Bài 1 kinh tế lượng là gì ?

Th ng kê toán.. Mô hình Toán kinh t... Ra các quy t đ nh và các chính sách.

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

M c tiêu

Sau khi k t thúc bài này, h c viên s hi u

đ c nh ng v n đ sau đây:

 M t s đ nh ngh a v kinh t l ng

 T i sao chúng ta l i s d ng kinh t

l ng và s khác bi t c a nó v i

nh ng môn h c khác

 Ph ng pháp lu n c a kinh t l ng

 c tài li u đ có đ c nh ng ý t ng

chính

 Nghe k bài gi ng c a gi ng viên

 T p trung vào ví d minh h a cho ph ng

pháp lu n c a kinh t l ng nh m hi u

đ c môn h c đ c ng d ng nh th nào

trong th c t

 Kinh t l ng là gì

 Phân bi t mô hình kinh t l ng và

mô hình kinh t thông th ng

 Ph ng pháp lu n c a kinh t l ng

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

TÌNH HU NG D N NH P

Tình hu ng 1

Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam có ý đ nh đi u ch nh t giá

VN /USD nh m t ng xu t kh u cho n n kinh t Theo lý thuy t, t

giá t ng lên thì xu t kh u c ng t ng

Câu h i

V n đ đ t ra cho các nhà ho ch đ nh chính sách là n u t giá t ng lên 1000 đ ng thì l ng

xu t kh u s t ng lên bao nhiêu?

Tình hu ng 2

T ng giám đ c Công ty s a Vinamilk bi t r ng khi gi m giá s a t i

đóng h p dành cho tr em lo i 180ml thì l ng hàng bán s t ng lên

Câu h i

V y, m c giá hi n t i, nên gi m giá đi bao nhiêu % đ doanh s bán hàng ho c l i nhu n l n

nh t cho công ty?

tr l i đ c nh ng câu h i nh trên b ng các con s c th , ng i ta s s d ng ph ng pháp kinh t l ng

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

1.1 Kinh t l ng là gì

Có r t nhi u đ nh ngh a khác nhau v kinh t l ng, tuy nhiên ta có th đ a ra m t

đ nh ngh a đ n gi n v kinh t l ng nh sau: “Kinh t l ng là vi c s d ng các

ph ng pháp th ng kê toán h c trong kinh t ”

Trong ti ng Anh, thu t ng đ c s d ng là “Econometrics” Thu t ng này có ngh a

là đo l ng kinh t (economy = kinh t , metrics = đo l ng)

Kinh t h c quan tâm đ n nh ng v n đ sau:

 c l ng m i liên h kinh t

Ví d :

c l ng quan h gi a cung và c u c a các s n ph m và d ch v

c l ng m c đ nh h ng c a qu ng cáo đ n doanh thu và l i nhu n c a doanh nghi p

c l ng giá c phi u trên th tr ng ch ng khoán v i đ c tr ng c a công ty phát hành c phi u và tình tr ng c a n n kinh t

 i chi u gi a lý thuy t v i th c t , ki m đ nh s phù h p gi a lý thuy t và th c t

Ví d :

M t c a hàng th c ph m mu n xác đ nh chi n d ch qu ng cáo, ti p th có tác đ ng làm t ng doanh thu hay không

Ki m đ nh v tính co giãn c a giá c ph thu c vào thu nh p c a ng i dân

Ki m đ nh v nh h ng c a quy mô ho t đ ng c a công ty lên m c đ t ng hay

gi m c a l i nhu n

 Các gi thuy t liên quan đ n các hành vi kinh t

Ví d :

Các công ty c n có d báo v doanh thu, l i nhu n, chi phí s n xu t và l ng hàng

t n kho

D báo v nhu c u s d ng n ng l ng c a m t vùng hay toàn b khu v c

CHÚ Ý

Không gi ng nh th ng kê kinh t mà trong đó ch y u quan tâm đ n các d li u th ng kê, kinh t l ng là m t h p nh t c a lý thuy t kinh t , các ph ng pháp toán h c và các

ph ng pháp suy lu n th ng kê Ph ng pháp toán h c đ c dùng đây ch y u là các

ph ng pháp th ng kê toán h c và lý thuy t xác su t

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

Vi c ng d ng các công c th ng kê đ x lý các d li u kinh t đã đ c phát tri n t

r t lâu Tuy nhiên, tr c b t k m t phân tích th ng kê t i các d li u thì đi u quan

tr ng và c n thi t đó là đ a ra công th c toán h c có liên quan đ n lý thuy t kinh t

