Trước yêu cầu của nhiệm vụ học tập, học sinh không hoàn toàn bị động, sự tiếp nhận hay chống lại những nhiệm vụ ấy tạo nên những biến đổi đồng loạt của các phẩm chất, nhân cách cụ thể: -
Trang 1Mô đun THPT 12 KHẮC PHỤC TRẠNG THÁI TÂM LÍ CĂNG THẲNG TRONG HỌC TẬP CHO HỌC SINH THPT
I Phần tiếp thu kiến thức của mô đun THPT 12
1 BIỂU HIỆN VÀ MỨC ĐỘ STRESS TRONG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THPT.
1.1 Phân tích các biểu hiện của stress trong học tập của học sinh THPT
1.1.1 Biểu hiện cụ thể của stress trong học tập của học sinh THPT.
Stress của học sinh THPT được biểu hiện ở các trạng thái ứng phó tâm lí Do đó, nó vô cùng đa
dạng và phức tạp Trước yêu cầu của nhiệm vụ học tập, học sinh không hoàn toàn bị động, sự tiếp nhận hay chống lại những nhiệm vụ ấy tạo nên những biến đổi đồng loạt của các phẩm chất, nhân cách cụ thể:
- Biểu hiện về nhận thức trong học tập: Thể hiện ở sự biến đổi trong nhận thức về môn Toán: ghi
nhớ kém, hay nhầm lẫn trong tính toán…
- Biểu hiện về mặt sinh lí: Đau đầu, chán ăn, mê sảng, ác mộng, chân tay run, toát mồ hôi, khó
thở…
- Biểu hiện về mặt tâm lí: Thể hiện sự không tập trung, mặc cảm tự ti về năng lực bản thân, cảm
thấy buồn bã, chán nản hay cáu gắt với người khác…
1.1.2 Mức độ stress trong học tập của học sinh THPT
* Mức độ stress
- Stress bình thường: Là chương trình thích nghi bình thường, đảm bảo hoạt động sống bình
thường, không có biểu hiện rối loạn
- Mức độ stress cao: Là chương trình thích nghi xuất hiện những biến đổi tâm, sinh lí nhất định
khi có tác nhân gây stress từ mức nặng đến cực hạn
Mức độ stress trong học tập của học sinh THPT được đánh giá trên cơ sở của các quá trình nhận thức và mức độ khó hay dễ của nhiệm vụ học tập đối với mỗi học sinh
2 PHƯƠNG PHÁP VÀ KĨ NĂNG ỨNG PHÓ VỚI STRESS TRONG HỌC TẬP CÁC PHƯƠNG PHÁP HỖ TRỢ TÂM LÍ CHO HỌC SINH PHÁT HIỆN VÀ ỨNG PHÓ VỚI
STRESS TRONG HỌC TẬP Ở HỌC SINH THPT.
2.1 Làm quen với một số phương pháp ứng phó với stress trong học tập
- Stress mãn tính có thể phá vỡ cuộc sống của chúng ta và thậm chí có thể gây ra tử vong Vì vậy, chúng ta cần tạo ra cách để xử lí stress
- Việc đầu tiên là học sinh phải biết nhận ra các dấu hiệu của stress: Những bất thường về thể chất, thần kinh và quan hệ xã hội như bổng nhiên thèm ăn hoặc bỏ ăn, đau đầu, mất ngủ hoặc là ngủ quên, tâm trạng bất an, giận dữ hoặc sợ hãi…
- Giảm mức độ cao của stress để có một sức khỏe tốt trong học và thi Muốn có sức khỏe tốt trước hết hãy lưu ý đến phương pháp học tập, ôn tập, nghỉ ngơi, thư giãn hợp lí Cần tránh hiện tượng học dồn, thi mới học, học đêm ngủ ngày Trí não của con người chỉ có thể hoạt động hiệu quả trong vòng
45 phút đến 1 giờ sau đó cần được nghỉ ngơi, giải lao hoặc làm những công việc chân tay từ 15 đến
20 phút sau đó hoạt động trí não lại
- Cần có chế độ ăn đầy đủ và cân bằng dưỡng chất Chú ý dùng các thực phẩm như sữa, trứng, thịt, rau, quả Ngoài ra nên dùng thêm các loại dầu thực phẩm như dầu đậu nành, dầu mè…
- Cà phê, trà đậm là chất có tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương làm cho tỉnh táo, chống lại cơn buồn ngủ, nếu uống ban ngày, đặc biệt là buổi sáng Tuy nhiên trong thời gian học thi hoàn
Trang 2toàn không nên lạm dụng Buồn ngủ là dấu hiệu báo cho cơ thể đã mệt mỏi, cần sự nghỉ ngơi để lấy lại cân bằng Nếu giai đoạn này dùng chất kích thích, cơ thể sẽ mệt mỏi không còn sức tập trung để
có thể ghi nhớ
2.2 Một số biện pháp làm giảm stress có hại
- Ngâm tắm: Nước có tác dụng xoa dịu các cơ và xương khớp bị đau mỏi, giúp tế bào được phục
hồi, chất độc được đưa ra ngoài cơ thể Trong khi tắm nên giảm các yếu tố gây kích thích thị giác, hãy bật những chương trình nhạc nhẹ hoặc loại nhạc mà mình yêu thích
- Hát: Hát kích thích hoạt động cơ hoành, cơ cổ, nhờ đó trung tâm thần kinh sinh dưỡng thuộc
phần bụng được phục hồi Ngoài ra còn cung cấp thêm ôxi cho cơ thể
- Chơi đùa với thú nuôi: Thú nuôi rất có ích cho việc giải tỏa stress cho con người Người ta có
thể tâm sự những buồn vui với vật nuôi trong nhà
- Thư giãn: Sau mỗi công việc căng thẳng, cần có thời gian nghỉ ngơi, thư giãn với tất cả những
loại hình mà mình thích
- Cười: Không chỉ mang lại sự vui vẻ, thoải mái mà cơ thể còn tiết ra monphine tự nhiên, tạo khả
năng chống stress
- Thưởng thức nghệ thuật: Ngắm nhìn một bức tranh, nghe một bản nhạc mà mình yêu thích.
- Massage: Mỗi ngày dành 30 phút để làm việc này sẽ làm cho hiện tượng co cơ giảm đi một cách
rõ rệt
- Tập thể dục buổi sáng, đi bộ: Làm lưu thông khí huyết, hít thở không khí trong lành.
- Thiền: Luyện cho tinh thần và cơ thể tránh những căng thẳng thường nhật, tăng cường hoạt động
có hiệu quả của hệ tuần hoàn và tim mạch, giúp các khớp trong cơ thể có độ đàn hồi, ngăn ngừa bệnh loãng xương, chống được sự mất ngủ, lo lắng, buồn phiền
