Mac-LENIN-CHUONG 1

ĐƯỢC NHẬN THỨC ĐƯỢC CHỦ NGHĨA DUY VẬT CHỦ NGHĨA DUY TÂM THUYẾT BẤT KHẢ TRI VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TRIẾT HỌC MỐI QUAN HỆ GiỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC... TRIÊT HỌC MÁC2/ CN DVBC – HÌNH THỨC PHÁT TR

CH ƯƠ NG 1

CH NGH A DUY V T Bi N CH NG Ủ Ĩ Ậ Ệ Ứ

Ch ng 1 bao g m các ph n sau: ươ ồ ầ

CHUNG NHẤT

LINH HỒN

VÀ THỂ XÁC

LÝ VÀ KHÍ

MẶT THỨ NHẤT

VC VÀ YT CÁI NÀO CÓ TRƯỚC?

MẶT THỨ NHÌ

CÓ NHẬN THỨC ĐƯỢC THẾ GiỚI KHÔNG ?

ĐƯỢC

NHẬN THỨC

ĐƯỢC

CHỦ NGHĨA DUY VẬT

CHỦ NGHĨA DUY TÂM THUYẾT BẤT KHẢ TRI

VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TRIẾT HỌC

MỐI QUAN HỆ GiỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

TRIÊT HỌC MÁC

2/ CN DVBC – HÌNH THỨC PHÁT TRIỂN CAO NHẤT CỦA CNDV

CNDV

VẬT CHẤT QUYẾT ĐỊNH

Ý THỨC

CNDT

Ý THỨC QUYẾT ĐỊNH VẬT CHẤT

Vai trß cña CNDV trong lÞch sö

• Quan ®iÓm cña c¸c lùc l îng tiÕn bé, c¸ch m¹ng

• G¾n bã chÆt chÏ víi khoa häc

Các hỡnh thức cơ bản của CNDV trong lịch sử

• CNDV chất phác, ngây thơ, tự nhiên thời cổ đại

• CNDV siêu hình, máy móc thế kỷ XVII-XVIII

• CNDVBC do C.Mác, Ph.Ăngghen xây dựng và

V.I.Lênin phát triển là hình thức hoàn bị nhất của CNDV- thế giới quan của giai cấp công nhân, các lực l ợng tiến bộ

hình Đ ång nhÊt vËt chÊt víi

c¸c d¹ng cô thÓ cña vËt chÊt

nh : n íc, löa, kh«ng khÝ, nguyªn

tö…

HERACƠLIT THALES

MỘC HỎA

NGŨ HÀNH TƯƠNG SINH ,TƯƠNG KHẮC

+ CNDV siêu hỡnh thế kỷ XVII-XVIII:

- Coi vật chất là nguyên tử, có cấu tạo dạng hạt

- Thuộc tính cơ bản của vật chất là có khối l ợng, năng l ợng không đổi, bất biến, vĩnh viễn nh vật chất

VẬT CHẤT LÀ VẬT THỂ CỤ THỂ

(NGUYÊN TỬ)

CUỐI XIX ĐẦU XX

phóng xạ

1897 : Tômxơn điện tử

1901:

Kaufman khối lượng thay đổi

thay đổi

NGUYÊN TỬ

BỊ PHÁ VỠ.

VẬT CHẤT CÒN KHÔNG

VÀ

NÓ LÀ GÌ ?

CỔ

ĐẠI

Quan i m c a ch ngh a đ ể ủ ủ ĩ duy v t bi n ch ng v v t ậ ệ ứ ề ậ

ch t ấ

Lênin: V t ch t “ ậ ấ ”

V.I.LÊNIN

PHÂN BIỆT VẬT THỂ CỤ THỂ VỚI VẬT CHẤT

Ý ngh a th c ti n c a nh ngh a: ĩ ự ễ ủ đị ĩ

+ Trong cùng m t ộ đị nh ngh a Lênin ã gi i quy t ĩ đ ả ế tri t ệ để hai m t c a v n ặ ủ ấ đề ơ ả c b n tri t h c ế ọ

+ Đị nh ngh a k ĩ h c ph c ă u đươ c nh ng thi u sót c a ữ ế ủ

nh ng nh duy v t siêu hình, góp ph n gi i quy ữ à ậ ầ ả ết cu c ộ

kh ng ho ng v t lý, m ủ ả ậ ở đườ ng cho khoa h c phát tri n ọ ể

+ Đị nh ngh a ã ch ng l i c ch ngh a duy tâm ĩ đ ố ạ ả ủ ĩ khách quan v ch quan à ủ

phương thức tồn tại của vật chất, là một thuộc tính cố hữu của vật chất, thì bao gồm tất cả mọi sự thay đổi và mọi quá trình diễn ra trong vũ trụ, kể từ

sự thay đổi vị trí đơn giản cho đến tư duy”

