LÀ BÓNG HAY LÀ HÌNH

Dostoevsky là một trong những nhà văn có ảnh hưởng lớn đến nền văn học Nga. Với những sáng tác mang đậm tính hiện thực, khai thác được chiều sâu tâm lí nhân vật cùng với hình tượng nhân vật mới lạ, Dostoevsky đã phá vỡ các ranh giới để trở thành một tiểu thuyết gia, nhà tư tưởng vĩ đại của nhân loại. Với những tác phẩm nổi tiếng như Tội ác và Hình phạt, Lũ người quỷ ám, Anh em nhà Karamazov… ông “đã tạo hình cho tất cả thế giới tinh thần của chúng ta” . Trong các sáng tác của mình, Dostoevsky đã phản ánh bộ mặt của xã hội thông qua các nhân vật, tình huống truyện. Mặc dù đề tài “con người nhỏ bé” đã được khai thác rất nhiều trước đó, song khi đến với Dostoevsky ta vẫn thấy nó rất lạ lẫm, đặc sắc. Tác giả đã sử dụng tính chất “song trùng” để xây dựng hình tượng nhân vật, khiến nó trở nên độc đáo và đầy nghệ thuật. Với ông, “song trùng” như là một thủ pháp quan trọng để khám phá tâm lí con người và phản ánh “hiện thực theo nghĩa cao nhất”. Những nhân vật trong sáng tác của Dostoevsky luôn là những con người mang tính lưỡng diện, hai mặt đối lập nhau gay gắt. Giới nghiên cứu gọi nhân vật trong các tác phẩm của ông là “nhân vật phân mảnh”. Thế giới nghệ thuật của Dostoevsky như một mê cung mà khi bước vào đó, chúng ta như bị lạc giữa những đam mê mạnh mẽ, những cảm xúc căng tràn, nơi những con người “quá khổ” đang bị cuộc đời giằng xé. Thế giới nhân vật của Dostoevsky không hề giản lược chút nào, lần đầu tiên trong văn học Nga người ta ngạc nhiên khi nhìn thấy những nhân vật mới mẻ như thế. Đó là nhân vật “song trùng”. The Double thông qua hình tượng nhân vật Golyadkin đã cho thấy được những con người nhỏ bé nơi đất nước này. Một phiên bản “song trùng” của Golyadkin xuất hiện đã tạo nên cái nhìn độc đáo và mới lạ cho tác phẩm. The Double được coi như sự đổi mới của Dostoevsky, đồng thời nó thường được đọc như là một phiên bản tâm lí xã hội. Có rất nhiều tranh luận xung quanh hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm này. Có thể đó là kết quả của những cơn động kinh kéo dài từ thửa nhỏ của Dostoevsky. Nhân vật chính Golyadkin có thể là hình ảnh của chính tác giả. The Double ra đời giống như kết quả của một quá trình đấu tranh tâm lí mà bản thân tác giả đã trải qua cùng với những bệnh nhân ở bệnh viện của cha mình thuở trước. Dù là với lí do sáng tác như thế nào thì The Double vẫn là một cuốn tiểu thuyết với những khám phá mới mẻ trong việc phân tích tâm lí nhân vật.

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG 1: DOSTOEVSKY VÀ THE DOUBLE 3

1.1 Khái quát về Dostoesky 3

1.1.1 Cuộc đời 3

1.1.2 Sự nghiệp 3

1.2 Tác phẩm The Double 4

1.2.1 Hoàn cảnh sáng tác 4

1.2.2 Nội dung tác phẩm 4

1.2.3 Ý nghĩa nhan đề 5

CHƯƠNG 2: HÌNH TƯỢNG “CON NGƯỜI NHỎ BÉ” TRONG THE DOUBLE 6

2.1 Khái niệm “con người nhỏ bé” 6

2.2 Hình tượng “con người nhỏ bé” Golyadkin 7

2.3 Hình tượng “con người nhỏ bé” được thể hiện qua tính chất “song trùng” 11 2.3.1 Khái niệm “song trùng” 11

2.3.2 Tính chất “song trùng” làm nổi bật bản chất “con người nhỏ bé” -Golyadkin 11

CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG TÌNH HUỐNG TRONG THE DOUBLE 15

3.1 Khái niệm tình huống truyện 15

3.2 Nghệ thuật xây dựng tình huống trong The Double 15

KẾT LUẬN 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

MỞ ĐẦU

Dostoevsky là một trong những nhà văn có ảnh hưởng lớn đến nền văn học Nga Với những sáng tác mang đậm tính hiện thực, khai thác được chiều sâu tâm lí nhân vật cùng với hình tượng nhân vật mới lạ, Dostoevsky đã phá vỡ các ranh giới để trở thành một tiểu thuyết gia, nhà tư tưởng vĩ đại của nhân loại Với những tác phẩm nổi tiếng như

Tội ác và Hình phạt, Lũ người quỷ ám, Anh em nhà Karamazov… ông “đã tạo hình cho tất cả thế giới tinh thần của chúng ta”

Trong các sáng tác của mình, Dostoevsky đã phản ánh bộ mặt của xã hội thông qua các nhân vật, tình huống truyện Mặc dù đề tài “con người nhỏ bé” đã được khai thác rất nhiều trước đó, song khi đến với Dostoevsky ta vẫn thấy nó rất lạ lẫm, đặc sắc Tác giả đã sử dụng tính chất “song trùng” để xây dựng hình tượng nhân vật, khiến nó trở nên độc đáo và đầy nghệ thuật Với ông, “song trùng” như là một thủ pháp quan trọng để khám phá tâm lí con người và phản ánh “hiện thực theo nghĩa cao nhất” Những nhân vật trong sáng tác của Dostoevsky luôn là những con người mang tính lưỡng diện, hai mặt đối lập nhau gay gắt Giới nghiên cứu gọi nhân vật trong các tác phẩm của ông là

“nhân vật phân mảnh” Thế giới nghệ thuật của Dostoevsky như một mê cung mà khi bước vào đó, chúng ta như bị lạc giữa những đam mê mạnh mẽ, những cảm xúc căng tràn, nơi những con người “quá khổ” đang bị cuộc đời giằng xé Thế giới nhân vật của Dostoevsky không hề giản lược chút nào, lần đầu tiên trong văn học Nga người ta ngạc nhiên khi nhìn thấy những nhân vật mới mẻ như thế Đó là nhân vật “song trùng”

The Double thông qua hình tượng nhân vật Golyadkin đã cho thấy được những con

người nhỏ bé nơi đất nước này Một phiên bản “song trùng” của Golyadkin xuất hiện đã

tạo nên cái nhìn độc đáo và mới lạ cho tác phẩm The Double được coi như sự đổi mới

của Dostoevsky, đồng thời nó thường được đọc như là một phiên bản tâm lí xã hội Có rất nhiều tranh luận xung quanh hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm này Có thể đó là kết quả của những cơn động kinh kéo dài từ thửa nhỏ của Dostoevsky Nhân vật chính

Golyadkin có thể là hình ảnh của chính tác giả The Double ra đời giống như kết quả của

một quá trình đấu tranh tâm lí mà bản thân tác giả đã trải qua cùng với những bệnh nhân

ở bệnh viện của cha mình thuở trước Dù là với lí do sáng tác như thế nào thì The Double

vẫn là một cuốn tiểu thuyết với những khám phá mới mẻ trong việc phân tích tâm lí nhân vật

CHƯƠNG 1: DOSTOEVSKY VÀ THE DOUBLE

1.1 Khái quát về Dostoesky

1.1.1 Cuộc đời

Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky (1821-1881) sinh ra trong một gia đình quý tộc đã bị sa sút Cha ông là một bác sĩ quân y về hưu, chuyên chữa bệnh cho người nghèo tại một bệnh viện hoang tàn Từ nhỏ ông đã lớn lên ở đó nên ít nhiều bị ảnh hưởng, vì thế ông luôn cảm thông cho những số phận của những con người nghèo khổ Năm 1837,

mẹ của Dostoevsky qua đời Sau đó không lâu cha của ông cũng ra đi, để lại cú sốc rất lớn đối với Dostoevsky Chính điều đó đã ảnh hưởng đến những sáng tác sau này của ông

Dostoevsky bị mắc chứng động kinh, cơn động kinh đầu tiên ông phải gánh chịu vào năm 9 tuổi và thỉnh thoảng lại tái phát Từ trải nghiệm của bản thân ông đã viết ra

tiểu thuyết Thằng ngốc Tháng 12 năm 1860, Fyodor Dostoevsky trở về kinh đô Sankt Peterburg, bắt tay vào xuất bản một loạt các tạp chí văn học như Thời đại và Kỷ nguyên

với người anh trai Mikhail nhưng không thành công Số cuối cùng bị hủy bởi bài tường

thuật của nó về Cuộc nổi dậy tháng Giêng ở Ba Lan năm 1863 Sau đó, ông đi du lịch

Châu Âu và cũng đã từng chìm sâu vào trầm uất và bài bạc Chính điều đó khiến ông luôn băn khoăn, trăn trở về những thái cực đối lập hiện hữu trong một bản thể con người