3.3 Làm quen với một số phương pháp trợ giúp học sinh THPT ứng phó với stress trong học tập.
3.3.1 Những nguyên tắc trợ giúp về mặt tâm lí
- Chăm sóc cho sức khỏe và tránh những nguy hiểm có thể có
- Can thiệp sớm một cách trực tiếp, chủ động và bình tĩnh
- Tập trung vào những vấn đề của hiện tại
- Cung cấp những thông tin chính xác về những gì đã xảy ra
- Không nói những điều không có khả năng thực thi
- Tìm ra những vấn đề quan trọng cần phải giải quyết
- Đoàn tụ gia đình
- Cung cấp và đảm bảo về những trợ giúp tâm lí
- Tập trung vào những lợi thế và khả năng phục hồi của nạn nhân
- Khuyến khích sự tự lực
- Quan tâm đến cảm xúc của những người xung quanh
3.2 Sự trợ giúp từ tham vấn tâm lí học đường.
- Tham vấn tâm lí học đường là một quá trình diễn ra với nhiều giai đoạn khác nhau từ việc xây
dựng mối quan hệ, khai thác, tìm hiểu, xác định vấn đề đến giải quyết vấn đề thuộc lĩnh vực tâm lí
- Mục tiêu của tham vấn tâm lí học đường là giúp đỡ học sinh hiểu được cảm xúc, suy nghĩ của chính các em, từ đó có thể giải quyết vấn đề một cách tốt nhất
Trang 3- Hoạt động tham vấn tâm lí học đường diễn ra trên cơ sở mối quan hệ tương tác tích cực giữa nhà tham vấn và học sinh, được thực hiện chủ yếu trong tương tác trực tiếp tại phòng tâm lí học đường hoặc tại lớp học
- Nhà tham vấn tâm lí học đường có thể là người làm chuyên nghiệp hoặc bán chuyên nghiệp Song họ đều cần có kiến thức về tâm lí, kĩ năng, thái độ nghề nghiệp tham vấn tâm lí để thực hiện hoạt động tham vấn tâm lí một cách tốt nhất
- Đối tượng được tham vấn tâm lí học đường có thể là cá nhân học sinh có nhu cầu cần được tham vấn tâm lí Ngoài ra còn có thể là nhóm học sinh, hoặc tập thể học sinh với các vấn đề nổi cộm của lớp như học tập, đánh nhau, quan hệ bạn khác giới, sự phát triển của cơ thể, quan hệ của lớp với giáo viên
- Các giai đoạn trong quá trình tham vấn tâm lí học đường bao gồm:
+ Thiết lập mối quan hệ: xây dựng mối quan hệ tốt trong tham vấn là khâu then chốt Nếu không
có mối quan hệ tốt thì thông tin và trách nhiệm không thể trao đổi được Để đạt được những yêu cầu trên, nhà tham vấn tâm lí phải có các kĩ năng chuyên môn, những phẩm chất đạo đức, thực hiện đúng nguỵen tắc cũng như phải biết tiếp cận đối tượng
+ Tập hợp thông tin, đánh giá và xác định vấn đề: Mục đích của giai đoạn này là tìm hiểu những
mối quan tâm chủ yếu của đối tượng, xác định những mặt mạnh và hạn chế sẽ ảnh hưởng đến khả năng giải quyết vấn đề Để đạt mục đích đó, nhà tham vấn cần tìm hiểu hoàn cảnh đối tượng, gồm cả môi trường xã hội, giáo dục, gia đình, tình cảm, thể chất, tâm lí
+ Hỗ trợ để học sinh tìm kiếm các giải pháp và lựa chọn giải pháp phù hợp: Mục tiêu nổi bật
của giai đoạn này là nhà tham vấn trợ giúp đối tượng xác định phương hướng thiết thực cho cuộc sống Trong giai đoạn này, nhà tham vấn và đối tượng xác định các gốc độ khác nhau để giải quyết vấn đề, cố gắng chia nhỏ những vấn đề có qui mô lớn thành các bước nhỏ dễ xử lí hơn
+ Trợ giúp đối tượng thực hiện giải pháp: Trong quá trình thực thi các giải pháp, nhà tham vấn
cần kiểm tra quá trình thực hiện theo định kì Trong quá trình này, nhà tham vấn và đối tượng cần kịp thời phát hiện, xử lí những những khó khăn mới phát sinh trong quá trình thực hiện
+ Kết thúc: Giống như nhiều dịch vụ khác, khi giải pháp và điều kiện thỏa thuận hai bên đạt được,
những đối tác có liên quan đến dịch vụ đó sẽ đi đến kết thúc Tham vấn tâm lí cũng không phải là ngoại lệ Khi đối tượng tự giải quyết được vấn đề, bước kế tiếp là kết thúc dịch vụ tham vấn tâm lí
II Rút kinh nghiệm:
- Bản thân là giáo viên giảng dạy môn hóa học trước hết tôi sẽ tham vấn cho học sinh về bộ môn của mình như sau:
Các giai đoạn trong quá trình tham vấn
+ Thiết lập mối quan hệ
Bản thân là giáo viên tôi luôn gương mẫu, cố gắng xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với học sinh và thân thiện với các lớp Tuy nhiên, tôi vẫn luôn có những hình thức khen, chê hợp lý Tuy vậy, vẫn là giơ cao mà đánh khẽ
+ Tập hợp thông tin, đánh giá và xác định vấn đề
Nhận thấy rằng ở trường ta đa phần học sinh bị mất gốc bộ môn hóa từ hóa trị các nguyên tố, cách viết công thức phân tử các chất cũng như phân loại các chất
Mặc mạnh: Không phải học sinh nào cũng yếu môn hóa, có những học sinh rất giỏi, kiến thức mô hóa rất vững Tâm lý học sinh sẽ yêu thích và cố gắng học tập môn học khi giáo viên nhiệt huyết và tận tình chỉ bảo, giảng dạy
Trang 4Hạn chế: Tình trạng học sinh còn lười học.
