ĐƯỜNG lối xây DỰNG nền KINH tế THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG xã hội CHỦ NGHĨA (ĐƯỜNG lối CÁCH MẠNG của ĐCSVN)

QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI NHẬN THỨC VỀ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG → Như vậy, với nền kinh tế đó, nhà nước nắm trực tiếp mọi... QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI NHẬN THỨC VỀ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG - Hội nghị toàn q

Trang 2

CHƯƠNG V: ĐƯỜNG LỐI XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG

Trang 3

I QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI NHẬN THỨC VỀ

NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1 Cơ chế quản lý kinh tế Việt Nam thời kỳ trước

đổi mới

2 Sự hình thành tư duy của Đảng về kinh tế thị

trường thời kỳ đổi mới

Trang 4

1 Cơ chế quản lý kinh tế Việt Nam thời kỳ trước

đổi mới

a Một số khái niệm

- Cơ chế quản lý kinh tế (hay cơ chế kinh tế): là tổng thể

những cơ cấu tổ chức và những hình thức cụ thể của

quản lý kinh tế, những phương pháp quản lý kinh tế và những tiêu chuẩn pháp lý, nhờ đó, xã hội vận dụng được những quy luật kinh tế vào những hoàn cảnh cụ thể

Trang 5

- Cơ chế thị trường: là cơ chế vận hành của nền

kinh tế chịu tác động của các quy luật sản xuất và lưu thông hàng hóa (quy luật giá cả, cung – cầu, cạnh tranh ) Các quy luật ấy tự thích ứng, điều tiết lẫn nhau và trực tiếp phát huy tác dụng trên thị trường để điều tiết thị trường

- Kinh tế thị trường: là nền kinh tế vận hành theo

sự điều tiết của cơ chế thị trường, lấy sự tồn tại và

Trang 6

b Đặc điểm của cơ chế quản lý kinh tế Việt Nam

thời kỳ trước đổi mới và tác động của nó

lệnh hành chính dựa trên hệ thống chỉ tiêu pháp lệnh từ

trên xuống và quyết định tất cả các khâu của hoạt động sản xuất

sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp Doanh nghiệp

Trang 7

ứng với chúng là hai thành phần kinh tế: kinh tế quốc

doanh và kinh tế tập thể

tiền chỉ tồn tại về mặt hình thức, thực chất đó là nền kinh

tế hiện vật

quản lý kém năng lực, cửa quyền, quan liêu

Trang 8

→ Như vậy, với nền kinh tế đó, nhà nước nắm trực tiếp mọi

Trang 9

→ Việc duy trì quá lâu mô hình kinh tế kế hoạch hóa tâp trung đã dẫn đến hậu quả là khủng hoảng kinh tế - xã hội vào cuối thập kỷ 70, đặc biệt là đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước

Do đó, đổi mới kinh tế trở thành mệnh lệnh của cuộc sống, xuất phát từ nhu cầu hoàn thiện mô hình kinh tế

XHCN và cả nhu cầu cấp bách của nhân dân

Trang 10

2 Sự hình thành tư duy của Đảng về kinh tế thị trường

thời kỳ đổi mới

a. Những đổi mới từng phần về cơ chế quản lý kinh tế

trước 1986

- Hướng tìm tòi cho quá trình đổi mới tư duy kinh tế đã xuất hiện từ rất sớm từ phía quần chúng và các cán bộ ở

cơ sở Điển hình là việc đổi mới quản lý kinh tế trong

nông nghiệp: đó là khoán hộ (khoán chui) năm 1966.

Trang 11

- Chỉ thị 100 (13/1/1981) của Ban bí thư TW khóa IV: “Về khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động trong các hợp tác xã nông nghiệp”.

- Hội nghị TW 6, khóa IV của Đảng (8/1979) có những đổi mới từng phần, như: thừa nhận quyền bán nông sản của nông dân theo giá thỏa thuận; nhận thấy sự kết hợp đúng đắn giữa lợi ích nhà nước, tập thể và cá nhân người lao động; nhận thấy sự cần thiết kết hợp kế hoạch với thị trường

Trang 12

Trang 13

đã nhận quan liêu bao cấp là căn bệnh của toàn bộ cơ chế

quản lý kinh tế.

