Phân lại sứ không kim loại

Case lâm sàng mão 37 sau khi mài... -Th i cức h t aluminum oxide 50-µm vào lòng mão airborne particle abrasion APA... vàng cho các màu s m h n ,h ng cho các tông nh chromascop..nh ng hi

M t s đ c tính v t lý c a s IPS e-max press

S n ips e max sau khi ph s

ph n ,cức tính ch t v t lý c a chúng t ng đ ng nhau ,ch khức lo i s ph ngoài ( ceramco và IPS e max)

1 case lâm sàng

Tr c h t ,c n gi i thi u đ y làm m t n n 22 tu i ,r ng nhi m tetra n ng ,và ng nha chu c ng n ng , n có r ng lung lay đ 2 và 3 túi nha chu nhi u vùng ,sau khi đi u tr s

kh i ,ph u thu t nha chu ch 6 thứng khi tình tr ng nha chu n đ nh m i ti n hành làm PH .PH đ c làm thành nh ng c u ng n nh m m c đích giúp c đ nh r ng

Trên m i lock s có m t s thông tin sau :

LT s đ c hoàn thi n s theo pp staining ,cut- ack c n MO ( medium opacity ) h i đ c h n nên ch đ nh làm mão r ng tr c và sau và đ c ph s theo pp ph s t ng l p ( layering technique)

Xin nói m t chút v m t s ph ng phứp hoàn thi n s ,nh trên đã nói s qua đ i v i C

hi n nay có 3 ph ng phứp chính là staining ,cut-back và layering

Staining ( tô ho c nhu m s ) là tô tr c ti p màu lên s n e max C D r i nung ,pp này cho

m t ph c hình c ng h n nh ng kém th m m h n 2 pp kia nên th ng đ c ch đ nh cho

r ng sau ( tôi xin l c t m t s c chi ti t trong quứ trình th c hi n La ,ch gi l i

Case lâm sàng mão 37 sau khi mài

Sau đó ,l y d u ,đ m u r i scan m u ho c có th scan tr c ti p trên mi ng

G n mão lên m t tr đúc v i t đúc ên trong ,tô màu thích h p lên mão

Sau đó m u s đ c nung ,ph men và n ng óng

Tr c khi g n ,mão s đ c etching ,thoa silane ,cho cement vào r i g n lên r ng

Tuy có đ c ng và m c đ ch u l c khứ cao nh ng ph i r t c n th n khi làm mão trên r ng

c i ,phài mài đ dày, khứm kh p c n k tr c khi làm và ch nh kh p k sau khi g n m i

gi m thi u nguy c n t tét mão và nên nh cức lo i C nói chung là không g n t m đ c CUT-BACK technique

PP này s d có tên nh v y do sau khi g t s n xong thì mài t đi r i đ p thêm s (

th ng là s có đ trong h n màu s n c nh c n ho c m t nhai đ t ng th m m cho

i v i r ng c i nh và r ng c i ,mài t 0,5 mm rãnh và 1mm múi ,chi u d y s n

m t nhai cho r ng c i nh t i thi u là 1,0 mm cho r ng c i nh và 1,3 mm cho r ng c i

S n emax C D đ t trên die , R11 là mão đ c mài t cho KT cut-back so v i 21 là vener

p s c nh c n

C n pp cu i LAYERING TECHNIQUE ( LT)là pp thông d ng nh t ,th c hi n cho h u h t cức

C nói chung ,sau khi th c hi n c t g t xong s n s ,s m t s đ c đ p t ng l p ( ngà,men,c nh c n ) do đó nó có tính th m m cao , t ch c đ c nh ng đ c đi m cho

Nung ,ki m tra s n

Sau đó ,s s đ c đ p và nung t ng l p ,có th stain thêm màu ,đ p c nh c n

Khi đã OK ,n ng óng hoàn t t

M t case khức

Trong d ng s nén c n m t s lo i đứng chú ý :

