CÂU hỏi tự LUẬN ĐƯỜNG lối PHẦN 2

MỤC LỤC CHƯƠNG V: ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1 Câu 18: Trình bày tư duy của Đảng về kinh tế thị trường? 1 Câu 19: Trình bày tư duy của Đảng về kinh tế thị trường IXXI? 2 Câu 20: Phân tích đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường VN hiện nay. Từ những đặc trưng đó, đặc trưng nào phản ánh rõ nhất sự khác biệt giữa kinh tế thị trường VN với kinh tế tư bản chủ nghĩa? 3 Câu 21: Ac hiểu thế nào về nền kinh tế thị trường, định hướng XHCN ở nước ta hiện nay? 5 Câu 22: Tính tất yếu của nền kinh tế thị trường? 6 Câu 23: Ưu điểm, hạn chế của nền kinh tế thị trường? 7 Câu 24: Phân tích đăc trưng cơ chế quản lý tập chung bao cấp? 9 Câu 25: Kinh tế thị trường và mục tiêu định hướng XHCN có mâu thuẫn không? 10 Câu 26: Mâu thuẫn cơ bản giữa mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập chung và kinh tế thị trường? 11 Câu 27: Vai trò thành phần kinh tế nhà nước trong nền kinh tế hiện nay? 13 CHƯƠNG VI: ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ 14 Câu 28: Nhận thức mới về mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới hệ thống chính trị? 14 CHƯƠNG VII: ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HÓA VÀ GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI. 17 Câu 31: Đề cương văn hóa năm 1943 của đồng chí Trường Chinh. Nêu nội dung và giá trị của nó? 17 Câu 32: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội? 18 Câu 33: Nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc? 19 Câu 34: Nền văn hóa thống nhất mà đa dạng? 20 Câu 35: Giáo dục và đạo tạo, cùng với khoa học và công nghệ? 21 Câu 36: Kết hợp các mục tiêu kinh tế với các mục tiêu xã hội? 22 Câu 37: Khuyến khích mọi người dân làm giàu theo pháp luật, thực hiện mục tiêu xóa đói, giảm nghèo? 23 Câu 38: Tại sao nói việc làm trở thành chính sách xã hội cơ bản của Đảng? Thực trạng vấn đề việc làm hiện nay? 24 CHƯƠNG VIII: ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI 27 Câu 39: Phân biệt hội nhập kinh tế? Hội nhập kinh tế quốc tế? 27 Câu 40: Toàn cầu hóa đang phát triển với quy mô, hình thức và mức độ biểu hiện? 28 Câu 41: Toàn cầu hóa đang tiếp tục phát triển với thời cơ, thách thức, tích cực, tiêu cực? 29 Câu 42: Phân tích yêu cầu nhiệm vụ cách mạng Việt Nam? 30

CHƯƠNG V: ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH

HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 1

Câu 18: Trình bày tư duy của Đảng về kinh tế thị trường? 1

Câu 19: Trình bày tư duy của Đảng về kinh tế thị trường IX-XI? 2

Câu 20: Phân tích đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường VN hiện nay Từ những đặc trưng đó, đặc trưng nào phản ánh rõ nhất sự khác biệt giữa kinh tế thị trường VN với kinh tế tư bản chủ nghĩa? 3

Câu 21: A/c hiểu thế nào về nền kinh tế thị trường, định hướng XHCN ở nước ta hiện nay? 5

Câu 22: Tính tất yếu của nền kinh tế thị trường? 6

Câu 23: Ưu điểm, hạn chế của nền kinh tế thị trường? 7

Câu 24: Phân tích đăc trưng cơ chế quản lý tập chung bao cấp? 9

Câu 25: Kinh tế thị trường và mục tiêu định hướng XHCN có mâu thuẫn không? 10

Câu 26: Mâu thuẫn cơ bản giữa mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập chung và kinh tế thị trường? 11

Câu 27: Vai trò thành phần kinh tế nhà nước trong nền kinh tế hiện nay? 13

CHƯƠNG VI: ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ 14

Câu 28: Nhận thức mới về mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới hệ thống chính trị? 14