→ Vì vậy, cần xóa bỏ cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp, cải cách hệ thống tiền tệ đặt trong quan hệ với hàng hóa một cách đúng đắn, thay đổi toàn bộ cơ chế quản lý nền kinh tế quốc dân, từng bước thiết lập thể chế kinh tế thị trường

định hướng XHCN ở nước ta

Trang 14

b Quá trình đổi mới tư duy của Đảng về kinh tế thị trường

thời kỳ đổi mới

- Một là: kinh tế thị trường không phải là cái riêng có của CNTB mà là thành tựu phát triển chung của nhân loại

+ KTTT đã có mầm mống từ trong xã hội chiếm hữu nô lệ, hình thành trong xã hội phong kiến và phát triển cao trong CNTB

+ Chỉ có thể chế KTTT TBCN hay cách sử dụng KTTT theo lợi nhuận tối đa của CNTB mới là sản phẩm của CNTB

Trang 15

 Hai là: kinh tế thị trường còn tồn tại khách quan trong

thời kỳ quá độ lên CNXH.

- Đại hội VI (1986): thể hiện bước đột phá đầu tiên tư duy của

Đảng về kinh tế thị trường trên hai vấn đề cơ bản là:

+ Phê phán triệt để cơ chế quản lý cũ;

+ Đề ra yêu cầu xây dựng cơ chế quản lý mới phải phù hợp với trình độ phát triển của nền kinh tế

Trang 16

Trang 17

- Đại hội VII (1991):

+ Đại hội đã xác định rằng kinh tế thị trường không đối lập với CNXH và nó cần thiết cho CNXH, thừa nhận nền kinh

tế hàng hóa nhiều thành phần vừa cạnh tranh, vừa hợp tác

và bổ sung cho nhau

+ Nền kinh tế đó vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản

lý của Nhà nước theo định hướng XHCN thông qua các công cụ như pháp luật, chính sách, kế hoạch

Trang 18

- Hội nghị toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII (1/1994): đề ra

các biện pháp thúc đẩy phát triển kinh tế thị trường theo định hướng XHCN:

+ Thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH;

+ Thực hiện nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế nhiều thành phần;

+ Xây dựng đồng bộ cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước

Trang 19

I QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI NHẬN THỨC VỀ NỀN KINH

+ Thị trường vừa là căn cứ vừa là đối tượng của kế hoạch;+ Cần xác lập đầy đủ chế độ tự chủ của các đơn vị sản xuất kinh doanh đặt dưới sự quản lý vĩ mô của Nhà nước

Trang 20

TẾ THỊ TRƯỜNG

 Ba là: có thể và cần thiết sử dụng kinh tế thị trường để xây dựng CNXH ở nước ta.

Bản thân KTTT không có thuộc tính xã hội, tính chất

xã hội của KTTT do quan hệ sản xuất thống trị nền kinh tế

và do bản chất của Nhà nước quyết định

Trang 21

 Đại hội IX (4/2001)

- Chính thức xác định nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

- Nền kinh tế đó có các tiêu chí sau:

+Mục tiêu: phát triển LLSX, phát triển kinh tế,xây dựng cơ

sở vật chất kỹ thuật của CNXH, nâng cao đời sống nhân dân

+Về chế độ sở hữu và chủ thể nền kinh tế: nền kinh tế thị

Trang 22

+ Nhà nước có chức năng điều tiết và quản lý nền kinh tế

+ Việc phân phối thực hiện theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế và mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác vào quá trình sản xuất

→ Như vậy, Đại hội IX về cơ bản đã xác lập được một khung thể chế kinh tế thị trường và tiếp tục hoàn thiện các kỹ

năng vận hành nền kinh tế ấy

Trang 23

 Đại hội X (4/2006): chủ trương tiếp tục hoàn thiện thể chế

kinh tế thị trường định hướng XHCN

+ Mục tiêu cơ bản là thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; phát triển lực lượng sản xuất, xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân + Thực hiện ba chế độ sở hữu là toàn dân, tập thể và tư nhân với nhiều hình thức sở hữu Chủ thể nền kinh tế là cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, trong đó, kinh tế Nhà nước cùng với kinh tế tập thể là nền tảng vững chắc của nền kinh tế

