Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh : -Củng cố và nõng cao những kiến thức về hàm ý, về cỏch thức tạo lập và lĩnh hội hàm ý.. Bài học hụm nay sẽ giỳp chỳng ta nõng cao hiểu biết về hàm ý n
Trang 1Ngaứy soaùn:27-8-2008 Tieỏng Vieọt :
Tiết:72
I MUẽCTIEÂU
1 Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh :
-Củng cố và nõng cao những kiến thức về hàm ý, về cỏch thức tạo lập và lĩnh hội hàm ý
2 Veà kú naờng
-Biết lĩnh hội và phõn tớch được hàm ý (trong văn bản nghệ thuật và trong giao tiếp hằng ngày)
3 Veà thaựi ủoọ:
Biết dựng cõu cú hàm ý khi cần thiết
II CHUAÅN Bề
1.Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn:
- ẹoà duứng daùy hoùc : Taứi lieọu tham khaỷo: Saựch giaựo vieõn, Thieỏt keỏ baứi giaỷng Ngửừ
vaờn 12
- Phửụng aựn toồ chửực lụựp hoùc : Phaựt vaỏn, dieón giaỷng, gụùi mụỷ, thaỷo luaọn
2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh : ẹoùc saựch giaựo khoa, soaùn baứi theo hửụựng daón saựch
giaựo khoa
III HOAẽT ẹOÄNG DAẽY HOẽC
1 OÅn ủũnh tỡnh hỡnh lụựp : (1phuựt) Kieồm tra neà neỏp, sú soỏ, taực phong hoùc sinh.
2 Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt)
-Cõu 1: Ngoài những nhõn vật đó phõn tớch, trong tỏc phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Chõu cũn cú nhõn vật nào cần chỳ ý ? Lý giải vỡ sao mỡnh chỳ ý đến nhõn vật đú ?
-Cõu 2: Trỡnh bày nột độc đỏo trong xõy dựng cốt truyện của nhà văn Nguyễn Minh Chõu
3 Giaỷng baứi mụựi:
- Giụựi thieọu baứi : (2 phuựt)
Trong giao tiếp, khụng phải lỳc nào người ta cũng sử dụng nghĩa tường minh Nhiều lỳc vỡ lý do nào người ta chọn cỏch núi cú hàm ý Vỡ thế việc nõng cao kiến thức
về hàm ý và cỏch tạo lập và lĩnh hội hàm ý là việc làm cần thiết Bài học hụm nay sẽ giỳp chỳng ta nõng cao hiểu biết về hàm ý như khỏi niệm, cỏch thức tạo hàm ý, lĩnh hội hàm ý, tỏc dụng của hàm ý
- Tieỏn trỡnh baứi daùy:
THỜI
GIAN HOẠT ĐỘNG CỦAGIÁO VIấN HOẠT ĐỘNGCỦA HỌC SINH NỘI DUNG KIẾN THỨC 20’ Hoaùt ủoọng 1 :
Giaựo vieõn hửụựng
daón cho hoùc sinh tỡm
hieồu baứi:
Hoaùt ủoọng 1:
(HS đọc SGK và trả
lời câu hỏi trên)
I ễn lại khỏi niệm về hàm ý:
Hàm ý: Là những nội dung, ý nghĩ mà người núi khụng núi ra trực tiếp bằng từ ngữ, tuy vẫn
cú ý định truyền bỏo đến người nghe Cũn người nghe phải dựa vào nghĩa tường minh của cõu
và tỡnh huống giao tiếp để suy
ra thỡ mới hiểu đỳng, hiểu hết ý của người núi
Trang 2H
oạt động 2:
1.Bài tập 1 :
- Giáo viên hướng
dẫn cho học sinh
đọc đoạn trích, phân
tích câu trả lời của A
Phủ theo ý của nhĩm
đã thống nhất lớp
gĩp ý
-Giáo viên nhận xét
đánh giá phân tích
của học sinh và kết
luận
-GV : Từ việc phân
tích câu trả lời của A
Phủ, và kiến thức đã
học em thử trình bày
thế nào là hàm ý?
- A Phủ đã chủ ý vi
phạm phương châm
về lượng khi giao
tiếp như thế nào?