CHƯƠNG VII: ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG, PHÁT TRIỂN NỀN VĂN HÓA VÀ GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI 17

Câu 31: Đề cương văn hóa năm 1943 của đồng chí Trường Chinh Nêu nội dung và giá trị của nó? 17

Câu 32: Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội? 18

Câu 33: Nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc? 19

Câu 34: Nền văn hóa thống nhất mà đa dạng? 20

Câu 35: Giáo dục và đạo tạo, cùng với khoa học và công nghệ? 21

Câu 36: Kết hợp các mục tiêu kinh tế với các mục tiêu xã hội? 22

Câu 37: Khuyến khích mọi người dân làm giàu theo pháp luật, thực hiện mục tiêu xóa đói, giảm nghèo? 23

Câu 38: Tại sao nói việc làm trở thành chính sách xã hội cơ bản của Đảng? Thực trạng vấn đề việc làm hiện nay? 24

CHƯƠNG VIII: ĐƯỜNG LỐI ĐỐI NGOẠI 27

Câu 39: Phân biệt hội nhập kinh tế? Hội nhập kinh tế quốc tế? 27

Câu 40: Toàn cầu hóa đang phát triển với quy mô, hình thức và mức độ biểu hiện? 28 Câu 41: Toàn cầu hóa đang tiếp tục phát triển với thời cơ, thách thức, tích cực, tiêu cực?

29

Câu 42: Phân tích yêu cầu nhiệm vụ cách mạng Việt Nam? 30

CHƯƠNG V: ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

Câu 18 : Trình bày tư duy của Đảng về kinh tế thị trường?

Theo đại hội VI tới đại hội IX của Đảng,là sự hình thành và phát triển tư duy của Đảng

đó, thể hiện qua 4 tiêu chí:

 Về mục đích phát triển : Phát triển kinh tế vì con người, giải phóng lực lượng sản xuất,phát triển kinh tế nâng cao đời sông, mọi người đều được hưởng thành quả phát triển

 Về phương hướng phát triển: Phát triển các thành phần kinh tế trong đó nhà nước giữ vai trò chủ đạo,kinh tế nàh nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân

 Về định hướng xã hội và phân phối :Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội,tăng trưởng kinh tế gắn với đồng bộ xã hội,văn hóa , giáo dục và đào tạo ,giải quyết cấc vấn

đề xã hội vì mục tiêu phát triển con người

 Về quản lý:Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân, đảm bảo vai trò quản lý, điều tiếtnền kinh tế của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng

Câu 19 : Trình bày tư duy của Đảng về kinh tế thị trường IX-XI?

Đại hội IX của Đảng (4/2011) đã xác định nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chunghĩa là mô hình kinh tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Đó là nền kinh tế có sự quản lí của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là “một kiểu tổ chức kinh tế vừa tuântheo quy luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên cơ sở và chịu sự dẫn dắt chi phối bởi cácnguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội” Trong đại hộ IX, X, XI nội dung cơ bảncủa định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển kinh tế thị trường ở nước ta là:

 Về mục đích phát triển: mục tiêu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

ở nước ta nhằm thực hiện “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, khôngngừng nâng cao đời sống nhân dân, đẩy mạnh xoá đói giảm nghèo, khuyến khích mọingười vươn lên làm giàu chính đáng giúp đỡ người khác thoát nghèo và từng bước khágiả hơn

 Về phương hướng phát triển: phát triển nền kinh tế nhiều thành phần trong đó kinh

tế nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo, là công cụ chủ yếu điều tiết nền kinh tế

 Về định hướng xã hội và phân phối:

 Trong lĩnh vực xã hội: kết hợp tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xãhội; tăng trưởng kinh tế gắn kết chặt chẽ và đồng bộ với phát triển xã hội văn hoá, giáodục và đào tạo, giải quyết tốt các vấn đề xã hội vì mục tiêu phát triển con người

 Trong lĩnh vực phân phối: có nhiều hình thức trong đó phân phối theo kết quả laođộng, hiệu quả kinh tế và phúc lợi xã hội là chủ yếu

 Về quản lí: phát huy vai trò làm chủ của nhân dân, đảm bảo vai trò quản lí, điều tiếtnền kinh tế của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng

Câu 20 : Phân tích đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường VN hiện nay Từ những đặc trưng đó, đặc trưng nào phản ánh rõ nhất sự khác biệt giữa kinh tế thị trường VN với kinh tế tư bản chủ nghĩa?

