Điều 1 Luật Ngân sách Thu ngân sách nhà nước gồm các khoản từ thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế nhà nước, các khoản đóng góp của các tổ chức cá nhân, các khoản viện
Trang 1QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Trang 21 Một số vấn đề chung về tài chính và ngân sách giáo dục
1.1 Một số vấn đề về tài chính
phân phối dưới hình thức giá trị, nó là tổng thể các quan hệ kinh tế trong quá trình hình thành, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong nền kinh tế quốc dân, gắn liền với sự ra đời tồn tại và của nhà nước, phát triển trong mối quan hệ hữu cơ với nền sản xuất hàng hóa, tiền tệ
1.2 Hệ thống tài chính
Trang 3- Căn cứ vào nguồn tài chính, quyền sở hữu và quyền sử dụng tài chính:
+ Tài chính nhà nước
+ Tài chính các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội
+ Bảo hiểm xã hội
+ Tài chính doanh nghiệp
Trang 4+ Tài chính ngòai các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lưu thông …
+ Tài chính dân cư, kinh tết gia đình
Đây là cách phân loại có vị trí quan trọng trong quản lý nhà nước về tài chính tiền tệ
1.3 Chức năng tài chính
Chức năng tạo vốn, chức năng bảo toàn vốn, chức năng sinh lời, chức năng phân phối, chức năng kích thích, chức năng kiểm tra.giám sát, ba chức năng cơ bản là:
1.3.1.Chức năng tạo lập vốn
Trang 5
Là chức năng đầu tiên vốn có của đơn vị Tạo lập vốn để chuyển hóa thành nguồn năng lực cho các hoạt động kinh tế – xã hội Bất cứ một hoạt động nào trước tiên cũng có một số vốn tiền tệ thì hoạt động đó mới diễn ra
sức lao động và của cải bằng tiền đã tạo ra, tăng thêm vào các quá trình hoạt động nối tiếp nhau, cái sau lớn hơn cái trước , tạo thêm một số mới cho sức lao động và trí tuệ con người dụng và phát huy cao hơn, nhanh hơn , hiệu quả hơn , có số vốn nhiều hơn
Vấn đề quan trọng tạo lập vốn là: một khi được
Trang 6vốn, thì biết sử dụng vốn đó để phát triển, không để hao hụt, mất vốn Phải biết vốn tạo lập thành năng lực tự thân, biến máu được truyền tiếp thành máu tự thân của cơ thể để phát triển
quỹ tiền tệ lớn nhất Nó là nguồn tài chính chủ yếu cho Quốc gia nói chung và giáo dục nói riêng
1.3.2 Chức năng phân phối
phối lần đầu và phân phối lại
- Phân phối lần đầu diễn ra trong lĩnh vực sản xuất vật
Trang 7chất cho bù đắp tiêu hao vật chất trong qúa trình sản xuất, bù đắp hao phí lao động và sản phẩm thặng dư lợi nhuận.
không sản xuất vật chất như : bộ máy nhà nước, y tế, văn hoá giáo dục …
quan trọng Phương pháp đúng đắn thì kinh tế phát triển mạnh mẽ vững chắc, phân phối không đúng sẽ gây ra thâm hụt, lạm phát, xã hội tiêu cực kinh tế không phát triển
1.3.3 chức năng kiểm tra.
Trang 8Mục đích kiểm tra nhằm : kiểm tra việc xây dựng và thực hiện kế hoạch, thực hiện chính sách, pháp luật, kiểm tra bảo toàn vốn, tài sản thực hành tiết kiệm, chống thất thoát, lãng phí, nâng cao tính hiệu quả
1.2 Một số vấn đề trong ngân sách giáo dục
nhà nước phục vụ cho sự nghiệp phát triển giáo dục Ngân sách giáo dục là một bộ phận của ngân sách nhà nước
- Ngân sách nhà nước
của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan Nhà
Trang 9nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.( Điều 1 Luật Ngân sách )
Thu ngân sách nhà nước gồm các khoản từ thuế, phí, lệ phí, các khoản thu từ hoạt động kinh tế nhà nước, các khoản đóng góp của các tổ chức cá nhân, các khoản viện trợ, các khoản thu theo quy định của pháp luật.(Khoản 1 điều 2 Luật ngân sách )
- Chi ngân sách nhà nước
phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng,
Trang 10bảo đảm hoạt động bộ máy nhà nước, chi trả nợ của Nhà nước, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật (Khoản 1 Điều 1 Luật ngân sách )
- Các nguồn tài chính đầu tư cho giáo dục gồm :
+ Ngân sách nhà nước
khoản thu từ hoạt động tư vấn, chuyển giao công nghệ, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ các cơ sở giáo dục, các khoản tài trợ khác của tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật
Trang 112 Quản lý tài chính ở trường Trung học cơ sở.