Với thời gian này, ông đã cho ra đời tác phẩm Con bạc giống như kể về cuộc đời mình

Năm 1847, ông bị bắt, bị tù đày ở Xibia do tham gia vào một diễn đàn mà các hội viên cảm thấy bất mãn với chế độ quân chủ Nga Những năm tháng ở tù khiến ông thay đổi tư tưởng về tôn giáo và chính trị Ông đã tỉnh ngộ về những tư tưởng “phương Tây”, quyết định từ bỏ trào lưu triết học Tây Âu đương thời, thay vào đó công hiến những sáng tác của mình cho các “giá trị Nga” truyền thống

1.1.2 Sự nghiệp

Dotoevsky là nhà viết truyện ngắn, nhà viết tiểu luận, nhà báo và triết gia Tác phẩm văn học Dostoevsky cùng khám phá tâm lý con người trong khí quyển chính trị,

xã hội và tinh thần có vấn đề của thế kỷ 19 Nga Nhiều nhà phê bình văn học đánh giá

ông là một trong những nhà tâm lý học lớn nhất trong văn học thế giới

Dostoevsky đã hoàn thành cuốn tiểu thuyết đầu tiên của mình, Poor Folk vào tháng 5 năm 1845 Khoảng cuối năm 1845, Những kẻ bần hàn Ra đời, khi mới in dưới

dạng các phần trên tập san Hiện đại, cuốn sách đã rất được hoan nghênh

Không lâu sau đó, ông đã viết cuốn tiểu thuyết thứ hai của tờ The Double , xuất

hiện trên tạp chí Notes of the Fatherland vào ngày 30 tháng 1 năm 1846, trước khi được xuất bản vào tháng hai

Từ năm 1846 đến 1848, ông phát hành một số truyện ngắn trong tạp chí Annals

of the Fatherland, bao gồm Mr Prokharchin, The Landlady, A Weak Heart, và White Nights

Năm 1863, ông bị nợ nần chồng chất do chơi cờ bạc Năm 1864 xuất hiện cuốn

Bút ký dưới hầm Năm 1865, Dostoevsky bắt đầu viết Tội ác và hình phạt, một trong

những tác phẩm quan trọng nhất của ông Tội ác và hình phạt được đăng từng kỳ trên tờ báo Người đưa tin Nga

Vì nhu cầu viết nhanh hơn, theo lời khuyên của một người bạn, ông quyết định tuyển một thư ký Đó là Anna Grigorievna Snitkina, một cô gái rất trẻ, mới 20 tuổi Năm

1867, Dostoevsky kết hôn với Anna và cùng nhau đi du lịch châu Âu Thời gian này ông

sáng tác cuốn Thằng ngốc

Trong hai năm 1871 và 1872, ông viết tác phẩm Lũ người quỷ ám Sức khỏe của

ông luôn yếu kém sau những năm lao tù tại miền Xibia, chứng bệnh động kinh thêm nặng và thời gian này ông còn mắc bệnh lao phổi, rồi căn bệnh trở thành ung thư phổi

Năm 1880, ông xuất bản cuốn Anh em nhà Karamazov Đó là cuốn tiểu thuyết

cuối cùng và được xem là lớn của ông Với tác phẩm này, Dostoevsky được toàn thế giới công nhận là một trong những đại văn hào nước Nga

1.2 Tác phẩm The Double

1.2.1 Hoàn cảnh sáng tác

Tiểu thuyết The Double của Fyodor Dostoevsky được xuất bản lần đầu tiên vào

ngày 30 tháng Giêng năm 1846 Năm 1866 Dostoevsky đã sửa đổi và tái bản cuốn tiểu thuyết này Tác phẩm cũng được chuyển thể thành vở kịch tiếng Anh cùng tên, vào 2003 được chuyển thể thành phim với sự tham gia của Jesse Eisenberg

1.2.2 Nội dung tác phẩm

The Double được xem là một tác phẩm đặc sắc của nhà văn Dostoevsky vào thế

kỉ XIX Câu chuyện xoay quanh nhân vật Golyadkin và cái “bóng” của anh ta Golyadkin vốn là một viên chức nhỏ với đồng lương ít ỏi, nhưng Golyadkin luôn cố tỏ ra mình là một người quý tộc Cuộc sống của Golyadkin là chuỗi ngày chạy theo cái bóng của sự giàu sang Tưởng chừng như anh ta sẽ sống mãi như thế, nhưng mọi chuyện bắt đầu thay đổi khi cuộc sống của anh ta có sự xuất hiện của Golyadkin thứ hai Cả hai giống hệt nhau về ngoại hình, nhưng lại hoàn tòan trái ngược về tính cách Nếu Golyakin thứ nhất

là một con người sống khép kín, không thích giao thiệp với những người xung quanh thì Golyadkin thứ hai rất hòa đồng và vui tính Chính vì thế Golyadkin thứ hai được mọi người xung quanh rất yêu quý, kính trọng còn Golyadkin thứ nhất bị mọi người xa lánh