2 Đặc trưng cơ bản của kinh tế thị trường định hướng xã hội

 Về mục đích phát triển: Mục tiêu của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

ở nước ta nhằm thực hiện “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”giải phóng mạnh mẽ lực lượng sản xuất và không ngừng nâng cao đời sống nhân dân, đẩymạnh xóa đói giảm nghèo, khuyến khích mọi người vươn lên làm giàu chính đáng, giúp

đỡ người khác thoát nghèo và từng bước khá giả hơn Đây là sự khác biệt với mục đíchtất cả vì lợi nhuận phục vụ lợi ích của các nhà tư bản, bảo vệ và phát triển chủ nghĩa tưbản

 Về phương hướng phát triển:

 Phát triển nền kinh tế với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế nhằmgiải phóng mọi tiềm năng trong mọi thành phần kinh tế, trong mỗi cá nhân và mọi vùngmiền phát huy tối đa nội lực để phát triển nền kinh tế

 Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, là công cụ chủ yếu để Nhà nước điều tiếtnền kinh tế, định hướng cho sự phát triển vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ văn minh

 Kinh tế nhà nước phải nắm được vị trí then chốt của nền kinh tế bằng trình độkhoa học, công nghệ tiên tiến, hiệu quả sản xuất kinh doanh cao chứ không phải dựa vàobao cấp, cơ chế xin – cho hay độc quyền kinh doanh.

 Nền kinh tế dựa trên nền tảng của sở hữu toàn dân về tư liệu sản xuất chủ yếu

 Định hướng xã hội và phân phối:

 Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước và từng chính sáchphát triển Hạn chế các tác động tiêu cực của kinh tế thị trường

 Trong phân phối, định hướng xã hội chủ nghĩa được thể hiện qua chế độ phânphối chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế, phúc lợi xã hội

 Về quản lí:

Phát huy vai trò làm chủ xã hội của nhân dân, bảo đảm vai trò quản lí, điều hành,điều tiết nền kinh tế pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng

Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tập thể không ngừng được củng cố

và phát triển Kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế Kinh tế cóvốn đầu tư nước ngoài được khuyến khích phát triển

Đặc trưng được phản ánh rõ nhất phản ánh rõ nhất sự khác biệt giữa kinh tế thịtrường định hướng XHCN ở Việt Nam với kinh tế tư bản chủ nghĩa là “mục đích pháttriển” Nó thể hiện rõ mục đích cao cả phát triển kinh tế vì con người, giải phóng lựclượng sản xuất, phát triển kinh tế để nâng cao đời sống của nhân dân, mọi người đềuđược hưởng những thành quả phát triển Ở đây thể hiện sự khác biệt với mục đích tất cả

vì lợi nhuận phục vụ lợi ích của chủ nghĩa tư bản

Câu 21 : A/c hiểu thế nào về nền kinh tế thị trường, định hướng XHCN ở nước ta hiện nay?

Kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hóa trong đó hai yếu tốđầu vào và đầu ra do thị trường quyết định vận hành theo cơ chế thị trường do thị trườngquyết định và tiền tệ làm cơ sở

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở VN là nền kinh tế hàng hóa nhiềuthành phần vận hành theo cơ chế thị trường theo định hướng XHCN dưới sự quản lý củanhà nước

 Là nền kinh tế hàng hóa vì:

 Chịu sự tác động của các quy luật sản xuất và lưu thông hàng hóa.Sản phẩm làm

ra mang ra trao đổi và buôn bán trên thị trường đáp ứng được nhu cầu của người mua

 Quy mô sản xuất còn nhỏ, công nghệ còn đơn giản,sản phẩm làm ra chưa phongphú và đa dạng.