IPS Pro CAD

Là m t s n ph m khức c a Ivoclar Vivadent đ c gi i thi u l n đ u vào n m 1998 ( nh ng

ch a th y VN ) ,là leucite-reforced ceramic ( có c u trúc gi ng nh Empress ,nh ng cức

h t có c u trúc ph n t nh h n ) ,đ c ch t o đ c t g t trên h th ng CEREC

Lo i s này có tính khứng l c u n khứ th p ( 140 N/mm2) khi ch a nung ,nh ng khi nung xong có th đ t 180-200 N/mm2),th so sứnh v i m t s lo i s thông d ng khức nh sau:

IPS Pro CAD CÓ 5 SIZE và 8 màu

Trong d ng s Glass ceramic đ c ch t o d i d ng lock đ ứp d ng trong k thu t C D

c n m t anh tài c n l u ý là Vita Mark II (VIT )

Nh ng lo i này lock ch có m t màu ( monochromatic ),do v y đ kh c ph c nh c đi m này VIT đã tung ra thêm nhi u shade m i ( Classic line,vitapan 3D,vita lock esthetic line ) nghe nh c c đ u ! VIT c ng có lo i Triluxe Bloc có 3 l p màu v i đ đ c khức nhau (

ên trong đ c nh t ,l p gi a trung ình và l p ngoài cùng có đ truy n sứng cao h n )

Lo i này khi c t g t xong ch c n stain màu tí chút là có th g n ngay,nói chung kh n ng

ch u l c và đ trong c a Vita Mark II ch m c trung ình ,nó h i đ c h n cức lo i s c a Vivadent m t chút nh ng c ng khứ thích h p v i ng i VN ,nh t là tu i trung niên

Ngoài ra ,cức n có th nghe đ n m t s lo i s hi m" nh lo i fa ricating feldspathic có tên th ng m i là CEL (Mikrona) ,nó ph i s d ng m t n sao ng nh a acrylic ,c t g t xong r i đem th c hi n thành ph c hình ,lo i s này có ch t l ng và đ chính xức kém ( khi nghe lab nào ti p th thì nên trứnh xa !), c n m t lo i khức là DICOR ( Densply ) có thành ph n g m 70 % tetrasilicic fluormica crystals đ c k t t a trong 30 % khuôn th y tinh nh ng lo i này c ng th ng Journal of Prosthetic Dentistry Novem er 2007 chê quứ

xá !

S ALUMINA

Cức th h s lumina đ u tiên đ c th c hi n ng ph ng phứp slip-casting ( t o l p lót )

ng cứch đ p r i n ng oxyde nhôm l2O3 lên m t lứ ch kim qu n trên m t die ch u nhi t.Nh ng k t qu là s r t kém n v ng do s hình thành nh ng v t n t vi th trong

s n

Chính vì v y nên vào n m 1989 ,VIT đã gi i thi u lo i s In-Ceram Aluminanh m kh c

ph c nh ng khuy t đi m c a lo i s c S khức i t là sau khi n ng oxide nhôm trên m t die sao l i ( slip casting nh ng không c n lót lứ ch kim ) c k ti p là cho th y tinh lanthanum n u ch y th m vào khung oxide nhôm này và k t qu là s t o nên m t s n s

h t s c đ c và ch c ,không th soi m n ng acid hydrofluoric c ng nh ph ng phứp t o vi

l u ng cứch th i cứt

In-Ceram c ng c n đ c ch t o thành nh ng lock ( VITA BLOCK Inceram Alumina ) đ c t

g t trên mứy CEREC

N m 1994 ,VIT gi i thi u ti p lo i Spinel In-Ceram ,là m t lo i s ch a h n h p Mg và nhôm ( Mg l2O4),có đ trong cao h n In Ceram nh ng có đ n u n ( flexural strength)

th p h n nên ch đ c ch đ nh làm mão r ng tr c ,và nó c ng có d ng lock đ c t g t trên mứy theo pp C D/C M ( c n ti p , óng l n r i !)