2.Bài tập 2
H oạt động 2:
Học sinh thảo luận theo nhĩm ghi ra giấy nháp và cử người lên trình bày hoặc bổ sung khi cần thiết
Học sinh đọc đoạn trích rồi phân tích theo các câu hỏi
Học sinh đọc đoạn trích rồi phân tích theo các câu hỏi
II Cách thức tạo câu cĩ hàm ý:
Để cĩ một câu cĩ hàm ý, người
ta thường dùng cách nĩi chủ ý
vi phạm một ( hoặc một số) phương châm hội thoại nào đĩ,
sử dụng các hành động nĩi gián tiếp (Chủ ý vi phạm về lượng) nĩi thừa hoặc thiếu thơng tin mà
đề tài yêu cầu; chủ ý vi phạm phương châm quan hệ, đi chệch
đề tài cuộc giao tiếp; chủ ý nĩi mập mờ, vịng vo, khơng rõ ràng rành mạch
III Thực hành về hàm ý:
1.Bài tập 1 :
Phân tích : câu trả lời của A Phủ :
“Tơi v l y súng, th n o ề lấy súng, thế nào ấy súng, thế nào ế nào ào
c ng b n ũng bắn được con hổ nầy to ắn được con hổ nầy to được con hổ nầy to c con h n y to ổ nầy to ầy to
l m”.ắn được con hổ nầy to Nghĩa tường minh
Hàm ẩn
-Thiếu thơng tin về số lượng bị bị mất
-Thừa thơng tin về việc lấy súng đi bắt con hổ
-Cơng nhận bị
bị mất, bị hổ
ăn thịt, cơng nhận mình cĩ lỗi
-Khơn khéo lồng vào đĩ
ý định lấy cơng chuộc tội, hơn nữa cịn hé mở hi vọng con hổ
cĩ giá trị nhiều hơn so với con bị bị mất
b Hàm ý : những nội dung, ý nghĩ mà người nĩi muốn truyền báo đến người nghe, nhưng khơng nĩi ra trực tiếp, tường minh qua câu chữ, mà chỉ ngụ ý
để người nghe suy ra
ÞA Phủ chủ ý vi phạm phương châm về lượng tin để tạo ra hàm
ý : cơng nhận việc mất bị, muốn lấy cơng chuộc tội
Trang 3- Giáo viên hướng
dẫn cho học sinh
đọc đoạn trích, phân
tích theo các ý đã
thống nhất trong
nhĩm lớp gĩp ý
-Giáo viên nhận xét
đánh giá phân tích
của học sinh và kết
luận
3.Bài tập 3 :
- Giáo viên hướng
dẫn cho học sinh
đọc đoạn trích, phân
tích theo các câu
hỏi lớp gĩp ý
-Giáo viên nhận xét
đánh giá phân tích
của học sinh và kết
luận
H
oạt động 3:
4.Bài tập trắc nghiệm
(sgk trang 81)
-GV gọi học sinh
chọn 1 đáp án mà em
cho là đúng và lý giải
vì sao chọn đáp án
ấy
Học sinh đọc đoạn trích rồi phân tích theo các câu hỏi
H oạt động 3:
Bài tập 4 : Chọn câu D
2.Bài tập 2:
a.“ Tơi khơng phải cái kho”
Tơi khơng cĩ nhiều tiền để lúc nào cũng cĩ thể cho anh ÞKhơng bảo đảm phương châm cách thức
b.-“Chí Phèo đấy hở?”
Hơ gọi, hướng lời nĩi đến người nghe
-”Rồi làm mà ăn chứ cứ báo người ta mãi à ?”
Cảnh báo, sai khiến
c.Lượt lời 1, 2 Chí Phèo
khơng nĩi đến để làm gì
Khơng bảo đảm phương châm về lượng và phương châm cách thức
Hàm ý được tường minh ở lượt lời thứ 3 của hắn
3.Bài tập 3 :
a L ư ợt lời thứ nhất :”Ơng lấy giấy khổ to mà viết cĩ hơn khơng ?”
khơng phải để hỏi khuyên rất thực dụng
Qua lượt lời thứ hai lượt thứ nhất cĩ thêm hàm ý : khơng tin tưởng vào tài văn chương của ơng đồ
b.Bà đồ khơng nĩi thẳng ý mình vì :
-Muốn giữ thể diện cho ơng đồ
-Khơng muốn phải chịu trách nhiệm về cái hàm ý của câu nĩi
4.Làm bài tập trắc nghiệm : Chọn câu D :Tùy ngữ cảnh mà
sử dụng một hay phối hợp các cách thức trên
4
Củng cố :
GV hướng dẫn HS củng cố nội dung chính của bài:
-Tác dụng cách nĩi hàm ý : Tạo ra hiệu quả mạnh mẽ hơn cách nĩi thơng thường, giữ được tính lịch sự và thể diện tốt đẹp của người nĩi hoặc người nghe, làm cho lời nĩi ý vị, hàm súc…
Trang 4-Để tạo ra cách nĩi cĩ hàm ý tùy thuộc vào ngữ cảnh mà người nĩi sử dụng một cách thức hay phối hợp nhiều cách thức với nhau
- Ra bài tập về nhà: Tìm 2 dẫn chứng trong văn học cĩ sử dụng hàm ý.
Tự đặt một đoạn hội thoại cĩ sử dụng hàm ý
Chuẩn bị bài mới : Đọc thêm : Mùa lá rụng trong vườn
-Đọc đoạn trích -Phân tích tâm lý nhân vật ơng Bằng và chị Hồi
- Chuẩn bị bài : - Xem trước bài mới
IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: