Bài giảng THUẬT NGỮ - ngữ văn 10

* Nhận xét: -Cách 1: Là cách giải thích dựa vào những đặc tính bên ngoài của sự vật được hình thành trên cơ sở những kinh nghiệm, có tính chất cảm tính.thông thường -Cách 2: Dựa vào đặc

TRƯỜNG THCS HOÀNG VĂN THỤ

05/20/17 2

Câu 1: Có một bạn nhờ em giải nghĩa của từ

“xuân” trong câu thơ sau:

Ngày xuân em hãy còn dài

Xót tình máu mủ thay lời nước non.

Câu 2: Hãy tạo từ mới theo mô hình X +hoá.

KIỂM TRA BÀI CŨ

TIẾT 29

-Muối là hợp chất mà phân tử gồm có một hay nhiều nguyên

tử kim loại liên kết với một hay nhiều gốc a-xít.

So sánh 2 cách giải thích trên về nghĩa của từ nước và từ

muối ?

* Nhận xét:

-Cách 1: Là cách giải thích dựa vào những đặc tính bên ngoài của sự vật được hình thành trên cơ sở những kinh nghiệm, có tính chất cảm tính.(thông thường)

-Cách 2: Dựa vào đặc tính bên trong của sự vật , qua sự nghiên cứu khoa học mới biết được

05/20/17 6

- Ví dụ 2: Những từ : Thạch nhũ, ba –dơ, Ẩn dụ, Phân số thập phân Có phải thuật nữ không? Nó thuộc lĩnh vực khoa học nào?

-Thạch nhũ :là sản phẩm hình thành trong các hang động do

sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hoà tan trong nước có chứa xít các-bô-níc

a Baa dơ :là hợp chất mà phân tử gồm có một nguyên tử kim

loại liên kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít.

-Ẩn dụ :là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện

tượng khác có nét tương đồng với nó.

-Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.

ĐỊA LÝ

NGỮ VĂN HOÁ HỌC

TOÁN HỌC

Nhận xét :

- Thuật ngữ ( Ba- dơ, thạch nhũ….) chủ yếu được dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ.

05/20/17 8

3 Kết luận:

Thuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ thường được dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ.

- Ví dụ 2: Những từ : Thạch nhũ, ba –dơ, Ẩn dụ, Phân số thập phân Có phải thuật nữ không? Nó thuộc lĩnh vực khoa học nào?

-Thạch nhũ :là sản phẩm hình thành trong các hang động do

sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hoà tan trong nước có chứa xít các-bô-níc

a Baa dơ :là hợp chất mà phân tử gồm có một nguyên tử kim

loại liên kết với một hay nhiều nhóm hi-đrô-xít.

-Ẩn dụ :là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện

tượng khác có nét tương đồng với nó.

-Phân số thập phân là phân số mà mẫu là luỹ thừa của 10.

ĐỊA LÝ

NGỮ VĂN HOÁ HỌC

TOÁN HỌC

Nhận xét: Các thuật ngữ trên không có nghĩa nào khác

05/20/17 10

- Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm

Em hãy tìm thuật ngữ cho khái niệm sau:

là những là chất do một nguyên tố hóa học cấu tạo nên.

… tập hợp những từ có ít nhất một nét chung

về nghĩa.

Đơn chất

Trường từ vựng

ví dụ 2:

a Muối là một hợp chất có thể hoà tan trong nước

b Tay nâng chén muối đĩa gừng,

Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau

(Ca dao)

Không có tính biểu cảm(Thuật ngữ)

mang tính biểu cảm ( Không phải thuật ngữ)

- Thuật ngữ không có tính biểu cảm

- Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm

- Thuật ngữ không có tính biểu cảm

1 Hoa : cơ quan sinh sản hữu tính của cây hạt kín, thường có màu sắc và hương thơm.

2 “Nỗi mình thêm tức nỗi nhà

Thềm hoa một bước lệ hoa mấy hàng.

Nhận xét:

Từ “Hoa” trong câu 1 không có tính biểu cảm ( thuật ngữ )

Từ “Hoa” trong câu 2 mang tính biểu cảm ( không phải thuật ngữ).

BÀI TẬP VẬN DỤNG

Cho biết từ “ hoa” trong

2 câu sau đây từ “ hoa ” nào mang tính biểu

cảm?

