hồ sơ dạy học: Vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy Ngữ văn 8 BÀI : ÔN DỊCH, THUỐC LÁ

Thái độ: - Xác định được quyết tâm phòng chống thuốc lá trên cơ sở nhận thức được những tác hại to lớn, nhiều mặt của thuốc lá đối với đời sống cá nhân và cộng đồng - Tuyên truyền vận đ

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC CỦA GIÁO VIÊN

1 Tên hồ sơ dạy học:

Vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy Ngữ văn 8

BÀI : ÔN DỊCH, THUỐC LÁ

2 Mục tiêu bài học:

Kiến thức, kĩ năng, thái độ của các môn học sẽ đạt được:

* Môn Ngữ văn:

Kiến thức:

- Thấy được mối nguy hại ghê gớm toàn bộ của tệ nghiện thuốc lá đối với sức khoẻ con người và đạo đức xã hội Từ đó có những suy nghĩ và hành động tích cực quyết tâm phòng chống, ngăn ngừa và hạn chế sử dụng thuốc lá

- Thấy được tác dụng của việc kết hợp các phương thức biểu đạt lập luận và thuyết minh trong văn bản

Kĩ năng:

- Đọc – hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết

- Tích hợp với phần Tập làm văn để tập viết bài văn thuyết minh một vấn đề của đời sống xã hội

- Rèn luyện kĩ năng phân tích văn bản nhật dụng thuyết minh một vấn đề khoa học –

xã hội

Thái độ:

- Xác định được quyết tâm phòng chống thuốc lá trên cơ sở nhận thức được những tác hại to lớn, nhiều mặt của thuốc lá đối với đời sống cá nhân và cộng đồng

- Tuyên truyền vận động người thân từ bỏ thuốc lá

* Môn Lịch sử

- Giới thiệu sơ lược về Trần Hưng Đạo và câu nói của ông trong văn bản

- Có thái độ ngợi ca, biết ơn công lao, đức độ và tài năng của Trần Hưng Đạo

* Môn giáo dục công dân:

HS nắm được sơ bộ Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá ở nước ta

- Tuyên truyền cho mọi người biết tác hại của thuốc lá

- Phòng chống tác hại do thuốc lá gây ra

- Phê phán hành vi hút thuốc lá nơi công cộng

- Tích cực tham gia phong trào phòng chống tác hại do hút thuốc lá gây ra

- Kiến thức môn Giáo dục công dân lớp 7 bài 13: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên

- Môn giáo dục nếp sống văn minh thanh lịch người Hà nội – lớp 8 bài 5: Ứng xử với môi trường và bài Phòng chống tệ nạn xã hội

* Môn Hóa học:

- Học sinh biết được đặc tính của một số chất gây hại cho môi trường và sức khỏe con người có trong thuốc lá: Hắc ín (bài: Dầu mỏ và khí thiên nhiên), các ô xít các-bon (hóa 9)

- Tích hợp bài: Chất

* Môn Sinh học:

Nắm đước nguyên nhân, biểu hiện của nhiều căn bệnh:

+ Bệnh hô hấp : Ho hen, viêm phế quản, ung thư (vòm họng, phổi), ni-cô-tin (bài :

Hô hấp – sinh 8)

+ Các bệnh tim mạch: Huyết áp cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim (bài: Hệ tuần hoàn – sinh 8)

+ Tích hợp bài: Đại dịch AIDS – Thảm họa của loài người (Sinh học 8 Bài 65)

* Môn Âm nhạc:

Cho HS nghe bài hát "Bố ơi đừng hút thuốc lá " và khuyên mọi người đừng hút thuốc

lá để bảo vệ sức khỏe và có một môi trường trong lành

* Môn Mĩ thuật:

- Vẽ tranh theo đề tài cổ động phòng chống tệ nghiện thuốc lá.

- Tích hợp bài: Vẽ tranh đề tài

3 Đối tượng dạy học:

Đối tượng học sinh: Học sinh khối 8, trường THCS Châu Đức

Số lượng:127 em, thuộc các lớp 8A1, 8A2, 8A3, 8A4

4 Ý nghĩa:

Qua thực tế quá trình dạy học tôi thấy rằng việc vận dụng kiến thức liên môn

để giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sức cần thiết Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc môn mình dạy mà còn phải không ngừng trau dồi kiến thức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống, các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất

Việc kết hợp các kiến thức liên môn như Lịch sử, Địa lý, GDCD, Sinh học, Hóa học, Âm nhạc, Mĩ thuật vào môn Ngữ văn rất quan trọng, giúp cho học sinh chủ động, tích cực, sáng tạo; giúp học sinh rèn luyện kĩ năng sống và ý thức hơn việc học phải đi đôi với hành và ứng dụng vào thực tế đời sống