Ví d : Theo dõi d li u v thu nh p và chi tiêu c a h gia đình ta đ a ra mô hình toán

h c cho m i liên h gi a hai đ i l ng đó nh sau:

y     x u trong đó:

y : là chi tiêu c a h gia đình

x : thu nh p c a h gia đình

u: nhi u ng u nhiên ,

  : là các h s

1.2 Mô hình kinh t và mô hình kinh t l ng

Ph n vi c đ u tiên c n làm khi nghiên c u kinh t l ng đó là thi t l p m t mô hình kinh t l ng V y mô hình kinh t l ng là gì?

Mô hình kinh t l ng là m t bi u di n đ n gi n c a quá trình trong th gi i th c

Ví d : Thi t l p m i quan h c a quá trình cung và c u trong s n xu t

Vi c xây d ng mô hình trong h th ng kinh t , xã h i ph i đ c d a trên m t c u trúc lôgic, c u trúc này mô t hành vi c a các đ i t ng trong h th ng Mô hình trong kinh t h c đ c thi t l p d i d ng m t ph ng trình toán h c, nó mô t hành vi kinh

t c a các bi n có liên quan trong mô hình Mô hình

đ c thi t l p có th là m t ph ng trình hay h

ph ng trình toán h c

 Mô hình kinh t là t p h p các gi thi t mô t

các hành vi trong kinh t

 Mô hình kinh t l ng bao g m:

o T p h p các hành vi kinh t trong mô hình kinh t và đ c bi u di n d i d ng ph ng trình Trong ph ng trình có ch a các bi n quan sát và các nhi u ng u nhiên

o Phân ph i xác su t c a các nhi u ng u nhiên

1.3 M c đích và ph ng pháp lu n c a kinh t l ng

M c đích c a kinh t l ng là:

 Thi t l p mô hình và các công th c t các nghiên c u th c nghi m;

 c l ng và ki m nghi m mô hình d a vào các d li u th c nghi m;

 S d ng mô hình đ d báo và ra quy t đ nh

Khi ti n hành nghiên c u kinh t l ng c n th c hi n các b c đ c th hi n trong s

đ sau:

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

B c 1: Nêu các gi thuy t kinh t

T i b c đ u tiên này, ta c n đ t ra các câu h i nghiên

c u, hay chính là gi thuy t v các m i quan h gi a các

bi n kinh t Các câu h i đ t ra c n phù h p v i ý ngh a

th c t và giúp gi i đáp đ c các v n đ c n quan tâm

B c 2: Thi t l p mô hình

Mô hình toán h c c n đ c thi t l p đ mô t m i quan

h gi a các bi n s kinh t , m i quan h đ c th hi n

d i d ng m t ho c nhi u ph ng trình, trong đó ch a

bi n ph thu c là bi n mà ta mu n gi i thích v hành vi

c a nó (bi n này c ng còn có tên g i là bi n h i quy) và

có th có m t ho c nhi u bi n có nh h ng đ n bi n

ph thu c và ta g i các bi n này là bi n đ c l p hay là bi n gi i thích

Vi c l a ch n bi n ph thu c, các bi n đ c l p và mô hình toán h c (th hi n qua các

ph ng trình) đ c xu t phát t lý thuy t kinh t ho c các nghiên c u trong quá kh

ho c t tr c giác

Ví d : Ta th y r ng l i nhu n c a m t công ty s ph thu c vào giá bán và s l ng bán ra các s n ph m c a công ty đó, s ng i s d ng, m c thu nh p, chi phí

Nêu lên các gi thuy t kinh t

mô hình

Thi t l p các mô hình

Thu th p s li u

Ki m đ nh gi thuy t

Di n d ch k t qu

D báo

Ra các quy t đ nh và các chính sách

Bài 1: Kinh t lu ng là gì nguyên v t li u, … Lúc y trong mô hình, l i nhu n là bi n h i quy, còn giá bán, l ng bán ra, s ng i s d ng, m c thu nh p, chi phí nguyên v t li u, … là các bi n đ c l p

