Tìm hiểu Tật khúc xạ mắt và cách phòng tránh

Tài liệu tìm hiểu Tật khúc xạ mắt và cách phòng tránh tham khảo

Cận thị là một trong những nguyên nhân hay gặp nhất gây giảm thị lực trên toàn thế giới, và là nguyên nhân đứng thứ hai (sau đục thủy tinh thể) gây nên tình trạng mù lòa.

Tật khúc xạ là gì?

Mắt của chúng ta khỏe mạnh thì khi nhìn đồ vật sẽ hiện đúng trên võng mạc của mắt, khi đó chúng ta nhìn đồ vật thấy rõ nét

Khi mắt bị TKX (cận thị, viễn thị, loạn thị) tức là mắt có bất thường ở các thành phần quang học (như giác mạc, thể thủy tinh) làm cho ánh sáng đi vào mắt qua các thành phần này không hiện đúng trên võng mạc của mắt khi đó chúng ta nhìn đồ vật sẽ bị nhòe mờ, nhìn không rõ Khi nhìn lâu ta thấy mắt nhức và mỏi

Tật khúc xạ (TKX) bao gồm tật cận thị, viễn thị và loạn thị của mắt trong đó chủ yếu là cận thị Hiện nay ở nước ta cận thị đang là căn bệnh báo động trong lứa tuổi học đường, tỷ lệ cận thị trong giới học đường hiện khoảng 30-40%, ở một số thành phố lớn con số này còn lên tới 80%

Triệu chứng khi mắt bị tật khúc xạ

Ở người lớn khi bị tật khúc xạ có thể phát hiện sớm nhưng ở các em nhỏ thường chỉ phát hiện khi các em bắt đầu đi học (đa số là bị cận thị), cô giáo thấy đọc sai chữ trên bảng, nhầm chữ hoặc bé học sa sút Lúc đó bố mẹ mới cho đi khám và đeo kính thì đã muộn vì cận thị xuất hiện càng sớm thì mức độ tiến triển càng nhanh, làm thị lực giảm sút nhiều, và khó hồi phục

Do vậy các bậc cha mẹ cần lưu ý và cho trẻ đi khám mắt khi nhận thấy các

bé có dấu hiệu sau

• - Nhìn vật gì cũng phải đưa sát vào mắt mới nhìn rõ: ngồi quá gần tivi, cúi sát mắt vào sách vở

• - Hay nheo mắt để nhìn mọi vật, đặc biệt khi ánh sáng yếu

• - Nghiêng hoặc quay đầu để nhìn cho rõ

• - Thường dụi mắt mặc dù trẻ không buồn ngủ

• - Sợ sáng, chói mắt, hay chảy nước mắt

• - Tránh né những hoạt động nhìn xa như ném bóng, đá cầu, thích thú với các hoạt động nhìn gần như đọc truyện, xem phim, chơi game…Kết quả học tập sút kém, kêu nhìn mờ hoặc nhức mắt

Nguyên nhân dẫn đến tật khúc xạ:

Có nhiều nguyên nhân gây phát triển tật khúc xạ, trong đó có các nguyên nhân chính sau:

1-Về điều tiết của mắt : Do chúng ta có thói quen nhìn quá gần hay quá xa

so với tầm nhìn chuẩn của mắt, bắt mắt phải làm việc nhiều trong thời gian dài ở độ sáng không thích hợp, hoặc sáng quá hoặc tối quá làm mỏi cơ mắt, (thí dụ vật nhìn cách xa mắt 20cm) so với khả năng bình thường của mắt (thí dụ vật nhìn cách xa mắt 30cm) làm cho mắt phải điều chỉnh tăng đi-ốp, hoặc do di truyền