Giúp HS hiểu được sâu sắc tác hại của việc hút thuốc lá để phòng tránh và tuyên truyền đến những người xung quanh, góp phần nâng cao đời sống sức khỏe cho con người

5 Thiết bị dạy học, học liệu:

1 Đối với giáo viên

- Một số tranh và hình ảnh liên quan đến nội dung bài học

- Sách giáo khoa

- Giáo án và bài giảng powerpoint

- Phiếu câu hỏi đánh giá kết quả tiếp thu bài của HS

2 Đối với học sinh:

- Sách giáo khoa, chuẩn bị bài theo yêu cầu

- Tìm hiểu thông tin về tác hại của thuốc lá, có những cách nào để phòng chống việc hút thuốc lá

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

* Mô tả khái quát:

1 Giới thiệu bài mới:

Mục tiêu: Tạo tâm thế định hướng cho học sinh kích thích tính tò mò để học sinh đi

vào bài học tích cự và tự giác

Phương pháp: Gợi mở cho học sinh quan sát đoạn phim, thuyết trình

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm.

Mục tiêu: Học sinh nắm được những nét chính về tác giả, tác phẩm.

Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình.

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh đọc - hiểu văn bản:

1 Đọc văn bản và tìm hiểu chung:

Mục tiêu: Học sinh nắm được cách đọc và đọc đúng sắc thái của bài, biết được ý

nghĩa của nhan đề, phương thức biểu đạt và xác định được bố cục của văn bản

Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, gợi mở.

2 Phân tích:

a Thông báo về nạn dịch thuốc lá:

Mục tiêu: Học sinh hiểu được thông báo của tác giả về nạn dịch thuốc lá nghiêm

trọng như thế nào so với các bệnh dịch khác để từ đó nhận ra tác hại và cách phòng chống cho bản thân về tệ hút thuốc lá

- Tích hợp môn Sinh học: Bài Đại dịch AIDS – Thảm họa của loài người Cho học sinh xem một số hình ảnh người bị AIDS

Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, gợi mở.

b Tác hại của thuốc lá:

Mục tiêu: Học sinh biết rõ về tác hại của thuốc lá thuốc lá nghiêm trọng như thế nào

với bản thân và cộng đồng, nhận ra các loại bệnh do thuốc lá gây ra

Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm, phân tích và tổng hợp.

- Tích hợp môn Lịch sử: Em biết gì về Trần Hưng Đạo và câu nói của ông trong văn bản?

- Tích hợp môn Hóa học và Sinh học: Bài "Chất", bài Bệnh hô hấp và bài Hệ tuần hoàn

+ Học sinh thảo luận: Tác hại của thuốc lá đối với người hút? Khói thuốc lá có những chất độc nào gây hại cho sức khỏe con người và là nguyên nhân gây ra những căn bệnh hiểm nghèo?

- Tích hợp Bài 13 – GDCD: phòng chống tệ nạn xã hội Bài 3 - Giáo dục nếp sống

văn minh thanh lịch 8: Ứng xử với môi trường tự nhiên

c Kiến nghị phòng chống thuốc lá¸:

Mục tiêu: Từ việc nhận biết được tác hại của thuốc lá học sinh biết được cách phòng

chống thuốc lá cho bản thân gia đình và cộng động xã hội thông qua các hành động

cụ thể như tuyên truyền,…

Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm, tìm tòi.

- Tích hợp môn Giáo dục công dân: bài Phòng chống tệ nạn xã hội và bài: Ứng xử với môi trường tự nhiên

* Thảo luận nhóm : Theo em có những biện pháp nào để phòng chống lại ôn dịch

này?

3 Ý nghĩa của văn bản.

Mục tiêu: Rút ra được ý nghĩa bài học từ những nội dung phân tích ờ trên.

Phương pháp/ Kỹ thuật dạy học: Vấn đáp,

Hoạt động 3: HDHS tổng kết văn bản.

- Mục tiêu càn đạt : Học sinh khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của văn ban:

Ôn dich , thuốc lá

- Phương pháp : Phát vấn , khái quát hóa bằng sơ đồ

- Tích hợp môn Âm nhạc: Cho HS nghe đoạn nhạc khuyên người thân và mọi người không nên hút thuốc lá để bảo vệ sức khỏe và môi trường

- Tích hợp môn Mĩ thuật: Bài Vẽ tranh đề tài

Sau khi học xong văn bản cho học sinh về vẽ tranh theo đề tài cổ động phòng chống

Hoạt động 4: HDHS củng cố lại kiến thức

- Mục tiêu : Học sinh khái quát và khắc sâu kiến thức vừa được học.

- Phương pháp : Vấn đáp, sử dụng sơ đồ tư duy

Hoạt động 5: HDHS về nhà

- Mục tiêu: Học sinh biết cách học bài và chuẩn bị bài cho tiết học tới đạt hiệu quả.

- Phương pháp: Thuyết trình.

Hoạt động 6: Kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Mục tiêu:

- Đánh giá dựa vào hiệu quả vận dụng thực tiễn của học sinh

- HS biết được tác hại của thuốc lá

- HS hiểu được các nguyên nhân gây bệnh từ khói thuốc lá

- Biết được luật phòng, chống tác hại của thuốc lá ở nước ta

- Có ý thức tuyên truyền và có biện pháp phòng, tránh hút thuốc lá

Phương pháp: Thực hành vận dụng viết và vẽ.

* Giáo án chi tiết về tiết dạy - Tiến trình dạy và học liên môn bài: Ôn dịch, thuốc lá.

1 Ổn định tổ chức :

2 Kiểm tra bài cũ:

Hỏi: Trong văn bản Thông tin về ngày trái đất năm 2000 chúng ta đã được kêu gọi

về vấn đề gì? Vấn đề ấy có tầm quan trọng như thế nào ?Từ khi học bài đó đến nay,

em đã thực hiện lời kêu gọi đó như thế nào?

3 Bài mới :

* Giới thiệu bài: Cho HS xem một đoạn clip ngắn

Hút thuốc lá là một thói quen, một thú vui, hút nhiều hút mãi thành quen, thành nghiện khó lòng cai bỏ được Nghiện thuốc lá cũng đã từ lâu trở thành một căn bệnh khó chữa trị đối với nhiều người Hút thuốc lá không chỉ tốn tiền mà còn đem lại nhiều hậu quả to lớn, tai hại không thể lường hết được về phương diện sức khỏe của cá nhân, cộng đồng và nhiều phương diện khác nữa Bài Ôn dịch, thuốc lá chính

là một trong những tiếng còi báo động gióng lên rất kịp thời Vậy thuốc lá có những tác hại nào, cần có những biện pháp phòng tránh ra sao? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm

I Tìm hiểu chung

Giáo viên giới thiệu sơ lược về tác giả, tác phẩm Xem sách giáo

khoa

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh đọc- hiểu văn bản:

II Đọc - hiểu văn bản:

1 Đọc văn bản

GV: Yêu cầu đọc rõ ràng, mạch lạc chú ý những chỗ in

nghiêng cần đọc chậm, những câu cảm cần đọc với giọng

phù hợp

GV đọc mẫu, HS đọc tiếp , GV nhận xét

Đọc chú thích : 1, 2, 3, 5, 6, 9

H: Nhan đề của VB có gì đặc biệt? Ngắn và có dấu phẩy ở

giữa.

H: Em hãy phân tích ý nghĩa và việc dùng dấu phẩy trong

đầu đề của văn bản này?

- Thuốc lá là cách nói tắt của "tệ nghiện thuốc lá"

- So sánh thuốc lá với ôn dịch là rất thỏa đáng, vì tệ nghiện

hút thuốc lá cũng là một thứ bệnh rất dễ lây lan.

- Từ “Ôn dịch” trong văn bản không đơn thuần chỉ có nghĩa

là một thứ bệnh lan truyền rộng làm chết người hàng loạt mà

từ này còn “thường dùng làm tiếng chửi rủa”, hơn thế lại

đặt một dấu phẩy ngăn cách Dấu phẩy được sử dụng theo

lối tu từ để nhấn mạnh sắc thái biểu cảm vừa căm tức, vừa

ghê tởm “Thuốc lá! Mày là đồ ôn dịch”, tác giả không chỉ

muốn nói hút thuốc lá là là ôn dịch nguy hiểm mà còn tỏ thái

độ lên án, nguyền rủa việc hút thuốc lá.

H: Có thể sửa nhan đề thành: Ôn dịch thuốc lá hoặc Thuốc lá

là một loại ôn dịch được không? Vì sao?

- Đổi thì nội dung không sai nhưng tính chất biểu cảm của

nó không rõ ràng như khi dùng dấu phẩy giữa cụm từ ôn

dịch và thuốc lá.

H: Bài văn thuộc thể loại văn gì?

- Văn bản nhật dụng.

H: Các phương thức biểu đạt trong bài là gì?

- Phương thức thuyết minh kết hợp nghị luận.

H: Hãy nêu bố cục của văn bản? Giới hạn và nội dung chính

của từng phần?

- Phần 1: Từ đầu  AIDS: Thông báo về nạn dịch thuốc lá.

- Phần 2: Tiếp  Phạm pháp: Tác hại của thuốc lá đối với

cá nhân và cộng đồng.

- Phần 3: Còn lại: Kiến nghị chống thuốc lá.

H: Em có nhận xét gì về bố cục văn bản?

- Chặt chẽ, lô gic.

2 Phân tích

a Thông báo về nạn dịch thuốc lá:

H: Những tin tức nào được thông báo trong phần mở đầu của

VB?

- Dịch hạch, thổ tả, hàng vạn hàng triệu người chết

- Cuối thế kỉ này lại xuất hiện những ôn dịch khác đặc biệt là

nạn AIDS và ôn dịch thuốc lá.

H: Trong đó thông tin nào được nêu thành chủ đề cho VB

này?

- Ôn dịch thuốc lá đe doạ đến sức khoẻ và tính mạng loài

người còn nặng hơn cả AIDS.

H: Em hãy nêu hiểu biết của mình về căn bệnh AIDS?

* Tích hợp môn Sinh học : Bài Đại dịch AIDS – Thảm

họa của loài người Cho học sinh xem một số hình ảnh

người bị AIDS

Ôn dịch thuốc lá

đe doạ đến sức khoẻ và tính mạng loài người còn nặng hơn cả AIDS

H: Tác giả đã sử dụng biện pháp NT gì? So sánh.

H: So sánh như thế có tác dụng gì? Thấy được tầm quan

trọng và tính chất nghiêm trọng của vấn đề “Ôn dịch, thuốc

lá”.

H: Nhận xét về đặc điềm lời văn thuyết minh trong đoạn

này?

- Ngắn gọn, dễ hiểu, sử dụng các từ thông dụng của ngành y

tế (ôn dịch, dịch hạch, thổ tả, AIDS)

H: Qua đây tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?

- Hiểm họa to lớn của bệnh dịch này.

b Tác hại của thuốc lá

Trước khi phân tích tác hại của thuốc lá, tác giả dẫn lời Trần Hưng Đạo bàn về việc đánh giặc

* Tích hợp môn Lịch sử:

Em biết gì về Trần Hưng Đạo và câu nói của ông trong văn bản?

- HS trả lời theo hiểu biết của mình

- GV trình chiếu chân dung, khái quát lại những nét tiêu biểu về Trần Hưng Đạo và câu nói của ông:

(- Trần Hưng Đạo (1228 -1300), tên thật là Trần Quốc Tuấn, còn được gọi

là Hưng Đạo Vương là một nhà chính trị, Tư lệnh tối cao của Việt Nam thời nhà

Trần

Ông là một trong những người chỉ huy chính trong việc đẩy lùi ba lần cuộc xâm lược của quân Mông Cổ và về sau là quân Mông-Nguyên ở thế kỷ 13, và chiến thắng của ông trước sự hùng mạnh của quân Mông Cổ dưới thời Hốt Tất Liệt được xem như là một trong những chiến công vĩ đại nhất lịch sử thế giới Do đó ông được liệt vào hàng đại danh nhân và là một trong những nhà quân sự kiệt xuất nhất trong lịch sử, ông cũng là nhà văn nổi tiếng thời bấy giờ.)

(- Câu nói này nói với vua Trần Anh Tông khi nhà vua đến hỏi về kế sách đánh giặc.)

Học sinh thảo luận: Vì sao tác giả dẫn lời Trần Hưng Đạo bàn về việc đánh giặc

trước khi phân tích tác hại của thuốc lá?

- Nhằm gây sự chú ý, gây ấn tượng mạnh cho người đọc người nghe

- So sánh việc thuốc lá tấn công loài người như giặc ngoại xâm đánh phá: "Nếu giặc đánh như vũ bão thì không đáng sợ, đáng sợ là giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu" Dâu ví với con người, sức khỏe con người Còn tằm như khói thuốc lá.

- Cảnh báo thuốc lá là kẻ thù nguy hiểm hơn cả giặc ngoại xâm Người hút thuốc

lá thường không thấy tác hại của thuốc lá đến sức khỏe ngay mà khói thuốc lá thấm sâu vào trong cơ thể, tàn phá dần các tế bào cơ thể gây ra bệnh hiểm nghèo

b1 Đối với người hút

* Tích hợp môn Hóa học và Sinh học: Bài "Chất", bài

Bệnh hô hấp và bài Hệ tuần hoàn.