B c 3: Thu th p s li u

c l ng cho mô hình kinh t l ng mà ta đ a ra thì c n ph i có d li u thu th p

đ c v các bi n đ c l p và bi n ph thu c Thông th ng kinh t l ng đòi h i s

li u có kích th c (c ) m u khá l n

N u trong mô hình ta quan tâm t i vi c gi i thích

s thay đ i c a bi n ph thu c theo th i gian thì ta

c n ph i có các d li u thu th p t i các th i đi m

khác nhau và đ c g i là d li u theo dõi d c theo

th i gian (g i t t là d li u theo dõi d c) D li u

chu i th i gian là m t d ng đ c bi t c a d li u

theo dõi d c, khi có các th i đi m thu th p cách

đ u nhau (theo t ng ngày, t ng tu n, t ng tháng hay t ng quý, )

N u trong mô hình ta mu n gi i thích s thay đ i c a bi n ph thu c theo không gian thì ta c n có s li u thu th p t i m t th i đi m đ nh tr c S li u nh v y đ c g i là

d li u theo dõi c t ngang (g i t t là d li u c t ngang) ho c d li u theo không gian

Ví d : Ta mu n gi i thích v nhu c u nhà t i các thành ph thì ta c n ph i thu th p

s li u t các thành ph khác nhau trong m t kho ng th i gian xác đ nh S li u này

đ c x p vào lo i s li u theo dõi c t ngang

Ta c ng th ng g p m t lo i d li u khác có d ng t ng h p c a hai d ng s li u trên đây Ch ng h n ta xét m i quan h gi a chi tiêu và thu nh p thì d li u có th là d

li u v chi tiêu và thu nh p c a m t gia đình đ c ghi l i đ nh k t i nh ng th i đi m trong m t kho ng th i gian dài (d li u theo dõi d c), ho c c a m t nhóm gia đình t i

m t th i đi m nh t đ nh nào đó (d li u c t ngang), song c ng có th là d li u c a

m t nhóm gia đình cùng ghi l i t i nhi u th i đi m trong m t kho ng th i gian (d

li u d ng b ng)

T nh ng ý trên, ta th y vi c thu th p d li u và x lý d li u là nh ng v n đ quan

tr ng c n đ c xác đ nh thích h p cho t ng m c đích nghiên c u

B c 4: c l ng tham s c a mô hình

Khi đã thi t l p đ c mô hình và thu th p d li u phù h p thì nhi m v quan tr ng là

ph i c l ng cho nh ng tham s ch a bi t trong mô hình

Ví d : Ta đã có mô hình v chi tiêu và thu nh p c a h gia đình là:

Y     X u

V i m t b d li u v chi tiêu Y và thu nh p X, bi t đ c d ng phân ph i xác su t c a

u, ta c n c l ng các h s  và  , đ t đó xác đ nh đ c m c đ ph thu c c a

Y vào X

B c 5: Ki m đ nh gi thuy t

Vì d li u th ng đ c thu th p trên m t m u rút ra t t ng th nghiên c u nên thông tin do d li u cung c p không ph n ánh đ y đ toàn b thông tin c a t ng th c n nghiên c u, t đó vi c c l ng các tham s d a trên d li u ch cho các đánh giá

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

g n đúng M t khác mô hình kinh t l ng mà ta thi t l p ch u nh h ng c a lý thuy t kinh t đ c xác l p t tr c và nh h ng c a các k t qu nghiên c u trong quá kh , do đó k t qu có đ c khi ta c l ng mô hình có th ch a phù h p v i

th c t ho c ch a gi i thích đ c h t s nh h ng c a các bi n kinh t Vì v y ta c n

ki m đ nh gi thuy t v các tham s và v s phù h p c a mô hình

B c 6: Di n d ch k t qu

Vi c di n gi i k t qu ph i d a trên lý thuy t kinh t đ phân tích và đánh giá k t qu

nh n đ c, xem xét k t qu đ t đ c có phù h p v i lý thuy t kinh t hay không

ng th i vi c di n gi i ph i giúp gi i thích các phát hi n thu đ c t k t qu phân tích, so sánh k t qu c a nghiên c u đang ti n hành v i k t qu c a các nghiên c u

tr c đó

B c 7: D báo

Khi mô hình đã phù h p v i lý thuy t kinh t t c là

ta đã kh ng đ nh đ c tính đúng đ n c a mô hình

mà ta đã l p, lúc đó có th s d ng mô hình đ d

báo quy lu t v các hi n t ng có th tr thành hi n

th c trong t ng lai

B c 8: a ra quy t đ nh và các chính sách

Khi đã kh ng đ nh mô hình xây d ng đ c là phù

h p v i lý thuy t kinh t và đ a ra đ c k t qu d

báo cho các bi n kinh t trong mô hình, ta có th d a vào k t qu d báo đó đ đ a ra các quy t đ nh và đ xu t các chính sách thích h p