2-Theo lý thuyết đông y, mắt là bộ phận bên ngoài nhưng lại có quan hệ mật thiết với các tạng phủ bên trong đặc biệt là tạng can vì can tàng huyết

và can khai khiếu ra mắt, tức là mắt khỏe hay yếu đều do chức năng hoạt động của gan Khi can huyết suy không cung cấp đủ máu lên nuôi dưỡng mắt làm mắt suy yếu (Can huyết hư gây quáng gà, giảm thị lực (cận thị), khô mắt Can nhiệt gây chứng ngứa mắt, dị ứng ở mắt, mắt đỏ sưng đau) Ngoài ra, Thận thuộc thủy là mẹ của can thuộc mộc không cung cấp năng lượng nuôi con là gan, do đó theo đông y nguyen nhân chủ yếu gây ra tật khúc xạ là do chức năng gan thận suy

3-Nguyên nhân do ăn uống :

Chế độ ăn uống không hợp lý, thiếu các dưỡng chất cần thiết cho mắt như Vitamin A, Vitamin B2, thiếu các loại rau xanh, thừa các chất đường, mỡ

Điều trị tật khúc xạ như thế nào ?

Thị lực của mắt có thể phục hồi nếu được phát hiện sớm và chăm sóc mắt đúng cách

- Cho trẻ đi khám mắt ở địa chỉ uy tín, đo thị lực và đeo kính hợp lý giúp trẻ

có được thị lực tốt, trẻ có thể hòa nhập vào các hoạt động mà trẻ yêu thích

và giúp hạn chế được tốc độ tăng số của mắt

- Hướng dẫn trẻ học tập và vui chơi ở khoảng cách thích hợp, ngồi học đúng tư thế, đủ ánh sáng

- Chế độ ăn uống hợp lý và bảo vệ lá gan luôn khỏe mạnh:

Thực đơn hàng ngày chúng ta nên có nhiều các loại rau xanh thẫm, cà rốt,

bí đỏ, cà chua cung cấp các vitamin dưỡng mắt như Vitamin A, vitamin E, vitamin B Nên hạn chế các đồ ăn sẵn có nhiều đường, nhiều dầu mỡ, hạn chế bia rượu, thuốc lá là những yếu tố gây hại cho gan, thận và gián tiếp tán phá đôi mắt

Bổ sung thực phẩm chức năng sẽ là không thừa nếu vấn đề dinh dưỡng chúng ta khó thực hiện, hiện nay trên thị trường có rất nhiều sản phẩm bổ mắt, tuy nhiên hãy là người tiêu dùng thông minh để chọn cho mình đúng loại sản phẩm phù hợp

T t khúc x và cách ch m sóc m t ậ ạ ă ắ

T t khúc x g m 3 lo i : c n th , vi n th , lo n th C n th là tr ậ ạ ồ ạ ậ ị ễ ị ạ ị ậ ị ườ ng

h p ta nhìn xa m , nhìn g n rõ, th ợ ờ ầ ườ ng g p tu i h c ặ ở ổ ọ đườ ng Vi n ễ

th có 2 d ng: vi n th nh thì nhìn xa rõ, nhìn g n m ; vi n th n ng ị ạ ễ ị ẹ ầ ờ ễ ị ặ thì nhìn c xa l n g n ả ẫ ầ đề u m Lo n th là tr ờ ạ ị ườ ng h p ta luôn nhìn m ợ ờ

c xa l n g n kèm theo nhìn hình nh bi n d ng (nhìn ả ẫ ầ ả ế ạ đườ ng th ng ẳ

th y không th ng, nhìn hình tròn thành hình b u d c ho c méo mó ấ ẳ ầ ụ ặ không đề u) Lo n th th ạ ị ườ ng i kèm v i c n th ho c vi n th Nh ng đ ớ ậ ị ặ ễ ị ữ

d u hi u báo ấ ệ độ ng có th b t t khúc x : xem tivi hay cái gì thì ph i l i ể ị ậ ạ ả ạ