Trường học là một cấp đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước Thủ trưởng cơ sở giáo dục có trách nhiệm quản lý tài chính theo quy định của pháp luật
2.1 Nguyên tắc quản lý tài chính
2.1.1 Các nguyên tắc chủ yếu về quản lý tài chính của nhà nước.
-Điều 3 Tại ngân sách có ghi: “ Ngân sách nhà nước được quản lý thống nhất theo nguyên tắc tập trung,…… công khai có phân công trách nhiệm và quyền hạn, phân cấp quản lý ”
Trang 122.1.2 Các nguyên tắc chủ yếu quản lý tài chính ở Trường Trung học cơ sở.
theo đúng mục đích cấp phát, dự toán được duyệt ; theo đúng tiêu chuẩn, định mức, chế độ thanh toán hiện hành và phải có đầy đủ chứng từ hợp phapù, hợp lệ làm căn cứ cho việc ghi sổ kế toán, quyết toán, kiểm tra, kiểm soát
phí trong đơn vị ;kiên quyết cắt giảm những khoản chi dùng không thực sự cần thiết, mang tính chất phô trương hình thức…
luật và các đơn vị quản lý cấp trên chưa cho phép
Trang 13- Đảm bảo nguyên tắc tổng số chi không vượt quá tổng số thu.
2.2 Chức năng, nhiệm vụ quản lý tài chính ở trường Trung học cơ sở.
2.2.1 Chức năng quản lý tài chính.
chức năng tạo vốn và bảo tồn vốn
Quản lý tài chính ở một cơ sở giáo dục là nhằm phát huy vốn, nguồn vốn, xây dựng, bảo quản, trang bị, sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất thiết bị dạy học
Quản lý tài chính còn có chức năng phục vụ, duy trì mọi hoạt động khác như : phục vụ đời sống vật chất, tinh
Trang 14thần cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, đảm bảo an ninh, trật tự cơ sở giáo dục, phục vụ hoạt động văn hoá, thể thao…
2.2.2 Nhiệm vụ quản lý tài chính.
Là quản lý các nguồn thu và nhiệm vụ chi Các trường Trung học cơ sở công lập hiện nay ngoài ngân sách nhà nước cấp còn có nguồn thu khác ( Nguồn thu ngân sách không tập trung) theo quy định các cấp có thẩm quyền…
học cơ sở có nhiệm vụ và quyền hạn: (Điều 26 –Luật
Trang 15ngân sách )
1 Tổ chức thực hiện dự toán thu chi ngân sách Nhà nước
2 Tổ chức thực hiện dự toán thu chi ngân sách được giao Nộp đúng hạn các khoản phải nộp cho ngân sách theo đúng quy định của pháp luật, chi đúng chế độ, đúng mục đích, đúng đối tượng và tiết kiệm
3 Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện thu chi Ngân sách của đơn vị trực thuộc
4 Quản lý, sử dụng tài sản của Nhà nước tại đơn vị theo đúng mục đích chế độ, có hiệu quả
5 Chấp hành đúng chế độ kế toán, thống kê của nhà
Trang 16nước, báo cáo thực hiện ngân sách và toán ngân sách theo chế độ quy định.