10

Bài 1:

Vận dụng các kiến thức đã học ở các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa

lý, Toán học, Vật lý, Hoá học, Sinh học ………để tìm thuật ngữ thích hợp điền vào chổ trống?

là tác dụng đẩy,kéo của vật này lên vật khác

1 Lực :

là làm huỷ hoại dần dần lớp đất đá phủ trên bề mặt đất do các tác nhân gió, băng hà

2 Xâm thực:

là hiện tượng trong đó có sinh ra chất mới

3.Hiện tượng hoá học:

là nơi có dấu vết cư trú và sinh sống của người xưa

4 Di chỉ

Bài tập 5:

-Trong kinh tế học, thuật ngữ thị trường ( thị:chợ-yếu tố Hán Việt) chỉ nơi thường xuyên tiêu thụ hàng hóa

- Còn trong quang học(phân ngành vật lý nghiên cứu về ánh sáng và tương tác của ánh sáng với vật chất), thị trường ( thị: thấy-yếu tố Hán Việt)

chỉ phần không gian mà mắt có thể quan sát được.

Đây là hiện tượng đồng âm ,không có vi phạm

nguyên tắc( một thuật ngữ một khái niệm)

Vì mỗi từ được dùng ở một lĩnh vực riêng

là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy

Bài 1:

Vận dụng các kiến thức đã học ở các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa

lý, Toán học, Vật lý, Hoá học, Sinh học để tìm thuật ngữ thích hợp điền vào chổ trống Và cho biết thuật ngữ đó thuộc lĩnh vực khoa học nào?

05/20/17 18

BẠN RẤT MAY MẮN

10điểm cho bạn

05/20/17 19

Đọc đoạn trích sau đây:

“Nếu được làm hạt giống để mùa sau

Nếu lịch sử chọn ta làm điểm tựa

Vui gì hơn làm người lính đi đầu

Trong đêm tối tim ta là ngọn lửa! ”

(Tố Hữu )

Trong đoạn trích này, điểm tựa có được dùng như một thuật

ngữ vật lí không? ở đây nó có nghĩa gì?

-> Từ “ Điểm tựa” ở trong khổ thơ này không phải là thuật ngữ

Điểm tựa là chỗ dựa chính, là niềm

Bài 2:

05/20/17 20

Cho biết trong 2 câu sau đây, trường hợp nào “ hỗn hợp” được dùng như một thuật ngữ, trường hợp nào “ hỗn hợp” được dùng như một từ thông thường?

A Nước tự nhiên ở ao,hồ,sông ,biển….là một hỗn hợp

B Đó là một chương trình biểu diễn hỗn hợp nhiều tiết mục

Thuật ngữ

Theo nghĩa thông thường

Cho biết các thuật ngữ sau thuộc lĩnh vực nào?

Điểm tựa: Điểm cố định của một đòn bẩy, thông qua đólực tác

động được truyền tới lực cản

Từ đơn: Những từ chỉ có một tiếng

Vật lý

Ngữ văn

05/20/17 22

? Trong sinh học, cá voi, cá heo được xếp vào lớp thú.Vì tuy

những động vật này có xương sống, ở dưới nước, bơi bằng vây nhưng không thở bằng mang mà thở bằng phổi Căn cứ vào cách xác định của sinh học, hãy định nghĩa thuật ngữ cá.

Cá: động vật có xương sống, ở dưới nước,bơi bằng vây, thở bằng

mang

Cho biết các từ in đậm trong các trường hợp sau đây có phải thuật ngữ không?

a Động từ là những từ chỉ hành động, trạng thái

b Chiều chiều ra đứng ngõ sau

Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều

Thuật ngữ

Từ ngữ thông thường

05/20/17 24

BẠN RẤT MAY MẮN

10điểm cho bạn

Đ Ú N G

1 2 3 4 5

3 4 5

TK

GIẢI ĐOÁN Ô CHỮ

1/ Điền từ còn thiếu vào ô trống: Phương châm về lượng

là nói đúng,đủ, không thiếu và không

2/ Từ nào còn thiếu trong câu sau:

úp mở

3/ Trong giao tiếp ta nói những điều mà mình tin

là có thật Từ nào còn thiếu trong câu trên?

4/ Đây là một trong hai phương thức chủ yếu khi phát triển nghĩa của từ dựa trên cơ sở nghĩa gốcĐể giao tiếp đạt hiệu quả chúng ta

cần phải nói vào đề tài giao tiếp

05/20/17 26

Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị 1 khái niệm

Cả A và B đều đúng Thuật ngữ không có tính biểu cảm

Nhận định nào nói đúng đặc điểm thuật ngữ ?

A

B

C

Ng÷ v¨n

8

05/20/17 28