 Nhiều thành phần kinh tế : kinh tế nhà nước,kinh tế tập thể, kinh tế tư nhân,kinh tế

tư bản nhà nước,kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

 Vận hành theo cơ chế thị trường: là cơ chế tự điều tiết thông qua các quy luật vốn cócủa thị trường( quy luật cung- cầu , giá trị,cạnh tranh,lưu thông tiền tệ) ,giá cả do thịtrường quyết định chứ không phải nhà nước quyết định

 Theo định hướng XHCN : Là kiểu tổ chức kinh tế vừa dựa trên cơ sở tiền tệ vừachịu sự dẫn dắt chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của CNXH

 Dưới sự quản lý của nhà nước:

 Hình thành luật kinh tế,buộc thực hiện luật và các quyết định của tòa án

 Đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô,chống lạm phát, ổn định tiền tệ

 Dự báo và ngăn ngừa những đổ vỡ của thị trường Kiểm tra trực tiếp đối với giácả,tiền lương, định mức tiêu dùng những của cải nhất định

Câu 22 : Tính tất yếu của nền kinh tế thị trường?

 Khái niệm: Kinh tế thị trường là nền kinh tế mà trong đó người mua và người bántác động với nhau theo quy luật cung cầu, giá trị để xác định giá cả và số lượng hàng hoá,dịch vụ trên thị trường

 Sự phát triển của nền kinh tế thị trường đã phá vỡ nền kinh tế tự nhiên; thúc đẩy sảnxuất phát triển

 Tác động của nền kinh tế thị trường ở Việt Nam:Thực tiễn gần 30 năm đổi mới ởnước ta đã chứng minh đầy sức thuyết phục rằng: con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ởnước ta phải kinh qua kinh tế thị trường Không phát triển kinh tế thị trường thì không thể

đi tới chủ nghĩa xã hội Bởi vì, kinh tế thị trường có những lợi thế mà kinh tế hiện vật, tựcung, tự cấp không thể so sánh được:

 Một là, kinh tế thị trường tạo động lực lao động tích cực, tự giác cho từng ngườilao động thông qua cơ chế cạnh tranh để trở thành người giỏi nhất (sáng tạo nhất, năngđộng nhất và hợp lý nhất);

 Hai là, kinh tế thị trường thúc đẩy chuyên môn hóa ngày càng sâu để phát huytiềm năng nhiều mặt của những con người khác nhau;

 Ba là, kinh tế thị trường phối hợp, điều tiết hành vi của mọi người một cách tựgiác thông qua cơ chế trao đổi hàng hóa một cách tự nguyện, thỏa thuận theo quy luậtcung - cầu;

 Bốn là, kinh tế thị trường phản ánh mức độ tự do, dân chủ cao trong điều kiệnnguồn lực để thỏa mãn nhu cầu còn khan hiếm So với cơ chế kế hoạch hóa tập trung của

Nhà nước trong thời bao cấp, kinh tế thị trường không tốn chi phí lập và điều hành kếhoạch, mà lại phát huy được sức mạnh của mọi người

Nhưng cần khẳng định: kinh tế thị trường tự nó không thể mang lại chủ nghĩa xã hội chocon người Nước ta muốn đi lên chủ nghĩa xã hội phải phát triển kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa

 Xu hướng phát triển nền kinh tế thị trường của Việt Nam:

 Sự phát triển kinh tế gắn liền với toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, cạnh tranh giữacác quốc gia về kinh tế

 Nước ta đang hòa nhập với nền kinh tế thị trường thế giới, sự giao lưu về hànghóa dịch vụ càng làm nước ta gần gũi hơn với nền kinh tế trị trường của thế giới

 Vì vậy cần tập trung phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa

Câu 23 : Ưu điểm, hạn chế của nền kinh tế thị trường?