Kết thúc của câu chuyện, Golyadkin bắt đầu nhìn thấy nhiều bản sao của bản thân mình, anh bị một chấn thương tâm lí và được đưa đến bện viện tâm thần của bác sĩ Rutenspitz

1.2.3 Ý nghĩa nhan đề

The Double khi được chuyển ngữ có thể hiểu là “song trùng” hay “nhị nguyên”

Ở đây dịch giả chọn nhan đề Là bóng hay là hình để đặt cho tác phẩm của Dostoevsky

Nhan đề phần nào nói lên được ý nghĩa của tác phẩm, Goldyakin thứ hai là “bóng” hay

là “hình”? Liệu rằng anh ta có thực sự tồn tại hay do Golyadkin tự tưởng tượng ra ? Tuy nhiên, dù xét ở bất kì khía cạnh nào, ta cũng thấy được những tư tưởng mà Dostoevsky gửi gắm đến độc giả Sự tranh đấu giữa hai Golyadkin là sự tranh đấu giữa “cái tôi” và

“cái ta” “Cái ta” ở đây chính là xã hội với những rằng buộc nhất định Con người muốn tồn tại trong xã hội ấy thì phải tuân theo những rằng buộc, họ phải nịnh bợ, giả dối để có được địa vị xã hội Chính vì vậy Golyadkin luôn cố gắng hoàn thiện mình, luôn đấu tranh với “chính mình” Cũng qua đó, nhà văn Dostoevsky nói lên hiện thực xã hội Nga lúc bấy giờ Con người rơi vào ảo tưởng, lạc lối, đánh mất bản chất thật của mình, lạc lõng giữa xã hội

The Double nếu dịch là “nhị nguyên” có nghĩa là trong cùng một con người luôn

chứa đựng những mặt đối lập: tốt-xấu, thiện-ác Golyadkin cũng như thế, trong con người anh ta tồn tại một con người khác đối lập với bản thân của mình Golyadkin, một con người tầm thường, nhỏ bé, không có địa vị trong xã hội luôn khao khát mình trở thành một viên chức cấp cao, có tiền tài, địa vị Và hình ảnh Golyadkin thứ hai chính là mặt đối lập của anh ta, tồn tại trong chính con người anh ta Ở cách dịch “Song trùng” cũng gần như cách dịch “nhị nguyên”, “song trùng” trong tác phẩm ám chỉ sự tồn tại của Golyadkin thứ hai, nhờ sự “song trùng” này mà bản chất của Goldyakin thứ nhất mới được bộc lộ

CHƯƠNG 2: HÌNH TƯỢNG “CON NGƯỜI NHỎ BÉ” TRONG

THE DOUBLE

2.1 Khái niệm “con người nhỏ bé”

Hình tượng “con người nhỏ bé” là một trong những đề tài tiêu biểu của văn học hiện thực Nga Đó là kiểu nhân vật văn học thời đại của chủ nghĩa hiện thực Đặc biệt trong bối cảnh thành thị, hình tượng “con người nhỏ bé” càng trở nên vô hình Khi văn học càng mang tinh thần dân chủ, thì hình tượng này càng thu hút sự quan tâm của các nhà văn Khái niệm “con người nhỏ bé” lần đầu tiên được đưa vào phê bình văn học bởi

V.G.Belinsky, trong bài báo viết năm 1840 về vở kịch “Đau khổ vì trí tuệ” của

A.Griboedov

Hình ảnh “con người nhỏ bé” như biểu tượng của hiện thực, nó vạch ra một cách

rõ ràng cái thực đến dung tục của cuộc sống Đôi khi họ nhỏ bé từ thân hình, đến vị thế trong xã hội, thậm chí trong tình cảm Những “con người nhỏ bé” đó có điểm chung ở tính cách, họ hiền lành, sống cam chịu, nhẫn nhục để người đọc luôn luôn dành cho họ

sự thương xót, cảm thông Tác giả khẳng định vị trí của nhân vật, nhân phẩm bị vùi dập, năng lực bị chối bỏ, mong muốn những điều tốt lành cho họ Dùng số phận riêng của con người để nói đến cái chung của lịch sử, bối cảnh đất nước Nga trong thời điểm bấy giờ