K THU T SLIP-CASTING

1-Chu n b m u hàm : sau khi g t và c a đai ,c m cùi vào d u đ m u l i m t l n n a đ ghi d u n u (

hi n nay dùng Silicone tẬi t o ph n n u thì ti n h n th ch cao )

C a đai ,v l i đ ng hoàn t t cho rõ

p t oxide nhôm

B dày s n m t nhai ,c nh c n là 0,7 mm, vứch là 0,5mm

Nung

Mài ch nh s n, ki m tra

p th y tinh lumina Glass ( Lanthanum) ,nung l i m t l n n a

M t case l m sàng ( hình l y trong sứch Contemporary Fixed Prosthodontic)

D ng s này c ng ít ph i n nh ng nh c đ y cho đ s th m ( Infiltrated ceramic ) ,khi có nghe ai nói đ n hay đ c sứch c ng đ ng !

PROCERA ALUMINA (Nobel Biocare )

Là m t lo i s lumina đ p nh t trong d ng s này c ndersson và Oden gi i thi u t

m t lo i s n ch a 99,9% oxid nhôm nguyên ch t ,sau đó ph lên trên ng m t lo i s feldspathic nhi t đ th p có h s giãn n t ng đ ng v i s n oxide nhôm.Sau khi hoàn thi n lo i s này có kh n ng ch u l c cao nh t trong d ng s alumina ,và nó ch ch u kém Ạiconia v kh n ng ch u l c

u tiên cùi r ng s đ c scan ,d li u s đ c chuy n đ n nhà mứy và s đ c làm m t

n sao có kích th c l n h n m u th t 20% s n s kh i đ c th c hi n ng pp ép nóng khô,sau khi đ c nung đ n 1550 đ C,cức t khí s đ c kh h t và sau khi hoàn t t s n

s co l i v a khít v i cùi r ng trên m u an đ u Do s ph c t p khi ch t o nh th nên t i

VN có l do nhu c u ch a đ l n đ đ t m t nhà mứy nên mu n làm lo i s này ch có th scan m u r i g i đ n La Nh t đ gia công s n nên chi phí cao và th i gian th c hi n xong m t s n m t t i thi u 4 ngày

Khi th c hi n đ p s trên s n ,tùy theo đi u ki n La s trang cức s v i m c đ

ph c t p c a màu khức nhau ,nh đô nh t là asic kit v i cức s c màu sau

p s ngà ( Dentin -buid-up)

N u cao c p h n ,La s trang Master Kit , này có thêm cức màu s shoulder,cức màu t o đ trong m ,cức v t màu,cức màu t o đ óng ứnh xà c

T o đ trong m :

Th àn v vi c nên s d ng lo i cement g n nào cho ph c hình toàn s ? Cức lo i

cement c đi n có c ch trùng h p thông qua ph n ng acid- ase nh inc phosphate ,zinc polycarboxylate ,cức lo i glass-ionomer thông th ng có khuynh h ng làm t ng đ

n t r n c a s mà có tức gi cho là do đ acid c a cement Glass ionomer thì khi g n C r t khó kh c ph c s nhi m m vùng n u d g y s vi n t lan truy n trong cement ,Cức lo i cement resine -modified glass ionomere có c i thi n đ c l c gãy ,ch ng n c nh ng đã

có nh ng ứo cứo n t v C m t th i gian ng n sau khi g n ng lo i cement này do

hydroxyethylmethacrylate s n ra r t đứng k khi h p th n c

Cức lo i cement composite resine là lo i cement thích h p nh t đ g n C Khi g n v nh

vi n ,cùi r ng s đ c etching v i 37 % phosphoric acid ,c n m t trong c a ph c hình C

đ c etching ng hydrofluoric 5-9,5%,sau đó s đ c thoa thêm silane đ t o cức m i n i

đ ng hóa tr gi a m t s và composite ,k t qu là t o đ c m t liên k t r t ch t ch ,ch u đ c l c nén cao ( 320 MPa) so v i cement phosphate k m (121 MPa).V n đ là trong

4 lo i cement composite resine (CR) hóa trùng h p ,quang trùng h p,l ng trùng h p và

lo i 3 trong 1 ( etch, ond ,cement trong cùng 1 type ) nên ch n lo i nào ?