Kinh tế thị trường là nền kinh tế mà trong đó người mua và người bán tác động vớinhau theo quy luật cung cầu, giá trị để xác định giá cả và số lượng hàng hoá, dịch vụ trênthị trường

Nền kinh tế thị trường vận hành theo cơ chế thị trường Sản xuất cái gì? Sản xuất choai?Sản xuất như thế nào

Ưu điểm:

 Kinh tế thị trường là một thành tựu trong sự phát triển của xã hội loài người Kinh tếthị trường có tính năng động, tính cân đối và tính tự điều chỉnh

 Phát triển kinh tế thị trường phá vỡ kinh tế tự nhiên và thúc đẩy sản xuất

 Kích thích tính năng động sáng tạo của chủ thể kinh tế

 Thúc đẩy phân công lao động xã hội và chuyên môn hóa sản xuất nhờ đó phát huytiềm năng lợi thế từng vùng để tạo điều kiện mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế

 Thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất Tạo điều kiện để chuyển từ sản xuấtnhỏ lên sản xuất lớn có tính xã hội hóa cao đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước

 Kinh tế thi trường đào tạo tuyển chọn những người kinh doanh năng động Kinh tếthị trường tạo ra môi trường kinh doanh tự do, dân chủ trong kinh tế bảo vệ lợi ích ngườitiêu dùng

Hạn chế:

 Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường dẫn đến sự phá sản hàng loạt của các đơn vịlàm ăn kém hiệu quả, nạn thất nghiệp gia tăng, sự phân hoá giàu nghèo phát triển

 Nền kinh tế thị trường mang tính tự phát Tính tự phát của thị trường còn dẫn đếntập trung hóa cao sinh ra độc quyền, thủ tiêu cạnh tranh làm giảm hiệu quả chung và tính

tự điều chỉnh của nền kinh tế

 Dẫn đến tình trạng phân hóa dân tộc, phân hóa giàu nghèo dẫn đến khủng hoảngkinh tế, thất nghiệp, lạm phát

 Phát sinh nhiều tệ nạn xã hội dẫn đến rối loạn xã hội kinh tế sa sút

 Vì chạy theo lợi nhuận dẫn đến sự dụng bừa bãi tàn phá tài nguyên môi trường sinhthái

® Chính vì vậy nhà nước có vai trò quan trọng tạo ra hành lang và bước đi cho nềnkinh tế thị trường vận động theo hướng XHCN

Câu 24 : Phân tích đăc trưng cơ chế quản lý tập chung bao cấp?

Thời bao cấp là tên gọi được sử dụng tại Việt Nam để chỉ một giai đoạn mà hầu hếtsinh hoạt kinh tế diễn ra dưới nền kinh tế kế hoạch hóa, một đặc điểm của nền kinh tếtheo chủ nghĩa cộng sản Hàng hóa được nhà nước phân phối theo chế độ tem phiếu,hàng hóa không được mua bán tự do trên thị trường, không được phép vận chuyển tự dohàng hoá từ địa phương này sang địa phương khác Phân phối hàng hóa, hạn chế trao đổibằng tiền mặt Chế độ hộ khẩu được thiết lập trong thời kỳ này để phân phối lương thực,thực phẩm theo đầu người Lương đôi khi cũng được trả bằng hiện vật

Trước đổi mới, cơ chế quản lý kinh tế ở nước ta là cơ chế kế hoạch hóa tập trung vớinhững đặc trưng chủ yếu là:

Thứ nhất, nhà nước quản lý nền kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính dựa trên

hệ thống chi tiêu pháp lệnh chi tiết từ trên xuống dưới Các doanh nghiệp hoạt động trên

cơ sở các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và các chỉ tiêu pháp lệnh đượcgiao Tất cả phương hướng sản xuất, nguồn vật tư, tiền vốn, định giá sản phẩm, tổ chức

bộ máy, nhân sự, tiền lương… đều do các cấp có thẩm quyền quyết định Nhà nước giaochỉ tiêu kế hoạch, cấp phát vốn, vật tư cho doanh nghiệp, doanh nghiệp giao nộp sảnphẩm cho Nhà nước Lỗ thì Nhà nước bù, lãi thì Nhà nước thu