“Con người nhỏ bé” là hình tượng luôn ở vị trí thấp kém xã hội, bị tầng lớp thống trị coi thường, áp bức Họ là bất cứ ai trong xã hội công chức quèn, những kẻ tiểu thị dân hay thậm chí là quý tộc nghèo Mà ở riêng mỗi nhân vật, tác giả vẫn có thể lột tả được cái khổ, cái thương tâm của mỗi con người, mỗi hoàn cảnh riêng Đặc biệt trong bối cảnh thành thị, hình tượng “con người nhỏ bé” càng trở nên vô hình

Con người nhỏ bé cũng là biểu tượng cho sự thấp hèn, luôn luôn sợ hãi, phụ thuộc trước những tầng lớp cao hơn Những con người sông không mơ ước hoặc những mơ ước bị vùi lấp Gần như họ không có quyền được mưu cầu quyền được hạnh phúc

Chẳng hạn, hình tượng “con người nhỏ bé” qua người coi trạm già Xamxon trong

tác phẩm Người coi trạm của Pushkin được thể hiện một cách thành công Là một người

mang công việc bị xã hội coi là tầm thường, thuộc tầng lớp dưới Dù ông có cố gắng trong công việc và luôn giúp đỡ người khác thì lòng tốt đó cũng không được thông cảm

và biết ơn Ngược lại ông chỉ là nơi để người ta trút mọi bực dọc, bị phỉ bang, coi khinh Bên cạnh đó là cuộc sống buồn tẻ trong căn nhà nghèo nàn, vợ ông mất sớm và đứa con gái ông thương yêu nhất thì khinh rẻ ông và bỏ đi Ông sống một cuộc đời không niềm tin, không hy vọng và tình thương

Một hình tượng “con người nhỏ bé” khác hơn xuất hiện trong tác phẩm Chiếc áo

khoác của Gogol thông qua nhân vật Akaki Ở nhân vật này, Gogol đã xuất sắc xây dựng

một hình tượng con người sống cuộc sống lầm lũi, cả đời chỉ phụ thuộc vào một chiếc

áo khoác Đây dường như là sự tiếp nối thành công, và có bước đột phá so với hình tượng nhân vật Xamxon Đó là con người tầm thường, đi từ sự cam chịu đến phản kháng lại những áp bức mà guồng máy của chế độ xã hội thực tại đè nặng lên số phận của họ Sự đột phá trong tác phẩm đó là nhân vật Akaki đã dám chống lại sự bất công, phá bỏ sự cam chịu, bất lực trước số bằng hình ảnh “bóng ma” ở cuối tác phẩm Điều đó thể hiện

sự phẫn nộ và lòng khao khát trả thù của những con người chịu áp bức

2.2 Hình tượng “con người nhỏ bé” Golyadkin

“Con người nhỏ bé” là một hình tượng văn học tiêu biểu trong văn học hiện thực

Nga thế kỉ XIX Tác phẩm The Double đã thể hiện hình tượng ấy một cách rõ nét và sâu

đậm thông qua nhân vật Golyadkin

Golyadkin là một con người luôn chạy theo cái bóng của giàu sang, hào nhoáng bên ngoài, anh ta tự biến mình thành nô lệ của vật chất Anh ta tự tạo cho mình một vỏ bọc hoàng nhoáng, chứng tỏ rằng mình là một người giàu có Golyadkin thường xuyên ghé thăm những cửa hàng sang trọng, đặt mua những món hàng đắt tiền rồi lặng lẽ hủy

bỏ

“Chàng đến một cửa hiệu bán các vật dụng vàng và bạc Trông chàng rõ là một người bận rộn ghê lắm, hai tay đầy những tiền Sau khi đã trả giá thật hăng, chàng bằng lòng mua một bộ đồ ăn và một bộ đồ trà với giá 1.500 roubles, và nói với chủ hiệu để lại cho chàng một hộp xì-gà thứ thiệt và một bộ đồ cạo râu bằng bạc với cùng giá Chàng hỏi giá những món hàng đẹp và tiện dụng khác, và chấm dứt bằng lời hứa chắc chắn sẽ trở lại ngày hôm sau, hay có thể sẽ sai người đến mang đồ đi Chàng cũng ghi địa chỉ cửa hiệu, và khi được yêu cầu một số tiền đặt cọc nhỏ, chàng lại hứa sẽ mua khi nào cần.”