g n m i th y, nhìn xa hay g n không rõ, nhìn hình nh bi n d ng, hay ầ ớ ấ ầ ả ế ạ nheo m t khi nhìn, k t qu h c t p, lao ắ ế ả ọ ậ độ ng gi m sút, hay d i m t khi ả ụ ắ nhìn, hay m i m t, nh c ỏ ắ ứ đầ u, chóng m t, bu n ng khi ặ ồ ủ đọ c sách hay

h c t p, hay nghiêng ọ ậ đầ u khi nhìn, lé m t ắ

Khi nghi ng ho c b t t khúc x c n ờ ặ ị ậ ạ ầ đến nh ng c s chuyên khoa ữ ơ ở để

c phát hi n và o ch nh kính N u b t t khúc x nên eo kính úng ,

tái khám sau 06 tháng Đối v i tr em ch a ớ ẻ ư đến tu i trổ ưởng thành cách duy nh t ấ để đ ề i u ch nh t t khúc x là eo kính g ng ỉ ậ ạ đ ọ Đố ới v i tr l n ho cẻ ớ ặ

ngườ ới l n, ngoài eo kính g ng còn có th eo kính sát tròng đ ọ ể đ Đối v iớ

ngườ ới l n trên 18 tu i có th ph u thu t laser i u tr t t khúc x khi khúcổ ể ẫ ậ đ ề ị ậ ạ

x n nh.ạ ổ đị

Ngoài ra c n bi t cách ch m sóc m t gi gìn ôi m t :ầ ế ă ắ ữ đ ắ

- Đả m b o n i h c t p và làm vi c ả ơ ọ ậ ệ đầ đủ y ánh sáng: ánh sáng dùng làm vi c thệ ường có cường độ ớ l n g p 3 l n cấ ầ ường độ ánh sáng trong phòng Không nên ch dùng 1 èn ỉ đ để đọc sách trong phòng t i N u h cố ế ọ ban êm, ngoài ánh sáng phòng ta c n èn bàn , èn ph i có ch p ph nđ ầ đ đ ả ụ ả chi u Chúng ta nên s d ng k t h p èn i n bóng tròn và èn ng Vi cế ử ụ ế ợ đ đ ệ đ ố ệ chi u sáng ế được xem là t t nh t cho vi c ố ấ ệ đọc sách, h c và làm bài là chi uọ ế sáng t sau, t trên xu ng, ngh ch v i bên tay thu n.ừ ừ ố ị ớ ậ

- Kích th ướ c c a bàn, gh ủ ế : ph i phù h p v i chi u cao c a t ngả ợ ớ ề ủ ừ

ngườ đểi có th nhìn úng kho ng cách t m t ể đ ả ừ ắ đến t p, sách và khôngậ

ph i cúi ả đầu nhi u.ề

- T th ng i úng ư ế ồ đ : ng i th ng l ng, 2 chân khép l i, 2 bàn chân ồ ẳ ư ạ để sát n n nhà, ề đầu h i cúi kho ng 10 ơ ả độ – 15 độ, không được cúi g m m t,ầ ặ nghiêng đầu, áp má lên bàn h c, luôn ọ để m t xa sách v 1 kho ng cáchắ ở ả thích h p Kho ng cách lý tợ ả ưởng để đọc sách g n là kho ng cách o tầ ả đ ừ

ch ỗ đầu ngón cái ho c ngón tr cong l i ặ ỏ ạ đến cùi ch (trung bình kho ngỏ ả 35cm)

- Gi m m i c ng th ng c a m t ả ọ ă ẳ ủ ắ : không s d ng m t quá lâu, nh tử ụ ắ ấ

là h c sinh c p 1 và nh ng em th l c kém H n ch th i gian xem tivi,ọ ấ ữ ị ự ạ ế ờ

ch i trò ch i i n t , vi tính… Không ơ ơ đ ệ ử đọc sách truy n có ch quá nh hayệ ữ ỏ

m , hình nh lem nhem M i 20 phút làm vi c g n chúng ta nhìn ra xa 1ờ ả ỗ ệ ầ kho ng cách 6m trong th i gian kho ng 3-5 phút Không làm b t c vi c gìả ờ ả ấ ứ ệ