Học sinh thảo luận: Tác hại của thuốc lá đối với người

hút?

Khói thuốc lá có những chất độc nào gây hại cho sức khỏe

con người và là nguyên nhân gây ra những căn bệnh

hiểm nghèo?

- HS trả lời

- GV trình chiếu tranh ảnh minh họa và chốt lại vấn đề

(Gợi ý: - Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc thấm vào cơ thể

người hút gây hại đến sức khỏe:

+ Chất hắc ín: làm tê liệt các lông mao ở vòm họng, phế

quản, nang phổi, tích tụ lại gây ho hen, viêm phế quản, ung

thư vòm họng và phổi.

+ Chất ôxít các-bon: thấm vào máu không cho tiếp cận ôxi

khiến sức khoẻ giảm sút.

+ Chất ni-cô-tin: làm co thắt các động mạch gây huyết áp

cao, tắc động mạch, nhồi máu cơ tim.)

Ung thư vòm họng

Gây hại nghiêm trọng đến sức khoẻ:

+ Bệnh hô hấp: gây

ho hen, viêm phế quản, ung thư (vòm họng, phổi)

+ Các bệnh tim mạch (huyết áp cao, tắt động mạnh, nhồi máu cơ tim) + Sức khoẻ sút kém, … dẫn đến tử vong

Ung thư phổi

Nhồi máu cơ tim

H: Vì sao ở đây tác giả lại lấy bệnh “viêm phế quản” bệnh

nhẹ nhất do khói thuốc gây ra làm dẫn chứng?

- Đây là bệnh khá phổ biến, nhẹ nhất thế mà nó làm tổn hại

vô cùng to lớn về sức khoẻ và kinh tế => tác hại của thuốc lá

vô cùng to lớn.

b2 Đối với cộng đồng:

H: Theo em tại sao trước khi phân tích tác hại của thuốc lá

đối với cộng đồng, tác giả lại đưa ra lời giả định: "Tôi hút, tôi

bị bệnh, mặc tôi! "?

- Đây là thái độ vô trách nhiệm đối với người xung quanh, là

lời chống chế, ngụy biện cho việc làm sai trái của mình Họ

buộc người hút thuốc lá bị động phải gánh chịu hậu quả do

họ gây ra, họ là những kẻ đầu độc, làm ô nhiễm môi trường,

vẩn đục bầu không khí trong lành, làm cho người xung

quanh chịu vạ lây.

H: Người hút thuốc lá gây hại cho những người xung quanh

là ai?

- Người thân, bạn bè, đồng nghiệp.

H: Thuốc lá ảnh hưởng như thế nào tới sức khỏe cộng đồng?

(HS quan sát tranh ảnh minh họa)

- Gây hại đến sức khoẻ: Nhiểm độc, đau tim mạch, ung thư,

viêm phế quản, đẻ non, …

H: Người lớn hút thuốc có ảnh hưởng như thế nào đến con,

em?

- Gây hại đến sức khoẻ: Nhiểm độc, đau tim mạch, ung thư, viêm phế quản, đẻ non, …

- Đầu độc trẻ em

và nêu gương xấu

H: Đoạn văn "Tỉ lệ phạm pháp" ở đoạn này tác giả đã sử

dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng?

- Sử dụng biện pháp so sánh:

+ So sánh tỉ lệ hút thuốc của thanh thiếu niên các thành phố

lớn ở VN với các thành phố Âu Mĩ.

+ So sánh số tiền nhỏ (một đô la Mĩ mua một bao 555) và số

tiền lớn 15.000 ở VN  Dụng ý cảnh báo nạn đua đòi hút

thuốc ở các nước nghèo, từ đó nảy sinh các tệ nạn xã hội.

GV chiếu những hình ảnh đã ghi lại về hiện tượng hút thuốc

của giới trẻ

? Em có suy nghĩ gì từ những hình ảnh trên?

? Em đã từng gặp hình ảnh trên ở trường mình chưa?

Hướng dẫn HS tích hợp Bài 13 – GDCD: phòng chống tệ

nạn xã hội Bài 3 - Giáo dục nếp sống văn minh thanh

lịch 8: Ứng xử với môi trường tự nhiên.

Từ đó giúp chúng ta hiểu rằng không phải chỉ có người lớn

hút thuốc mà hiện nay trẻ em hút thuốc cũng rất nhiều Theo

thống kê của Bộ y tế, năm 2013 có 17% HS hút thuốc trước

10 tuổi.