2.3 Nội dung quản lý tài chính ở trường Trung học cơ sở.
lập, chấp hành, kế toán, quyết toán ngân sách Tiếp cận theo nội dung công việc cụ thể có thể quản lý các mặt sau : Quản lý kinh phí hoạt động thường xuyên, quản lý ngân sách nhà nước không tập trung, quản lý tài sản, quản lý công tác tài vụ
2.3.1 Quản lý kinh phí thường xuyên.
sách chủ yếu Các hạng mục được thể hiện
Trang 17trong cột, mục của bảng dự toán thu, chi ngân sách nhà nước do Bộ Tài chính phát hành quy định.
khoản phụ cấp theo lương chiếm khoảng 80% kinh phí hoạt động thường xuyên Các khoản chi khác như : chi phục vụ giảng dạy, chi cho giảng dạy, sữa chữa nhỏ…chiếm khoảng 20%
chi đủ các mặt hoạt động theo sự hướng dẫn của các cơ quan có thẩm quyền Cần chú ý các khoản sau :
- Biên chế:
+ Biên số được duyệt
Trang 18+ Số có mặt thực tế ( biên chế, hợp đồng ).
-Tổng quỹ lương:
+ Biên chế được duyệt
biên chế…)
-Khác :
+ Mua sắm sữa chữa (chi tiết từng nội dung công việc) + Nội dung công việc theo chế độ đặc thù nghành.(Chi tiết theo nội dung công việc )
Trang 19
+ Hội nghị (Chi tiết số lần hội nghị, quy mô hội nghị, số đại biểu ).
đoàn, số người, thời gian, địa điểm…)
+ Đóng góp các tổ chức.( Chi tiết từng tổ chức )
2.3.2 Các nguồn kinh phí khác ( ngân sách nhà nước không tập chung ):
không tập trung Đó là ngân sách được phép tự thu, tự chi theo các văn bản hướng dẫn của các cấp có thẩm quyền
trường, lớp…
Trang 20Đối với các cơ sở giáo dục có học sinh bán trú, hoặc có dịch vụ nhất thiết phải có giấy tờ trình bày và phương án thu chi được các cấp có thẩm quyền duyệt và phê chuẩn.
2.3.3 Quản lý tài sản nhà trường.
nguồn khác nhau ở trường Trung học cơ sở đều là tài sản nhà nước
quản sữa chữa, sử dụng Tài sản phải được thể hiện đầy đủ trong sổ sách kế toán, tính giá trị hao mòn, thanh lý, chuyển nhượng, kiểm kê theo các văn bản của Bộ Tài chính
Trang 21Tài sản trong trường có các nguồn như sau :
- Từ ngân sách nhà nước cấp
- Từ ngân sách nhà nước không tập trung
- Từ nguồn bổ sung do các hoạt động dịch vụ
- Từ sự đóng góp của các tổ chức hoặc cá nhân …
tài sản
Quản lý tài sản cố định phải thực hiện các quy định cụ thể sau:
gồm có biên bản giao nhận, hợp đồng, hoá đơn mua
Trang 22và các chứng từ có liên quan ) Quản lý, sử dụng và tính hoa mòn theo đúng các quy định, phải đựơc phân loại, thống kê, đánh số, theo dõi chi tiết theo đúng đối tượng ghi tài sản cố định và được phản ánh trong sổ theo dõi tài sản cố định.
sử dụng được, vẫn tham gia vào các hoạt động của đơn vị thì không được xoá sổ tài sản và tiếp tục quản lý như các tài sản khác
hành kiểm kê Mọi trường hợp thừa thiếu đều phải ghi rõ trong bản kiểm kê, xác định rõ nguyên nhân, trách
Trang 23nhiệm đề xuất biện pháp xử lý và ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán.
- Việc theo dõi, quản lý, sử dụng và tính hao mòn tài sản phải theo nguyên tắc đánh giá theo nguyên giá, giá trị hao mòn lũy kế và giá trị còn lại trên sổ kế toán
Giá trị còn lại = nguyên giá – số hao mòn lũy kế
2.4 Quản lý công tác tài vụ ở trường Trung học cơ sở.
viên kế toán Đối với trường Trung học cơ sở bán trú số nhân viên kế toán tăng lên theo quy mô trường lớp.Quản lý công tác tài vụ là quản lý bốn nội dung cơ bản cuả hệ
Trang 24thống chế độ kế toán hành chính sự nghiệp: Tổ chức công tác kế toán; quản lý chứng từ kế toán; quản lý tài khoản và sổ kế toán; quán lý quyết toán và báo cáo tài chính.