ph i huy ả động th giác g n quá 45 phút Nên xem tivi kho ng cách b ngị ầ ở ả ằ

7 l n chi u r ng màn hình tivi (ví d ầ ề ộ ụ đố ới v i tivi 21 inch nên ng i cách xaồ màn hình 3,5m) Chúng ta nên ng i th ng khi xem tivi, nên có chi u sángồ ẳ ế trong phòng, nh ng tránh ánh sáng ph n x tr c ti p màn hình ư ả ạ ự ế Đố ới v i trẻ

em nên gi i h n vi c xem tivi kho ng 1 ớ ạ ệ ả đến vài gi /ngày N u ta có t tờ ế ậ khúc x thì nên eo kính khi xem tivi.ạ đ

- n u ng Ă ố đầ đủ y ch t và ho t ấ ạ độ ng th l c ể ự : nên n các th c ph mă ự ẩ

có ch a nhi u vitamin A nh gan , tr ng, các lo i rau có màu ứ ề ư ứ ạ đỏ, cam, vàng nh cà chua, g c, cà r t, bí ư ấ ố đỏ…và các lo i rau có màu xanh ạ đậm, tham gia ho t ạ động th l c phù h p v i l a tu i.ể ự ợ ớ ứ ổ

Tóm l i, t t khúc x c n ạ ậ ạ ầ được phát hi n s m, eo kính úng và s m ệ ớ đ đ ớ để tránh nhược th , lé cho tr ị ẻ Đố ới v i lo n th , eo kính thạ ị đ ường xuyên giúp

m t nhìn th y rõ và ắ ấ đỡ m t m i, nh t là các công vi c c n nhìn g n nhệ ỏ ấ ệ ầ ầ ư

c sách Các t t khúc x n ng và kèm theo lé nên eo kính th ng xuyên

vì không nh ng i u ch nh ữ đ ề ỉ đượ ậc t t khúc x mà còn i u ch nh c lé n a.ạ đ ề ỉ ả ữ

nh k m i 6 tháng nên ki m tra l i kính Tùy theo t ng tr ng h p mà

các bác s chuyên khoa ho c các k thu t viên khúc x s có nh ngĩ ặ ỹ ậ ạ ẽ ữ

hướng d n c th ẫ ụ ể

Các loại tật khúc xạ thường gặp ở trẻ em

Cận thị:

Là tật khúc xạ rất quen thuộc và hiện nay đã trở thành một hiện tượng rất phổ biến, đặc biệt ở các em đang trong độ tuổi đến trường Khi bị cận thị người bệnh nhìn xa thì mờ nhưng nhìn gần vẫn rõ nhờ vào chức năng điều tiết của mắt trừ khi cận thị quá nặng Cận thị trước hết làm ảnh hưởng trực tiếp đến học tập, khả năng tiếp nhận và cảm nhận cuộc sống bằng thị giác Cận thị nặng sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ của trẻ; nếu để bệnh biến chứng nặng, có thể bị thoái hóa võng mạc, bong võng mạc dẫn đến

mù lòa

Ngồi học sai tư thế dễ mắc các tật khúc xạ.

Viễn thị:

Là khi nhìn xa rõ hơn nhìn gần, bệnh thường gặp ở tuổi bắt đầu học cấp 1 Viễn thị thường gây nhược thị và có thể là yếu tố gây ra lác điều tiết nên cần phải được phát hiện và điều trị sớm Với biểu hiện, trẻ đọc sách hay nhìn gần bị mỏi mắt, nhức mắt, nhức đầu, cố gắng nhìn lâu có thể bị đỏ

mắt Mắt có khuynh hướng quay vào trong làm lé trong Nếu có các triệu chứng này, cần đưa trẻ đến khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Loạn thị:

Là khi nhìn xa hay gần đều mờ Loạn thị xảy ra khi mặt trước của mắt (giác mạc) hoặc ống kính bên trong mắt, có một độ cong bề mặt hơi khác nhau theo một hướng khác Thay vì ngay thẳng và mịn trong tất cả các hướng,

bề mặt có thể có một số khu vực cong hoặc dốc hơn Loạn thị làm mờ tầm nhìn ở mọi khoảng cách Loạn thị thường xuất hiện lúc mới sinh và có thể xảy ra kết hợp với cận thị hoặc viễn thị Các dấu hiệu và triệu chứng của loạn thị bao gồm: Bóp méo trong các phần của lĩnh vực thị giác; mờ mắt; mỏi mắt; nhức đầu… Trẻ bị loạn thị thường bị mờ khi nhìn lên bảng hay đọc nhầm, chẳng hạn như chữ H đọc thành chữ N,…

Lệch khúc xạ:

Là hiện tượng có sự khác nhau về khúc xạ giữa hai mắt, có thể là một mắt cận còn mắt kia viễn hoặc cả hai mắt cùng cận hay cùng viễn nhưng khác nhau về mức độ Đôi khi là một mắt chính thị còn mắt kia là cận thị đơn thuần, viễn thị đơn thuần hay cận loạn hoặc là viễn loạn

Cần phát hiện sớm

Nếu bị tật khúc xạ mà không được điều trị và đeo kính, hình ảnh tại võng mạc sẽ không rõ nét, lâu ngày dẫn tới nhược thị và lé, thậm chí mù lòa Quá trình phục hồi nhược thị sẽ mất nhiều thời gian

Khi trẻ mắc một trong những tật khúc xạ nên thị lực kém với biểu hiện bằng nheo mắt, nghiêng đầu, vẹo cổ khi nhìn, đôi khi có thể có nhức đầu, nhức mắt Khi học bài nhất là khi nhìn bảng không nhìn rõ nên hay chép nhầm bài, đọc nhầm chữ ảnh hưởng đến chất lượng học tập Vì vậy, nếu

nghi ngờ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa mắt được khám, phát hiện sớm để có phương hướng điều trị thích hợp

Về phòng bệnh

Trên thực tế rất nhiều học sinh bị cận thị do việc học tập quá căng thẳng, phải học ở trường, học tăng tiết, học thêm , việc tập trung nhìn trong thời gian dài sẽ dẫn đến cận thị.

Mặt khác, ở thành phố do điều kiện nhà ở chật hẹp, trẻ xem tivi quá gần nhỏ hơn 3m sẽ làm cho thị lực suy giảm Tình trạng sử dụng vi tính, chơi trò điện tử đòi hỏi sự tập trung cao độ làm cho mắt phải điều tiết nhiều giờ liền có thể dẫn đến mỏi mắt, cận thị Bàn ghế không thích hợp với lứa tuổi, tư thế ngồi không đúng hoặc khi mệt mỏi, trẻ thường nằm rạp xuống bàn làm bài, ánh sáng trong lớp học

không đủ là các yếu tố gây hại mắt… tầm nhìn không được mở rộng, thường trong vòng 5m, thiếu môi trường để giúp trẻ tập luyện cơ mắt nhìn xa, vì thế khả năng nhìn xa của trẻ ngày càng yếu đi.

Hiện nay, rất nhiều phòng học không được bố trí đúng hướng, cửa

sổ, cửa đi không đủ ánh sáng tự nhiên, thường xuyên phải học tập trong môi trường thiếu ánh sáng làm cho học sinh phải liên tục điều tiết thị giác dẫn tới việc căng, mỏi mắt, lâu dần thành cận thị.

Vì vậy, để phòng ngừa các tật khúc xạ, cần hướng dẫn trẻ ngồi học thẳng lưng, mắt cách mặt chữ 30cm; phòng đọc sách và đủ ánh sáng, bàn ghế đúng tiêu chuẩn theo từng cấp học, đèn để phía đối diện với tay cầm bút.

