Tiết 30: Truyền tin qua xi náp

Thùy xinap Khe xinap Màng trước xinap Thụ thể tiếp nhận chất trung gian hóa học - Xi náp hóa học cấu trúc gồm những thành phần nào?. Màng sau xinap Xi náp hóa học cấu tạo gồm: - Chùy

GI¸O ¸N SINH HäC 11 TiÕt 30 TRUYÒN TIN QUA XIN¸P

Quan x¸t h×nh vÏ sau ®©y vÒ c¸c kiÓu xin¸p

KÕt hîp néi dung môc I - Sgk, cho biÕt kh¸i niÖm vÒ xi n¸p?

TiÕt 30 TRUYÒN TIN QUA XIN¸P

I Kh¸i niÖm:

- Xi n¸p lµ diÖn tiÕp xóc cña tÕ bµo

thÇn kinh víi c¸c tÕ bµo kh¸c

(TB thÇn kinh, TB c¬, TB

tuyÕn).

Tiết 30 TRUYềN TIN QUA XINáP

I Khái niệm:

II Cấu tạo xi náp.

Thùy xinap Khe xinap

Màng trước xinap

Thụ thể tiếp nhận chất trung

gian hóa học

- Xi náp hóa học cấu

trúc gồm những thành

phần nào?

-Chùy xináp gồm những

thành phần nào?

- Các bóng xináp có vai

trò gì?

Màng sau xinap

Xi náp hóa học cấu tạo gồm:

- Chùy xináp: Chứa các ti thể,

và các bóng chứa chất trung

gian (phổ biến là:

Acetylcholine và

noradrenalin, ngoài ra còn

nhiều chất hóa học khác như

đôpamin, serotonin).

- Màng trước xináp.

- Khe xináp: Chứa nhiều ion Na +

- Màng sau xináp, ở đây có các

thụ thể nhận chất trung gian hóa

học.

T¹i sao xi n¸p cÊu t¹o theo c¸ch nµy ®­îc gäi lµ xin¸p hãa

häc? Cã mÊy lo¹i xin¸p?

Ngoµi xi n¸p hãa häc cßn cã xin¸p ®iÖn cÊu t¹o tõ

kªnh ion nèi gi÷a 2 mµng tÕ bµo c¹nh nhau nªn xung thÇn kinh cã thÓ lan truyÒn tõ n¬ron nµy sang n¬ron kh¸c

Theo dõi đoạn film sau, kết hợp quan xát H30.3 (sgk) hãy mô tả quá trình truyền tin qua xináp?

Tiết 30 TRUYềN TIN QUA XINáP

I Khái niệm:

II Cấu tạo xi náp.

III Quá trình truyền tin qua xináp

Quá trình truyền tin qua xináp như sau:

- Xung thần kinh đến làm ion Ca 2+ đi vào chùy xináp.

- Ca 2+ làm cho các bóng chứa chất trung gian hóa học

(Acetylcholine) gắn vào màng trước xináp và vỡ ra, giải phóng

Acetylcholine vào khe xináp.

- Acetylcholine gắn vào thụ thể trên màng sau xi náp và làm xuất

hiện điện thế hoạt động lan truyền đi tiếp.

Em hãy cho biết: Tại sao tin được truyền qua xináp chỉ theo 1 chiều từ màng trước qua màng sau mà không thể truyền theo chiều ngược lại?

Chú ý: Tại màng sau không có bóng chứa chất trung gian hóa học

để đi về màng trước và màng trước cũng không có các thụ thể nhận chất trung gian hóa học nên thông tin chỉ được truyền theo 1 chiều từ màng trước tới màng sau mà không truyền ngược lại Các nơron thần kinh trong cung phản xạ liên hệ với nhau qua xi náp, nên đây là cơ sở giúp xung thần kinh truyền trong một cung phản

xạ chỉ theo 1 chiều.

Tại sao hàng loạt xung thần kinh lan đến xináp làm vỡ rất nhiều bóng chứa chất trung gian hóa học, nhưng khi có các đợt xung TK mới khác đến lại vẫn thấy vỡ bóng và giải phóng chất trung gian hóa học vào khe xináp? Tại sao chất hóa học không bị ứ đọng lại ở màng sau xi náp?

Acetylcholine giải phóng ở khe xi náp sẽ lập tức bị enzim phân hủy thành acetate và choline, 2 chất này quay trở lại chùy xi náp để tái

tổng hợp thành acetylcholine chứa trong các bóng xi náp.

Củng cố

1 Vẽ sơ đồ cấu tạo xináp

2 Chất trung gian hóa học có vai trò như thế nào trong truyền tin qua xináp

3 Đánh dấu vào câu mà em cho là đúng nhất về xináp:

A Tốc độ truyền tin qua xináp hóa học chậm hơn so với tốc

độ lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin.

B Tất cả các xináp đều có chứa chất trung gian hóa học là axetincolin.

C Truyền tin khi qua xináp hóa học có thể không cần chất trung gian hóa học

D Xináp là diện tiếp xúc của các tế bào cạnh nhau.