứ như không", ngoài lòng dũng cảm, người

chiến sĩ vượt thác còn cần phải mưu trí, biết dùng "binh pháp".

c Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân còn là người nghệ sĩ tài hoa.

- Dòng sông Đà hung dữ luôn tạo ra những bất ngờ cho con người, mỗi lần vượt sông là một lần sáng tạo để đối phó với mối nguy hiểm mới Ông lái phải chuyện cho "tay lái ra

hoa" (chữ của Nguyễn Tuân).

- Cuộc vượt thác trở thành cuộc biểu diễn nghệ thuật hoàn hảo, chính xác đẹp mắt trong

từng cử chỉ, động tác.

- Ông lái đò biểu diễn cuộc vượt "thạch trận" bằng phong thái tự tin bình tĩnh, "ngày nào cũng giành lấy cái sống từ những cái thác nên không còn gì là hồi hộp đáng nhớ", xong

một cái là "sóng nước xèo xèo tan trong trí nhớ".

d Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân là con người vô danh, chẳng ai biết đến, nhưng ông thực sự đáng tôn vinh, vì có những phẩm chất của con người chân chính Có chút gì giống nhau giữa nhân vật của Nguyễn Tuân với ông già đánh cá trong "Ông già và biển cả"

của Hêminguây.

3 Kết bài:

Vẻ đẹp của con người lao động, con người vô danh được coi là khám phá của Nguyễn

Tuân khi viết về cuộc sống mới, con người mới Cảm hứng vô tận của văn chương chính là

con người và cuộc đời đang hiện hữu quanh ta.

Tác giả

Nguyễn Tuân (1910 – 1987) xuất thân trong một gia đình nhà nho ở Hà Nội Tác phẩm tiêu biểu nhất: “Vang bóng một thời” (1933), “Sông Đà” (1960), Hà Nội ta đánh Mĩ giỏi…

Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân: tài hoa, độc đáo và uyên bác Cái đẹp, cái thiên lương trong cuộc đời được ông nói đến với tâm hồn nghệ

sĩ đích thực, với cái nhìn phát hiện và đầy sáng tạo Văn của ông, chữ nghĩa của ông giàu có, tài hoa Chuyện xưa và nay, chuyện trên rừng dưới biển, chuyện làm ăn, thú ăn chơi tao nhã… đến đặc sản, thổ ngơi, chuyện người, chuyện cây cỏ… từ rượu đến hoa, từ giò chả đến phở… được ông nói đến thật hay Người đọc cảm thấy tâm hồn mình giàu có thêm lên qua từng trang văn độc đáo của ông, để yêu hơn, tự hào hơn đất nước, con người và nền vănhoá Việt Nam

Ca ngợi sông Đ , núi rà ừng Tây Bắc vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, đồng b o àTây Bắc cần cù, dũng cảm, rất t i tà ử, t i hoa.à

Nội dung

1 Con sông Đà hùng vĩ, dài trên năm trăm cây số, hiểm trở với hàng

trăm thác ghềnh mang những cái tên cổ sơ, xa lạ (Hát Loóng, thác Giăng, Hót Gió, Mó Tôm…) Ở ghềnh Hát Loóng “nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè…!” Âm thanh tiếng thác nghe ghê rợn như tiếng rống của hàng ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu, tre nứa bị cháy Sông Đà có nhiều thạch trận, nhiều cửa tử ít cửa sinh, với những thần sông, thần đá trấn giữ “nhổm cả dậy vồ lấy thuyền”, đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chổ hiểm chực “đòi ăn chết cái

thuyền” Luồng nước vô sở bất chí, dòng thác hùm beo hồng hộc tế mạnh trên sông đầy thác ghềnh, thạch trận Những ông tướng đá mặt xanh lè đáng sợ

Nhịp điệu câu văn dồn dập Từ tượng thanh, từ tượng hình, những ẩn dụ so sánh, tiếng nói đời thường sông nước, ngôn từ nhà bình, thể thao thể dục, điện ảnh… được ông vận dụng để miêu tả thác ghềnh, gây ấn tượng về sự dữdội, hiểm trở, hùng vĩ của sông Đà

Sông Đà còn mang vẻ đẹp hoang sơ, thơ mộng “tuôn dài tuôn dài như mộtáng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc, ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai” “Mùa xuân dòng xanh ngọc bích Mùa thu nướcsông Đà lừ lừ chín đỏ” Nguyễn Tuân gọi sông Đà là một cố nhân Cảnh vensông ở thượng nguồn lặng tờ Có bầy hươu ngốn búp cỏ gianh đẫm sương

Cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sông bụng trắng như bạc rơi thoi Có đoạn, cókhúc sông: “Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử - Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích ngày xưa”

Một về cố thi, một câu đồng dao, một câu thơ Đường, một vài câu thơ của

Tản Đà của Nguyễn Quang Bích được Nguyễn Tuân lựa chọn đưa vào, cho thấy ông là một cây bút rất sành điệu, tài hoa dẫn dắt người đọc chiếm lĩnh

vẻ đẹp sông Đà với tình yêu sông núi, giang sơn

2 Người lái đò sông Đà

- Làm ăn giỏi, hơn 10 năm cùng con thuyền xuôi ngược sông Đà Thông thuộc thác ghềnh, thuộc địa hình dòng sông như thuộc bàn tay mình.

