Bai-28-Liet-ke

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên

Bên cạnh ngài, mé tay trái,

bát yến hấp đường phèn, để

trong khay khảm, khói bay

nghi ngút; tráp đồi mồi chữ

nhật để mở, trong ngăn bạc

đầy những trầu vàng, cau đậu,

rễ tía, hai bên nào ống thuốc

bạc, nào đồng hồ vàng, nào

dao chuôi ngà, nào ống vôi

chạm, ngoáy tai, ví thuốc,

quản bút, tăm bông trông mà

thích mắt […] Ngoài kia, tuy

mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít,

nhưng trong này xem chừng tĩnh

TỪ CỤM TỪ

trầu vàng, cau đậu, rễ

tía, ngoáy tai, ví thuốc,

quản bút, tăm bông.

bát yến hấp đường phèn, để

trong khay khảm, khói bay nghi ngút, tráp đồi mồi chữ nhật để mở, nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao

chuôi ngà, nào ống vôi chạm.

Cấu tạo:

Ý nghĩa:

đều có kết cấu tương tự nhau.

kể ra các đồ vật được bày biện chung quanh

quan lớn.

Bên cạnh ngài, mé tay trái,

bát yến hấp đường phèn, để

trong khay khảm, khói bay nghi

ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để

mở, trong ngăn bạc đầy những

trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai

bên nào ống thuốc bạc, nào

đồng hồ vàng, nào dao chuôi

ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy

tai, ví thuốc, quản bút, tăm

bông trông mà thích mắt […]

Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm,

dân phu rối rít, nhưng trong này

Tác dụng: làm nổi bật sự xa hoa của viên quan, đối lập với tình cảnh của dân phu đang lam lũ ngoài mưa gió.

“ Dân cư kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người nào người nấy lướt thướt như chuột lột Tình cảnh trông thật là thảm.”

(Sống chết mặc bay - Phạm Duy Tốn)

Bài tập nhanh 1: Xác định biện pháp liệt kê trong đoạn văn sau:

Bài tập nhanh 2:

Xỏc định biện phỏp liệt kờ trong bài ca dao sau:

Trong khoang thuyền, dàn nhạc gồm đàn tranh, đàn nguyệt, tì bà, nhị, đàn tam

( Ca Huế trên sông H ơng)

* Lưu ý : - Trong phép liệt kê người ta thường dùng

- Phép liệt kê có thể đứng sau từ “ như” và dấu hai chấm(:)

Ví dụ: Ngoài ra còn có các điệu lí như: lí con

sáo, lí hoài xuân, lí hoài nam.

Vớ dụ1: a) Toàn thể dõn tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực

lượng, tớnh mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập

(Hồ Chớ Minh)b) Toàn thể dõn tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tớnh mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy

(Hồ Chớ Minh)

*Nhận xột:

- Cõu a: Giữa cỏc bộ phận liệt kờ khụng cú quan hệ từ “và” cỏc bộ

phận liệt kờ sắp xếp theo một trỡnh tự sự việc

- Cõu b: Giữa cỏc bộ phận liệt kờ cú quan hệ từ “và”,các bộ phận liệt

kê tạo thành từng cặp sóng đôi bổ sung cho nhau

=> Như vậy xột về cấu tạo cú hai kiểu liệt kờ: Liệt kờ

khụng theo từng cặp và liệt kờ theo từng cặp.

b TiÕng ViÖt cña chóng ta ph¶n ¸nh sù vµ cña x· héi ViÖt Nam vµ cña d©n téc ViÖt Nam, cña tËp thÓ nhá lµ , hä hµng,

vµ cña tËp thÓ lín lµ d©n téc, quèc gia

(Phạm Văn Đồng)

h×nh thµnh

tr ëng thµnh

Ví dụ 2:

a) Vầu, nứa, trúc, mai, tre mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một

mầm non măng mọc thẳng (Thép Mới)

b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành

của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ và gia đình, họ hàng, làng xóm, và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia

 Như vậy xét về mặt ý nghĩa có hai kiểu liệt kê: liệt kê tăng

tiến và liệt kê không tăng tiến.

