Thời kì THPT trong toàn bộ quá trình phát triển tâm lí cá nhân Tâm lí học phân chia quá trình phát triển tâm lí cá nhân thành các thời kì các giai đoạn mỗi giai đoạn được xác định bởi cá
Trang 1Mô đun THPT 1 Đặc điểm tâm lí của học sinh THPT:
I Phần tiếp thu kiến thức của mô đun THPT 1.
1 Thời kì THPT trong toàn bộ quá trình phát triển tâm lí cá nhân
Tâm lí học phân chia quá trình phát triển tâm lí cá nhân thành các thời kì (các giai đoạn) mỗi giai đoạn được xác định bởi các dấu mốc tương đối về thời gian
Có nhiều cách phân chia các thời kì, tuy nhiên hiện nay một cách phân chia được xác định rộng rãi như sau:
-Tuổi hài nhi: 1- 1 tuổi
-Tuổi ấu nhi: 1- 3 tuổi
-Tuổi mẫu giáo: 3- 6 tuổi
-Tuổi nhi đồng: 6- 11, 12 tuổi
-Tuổi thiếu niên: 11, 12- 13, 14 tuổi
-Tuổi thanh niên: 14, 15- 25 tuổi
-Tuổi trưởng thành 25- 40 tuổi
a Xác định giới hạn, độ tuổi THPT
Câu hỏi: Theo phân định của tâm lí học tuổi HSTHPT trùng với độ tuổi nào: -Trả lời: Tuổi vị thành niên bao hàm cả tuổi thiếu niên và tuổi đầu thanh niên từ
10, 12, 19 tuổi
-Tuổi THPT nằm trong độ tuổi vị thành niên và là giai đoạn cuối của tuổi vị thành niên
-Tuổi thanh niên là tuổi chuyển tiếp từ tuổi trhow sang tuổi trưởng thành
-Tuổi đầu thanh niên từ 15- 18 tuổi
-Thanh niên trưởng thành từ 18- 25 tuổi
b Xác định hoàn cảnh XH của sự phát triển
-Hoàn cảnh XH của sự phát triển được hiểu là tổ hợp các mối quan hệ và tính chất các mối quan hệ mới mà trẻ tham gia vào cũng như tính chất tương tác giữa trẻ với các quan hệ XH đó
c Các dạng hoạt động: hoạt động học tập, hoạt động xã hội
-Ở lứa tuổi THPT hoạt động học tập có những điểm khác biệt cơ bản với hoạt động học tập ở tuổi thiếu niên Hoạt động học tập có động cơ gắn liền với việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai HS cũng ý thức rõ hơn về động cơ học tập của bản thân, HS có xu hướng bỏ qua, ít quan tâm đến các môn học không phục vụ trực tiếp cho mục đích thi vào các trường cao đẳng, đại học
-HS THPT tích cực tham gia các hoạt động XH cũng dần có vai trò lớn hơn thể hiện sự trưởng thành về ý thức công dân mặc khác giúp HS thể hiện được các quan điểm, thái độ của bản thân trước các vấn đề về XH
d Ý nghĩa của giai đoạn HSTHPT trong toàn bộ cuộc đời của các nhân.
Trang 2-Giai đoạn này có sự trùng khớp giữa sự phát triển cá thể và giai đoạn đường đời,
sự phát triển có thể đạt tới mức trưởng thành, trong khi sự trưởng thành về XH, nhân cách đòi hỏi phải có thêm thời gian Sự chưa trùng khớp này cũng làm nảy sinh một số vấn đề như tồn tại một số hành vi chưa phù hợp với các chuẩn mực xã hooijowr HS, HS chưa hoàn toàn làm chủ làm chủ được hành vi của bản thân Việc tham gia vào các hoạt động xã hội còn hạn chế HS ở lứa tuổi này đứng trước một quyết định quan trọng của cuộc đời lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai, đây
là một thử thách lớn
2 Nhận thức và trí tuệ của HSTHPT:
a Nhận thức các kiểu trí tuệ, các giai đoạn phát triển trí tuệ:
-Đời sống tình cảm của HSTHPT khá phức tạp nó ảnh hưởng khá nhiều đến học tập và cuộc sống tinh thần của các em
b Đặc điểm ý chí của HSTHPT:
Ở tuổi thanh niên, xu hướng nhân cách, phẩm chất, ý chí bộc lộ rõ ràng, cường độ
ý chí phát triển cao HS có thể quyết tâm vượt qua các trở ngại để đạt được mục đích đặt ra
3 Các đặc điểm nhân cách của HSTHPT:
-Nội dung này nhằm giúp cho người học nắm được những vấn đề cơ bản trong nhân cách của HSTHPT mà nhà giáo dục cần tìm hiểu Người học được cung cấp những đặc điểm nổi bậc trong nhân cách của HSTHPT như khả năng tự ý thức của
HS, hình ảnh cái tôi, định hướng giá trị… những vấn đề cốt lõi của nhân cách Từ
đó có thể giải thích, dự báo hành vi và xu hướng phát triển nhân cách của HS
a Tự ý thức và hình thành “cái tôi” của HSTHPT
-Tự ý thức là khả năng HSTHPT tự tách ra khỏi bản thân mình , lấy bản thân mình làm đối tượng để nhận thức, để đánh giá từ đó hình thành nên biểu tượng khái quát