(Ph Ănghen)

Ô tô Máy bay

Vận động cơ

Vận động xã hội

Vận động sinh

Vận động hoá Vận động vật lí

+ Không gian v th i gian l à ờ à

nh ng hình th c t n t i c a ữ ứ ồ ạ ủ

v t ch t ậ ấ

Tính ch t chung c a ấ ủ không gian v th i gian: à ờ

- TÝnh kh¸ch quan cña kh«ng gian, thêi gian

- TÝnh vÜnh cöu, v« tËn cña kh«ng thêi gian

- Kh«ng gian cã ba chiÒu, thêi gian cã mét chiÒu

Không gian: L hình th c t n t i c a à ứ ồ ạ ủ

v t ch t, x ậ ấ Ðt vÒ mÆt qu¶ng tÝnh (tÝnh 3 chiÒu: dµi, réng, cao) biÓu hiÖn sù cïng tån t¹i vµ t¸ch biÖt còng nh trËt tù

ph©n bè c¸c sù vËt

bi n, s k ti p c a quá trình, trình ế ự ế ế ủ

t xu t hi n v m t i c a SVHT ự ấ ệ à ấ đ ủ

THẾ GiỚI THỐNG NHẤT

Ở TÍNH VẬT CHẤT

CÓ LIÊN HỆ VỚI NHAU

TG VẬT CHẤT TỒN TẠI VĨNH ViỄN,

VÔ HẠN,

VÔ TẬN, KHÔNG SINH RA VÀ KHÔNG MẤT ĐI

+ Định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng,

+ Thuyết tiến hoá các loài + Thuyết tế bào,

+ Những thành tựu của vật lý học, hoá học, khoa học về vũ trụ

ở thế kỷ XX - XXI.

C/ TÍNH THỐNG NHẤT VẬT CHẤT CỦA THẾ GIỚI

có k t c u v quy lu t v n ế ấ à ậ ậ độ ng khách quan không

ph thu c v o ý th c con ng u ộ à ứ ườ i, quan h kinh t ệ ế

chi m v trí h ng ế ị à đầ u trong các quan h xã h i ệ ộ

• B n ch t c a th gi i l v t ch t, có nguyên nhân t ả ấ ủ ế ớ à ậ ấ ự

nó, v nh h ng, vô t n, có bi u hi n muôn hình muôn ĩ ằ ậ ể ệ

v ẻ

2/ Ý TH C Ứ

a/ Nguồn gốc của ý thức ?

a Nguồn gốc tự nhiên của ý thức

Bộ não người và ý thức:

Hoạt động ý thức chỉ diễn ra trong bộ não người, trên cơ sở các quá trình sinh lý- thần kinh của bộ não

B não c a con ng ộ ủ ườ v i à s tác ự độ ng c a th gi i ủ ế ớ bên ngo i à để ộ b não ph n ánh l i s tác ả ạ ự độ ng ó đ

Ph n ánh ả chính l s tái t o nh ng à ự ạ ữ đặ đ ể c i m c a ủ

m t h th ng v t ch t n y m t h th ng v t ch t ộ ệ ố ậ ấ à ở ộ ệ ố ậ ấ khác trong quá trình tác độ ng qua l i gi a chúng ạ ữ