Trang 24

+ Tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với phát triển văn hóa, xã hội, giáo dục và đào tạo vì mục tiêu phát triển con người + Phân phối qua ba chế độ: theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế và phúc lợi xã hội Ngoài ra theo mức đóng góp vốn và các nguồn lực khác

+ Nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước, phát huy vai trò làm chủ xã hội của nhân dân, phát triển đồng bộ các loại thị trường theo cơ chế cạnh tranh lành mạnh

Trang 25

→ Tóm lại, từ Đại hội VI đến Hội nghị lần Sáu, khóa X, tư

duy của Đảng về kinh tế thị trường ngày càng hoàn thiện

và hiện thực hóa vào thực tiễn cuộc sống, chuyển đổi thành công từ cơ chế kế hoạch hóa, tập trung, quan liêu, bao cấp sang thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

Trang 26

II TIẾP TỤC HOÀN THIỆN THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở NƯỚC TA

1 Mục tiêu và quan điểm cơ bản

a Thể chế kinh tế và thể chế kinh tế thị trường

- Thể chế kinh tế là hệ thống các quy phạm pháp luật nhằm

điều chỉnh các chủ thể kinh tế, các hành vi sản xuất kinh doanh và các quan hệ kinh tế Đó là các đạo luật, quy chế, các chuẩn mực về kinh tế, các định mức, chế tài, các tổ chức kinh tế, các cơ quan quản lý Nhà nước về kinh tế, truyền thống văn hóa và văn minh kinh doanh,

cơ chế vận hành nền kinh tế

Trang 27

- Thể chế kinh tế thị trường: là tổng thể các bộ quy tắc, luật lệ

và hệ thống các thực thể, tổ chức kinh tế được tạo lập

nhằm điều chỉnh hoạt động giao dịch, trao đổi trên thị

trường

- Thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN: là thể chế

kinh tế thị trường trong đó các thiết chế, công cụ và

nguyên tắc vận hành được tự giác tạo lập và sử dụng để phát triển lực lượng sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân,

vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân

chủ văn minh

Trang 28

b Mục tiêu hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

- Mục tiêu lâu dài đến năm 2020 ?

- Mục tiêu trước mắt đến năm 2010 ?

Trang 29

c Quan điểm về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

- Nhận thức đầy đủ, tôn trọng và vận dụng đúng đắn các quy luật khách quan của nền kinh tế thị trường, của thông lệ quốc tế cho phù hợp với thực tiễn Việt Nam, đảm bảo định hướng XHCN;

- Đảm bảo sự đồng bộ giữa thể chế kinh tế với thể chế chính trị- xã hội, gắn kết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với

tiến bộ xã hội

Trang 30

- Phải có những bước đi phù hợp trên cơ sở tổng kết cả về lý luận và thực tiễn đổi mới ở nước ta; đồng thời kế thừa có chọn lọc các thành tựu phát triển kinh tế thị trường của

Trang 31

2 Một số chủ trương tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế

Trang 32

+ Đó là nền kinh tế phát triển nhiều hình thức sở hữu và

nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo

+ Nền kinh tế đó phải giải quyết tốt các vấn đề xã hội vì sự phát triển toàn diện của con người

+ Thực hiện phân phối theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế

và mức đóng góp

+ Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đảm bảo vai trò điều tiết nền kinh tế của Nhà nước

Trang 33

b Thể chế về sở hữu, các thành phần kinh tế, các loại hình doanh nghiệp và các tổ chức sản xuất kinh doanh

- Hoàn thiện thể chế sở hữu:

+ Khẳng định sự tồn tại của nhiều hình thức sở hữu, nhiều loại hình doanh nghiệp;

+ Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về sở hữu đối với các loại tài sản mới như: trí tuệ, tài nguyên nước,

khoáng sản, cổ phiếu, bất động sản

Trang 34

- Hoàn thiện thể chế về phân phối: đảm bảo tăng trưởng kinh

tế gắn với tiến bộ và công bằng xã hội

+ Chính sách phân phối phải đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, người lao động và doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo lợi ích quốc gia Chú trọng phân phối qua lợi ích xã hội, nhất là trong lĩnh vực giáo dục, y tế

+ Đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các chủ thể kinh tế

+ Tạo mặt bằng pháp lý chung cho các doanh nghiệp không phân biệt thành phần kinh tế, hình thức sở hữu

Trang 35

c Về thể chế đảm bảo đồng bộ các yếu tố thị

trường và phát triển đồng bộ các loại thị trường

- Hoàn thiện thể chế về giá, cạnh tranh và kiểm soát độc quyền trong kinh doanh Thực hiện nhất quán

cơ chế giá thị trường có sự điều tiết của Nhà nước.