CR quang trùng h p s d ng ti n l i h n lo i hóa trùng h p,nh ng nó có t l th t i cao

h n lý do ứnh sứng halogen r t khó chi u vào nh ng C dày ,có màu s m ,c n ph thu c vào ch t l ng đèn nên hi n nay th c t c ng ít s d ng Ph i n hi n nay là lo i l ng trùng h p do d s d ng ,có th g n nh ng c u dài mà không ph i lo l m v th i gian làm

vi c nh ng nó c ng nh lo i trên ,v n có nh ng vùng s dày ,s m không trùng h p h t ,Có tức gi đ ngh t ng th i gian chi u đèn lên 5 phút cho m i r ng nh ng chi u l u quứ c ng

g y t ng nhi t ,h i t y ( và c ng hao đèn !) kinh nghi m cho th y khi s d ng lo i CR này sau khi g n nên chi u trong vài gi y đ cho cement th a chuy n sang tr ng thứi d o d l y

s ch ,sau đó chi u đèn đ cức m t nh ng nên n gi ph c hình t 10-15 phút hãy l y tay ra cho nh ng ph n s u có đ th i gian t trùng h p h t ,n u ph i g n nhi u mão hay c u nên

g n tu n t t ng chi c ,nên cứch ly ,hút n c t th ng xuyên không cho n súc mi ng quứ nhi u l n G n tu n t t ng chi c c ng nh m m c đích có th làm s ch cement th a

m t ên và nh sau khi g n toàn nên dùng c y c o vôi siêu m lo i có đ u m nh (slim )

ki m tra l y s ch cement th a trứnh viêm n u v sau

Lo i c đi n nh t nh ng thích h p nh t đ g n C chính là CR hóa trùng h p vì nó đ m o cement s trùng h p hoàn toàn dù v trí s u ,t i nh t nh ng s h i khó kh n m t chút khi

g n c u dài

i v i nh ng r ng c n s ng ( nhi u khi n r t ê u t ) th t khó kh n khi ph i etching ng acid nên có lo i CR 3 trong 1 ( ect, ond và cement trong cùng m t l t ) do nó có c ch t trung h a acid ( đi n hình nh Rely XU100 c a 3M ) thu c nhóm l ng trùng h p s d ng

c ng khứ thu n ti n

C ng c n nh c thêm là đ i v i cức lo i s có s n ng Ạiconia và Inceram do có đ c ng

r t cao nên không kén ch n cement l m nh ng n u đ c v n nên g n ng CR v n t t h n

do l i d ng thêm c ch dứn vào cùi r ng cúa composite

C khi chu n g n th ng đ c t o vi l u ng 2 cứch :

-Etching s ng hydrofluoric acid

-Th i cức h t aluminum oxide 50-µm vào lòng mão ( airborne particle abrasion APA)

Có m t công trình đ ng trên The editorial Council of The Journal of Prosthodontic Dentistry

2003 ,trong đó cức tức gi dùng c hai ph ng phứp trên nhi u lo i C nh IPS Empress 2,

In Ceram lumina ,In Ceram irconia ,Procera m i mão s đ c c t đôi theo chi u d c m t

n a đ đ i ch ng ,m t n a s đ c xoi m n theo c 2 ph ng phứp sau đó t t c đ c xem xét d i kính hi n vi quét m t K t qu là cức lo i s đ u cho cức vi l u d ng hình thon dài ho c t ong ,nh ng cức lo i In Ceram lumina, irconia,Procera thì ch ng có thay đ i

gì ,đi u này có ngh a là cức lo i s này không c n etching khi g n ( nh ng v n ph i etch cùi r ng n u g n ng CR).Trong th c t vi c etching C ng hydrofluoric acide 9,6 % thông d ng h n vì kh i t n ti n mua mứy th i h t luminum oxide

Journal of Prosthetic Dentistry ,V88,N1) sau khi kh o sứt trên 6 lo i C đã th y có đ trong

m ( translucency) gi m d n theo th t sau : In Ceram Spinell > Empress,Procera

,Empress II > In Ceram Alumina > In Ceram Zirconia ( In Ceram spinell có đ trong m cao nh t ,3 lo i k ti p ngang nhau ,In Ceram irconia đ c nh t )

Nh v y n u c n r ng trong m cao nh t thì nên ch n In Ceram Spinell , tuy nhiên do thêm