- Chiến thắng thần sông, thần đá, chinh phục mọi cửa tử cửa sinh Dũng cảm và tài ba đưa con thuyền “vút qua cổng đá cánh mở, cánh khép”, như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước”… làm cho tên tướng đá “tiu nghỉu cái mặt xanh lè thất vọng…” Có lúc bị luồng nước đánh đòn ác hiểm “hột sinh dục vụt muốn thọt lên cổ”, nhưng ông vẫn bình tĩnh, tỉnh táo điều khiển con thuyền thoát hiểm.

- Rất tài tử Sau một ngày dài đọ trí thi tài với thần sông thần đá, ông ung dung đốt lửa trong hang đá, nước ống cơm lam, nói về cá anh vũ, những hầm cá hang cá mùa khô nổ những tiếng to như mình bộc phá rồi cá túa ra đầy tràn ruộng Lúc ngừng chéo, ông chẳng

hề bận tâm về chuyện vượt thác, chiến thắng vừa qua nơi cửa ải nước đủ tướng dữ, quân tợn vừa rồi.

- Một chân dung tuyệt đẹp: Tuổi đã 70 mà cánh tay còn “trẻ tráng”, tóc bạc, cái đầu quắc thước, thân hình cao to, “gọn quánh như chất sừng, chất mun” Tiếng nói âm vang át cả

sóng nước Ngực, vai có những vết chai như những củ nâu mà Nguyễn Tuân gọi đó là thứ

“huân chương lao động siêu hạng”, với thái độ cảm phục ngợi ca.

Kết luận

Người lái đò sông Đà thể hiện phong cách nghệ thuật tài hoa tài tử, uyên bác, độc đáo trong thể tuỳ bút của Nguyễn Tuân – con sông Đà là hình hài của Tổ quốc thân yêu Người lái đò là hình ảnh con người Tây Bắc rất dũng cảm, cần cù và tài ba Ông đã đem tình yêu sông núi, tự hào về nhân dân để viết nên một trang hoa, tờ hoa đích thực Đọc Nguyễn Tuân mà ta nhớ Tản Đà :

“Dải sông Đà bọt nước lênh bênh

Bao nhiêu cảnh bấy nhiêu tình”

(Mọi con sông đều chảy theo hướng đông,

Chỉ có sông Đà theo hướng Bắc)

(Nguyễn Quang Bích)

Sông Đà dưới ngòi bút Nguyễn Tuân trở nên một nhân vật có diện mạo,

có tâm địa vừa hung bạo, vừa hết sức trữ tình

2 Hình tượng con sông hung bạo

- Khi hung bạo, sông Đà là kẻ thù số một sẵn sàng cướp đi mạng sống con người, có tâm địa độc ác như người dì ghẻ Để khắc hoạ tính cách của sông Đà, tác giả đã dựng lại khúc sông nguy hiểm :

+ Đó là đoạn cảnh đá bờ sông dựng đứng vách thành: chẹt lòng sông Đà như một cái yết hầu Đó là quãng Hát Loóng dài hàng cây số nước xô đá, đá

xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò sông Đà nào tóm được qua đây Lại một đoạn sông khác, sông Đà là cái hút nước xoáy tít Có những thuyền đã

bị nó hút tụt xuống, thuyền trồng cây chuối ngược rồi vụt biến đi dến mười

phút sau mới thấy tan xác ở khuỷnh sông dưới

+ Nhưng dữ dội nhất là ở những thác đá Nguyễn Tuân đã buộc sự dữ dội, nham hiểm của sông Đà phải hiện lên thành hình và gào thét bằng trăm ngàn âm thanh Chưa thấy sông nhưng người ta đã bị đe doạ bởi tiếng thác nước nghe như oán trách gì, rồi lại như van xin, rồi lại như khiêu khích, giọng nghe gằn mà chế nhạo Tác giả đã dựng lại cuộc thuỷ chiến giữa sông