- Đa dạng hóa các loại thị trường hàng hóa, dịch vụ theo hướng văn minh, hiện đại.

Trang 36

- Hoàn thiện hệ thống luật pháp, cơ chế, chính sách cho hoạt động và phát triển lành mạnh của thị trường chứng khoán, bảo hiểm, bất động sản, thị trường KH-CN

- Phát triển thị trường lao động, hoàn thiện chính sách tiền lương; tăng cường đào tạo nâng cao trình độ của người lao động; đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu lao động và việc sử dụng lao động nước ngoài có trình độ chuyên môn cao

Trang 37

d Hoàn thiện thể chế gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước, từng chính sách phát triển và bảo vệ môi trường

- Khuyến khích làm giàu đi đôi với tích cực thực hiện xóa đói, giảm nghèo, nhằm nâng cao đời sống và sự phát triển chung của xã hội

- Xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội đa dạng, linh hoạt và phù hợp với yêu cầu của kinh tế thị trường định hướng

XHCN bao gồm cả bảo hiểm bắt buộc và tự nguyện

- Hoàn thiện luật pháp bảo vệ môi trường với những chế tài

đủ mạnh để xử lý nghiêm những vi phạm

Trang 38

e Hoàn thiện thể chế về vai trò của Đảng, Nhà nước và các

tổ chức quần chúng vào quá trình phát triển KT-XH

- Vai trò lãnh đạo của Đảng thể hiện ở việc chỉ đạo nghiên

cứu lý luận và tổng kết thực tiễn để xác định rõ, cụ thể, đầy

đủ hơn mô hình KTTT định hướng XHCN

- Vai trò quản lý của Nhà nước thể hiện ở việc phát huy mặt tích cực, ngăn chặn mặt hạn chế của cơ chế thị trường

- Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị- xã hội, tổ chức nghề nghiệp và nhân dân trong việc phát triển KTTT định hướng XHCN

Trang 39

3 Đánh giá

a Kết quả và ý nghĩa

- Thứ nhất, sau hơn 20 năm đổi mới, nước ta đã chuyển đổi thành công từ thể chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp sang thể chế KTTT định hướng XHCN và đã được thể chế hóa thành Hiến pháp và pháp luật

- Thứ hai, từ sở hữu toàn dân và tập thể, từ kinh tế quốc

doanh và hợp tác xã là chủ yếu chuyển sang chế độ sở hữu với nhiều hình thức sở hữu và cơ cấu kinh tế nhiều thành phần tồn tại đan xen, hỗn hợp Trong đó, sở hữu toàn dân

Trang 40

- Các loại thị trường cơ bản đã ra đời và từng bước phát triển thống nhất trong cả nước, gắn với thị trường khu vực và thế giới

- Vấn đề phát triển kinh tế được gắn với giải quyết các vấn đề

xã hội, xóa đói, giảm nghèo và đã đạt được những kết quả tích cực

→ Thể chế KTTT định hướng XHCN đã đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả tích cực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

nhanh và bền vững tạo ra những tiền đề cần thiết thúc đẩy

Trang 41

b Hạn chế và nguyên nhân

- Quá trình xây dựng nền KTTT định hướng XHCN còn

chậm, chưa theo kịp yêu cầu của công cuộc đổi mới và hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước

- Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách chưa đầy đủ, chưa đồng bộ và thống nhất Việc xử lý các vấn đề liên quan còn nhiều vướng mắc

- Vấn đề sở hữu, quản lý và phân phối chưa được giải quyết tốt, làm thất thoát tài sản của Nhà nước

Định dạng
Số trang	43
Dung lượng	161 KB