“Cuối cùng chàng dừng lại ở một cửa hiệu bán đồ phụ nữ, và cũng thế, sau khi

đã chọn lựa và bằng lòng giá cả, Golyadkin lại hứa sẽ đến, rồi cũng ghi địa chỉ Và khi được hỏi tiền cọc chàng lại bảo là lúc cần sẽ đến lấy hàng Chàng còn viếng nhiều cửa hiệu nữa, ở mỗi nơi chàng hỏi giá, mặc cả có khi rất lâu, ra vào nhiều bận Tóm tắt, chàng đã làm một chuyện kỳ quái Từ khu Gostiny Dvor chàng đến một nơi bán đồ gỗ

có tiếng khác và chọn đồ đạc trang hoàng cho một căn nhà sáu phòng, ngắm nghía một bàn trang điểm phụ nữ kiểu mới nhất, rồi hứa sẽ đặt tiền cọc và mang đi Rồi lại dừng chỗ khác, hỏi giá, mặc cả, như là những thứ chàng cần không thể nào hết được.”

[1;Tr.16]

Cuộc sống với tiền bạc giả tạo như thế khiến Golyadkin cảm thấy hạnh phúc, với

sự “giàu có” như vậy, Golyadkin nghĩ rằng mình sẽ được kính trọng thay vì bị xã hội

khinh thường Đó là cách anh ta cố gắng hòa nhập với xã hội, túi tiền rủng rỉnh sẽ giúp

Golyadkin tự tin hơn, “chàng ghé chỗ đổi tiền đổi mớ tiền lớn lấy tiền nhỏ, và dầu có

chịu lỗ một chút, túi tiền chàng lại đầy ắp lên và chàng thấy sung sướng vô ngần.”

[1;Tr.32] Golyadkin sung sướng và bằng lòng với cuộc sống thực tại như thế, bởi anh ta

không phải mất quá nhiều tiền mà cũng mua được một cuộc sống của quý tộc “Kết quả

của một buổi sáng đi mua hàng đó chỉ là một đôi găng tay và một lọ nước hoa khoảng 1 rouble rưỡi.”[1;Tr.32] Những hành động kì lạ của Golyadkin cho thấy anh ta bị chi phối

trước một xã hội mà tiền bạc và giả dối lên ngôi Có lẽ, ở xã hội Nga không chỉ tồn tại một Golyadkin như thế mà còn rất nhiều những “bản sao” như anh

Golyakin là một con người luôn bị xã hội coi thường, khinh rẻ và áp bức Anh ta

là một viên chức nghèo với tính cách biệt lập Golyadkin không thích tụ tập với đồng nghiệp ở sở vì cho rằng họ chỉ tán phét và chủ yếu nói xấu nhau, không thích giao lưu

xã giao vì cho rằng điều đó là không cần thiết Anh ta luôn tự nhủ với bản thân

mình“đừng làm phiền tôi, tôi sẽ không làm phiền bạn” hoặc “đừng làm phiền tôi bởi tôi

không làm phiền bạn” [1;Tr.74] Anh ta tự tin rằng mình không có âm mưu xấu xa nào

cả, luôn ngay thẳng, luôn cương trực, không hề có ý ám hại ai Đối với những người xung quanh, Golyadkin đều nghĩ rằng họ luôn xấu xa, không ngay thẳng và ngu si Tuy nhiên, bởi những suy nghĩ như vậy đã khiến cho Golyadkin ngày càng tách biệt với xã hội Khi nghe lời khuyên của bác sĩ Christian Ivanovich Rutenspitz, Golyadkin nghĩ

“Lão bác sĩ đó là lão ngu” “Quá sức là ngu Có thể lão chữa bịnh giỏi nhưng điều đó không giúp lão khỏi ngu như khúc gỗ mục” [1;Tr.30] Điều đó cho thấy Golyadkin rất

tự phụ và khinh thường người khác nhưng ngược lại chính Golyadkin mới là người bị khinh thường và coi rẻ trong xã hội Khi đi ăn một bữa tối ở nhà nghị viên Olsufy Ivanovich, Golyadkin đã bị loại khỏi danh sách khách mời và bị tống ra khỏi nhà Kể cả khi Golyadkin thứ hai xuất hiện, Golyakin thứ nhất thay vì chống lại “bản sao” của mình bằng việc “nhẹ nhàng”, anh ta lại cảnh cáo Golyadkin thứ hai, thậm chí là đe dọa sẽ dùng đến súng Chính những hành động đó đã khiến Golyadkin bị người khác coi thường và trở nên “nhỏ bé” trong xã hội Golyadkin muốn nhảy với con ông nghị viên là cô Klara

Olsufievna nhưng lại bị cô chê là ghê tởm:“Nàng la lên Mọi người đổ xô đến gỡ nàng

ra khỏi Golyadkin và chàng thấy mình bỗng cách nàng ít nhất mười bước Một vòng người bao quanh chàng Hai người đứng tuổi hầu như chàng muốn hất văng khi bị xô đẩy lúc nãy đang kêu la om xòm” [1;Tr.57;Tr.58]