Thứ hai, các cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất, kinhdoanh của các doanh nghiệp nhưng lại không chịu trách nhiệm gì về vật chất đối với cácquyết định của mình Những thiệt hại vật chất do các quyết định không đúng gây ra thìngân sách Nhà nước phải gánh chịu.Hậu quả do hai điểm nói trên mang lại là cơ quanquản lý nhà nước làm thay chức năng quản lý sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.Còn các doanh nghiệp vừa bị trói buộc, vì không có quyền tự chủ, vừa ỷ lại vào cấp trên,

vì không bị ràng buộc trách nhiệm đối với kết quả sản xuất

Thứ ba, quan hệ hàng hóa – tiền tệ bị coi nhẹ, chỉ là hình thức, quan hệ hiện vật là chủyếu Nhà nước quản lý kinh tế thông qua chế độ “cấp phát – giao nộp” Hạch toán kinh tếchỉ là hình thức.

Thứ tư, bộ máy quản lý cồng kềnh, nhiều cấp trung gian vừa kém năng động vừa sinh

ra đội ngũ quản lý kém năng lực, phong cách cửa quyền, quan liêu

Câu 25 : Kinh tế thị trường và mục tiêu định hướng XHCN có mâu thuẫn không?

 Đã từng có quan điểm cho rằng nền kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xãhội không phải và không thể là kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trường Song, đặc trưng cơbản nhất của kinh tế thị trường là sự tồn tại của nhiều hình thức sở hữu, nhiều thànhphần kinh tế, đa dạng các loại hình doanh nghiệp trong điều kiện phân công lao động xãhội ngày càng phát triển Những đặc trưng này tự nó không mang tính chất tư bản chủnghĩa Kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát trong thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, đã đem lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch

sử, giữ vững ổn định chính trị, xã hội, chế độ xã hội chủ nghĩa, đưa đất nước ra khỏi tìnhtrạng nước nghèo, kém phát triển

 Mặc dù, Những mặt trái của kinh tế thị trường như sự cạnh tranh, tình trạng thấtnghiệp, sự phân hoá giàu nghèo, và đặc biệt không tránh khỏi đạo đức con người bị suythoái, những tệ nạn xã hội dẫn đến sự bất bình đẳng và bất công xã hội Trong khi địnhhướng xã hội chủ nghĩa luôn đòi quyền con người , hướng tới sự dân chủ văn minh Pháttriển nền kinh tế thị trường trong thời kỳ quá độ tức là phải chấp nhận các hình thức sởhữu và kinh doanh thuê mướn lao động và bóc lột sức lao động Sự bất công trong mốiquan hệ giữa lợi ích sẽ làm kìm hãm sự phát triển kinh tế Định hướng XHCN khôngcho phép sự phát triển phân cực xã hội, thất nghiệp, bất công tiêu cực ngày càng giatăng Bên cạnh đó, trong kinh tế thị trường phát triển nhu cầu mà lợi ích cá nhân, tâm lýchạy theo đồng tiền và lối sống sa hoa đã làm cho mốt số người sẵn sàng làm bất cứ đIều

gì chỉ vì lợi ích của riêng mình Trong khi, Thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thểtách rời với thắng lợi của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân

 Song, Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một nền kinh tế quá độnên nó không tránh khỏi những mâu thuẫn trong thời kỳ quá độ Bởi vậy, Kinh tế thịtrường không chỉ là phương tiện, mà còn là con đường để thực hiện các mục tiêu củachủ nghĩa xã hội: Mục tiêu phấn đấu cuả chủ nghĩa xã hội không chỉ là công bằng xã hội

mà còn là bình đẳng xã hội Kinh tế thị trường là cơ sở kinh tế của sự phát triển theođịnh hướng xã hội chủ nghĩa là nền kinh tế vừa tuân theo quy luật của kinh tế thị trường,vừa được dẫn dắt chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội

Câu 26 : Mâu thuẫn cơ bản giữa mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập chung và kinh tế thị trường?

1 Cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung

 Nhà nước quản lý kinh tế chủ yếu bằng mệnh lệnh hành chính, dựa trên hệthống chỉtiêu,pháp lệnh chi tiết áp đặt từ trên xuống dưới

 Tính pháp lệnh: Nhà nước xây dựng các chỉ tiêu một cách chủ quan, sau đó đưaxuống cho các doanh nghiệp, thậm chí cả hợp tác xã thực hiện

 Hệ thống chỉ tiêu: cấp phát vốn, vật tư, giao nộp sản phẩm cho nhà nước cũngđều nằm trong chỉ tiêu kế hoạch Nhà nước giao cho Các doanh nghiệp chỉ quan tâm đếnmột vấn đề duy nhất đó là hoàn thành chỉ tiêu

 Cơ quan hành chính can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất kinh doanh của cácdoanh nghiệp

 Những thiệt hại về vật chất do các quyết định không đúng gây ra thì ngân sáchNhà nước phải gánh chịu

 Chỉ coi trọng kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể => hạn chế sự phát triển vàđóng góp vào nền kinh tế của các thành phần kinh tế khác

 Cơ quan quản lý Nhà nước làm thay chức năng quản lí sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp

 Quan hệ hàng hóa - tiền tệ bị coi nhẹ, chỉ là hình thức, quan hệ hiện vật là chủ yếu

 Các công cụ như giá cả, lãi suất, tiền lương chỉ áp dụng để tính toán một cáchhình thức

 Giá cả không phản ánh quan hệ cung cầu

 Tiền luong được tính theo cấp bậc hành chính và thâm niên, tính theo chủ nghĩabình quân, không tính theo hiệu quả lao động của mỗi người

 Tình trạng khan hiếm hàng hóa khiến cuộc sống chật vật không chỉ về số lượng

và cả về phẩm chất của nhiều mặt hàng

 Bộ máy quản lý cồng kềnh, nhiều cấp trung gian

 Hệ thống thể chế chưa đồng bộ, còn chồng chéo, thiếu thống nhất, thủ tục hànhchính còn rườm rà, phức tạp, trật tự, kỷ cương chưa nghiêm

 Phương thức quản lý hành chính vừa tập trung quan liêu vừa phân tán chưa trongsuốt

 Đội ngũ cán bộ công chức còn nhiều điểm yếu về phẩm chất, tinh thần tráchnhiệm

Cơ cấu kinh tế này đã huy động được các nguồn lực,phục vụ cho cuộc kháng chiến thànhcông Tuy nhiên nó đã bộc lộ điểm yếu, làm thủ tiêu cạnh tranh,kìm hãm sự phát triểncủa nền kinh tế, đời sống nhân dân khó khăn, nhiều vấn đề tiêu cực nảy sinh.

2 Cơ chế kinh tế thị trường

 Mua-bán là phương thức chủ yếu của quá trình lưu thông vật chất và phi vật chất từsản xuất đến sản xuất, từ sản xuất đến tiêu dùng Trong nền KTTT, sản phẩm được sảnxuất ra chủ yếu là để trao đổi thông qua thị trường

 Người trao đổi hàng hóa có quyền tự do lựa chọn trên thị trường

 Hoạt động mua bán đc thực hiện thường xuyên, rộng khắp, trên cơ sở 1 kết cấu

hạ tầng tối thiểu, để hoạt động mua bán diễn ra được thuận lợi, an toàn với 1 hệ thống thịtrường ngày càng đầy đủ

 Các đối tác hoạt động trong nền kinh tế thị trường đều theo đuổi lợi ích củamình Lợi ích cá nhân là động lực trực tiếp của sự phát triển kinh tế

 Tự do cạnh tranh là thuộc tính của KTTT, động lực thúc đẩy sự tiến bộ KT-XH,nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ, có lợi cho cả người sản xuất vàngười tiêu dùng

Sự vận động của các quy luật khách quan của thị trường dẫn dắt hành vi, thái độ ứng xửcủa các chủ thể kinh tế tham gia thị trường, nhờ đó hình thành một trất tự nhất định củathị trường từsản xuất, lưu thông, phân phối và tiêu dùng

Một nền KTTT có sáu đặc trưng cơ bản trên đây được gọi là nền KTTT Ngày nay cùngvới sự phát triển mạnh mẽ của sức sản xuất trong từng quốc gia và sự hội nhập kinh tếmang tính tòan cầu đã tạo điều kiện và khả năng vô cùng to lớn để phát triển nền KTTTđạt đến trình độ cao – KTTT hiện đại