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

 Kinh t l ng là m t khoa h c xã h i trong đó các công c nh kinh t , toán h c, th ng kê toán và th ng kê kinh t đ c áp d ng đ phân tích các v n đ kinh t

 Mô hình kinh t là m t mô hình t t đ nh, th hi n quan h gi a các bi n kinh t

Ví d : Theo dõi quan h gi a thu nh p (X) và chi tiêu (Y) c a h gia đình ta đ a ra mô hình toán h c cho m i liên h nh sau:

Mô hình kinh t : Y = 1 + 2 X

Mô hình kinh t l ng: Y = 1 + 2 X + u

trong đó u là y u t ng u nhiên, th hi n nh h ng c a các y u t ngoài bi n X lên bi n Y

 Ph ng pháp lu n c a Kinh t l ng:

Nêu lên các gi thuy t kinh t

Thi t l p mô hình toán h c

Thi t l p mô hình kinh t l ng

Thu th p s li u

c l ng mô hình kinh t l ng

Ki m đ nh gi thuy t

D báo

Dùng mô hình cho vi c ra quy t đ nh

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

1 T i sao ta nên s d ng ph ng pháp kinh t l ng trong nghiên c u kinh t ?

2 Kinh t l ng có th thay th đ c các ph ng pháp nghiên c u kinh t khác hay không?

3 M c tiêu chính c a kinh t l ng trong nghiên c u kinh t xã h i là gì?

4 Kinh t l ng khác v i kinh t h c thông th ng nh th nào?

5 Kinh t l ng s d ng th ng kê kinh t nh th nào?

6 T i sao trong mô hình kinh t l ng c n ph i đ a vào y u t ng u nhiên?

7 Khi nghiên c u m t v n đ b ng ph ng pháp kinh t l ng, có th c s c n thi t ph i theo đúng các b c nh trong ph ng pháp lu n đã nêu hay không?

8 Ta có nên tin t ng hoàn toàn vào các k t qu đ a ra b ng ph ng pháp kinh t l ng hay không?

CÂU H I TR C NGHI M

1 Ph ng pháp kinh t l ng là ph ng pháp duy nh t cho các nhà kinh t h c trong nghiên

c u đ nh l ng

A úng

B Sai

2 Theo m t trong các đ nh ngh a v kinh t l ng thì kinh t l ng là s k t h p c a m t s các môn khoa h c sau đây tr :

A Kinh t h c

B Th ng kê toán

C Mô hình Toán kinh t

D Tâm lí h c

3 S khác nhau gi a mô hình kinh t l ng và mô hình kinh t thông th ng là ch :

A Mô hình kinh t là m t mô hình t t đ nh th hi n các hành vi hay các m i quan h kinh t

gi a các bi n kinh t trong khi mô hình kinh t l ng bao g m ph n t t đ nh và ph n

ng u nhiên

B Hai mô hình là nh nhau v m t c u trúc

C Mô hình kinh t ch có các kí hi u b ng ch , còn mô hình kinh t l ng dùng các s

D Mô hình kinh t ph n ánh các m i quan h kinh t , còn mô hình kinh t l ng thì không

4 Các đi u sau đây đ u là m c đích nghiên c u c a kinh t l ng tr :

A Thi t l p mô hình và các công th c t các nghiên c u th c nghi m

B c l ng và ki m nghi m mô hình d a vào các d li u th c nghi m

Bài 1: Kinh t lu ng là gì

C S d ng mô hình đ d báo và ra quy t đ nh

D S d ng mô hình đ ki m nghi m tính xác th c c a s li u

5 Các b c sau đây đ u thu c v ph ng pháp lu n c a kinh t l ng tr :

A Thi t l p các mô hình

B Thu th p s li u

C Tính các ch s kinh t t s li u thu th p đ c

D Ra các quy t đ nh và các chính sách

6 Khi nghiên c u b ng ph ng pháp kinh t l ng, ta không c n s d ng mô hình kinh t

A úng

B Sai

7 Mu n c l ng đ c m t mô hình kinh t l ng, nh t thi t ta c n có s li u v các bi n liên quan

A úng