Ngay cả “bản sao” của chính Golyadkin cũng khinh bỉ anh ta Khi Golyadkin bắt

tay với “bản sao” của mình, anh ta đã bị hắn: “trở mặt ngược đãi, đã cộc cằn và lãnh

đạm rút tay ra Hắn lại còn phủi tay lia lịa làm như bị vật gì bậy bạ làm bẩn Rồi hắn bước tránh đi, tỏ vẻ không bằng lòng, lại còn rút trong túi ra chiến khăn, lau chùi từng ngón tay Vừa lau hắn vừa liếc quanh theo cái thói quen ti tiện của hắn, như muốn mọi người thấy vậy mà mất thiện cảm với Golyadkin thứ nhất đi.” Golyadkin thứ hai còn

nhạo báng Golyadkin thứ nhất: “Anh ta là Faublas 1 của Nga đấy Cho phép tôi giới thiệu các bạn với anh chàng Faublas trẻ tuổi này”[1; Tr.156] Nhân vật Golyadkin thứ nhất

từ đầu đến cuối luôn bị “định mệnh xô đẩy” [1;Tr.53] Dù anh ta có cố gắng hoàn hảo

để người khác không bè dỉu thì những hành động của anh ta chỉ khiến hoàn cảnh của anh

ta ngược lại Con người là như thế, số phận của những con người luôn coi mình là chính trực, ngay thẳng rồi cũng sẽ có lúc bị xã hội nói chính xác hơn là những con người mang tâm địa xấu xa vùi dập Xã hội tâng bốc những cái lừa lọc, những cái hào nhoáng và

miệng lưỡi giả tạo Chính xã hội trong tác phẩm The Double đã tạo ra Golyadkin thứ hai

và vùi dập người thẳng thắng, cương trực Golyadkin thứ nhất khiến anh ta trở nên nhỏ

bé đến tội nghiệp

Golyadkin thực ra là một con người rất tự ti, anh ta luôn e dè trong mọi quyết định, sợ hãi những con người cấp cao đặc biệt là cấp trên của mình Tại nơi làm việc, Golyadkin đã bị chính “bản sao” của mình chèn ép, Golyadkin bị cả công ty hiểu lầm

Goldyakin bị Anton Antonovich mắng chửi : “Rồi còn cái bất tín nhiệm, vu cáo kẻ khác,

đúng hơn những gì anhh buộc tội một người là đã qua mặt anh Anh nói sao về thái độ đó?” [1;Tr.160] “Rồi còn thái độ của anh hại đến danh giá của một thiếu nữ đáng kính con một gia đình tiếng tăm mà anh mang ơn” [1;Tr.160] “Rồi còn một người đàn bà khác tuy nghèo nhưng xuất thân từ một gia đình người ngoại quốc đáng trọng, chắc anh cũng không biết nốt”[1;Tr.160] Những điều mà Anton Antonovich nói đã khiến cho

Golyadkin trực trào nước mắt Golyadkin luôn cho rằng mình vẫn trong sạch, thẳng thắn

và không làm hại đến ai cả Bị Anton Antonovich hiểu lầm, anh đã cố gắng giải thích sự hiểu lầm đó nhưng ông Anton Antonovich lại nói một câu tinh quái, cho rằng đó chỉ là

lời biện hộ của Golyadkin: “Yakov Petrovich, chính anh đã nói là anh ta ăn nhờ anh đấy

nhé” [1;Tr.160] Khi nói câu đó, Anton Antonovich chắc chắn không tin rằng chuyện đó

có thể xảy ra, khi mà Golyadkin đang cố gắng bài trừ “bản sao” của mình ra khỏi công

sở Anton khinh khi Golyadkin cho rằng ông chỉ láo toét “khiến trái tim Golyadkin như

thắt lại”[1;160] Mâu thuẫn trở nên gay gắt hơn khi Golyadkin khiến cho cả công ty

hiểu lầm về việc ông định ám hại Golyadkin thứ hai mất việc Vì thế, Golyadkin bị mọi người xa lánh

Nhân vật Golyadkin còn bị người khác không tin tưởng vào bất cứ những lời mà anh ta nói Khi Golyadkin cố gắng giải thích cho Anton Antonovich hiểu hoàn cảnh của anh, Anton Antonovich lại không tin tưởng mà bỏ lại anh ở đó với lời nói chưa kịp giải bày của mình Anton Antonovich không muốn nghe vì ông cho rằng giờ đây Golyadkin thứ nhất mới thực sự là kẻ tồi tệ và đang biện minh cho hành động của chính mình Khi Golyadkin viết thư và chuyển lời cho “bản sao” của mình phàn nàn về nhiều vấn đề