 KTTT hiện đại là nền kinh tế có đầy đủ các đặc trưng của 1 nền KTTT, đồng thời nócòn có thêm 3 đặc trưng đó là:

 Có sự thống nhất giữa mục tiêu kinh tế với mục tiêu chính trị - xã hội

 Có sự quản lý của Nhà nước

 Có sự chi phối mạnh mẽ của phân công và hợp tác quốc tế trong sản xuất và đờisống, tạo ra 1 nền KTTT mang tính quốc tế, vượt ra khỏi biên giới quốc gia động và mở,tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Câu 27 : Vai trò thành phần kinh tế nhà nước trong nền kinh tế hiện nay?

Kinh tế nhà nước (kinh tế Quốc doanh): chỉ bộ phận kinh tế thuộc quyền sở hữu của nhànước, do nhà nước trực tiếp quản lý Khái niệm Kinh tế nhà nước được thay thế cho kháiniệm Kinh tế Quốc doanh từ Đại Hội VIII( 1996)

Kinh tế Nhà nước bao gồm không chỉ các doanh nghiệp thuộc sở hữu Nhà nước mà còn

có cả một số lĩnh vực khác như tài nguyên quốc doanh (do doanh nghiệp Nhà nước sử

dụng) ngân sách Nhà nước và dự trữ quốc gia…

Vai trò của nền Kinh tế Nhà nước trong nền kinh tế nước ta hiện nay:

 Nước ta hiện nay đang đi trên con đường phát triển nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa

 Kinh tế Nhà nước là lực lượng vật chất, công cụ sắc bén để Nhà nước thực hiệnchức năng định hướng, điều tiết và quản lý vĩ mô nền kinh tế:

 Trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần có sự quản lý của Nhà nước theođịnh hướng Xã Hội Chủ Nghĩa, Kinh tế Nhà nước là một thành phần, một chủ thể kinh tếđặc biệt

 Nó có vai trò vĩ mô điều tiết nền kinh tế trên phạm vi toàn bộ, khiến cho nềnkinh tế hoạt động thông suốt, tạo lập nên những cân đối lớn theo định hướng Xã Hội ChủNghĩa mà Kinh tế thị trường không tự điều chỉnh được

 Đây là vai trò cực kỳ quan trọng của Kinh tế Nhà nước, là cơ sở để đảm bảo hiệuquả sự can thiệp của Nhà nước vào nền kinh tế, tạo tiềm lực để giải quyết mâu thuẫn giữacác thành phần kinh tế khác với Nhà nước, định hướng họ theo mục điêu Nhà nước đặtra

 Kinh tế Nhà nước có vai trò tạo lập môi trường: tạo điều kiện, hướng dẫn, hỗ trợ,thúc đẩy sự phát triển của các thành phần kinh tế khác, khai thông và tận dụng mọi nguồnlực ở mọi thành phần khác nhau đảm bảo nền kinh tế phát triển đúng mục tiêu

 Kinh tế Nhà nước có vai trò xung kích trong việc thực hiện CNH-HDH đất nước.Mặc dù đây là nhiệm vụ của toàn dân, nhưng trong giai đoạn hiện nay nguồn lực từ cácthành phần kinh tế khác chưa đủ mạnh, nên việc đầu tư của kinh tế Nhà nước vẫn là chủchốt trong quá rình CNH-HDH

 Kinh tế Nhà nước đảm nhận phát triển kết cấu hạ tầng và các công trình công cộngkhác, nhằm tạo điều kiện cho sự phát triển các thành phần kinh tế khác

 Kinh tế Nhà nước giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế tư nhân, đảm bảo cân đối vĩ

mô nền kinh tế, tạo ra đà tăng trưởng lâu dài, bền vững và hiệu quả cho nền kinh tế

 Kinh tế Nhà nước tạo nền tảng cho việc xây dựng chế độ Xã Hôi Chủ Nghĩa thôngqua các chính sách phù hợp

® Kinh tế Nhà nước có vai trò chủ đạo, trung tâm, quyết định xu hướng vận đông,phát triển của nền kinh tế