Mg l2O4 vào thành ph n s s làm t ng đ trong m nh ng l i làm gi m kh n ng ch u l c nên nó ch đ c s d ng cho r ng tr c ,c n In Ceram lumina đ c h n và nh t là irconia

có đ trong m ch ngang v i s n kim lo i mà thôi ! Tuy nhiên đ trong m cao ch a h n

là th m m cao vì có nh ng tr ng h p l i c n đ trong m th p ( nh r ng ng i l n

tu i,ho c r ng ng i VN l i ít đ trong h n ng i Âu M )

V đ th m m thì cức lo i s d i d ng Block đ c th c hi n ng k thu t C D/C M thì kém th m m h n cức lo i s nén do khó t o nh ng đ c đi m cứ nh n trên s nh ng l i có

kh n ng ch u l c cao h n ,và khuy t đi m này có th kh c ph c ng layering technique nên d n d n nó s có t ng lai h n nh u th th c hi n nhanh và có đ chính xức c a s n cao h n

N m v ng thành ph n ,c u t o c a C nh m ch đ nh cho đúng ch khi làm nhi u m i th y

s thành công c a m t ph c hình C ph thu c nhi u vào tay ngh c a nha s và k thu t viên h n là vào lo i s ! Vai tr c a KTV khứ quan tr ng nh ng v n đ là kinh nghi m c a KTV trong l nh v c C v n c n ít do nó quứ m i m và đ i m i liên t c nhi u khi ch a k p quen v i lo i này thì đã có lo i m i ra thay th

ch y u là rO2 ,đ c ph i n ch u Âu i hãng Degudent và sau này hãng Densply ph

i n VN.Nó thu c d ng C D/C M ( t ng t nh cức lo i Procera c a No el, Lava c a 3M,E max c a Vivadent )

Thành ph n ch y u ao g m iconium Oxide ,5% ttrium Oxide ,<2% Hafnium Oxide ,< 1% Aluminium Oxide + Silicon Oxide

Khi ch a nung ,h p ch t này khá m m có th c t g t d dàng ,nh ng sau khi nung nó tr nên r t c ng ( l c u n cong đ t trên 900 MPa ) nên có th ch đ nh làm c u Nói chung các ph c hình thu c dòng CAD/CAM đ u có chung cách th c hi n nh sau : scan m u ( sáp ho c cùi r ng ) > đ a vào computer x lý và thi t k s n b ng ph n m m chuyên d ng > chuy n l nh sang máy c t g t phôi > nung > đ p >n ng s ho c đúc s trên s n r i stain

màu.Phôi cercon có 4 size có chi u dài l n l t là 12,30,38,47 mm ( sau khi nung) đi u này có ngh a là hi n nay ch

có th làm c u có chi u dài < 45mm t c c 3 ho c 4 đ n v ( Densply thông báo đ n cu i n m nay m i có phôi có kích th c l n h n ,nh ng hi n nay e max đã có phôi có th làm c u liên l c đ a )

B n c phôi C n chú ý có 3 lo i màu : tr ng ,vàng nh t ,h ng ( màu tr ng khi đ p s màu A1,A2,B1,B2 vàng cho các màu s m h n ,h ng cho các tông nh chromascop nh ng hi n nay VN ch có màu tr ng và vàng i u này có

Máy scan m u ( cercon eye) ,cercon scan m u b ng laser Nh v y b n có th mài đ ng hoàn t t b vai ho c cong

Ch đ nh : mão ( r ng tr c ,sau ) ,c u có chi u dài d i 45mm,ovate pontic và abutment

C n ch ng ch đ nh thì c ng nh s kim lo i ( t t nghi n r ng,r i lo n kh p c n c n ch c

n ng )

C n mài cùi thì rochure trên đã h ng d n khứ đ y đ ,ch c n l u ý ph n cùi c n l i ph i

có chi u cao ít nh t 4mm,m i đ s c l u gi N u ai đã t ng làm s cercon thì th y s n cercon không ôm sứt cùi và có đ " ót " ng s n kim lo i ,nên n u làm mão r i thì mài cức vứch càng song song càng t t ,đ ng hoàn t t có th là cong ho c vai (