1 Nhân vật chính trong tác phẩm Les Amours du chevalier de Faublas của Louvet de

Couvray Faublas là người có vẻ đẹp nữ tính và luôn bận rộn với những cuộc phiêu lưu tình ái của mình

nhưng N Vakhrameyev lại đọc được và trả lời Việc Golyadkin thứ hai lừa gạt ông, giựt xấp tài liệu của anh ta để lấy công với Bộ trưởng Việc Golyakin thứ hai có thái độ khinh khi anh và còn ăn trộm, bắt anh ta phải trả tiền bánh trong khi đó không phải là anh ta

ăn Những việc đó Vakhrameyev đều không tin Vakhrameyev còn cho rằng Golyadkin

thứ nhất “mất cả ý niệm về sự đàng hoàng và tự trọng, vì đối với những kẻ không thiết

đến sự thật, lời của họ chỉ là giả dối và bộ tịch của họ chỉ là bề ngoài” [1;Tr.133]

Vakhrameyev còn bảo: “Tôi cũng muốn lưu ý ông là từ nay tôi có ý định chấm dứt những

mối liên lạc thân hữu trước đây giữa chúng ta , vì tôi nghĩ không thể giữ tình bạn bè lâu hơn được”[1;Tr.133] Những vấn đề đã được nói rõ trong thư, Vakhrameyev đều không

tin mà còn muốn không nói chuyện với anh ta nữa Điều đó cho thấy sức ảnh hưởng bởi

sự xấu xa của Golyadkin thứ hai Và kết cuộc, Golyadkin thứ nhất đã bị cho thôi việc và thượng cấp thay thế anh ta bằng một người khác

Dostoevsky muốn thể hiện số phận của những “con người nhỏ bé”, bởi lẽ những trải nghiệm của cuộc đời ông như cú sốc cha mất, những trầm uất mà ông đã chịu và trải nghiệm lớn nhất đó là bị tù đày, đã khiến ông quan tâm đến những thái cực đối lập vẫn hiện hữu trong tính cách con người Ông đã miêu tả nhân vật Golyadkin bị xã hội tách biệt và bị tống đến một thế giới khác Dostoevsky dường như thể hiện hai bản thể, hai nhân cách trong một con người Một nhân cách tốt đẹp và một nhân cách xấu xa tương ứng với hai nhân vật Golyadkin thứ nhất và Golyadkin thứ hai Dường như trong tác phẩm của ông, hai con người này là hai người riêng biệt nhưng nhìn ở một góc nhìn sâu hơn, chúng ta thấy hai con người này như là hai bản thể trong cùng một thân xác Dostoevsky như muốn xây dựng một câu chuyện mà ở đó bản tính con người bị tha hóa dần mà không ai khác chính là xã hội hỗn loạn này đã tạo nên nó Và trong quá trình đấu tranh giữa hai bản thể, bản thể tốt đẹp đã không thể chống lại được xã hội Dostoevsky xây dựng nhân vật chính Golyadkin dù tính cách có không phù hợp với xã hội và đôi khi khiến người đọc cảm nhận ông khá dị thường nhưng ngòi bút của ông dành cho nhân vật

Golyadkin vẫn đầy trân trọng và gọi ông là“người hùng”[1;Tr.65] Đó là vì ông muốn

miêu tả một con người tốt đẹp trong xã hội, con người ấy luôn muốn tránh xa những cái xấu nhưng lại bị chính cái xấu ấy vùi dập Dostoevsky đã thành công trong việc thể hiện quan niệm tư tưởng của ông đến với người đọc và xây dựng một câu chuyện đầy nhân văn và ý nghĩa khiến mỗi con người trong chúng ta sẽ tự nhìn lại bản thân mình

Tóm lại, Dostoevsky đã thành công trong việc mô tả rõ ràng những “con người nhỏ bé” thông qua nhân vật chính Golyadkin Ông thể hiện rõ ràng số phận của “con người nhỏ bé” Golyadkin không thể một mình chống lại cái xã hội coi trọng sự giả tạo hơn là những điều chân thực Ông đã xây dựng nhân vật Golyadkin bị khinh bỉ, nhạo báng, không ai tin tưởng nhân vật và đặc biệt và lúc kết nhân vật Golyakin đã bị tách rời khỏi xã hội Giống như những “con người nhỏ bé” trong xã hội hiện thực Họ thấp cổ,

bé họng và khó có thể hòa nhập với xã hội Tác phẩm The Double mang đến một sự mới