vâât chất

Phản ánh

LÝ LU N V S PH N NH C A CNDVBC Ậ Ề Ự Ả Á Ủ

• K t qu c a ph n ánh l các thông tin m ế ả ủ ả à à độ

ph c t p c a nó ph thu c v o trình ứ ạ ủ u ộ à độ ủ c a cái

ph n ánh ả

Phản ánh lý hoá

là hình thức phản ánh đơn giản

nhất, đặc trưng cho giới tự nhiên

vô sinh

Tính kích thích

xu t hi n ấ ệ

GIỚI TƯ NHIÊN HỮU SINH

PHẢN ÁNH

VÂâT LÝ,

HÓA HỌC

PHẢN ÁNH SINH HỌC PHẢN XẠ

TÂM LÝ ĐỘNG VẬT

BỘ NÃO

GIỚI TƯ NHIÊN VÔ SINH

SỰ CHUYỂN HOÁ CỦA GIỚI TỰ NHIÊN

Bộ não người cùng với thế giới bên ngoài tác động lên bộ não

– đó là nguồn gốc tự nhiên của ý thức

+ Vai trò c a ngôn ng ủ ữ

* Ngôn ng l h th ng ữ à ệ ố tín hi u v t ch t mang n i ệ ậ ấ ộ dung ý th c ứ

* H th ng tín hi u s 2 ệ ố ệ ố

có kh n ng thay th h ả ă ế ệ

th ng tín hi u s 1 (s v t, ố ệ ố ự ậ

hi n t ệ ươ ng).

c B¶n chÊt vµ kÕt cÊu cña ý thøc

- Ph¶n ¸nh ý thøc mang tÝnh trõu t îng,tù gi¸c,

s¸ng t¹o

- Ý thøc mang tÝnh x· héi, chÞu sù chi phèi cña c¸c quy luËt x· héi mang b¶n chÊt x· héi

Phản ánh sáng tạo của ý thức thể hiện qua:

• Trao đổi thông tin gi a chủ th và khách thể ữ ể

• Mô hỡnh hoá đối t ợng trong t duy d ới dạng hỡnh

ảnh tinh thần … quá trỡnh …sáng tạo lại hiện

thực… thành các ý t ởng phi vật chất

• Chuyển mô hỡnh từ t duy ra hiện thực khách

quan- quá trỡnh hiện thực hoá t t ởng thông qua hoạt động thực tiễn của con ng ời bằng các ph ơng pháp, ph ơng tiện, công cụ …

• Sáng tạo của ý thức không có nghĩa ý thức sinh ra vật chất, mà là sáng tạo trong khuôn khổ phản

ánh, kết quả là nh ng ữ khách thể tinh thần

K t c u theo chiÒu däc ế ấ

- Tù ý thøc

- TiÒm thøc

- V« thøc

Tiềm thức

Tri thức đạt đ ợc từ tr ớc trở thành bản

năng, kỹ năng là ý thức ở dạng tiềm năng

V« thøc

Tr¹ng th¸i t©m lý ®iÒu chØnh suy nghÜ, hµnh vi, øng xö cña con ng êi ch a cã sù kiÓm so¸t lý chÝ

• Vật chất sinh ra ý thức, ý thức chỉ là sản phẩm của một dạng vật chất

• Vật chất quyết định nội dung của ý thức, nội dung của ý thức chỉ là sự phản ánh thế giới vật chất

• Vật chất quyết định sự biến đổi của ý thức, sự biến đổi của ý thức phản ánh sự biến đổi của vật chất

• Vật chất quyết định khả năng phản ánh sáng tạo của ý thức

• Vật chất là nhân tố quyết định phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức trong hoạt động thực tiễn

b/ Vai trò của ý thức đối với vật chất

• ý thức có khả n ng ă phản ánh thế giới một cách

năng động sáng tạo

• Vai trò của ý thức là vai trò của con ng ời, vỡ ý thức

là ý thức của con ng ời, thông qua hoạt động thực tiễn của con ng ời ý thức có tác dụng cải biến sáng tạo thế giới khách quan

• Tác động của ý thức đến hiện thực khách quan

theo hai khuynh h ớng: Nếu phản ánh đúng quy

luật khách quan sẽ làm hoạt động thực tiễn của

con ng ời vừa đáp ứng đ ợc nhu cầu của mỡnh vừa làm giàu thế giới khách quan Ng ợc lại, vừa không

đáp ứng nhu cầu vừa tàn phá thế giới khách quan

ĐỀ RA MỐI QUAN HỆ BiỆN CHỨNG GiỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

c/ í nghĩa ph ơng pháp luận

• Nguyên tắc khách quan: Phải tôn trọng và hành

động theo quy luật khách quan

• Phát huy tính n ng ă động chủ quan: phát huy tính

n ng ă động sáng tạo của quần chúng nhân dân,

phát huy vai trò của tri thức khoa học và tỡnh cảm cách mạng trong hoạt động thực tiễn

• Tính thống nhất biện chứng gi a ữ tôn trọng khách quan và phát huy tính n ng ă động chủ quan trong hoạt động thực tiễn, khắc phục bệnh chủ quan,

nóng vội, đồng thời khắc phục bệnh bảo thủ trỡ

trệ, thụ động, ỷ lại