2.4.1 Tổ chức công tác kế toán
- Tổ chức công tác kế toán là hệ thống các yếu tố cấu thành gồm:
+ Tổ chức bộ máy kế toán
toán hạch toán
toán
Trang 25- Tổ chức công tác kế toán chịu ảnh hưởng của các nhân tố:
+ Loại hình tổ chức của đơn vị
+ Đặc trưng, khối lượng thông tin cần thu nhận
+ Đội ngũ cán bộ quản lý kế toán
+ Kỹ thuật xử lý thông tin
- Nội dung tổ chúc công tác kế toán
+ Lựa chọn các loại hình tổ chức công tác kế toán với tổ chức bộ máy phù hợp
toán ban đầu, tổ chức luân chuyển chứng từ kế toán một cách hợp lý khoa học
Trang 26+ Tổ chức vận dụng hệ thống loại hình tài khoản kế toán thích hợp.
+ Lựa chọn các hình thức kế toán phù hợp
2.4.2 Quản lý chế độ chứng từ kế toán (CTKT)
kế toán Phương pháp chứng từ kế toán là phương pháp kế toán được sử dụng để phản ánh các hoạt động kinh tế, tài chính phát sinh và thực sự hoàn thành theo thời gian và địa điểm phát sinh hoạt động đó vào chứng từ kế toán
- Quản lý chứng từ kế toán.
+ Bản chứng từ kế toán là phần tử chứa đựng thông tin
Trang 27(vật mang tin) về hoạt động kinh tế, tài chính phát sinh và thực sự hoàn thành.
minh bằng chứng từ kế toán hợp pháp và hợp lệ
đúng mẫu quy định Việc ghi chép trên chứng từ phải đúng nội dung,bản chất , mức độ nghiệp vụ kinh tế phát sinh và được pháp luật cho phép, có đủ chữ ký của người chịu trách nhiệm và dấu của đơn vị
+ Phân loại theo mức độ tài liệu trong chứng tư øcó:
Trang 28Chứng từ gốc: Là loại chứng từ phản ánh trực tiếp hoạt động kinh tế, tài chính xảy ra, sao chụp lại nguyên vẹn
Do đó chứng từ gốc là cơ sở ghi chép, tính toán số liệu, tài liệu ghi sổ kế toán, thông tin các hoạt động kinh tế, tài chính
tổng hợp tài liệu từ các chứng từ gốc cùng loại phục vụ ghi sổ kế toán cùng loại
+ Chứng từ kế toán theo quy định chung của Nhà nước là chứng từ kế toán thống nhất và bắt buộc được Nhànước ban hành áp dụng thống nhất cho tất cả cacù đơn vị
Trang 29Quản lý những yếu tố( chỉ tiêu) của chứng từ kế toán.
Yếu tố cơ bản của chứng từ kế toán là những yếu tố bắt buộc bất cứ chứng từ kế toán nào đều phải có là:
+ Tên gọi của chứng từ kế toán
+ Ngày, tháng, năm lập chứng từ
+ Số hiệu của chứng từ
+ Tên gọi, địa chỉ của đơn vị hoặc cánhân lập chứng từ + Nội dung nghiệp vụ phát sinh của chứng từ
+ Các chỉ tiêu về lượng và giá trị
nhiệm về tính chính xác của nghiệp vụ Những chứng
Trang 30từ phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa các pháp nhân phải có chữ ký củ người kiểm soát, và người phê duyệt ( thủ trưởng đơn vị), đóng dấu đơn vị.
- Quản lý trình tự luân chuyển chứng từ kế toán.
Cụ thể tiến hành các bước sau:
chính vào chứng từ
Bước 2: Kiểm tra CTKT
kế toán
Bước 4: Lưu trữ, bảo quản CTKT
Trang 312.4.3 Quản lý chế độ sổ kế toán và tài khoản kế toán.