+ Hỗ trợ để học sinh tìm kiếm các giải pháp và lựa chọn giải pháp phù hợp
Để có thể viết công thức phân tử của các chất có thể hướng dẫn học sinh chia ra các giai đoạn như sau:
Bước 1: Cung cấp cho học sinh bài thơ hóa trị và yêu cầu học thuộc
BÀI THƠ HÓA TRỊ Kali, Iôt, Hiđro Natri với bạc,Clo một loài
Là hóa trị I bạn ơi Nhớ ghi cho rõ kẻo rồi phân vân Magiê, chì, Kẽm, thủy ngân Canxi, Đồng ấy cũng gần Bari Cuối cùng thêm chú Oxi Hóa trị II ấy có gì khó khăn Bác Nhôm hóa trị III lần Ghi sâu trí nhớ khi cần có ngay Cacbon, Silic này đây
Là hóa trị IV không ngày nào quên Sắt kia kể cũng quen tên
II, III lên xuống thật phiền lắm thôi
Nitơ rắc rối nhất đời
I, II, III, IV khi thời thứ V Lưu huỳnh lắm lúc chơi khăm Xuống II, lên VI khi nằm thứ IV Phôtpho nói tới không dư Nếu ai hỏi đến thì hừ rằng V
Em ơi cố gắng học chăm Bài ca hóa trị suốt năm rất cần
Bước 2: Ngoài việc cung cấp hóa trị các kim loại để học sinh có thể viết được công thức phân tử của các chất Tôi sẽ cung cấp thêm hóa trị của các gốc axit thường gặp
Hóa trị I: Cl-, OH-, NO3-, Br-, I-,
Hóa trị II: SO42-, CO32-, SO32-,
Hóa trị III: PO43-,
+ Trợ giúp đối tượng thực hiện giải pháp
Song song với việc cung cấp cho học sinh bài thơ hóa trị và hóa trị của các gốc axit Tôi sẽ hướng dẫn học sinh cách học như sau: cứ mỗi ngày dành ra 15 phút để học, đồng thời cũng có chế độ ăn uống, nghỉ ngơi và vui chơi hợp lý
Tôi sẽ tiến hành kiểm tra theo các mức
1 Học thuộc bài thơ hóa trị và hóa trị của các gốc axit
2 Cho cation và anion Yêu cầu học sinh ghép thành chất
3 Gọi tên các chất để học sinh viết công thức phân tử
+ Kết thúc: Khi đa phần học sinh đã nhuần nhuyễn sẽ tiến hành kết thúc tham vấn
- Ngoài ra, có những biện pháp giúp giảm bớt căng thẳng tâm lý chom học sinh như sau:
Trang 5+ Thể dục, thể thao hay vận động.
+ Cười thoải mái, thư giãn, nghe nhạc, đọc sách, xem phim,
+ Chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ giấc, ngủ sâu, ngủ đúng giờ + Sự chia sẻ, hôc trợ từ người thân, bạn bè
+ Sắp xếp thời gian howph lý, có kĩ năng lập kế hoạch
+ Rèn luyện tư duy tích cực,