Không nên cho trẻ đọc sách, xem ti vi, chơi điện tử quá hai giờ liên tục Ngoài ra trẻ phải tuân thủ đầy đủ chế độ chế độ giải lao vui chơi

và dinh dưỡng hợp lý để không bị mắc phải cận thị học đường hoặc nếu có bị những tật khúc xạ bẩm sinh thì cũng không bị nặng hơn.

Nguyên nhân học sinh mắc tật khúc xạ ngày càng nhiều

Theo kết quả thăm khám từ chương trình Chăm sóc mắt học đường 2016, có đến 34,8% học sinh trung học bị mắc tật khúc xạ cần được chỉnh kính, trong

đó tỷ lệ cận thị chiếm tới 80%.

Dưới đây là những nguyên nhân chính dẫn tới sự gia tăng đáng báo động này

Đôi mắt làm việc quá tải

Chương trình học tập nặng kết hợp với việc thiếu không gian cho các hoạt động giải trí ngoài trời khiến đôi mắt phải làm việc liên tục Việc tập trung nhìn gần trong khoảng thời gian dài là một trong những tác nhân chính dẫn đến cận thị học đường

Thói quen sinh hoạt không đúng cách

Tư thế ngồi học không đúng, học tập và làm việc trong môi trường thiếu sáng, ăn uống không đủ chất dinh dưỡng… là những thói quen khiến sức khỏe đôi mắt ngày càng xuống dốc

Sự lơ là, chủ quan trong việc chăm sóc mắt lâu ngày không chỉ dẫn tới tình

trạng mắt mỏi mệt, suy giảm thị lực, mà còn dễ gây các bệnh về tật khúc

xạ, khô mắt…

Nguồn sáng nhân tạo

Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ, máy tính, iPad… trở thành công cụ thân thiết giúp các em học tập và giải trí tiện lợi hơn Tuy nhiên, theo Tổ chức Y tế Thế

giới WHO, chỉ cần tiếp xúc với màn hình của các thiết bị điện tử trên 3 giờ mỗi ngày, mắt sẽ có nguy cơ bị suy giảm thị lực 90%

Ánh sáng phát ra từ các thiết bị điện tử mang năng lượng cao, tác động sâu vào đáy mắt gây tổn thương võng mạc Tiếp xúc với nguồn sáng nhân tạo quá lâu, quá gần

sẽ tạo nên áp lực lớn đối với mắt, khiến mắt mệt mỏi, lâu dài dẫn đến nhược thị, cận thị, khô mắt…

Làm sao để bảo vệ đôi mắt?

Trong cuộc sống hàng ngày, hầu hết hoạt động đều cần sử dụng đến ánh sáng nhân tạo Do đó, học sinh cần chủ động chăm sóc, bảo vệ đôi mắt từ bên trong bằng các biện pháp như:

Cung cấp đủ ánh sáng cho mắt khi học bài, đọc sách; massage mắt 1-2 phút trước khi đi ngủ; khám mắt định kỳ; thư giãn mắt 10 giây sau khi sử dụng máy tính hoặc các thiết bị điện tử

Ngoài ra, các em học sinh nên tập thể dục thường xuyên; có chế độ ăn uống hợp lý: uống nhiều nước và ăn nhiều rau xanh; đeo kính mát để bảo vệ mắt khỏi tác hại của ánh nắng; đặt màn hình máy tính cách mắt 50-60 cm

Tật khúc xạ thường xuất hiện ở lứa tuổi đi học, nhất là từ 11 – 15 tuổi; trong đó có 80% là cận thị vì vậy người ta gọi chung là “Cận thị học đường”

Có một số ít trường hợp bị tật khúc xạ ở tuổi rất nhỏ, hoặc ở tuổi trưởng thành sau những lần thay đổi lớn về sức khỏe như thai sản, chấn thương, bệnh lý nội khoa… Tật khúc xạ thường có xu hướng phát triển tăng dần