- Chỉ đạo việc mở và ghi chép sổ kế toán
ánh đầy đủ, kịp thời, chính xác, trung thực, liên tục có hệ thống tình hình tài sản, tình hình nhận, cấp phát và sử dụng kinh phí, các khoản thu, chi nhằm cấp thông tin cần thiết cho việc lập báo cáo tài chính kế toán của trường Trung học cơ sở
khi bắt đầu hoạt động Hiệu trưởng nhà trường có trách nhiệm ký duyệt vào sổ kế toán trước khi sử dụng
Trang 32- Chỉ đạo sử dung hình thức sổ kế toán
+ Trường Trung học cơ sở chỉ được mở và giữ một hệ thống sổ kế toán chính thức và duy nhất trong ba hình thức sổ kế toán sau: Sổ kế toán nhật ký chung, sổ kế toán nhật ký - sổ cái, sổ kế toán chứng từ ghi sổ ( theo quy định của cơ quan cấp trên)
rõ ràng trách nhiệm cá nhân giữ và ghi sổ Sổ kế toán giao cho cá nhân nào thì nhân viên đó phải chịu trách mhiệm vê những điều ghi trong sổ và giữ sổ trong suốt thời gian dùng sổ
Trang 33+ Sổ kế toán phải dùng giấy tốt, đảm bảo ghi chép rõ ràng, sạch sẽ, ghi sổ phải dùng mực tốt, không phai Cấm tẩy xóa, dùng chất hóa học sữa chữa Khi sữa chữa số liệu trong sổ kế toán nhất thiết phải thực hiện đúng các phương pháp : phương pháp cải chính, phương pháp ghi số âm và phương pháp bổ sung.
- Chỉ đạo sử dụng phương pháp tài khoản kế toán.
tóan để phân loại đối tượng chung của kế toán thành các đối tượng cụ thể
Trang 34+ Tài khoản kế toán xác định vốn và nguồn vốn vì yêu cầu các cơ sở giáo dục xác định đúng hệ thống tài khoản kế toán và định khoản theo quy định của Bộ Tài chính.
2.4.4 Chỉ đạo quyết toán và báo cáo tài chính
- Mục đích, yêu cầu quyết toán và báo cáo.
toán và báo cáo kế toán, thống kê
nguyên tắc:
kế toán
Trang 35Nội dung báo cáo, quyết toán phải theo đúng nội dung ghi trong dự toán được duyệt theo mục lục ngân sách.
Quyết toán, báo cáo không được chi lớn hơn thu
đối tài khoản kế toán, phải có xác nhận của KBNN nơi giao dịch
diện tình hình tài sản, tình hình cấp phát, tiếp nhận kinh phí Nhà nước, kinh phí tài trợ, viện trợ, tình hình sử dụng loại kinh phí
- Nội dung của hệ thống báo cáo tài chính.
Trang 36+ Bảng cân đối tài khoản, tổng hợp và quyết toán kinh phí.
+ Tình hình tăng giảm tải sản cố định
+ Kết quả hoạt động sự nghiệp có thu
+ Thuyết minh báo cáo tài chính
CÂU HỎI
Anh chị cho biết nội dung, biện pháp chủ yếu quản lý tài chính của trường trung học cơ sở nơi anh chị công tác? Sau khi nghiên cứu chuyên đề công tác tài chính
ở đơn vị mình công tác ?
Trang 37QUẢN LÝ CÔNG TÁC HÀNH CHÍNH – QUẢN TRỊ TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Trang 381 Quan niệm về quản lý công tác hành chính - quản trị trong trường trung học cơ sở
nhiệm vụ của hiệu trưởng Nó có vai trò hậu cần cho mọi hoạt động trong trườngm kết nối mọi hoạt động trong nhà trường với nhau, kết nối hoạt động của nhà trường với các lực lượng tham gia giáo dục
hành pháp luật , chính sách của nhà nước(trong đó có pháp luật, chính sách giáo dục –đào tạo), sắp xếp, điều khiển công việc trong trường để hoàn thành nhiệm vụ được giao
- Theo nghĩa hẹp: công tác HC-QT trong trường