*Bài ca dao sau cã sö dông phÐp liÖt kª kh«ng? Lo¹i

liÖt kª nµo (nếu có)?

C íi nµng anh toan dÉn voi

Vì sî quèc cÊm nªn voi kh«ng bµn

*Bài ca dao sau cã sö dông phÐp liÖt kª kh«ng? Lo¹i

liÖt kª nµo (nếu có)?

C íi nµng anh toan dÉn voi

Vì sî quèc cÊm nªn voi kh«ng bµn

Liệt kê tăng tiến.

*Lưu ý: Phép liệt kê tăng tiến cần sắp xếp các thành tố sao cho đúng trình tự tăng dần hoặc lùi dần theo tiêu chí tự chọn.

BÀI TẬP 1:

Trong bài “Tinh thần yêu n ớc của nhân dân ta”,

để chứng minh cho luận điểm: “yêu n ớc là một truyền thống quý báu của ta”,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng phép liệt

kê nêu ra nhiều dẫn chứng sinh động, giầu sức thuyết phục Hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy?

-Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang

thời đại Bà Tr ng, Bà Triệu,Trần H ng Đạo, Lê Lợi, Quang

Trung,….

a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

( Nguyễn Ái Quốc)

Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

 Cấu tạo: Liệt kê không theo cặp

 Ý nghĩa: Liệt kê tăng tiến

Bài tập 2.b

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi , em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

Liệt kê tăng tiến

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

 Cấu tạo: Liệt kê không theo cặp

 Ý nghĩa:

Bài tập 3:

a)Kể các hoạt động trên sân trường b)Kể tên các loại quả.

c)Tả nội tâm cô gái Huế d)Kể tên các nhạc cụ dân ca Huế.

Hoạt động nhóm: 2 phút

Bài tập 3:

-Các bạn học sinh chơi rất nhiều trò chơi nào cầu lông, nhảy dây, đá bóng

Bài tập 3:

-Trên bàn, mẹ em bày rất nhiều loại quả nào chuối, nào nho, xoài, cam, đu đủ

Bài tập 3:

-Cô gái Huế nội tâm thật phong phú và âm thầm, kín đáo, sâu thẳm.

Bài tập 3:

-Dàn nhạc của dân ca Huế gồm đàn tranh, đàn nguyệt, đàn bầu, sáo, và cặp sanh để gõ nhịp.

4 5

6

Tên một bài thơ của tác giả Tố Hữu mà em đã học ở lớp 6 (4 chữ cái).

Xét về mặt nghĩa có mấy kiểu liệt kê? (7 chữ cái)

Câu tục ngữ: “Nhất n ớc, nhì phân, tam cần, tứ

giống” sử dụng kiểu liệt kê nào? (8 chữ cái)

Câu thơ:

“Mai sau, mai sau, mai sau Đất xanh tre mãi, xanh màu tre xanh.”

sử dụng biện pháp tu từ gì? (7 chữ cái)

Các từ chỉ màu sắc thuộc từ loại gì? (6 chữ cái)

Văn bản “Sông n ớc Cà Mau” đ ợc viết theo ph ơng thức biểu đạt nào là chính? (6 chữ cái)

KiÓu liÖt

kª t¨ng tiÕn

KiÓu liÖt

kª kh«ng t¨ng tiÕn

* Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:.

1.Học bài và làm các bài tập còn lại.

2.Sưu tầm các câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ,… có sử dụng biện pháp tu từ liệt kê.

3.Chuẩn bị bài Dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy:

+Đọc bài trước và trả lời các câu hỏi SGK/121.

4.Chuẩn bị bài Tập làm văn Tìm hiểu chung về văn bản hành chính: +Thế nào là văn bản hành chính?

+Cách trình bày một văn bản hành chính?