Đà và người lái đò để lột tả cho được tính hung bạo của nó và tài nghệ của người lái đò Thác đá được xếp thành từng tuyến mà nhà văn gọi là thạch trận, nhằm ăn chết cái thuyền đơn độc Ở tuyến một, thác đá mở ra năm cửa trận, bốn cửa tử, một cửa sinh, cửa sinh nằm lập lờ phía tả ngạn Ở tuyến hai,tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại nằm bên phía hữu ngạn Ở tuyến ba, bên phải bên trái đều là luồng chết, luồng sống nằm ở giữa Người lái đò phải nhắm đúng luồng sinh để vượt qua

- Một trong những nét phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân là không thích sự bằng phẳng, nhợt nhạt Bởi thế, khi khắc hoạ sông Đà hung bạo,

Nguyễn Tuân đã dùng hết bút lực để dường như thi tài với tạo hoá Ông dùng những câu góc cạnh, giàu tính tạo hình, những câu nhiều động từ mạnhnối tiếp nhau, dồn dập : Mặt trước hò la vang dậy quanh mình, ùa vào mà bẻ gãy cán chèo võ khí trước cánh tay mình Nhà văn sử dụng lối nói ví von, ẩn

dụ, tượng trưng, liên tưởng đầy bất ngờ, chính xác, thú vị Ông tả những hòn

đá trông nghiêng thì y như là đang hất hảm hỏi cái thuyền phải xưng tên tuổi, một hòn đá khác thách thức cái thuyền có giỏi thì tiến gần vào

- Nhưng cũng chính trên những trang văn tả sông Đà hung bạo, người đọcbắt gặp nhiều tự hào của tác giả về Tổ quốc hùng vĩ, giàu đẹp Có thể nghe thấy trong đoạn văn ấy âm hưởng của những khúc ca ca ngợi sức mạnh tự nhiên thật hoang dại mà cũng hết sức tự do, hào phóng

3 Hình tượng con sông trữ tình

Bên cạnh tính cách hung bạo, dưới ngòi bút Nguyễn Tuân, con sông Đà lại rất trữ tình, gợi bao cảm xúc làm mê say lòng người Khi trữ tình, sông

Đà hiền hoà, mềm mại, huyền ảo như mái tóc của một phụ nữ kiều diễm : con sông tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mây mù khói núi Mèo nương xuân

- Không chỉ đẹp ở hình dáng, sông Đà còn gợi cảm ở màu sắc, mà tác giả

đã bao lần dày công quan sát mới nói hết được vẻ độc đáo ấy: Mùa xuân

dòng sông xanh ngọc bích (nghĩa là một màu xanh trong và sáng); mùa thu nước sông Đà lừ lừ chín đổ như mặt người bâm đi vì rượu bữa

- Đặc biệt là không khí hoang dại, tĩnh lặng : Bờ sông hoang dại như bờ tiền sử Bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa Đề lột tả không khí đầy thơ ấy Nguyễn Tuân đã tả đàn hươu ngẩng đầu ngơ ngác mơ một tiếng còi sương, và cái nắng tháng ba Đường thi Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu, gợi tâm sự của người tình nhân chưa quen biết !

- Lúc này, không thấy đâu con sông Đà diện mạo và tâm địa độc ác, mà chỉ thấy tình cảm của dòng sông đối với con người như một cố nhân, xa thì thấy nhớ thương, gặp lại thì thấy mừng vui như nối lại chiêm bao đứt quãng.Còn con sông lại mang bao rung động yêu thương như nhớ những hòn đá xa xôi để lại nơi thượng nguồn

- Khi tả con sông Đà trữ tình, Nguyễn Tuân đã sử dụng những câu văn nhẹ nhàng, êm ái Câu ngắn, vị ngữ diến tả trạng thái bình lặng, để lại trong lòng người âm hưởng mênh mang, thơ mộng

III Kết luận :

Dưới ngòi bút tài hoa và uyên bác của Nguyễn Tuân, con sông Đà hiện lên thật sinh động với hai tính cách hung bạo và trữ tình Ẩn đằng sau nhữngcâu chữ là niềm tự hào của nhà văn về đất nước giàu đẹp Đây cũng là cách tôn vinh con người, vì chính ở nơi đầu sóng ngọn gió ác liệt ấy, con người

đã chinh phục và chế ngự thiên nhiên để ngày nay sông Đà trở thành nguồn tài nguyên cho Tổ quốc

I Mở bài

Trong tác phẩm Người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân đã khắc hoạ con sông Đà thơ mộng đầy sức sống, vừa dữ dội, mãnh liệt, vừa trữ tình, thơ mộng Và, trên dòng sông ấy, hiện lên sừng sững người lái đò hiên ngang, vững chãi, tự do và đẹp như một huyền thoại Hình tượng người lái đò đã mang đậm phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân, nhà văn luôn say mê cái đẹp và suốt đời đi tìm cái đẹp

II Thân bài

1 Lai lịch và ngoại hình người lái đò sông Đà

Khi được tác giả hỏi chuyện, người lái đò đã 70 tuổi, làm nghề đò dọc mười năm liền và đã nghỉ làm nghề đôi chục năm Nhưng mười năm người lái đò đã in dấu ấn khá đậm ở ngoại hình ông lão : Tay ông lêu nghêu như cái sào Chân ông lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh, gò lại như kẹp lấy một cuống lái tưởng tượng, giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt ghềnh sông, nhỡn giới ông vòi vọi như lúc nào cũng mong một cái bến xa nào đó trong sương mù.Những dòng này được nhà văn viết ra không chỉ để giới thiệu ngoại hình một con người mà còn để ca ngợi sự gắn bó, yêu quý nghề

ở chính người đó Nguyễn Tuân là nhà văn luôn nén câu văn của mình nhiềuđiều muốn nói, “hàm lượng thông tin” ở đó không bao giờ chỉ ở một tầng hiển ngôn

2 Tính cách người lái đò sông Đà

- Sự từng trải

Những nét tả ngoại hình của nhà văn cho thấy người lái đò thực sự là người từng trải, thành thạo nghề Chưa đủ, Nguyễn Tuân còn cho biết : người lái đò còn là một linh hồn muôn thuở của sông nước này; ông làm nghề đò đã mười năm liền, trên sông Đà, ông xuôi, ông ngược hơn một trăm lần rồi, chính tay ông giữ lái độ sáu chục lần… Sự từng trải của người lái đò còn thể hiện, dòng sông Đà với bảy mười ba con thác nhưng ông đã lấy mắ

mà nhớ tỉ mỉ như đóng đinh vào lòng tất cả những luồng nước của tất cả các con thác hiểm trở Hơn thế nữa, sông Đà đối với ông lái đò ấy, như một trường thiên anh hùng ca mà ông thuộc lòng đến cả những cái chấm than chấm câu và cả những đoạn xuống dòng Không phải bỗng dưng mà nhà văn

nổi tiếng tài tử lại đưa vào trang viết của mình tỉ mỉ các ngọn thác, thời gianông lái đò làm nghề Phải chi li, cụ thể như vậy mới thấy hết sự từng trải, gắn bó của với nghề đến độ kỳ lạ ở ông lão lái đò Đấy cũng là cách nhà văn

bày tỏ nỗi thán phục của chính mình về một con người như được sinh ra từ những con sóng, ngọn thác hung dữ ở sông Đà

- Lòng dũng cảm :

Chỉ từng trải thôi chưa đủ, đối với con sông Đà, ai chế ngự được nó đòi hỏi phải có lòng dũng cảm, gan dạ, mưu trí, nhanh nhẹn và cả sự quyết đoán nữa Nguyễn Tuân đưa nhân vật của mình vào ngay hoàn cảnh khốc liệt mà

ở đó, tất cả những phẩm chất ấy được bộc lộ, nếu không phải trả giá bằng chính mạng sống của mình Nhà văn gọi đây là cuộc chiến đấu gian lao của

người lái đò trên chiến trường sông Đà, trên một quãng thuỷ chiến ở mặt trận sông Đà Đó chính là cuộc vựơt thác đầy nguy hiểm chết người, diễn ra nhiều hồi, nhiều đợt như một trận đánh mà đối phương đã hiện ra diện mạo

và tâm địa của kẻ thù số một :

… Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xoá cả một chân trời

Đá ở đây ngàn năm vẫn mai phục hết trong dòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền Mặt hòn đat nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nước chỗ này… Sông Đà đã giao việc cho mỗihòn Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông Đám tảng hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền, một cái thuyền đơn độc không còn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà có đá dàn trậnđịa sẵn…

Trong thạch trận ấy, người lái đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình Khi sông Đà tung ra miếng đòn hiểm độc nhất là nước bám lấy thuyền như đô vật túm thắt lưng đặng lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt, ông lão vẫn không

hề nao núng, bình tĩnh, đầy mưu trí như một vị chỉ huy, lái con thuyền vượt qua ghềnh thác Ngay cả khi bị thương, người lái đò vẫn cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch như cái luồng sóng đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chỗ hiểm “Phá xong cái trùng vi thạch trận thứ nhất”, người lái đò “phá luôn vòng vây thứ hai” Ông lái đò đãnắm chắc binh pháp của thần sông thần đá Đến vòng thứ bà, ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả, nhưng người lái đã chủ động “tấn công”:

Cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó Thuyền vút qua cổng đá cánh mở khép Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền nhưmột mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được Thế là kết thúc