về chính bản thân
b Định hướng giá trị của HS THPT
Định hướng giá trị được hiểu là thái độ, sự lựa chọn của cá nhân với các giá trị vật chất hay tinh thần nào đó có ý nghĩa với cá nhân đã được cá nhân nhận thức định hướng giá trị đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của con người
c Tự xác định XH – hình thành thế giới quan và “kế hoạch cuộc đời”
Thế giới quan là quan điểm về thế giới được hình thành từ các tri thức mà các em
có được
d Kế hoạch cuộc đời và xác định nghề nghiệp
Điều này có được là do các nguyên nhân:
Trang 3-Sự trưởng thành nhất định về phong cách
-Sự cụ thể hóa ít nhiều có tính hiện thực các ước mơ lí tưởng
-Vấn đề bận tâm nhất đối với thanh niên trong kế hoạch đường đời là chọn nghề -Việc chọn nghề đòi hỏi phải kết hợp nhiều yếu tố: Nhu cầu XH, năng lực, sở thích…
e Tính tích cực XH của HSTHPT: Các vai trò và hoạt động XH
HSTHPT rất quan tâm đến các vai trò XH đặc biệt các khía cạnh từ chuẩn mực hành vi thái độ của các vai trò XH HS thường nhìn nhận và đánh giá vai trò XH một cách khá cứng nhắc và nghiêm khắc
4 Một số vấn đề tâm lí ở HSTHPT: Tính dục, căng thẳng tâm lí, lạm dụng chất,
chống đối XH, tự tử
-Nội dung này giúp người học tiếp cận một số vấn đề tâm lí cụ thể đặc trựng ở HSTHPT như vấn đề tình dục, căng thẳng tâm lí…hiểu được các nguyên nhân từ
đó xác định được thái độ đúng và có cách ứng xử phù hợp
a.Tính dục ở tuổi THPT
Tính dục là quá trình trung tâm của tuổi thiếu niên, sự tiết hoocmon androgen gia tăng làm tăng xu hướng tính dục, làm gia tăng sự quan tâm về tính dục của bản thân Đây là hiện tượng sinh học XH phức tạp là sản phẩm có sự tác động của các lực lượng sinh học và xã hội
b Hiện tượng lạm dụng chất và chống đối XH:
Những yếu tố thúc đẩy HSTHPT lạm dụng chất
Muốn chứng tỏ bản thân là người lớn
-Bị lôi kéo bới các nhóm bạn xấu
-Gặp phải các thất bại trong cuộc sống…
c Căng thẳng tâm lí
Căng thẳng là trạng thái tâm lí khá phổ biến ở HSTHPT Căng thẳng xuất hiện do các mâu thuẫn hay xung đột trong quan hệ với người lớn, ở tuổi THPT căng thẳng liên quan chủ yếu đến việc thi đại học và chọn nghề
d Hiện tượng tự tử ở HSTHPT:
Hiện tượng tự tử có thể diển ra ỏe mọi giai tầng và ít có sự cư trú ở một nhóm XH
cụ thể Tuy nhiên có một số biểu hiện không rõ như: Thanh niên có thể tự sát thường bị trầm cảm nghiêm trọng, sử dụng các chất gây nghiện hoặc có hành động chống đối XH Họ thường có quan hệ xấu vói ba, me, bạn bè, người yêu
II Rút kinh nghiệm:
-Là một giáo viên tôi hiểu tầm ảnh hưởng của hoạt động học tập đến việc hình thành nhân cách, tâm lí của học sinh
+ Tạo điều kiện thuận lơi nhất cho khả năng hình thành tư duuy cho học sinh + Động viên khích lệ sự sáng tạo, tích cực trong học tập của học sinh
Trang 4- Giai đoạn THPT là giai đoạn phát triển cơ thể hài hòa, cân đối, tương đối hoàn thiện, lứa tuổi này xuất hiện tình yêu tuổi học trò Vì vậy chúng ta phải giáo dục, định hướng tình yêu tuổi học trò, tránh tình trạng có thai ngoài ý muốn Tác hại của nó vô cùng ghê ghớm, nó ảnh hưởng đến cuộc đời và tương lai của các em
- Tuy năm học 2015-2016 là lần thứ 2 tổ chức kì thi quốc gia, nhưng các em vẫn còn hạn chế trong việc lựa chọn môn học, khối thi, nghành xét tuyển, việc xét nghành nghề sau thi, vì vậy riêng bản thân tôi cũng như giáo viên khác trong nhà trường phải hướng nghiệp cho các em
- Hiện nay số lượng sinh viên tốt nghiệp các trường Cao Đẳng, Đại Hoc ngày càng
nhiều nhưng việc làm lại không có, thất nghiệp là tất yếu Điều này tác động xấu đến tâm lí của học sinh, làm cho các em chán nãn, không mặn mà gì đến chuyện học tập và từ đó ý thức cũng như đạo đức của học sinh ngày càng suy thoái Đó là bài toán nhức nhối cho xã hội bây giờ cũng chính cho những ai đứng trên bục giảng Tôi mong rằng nhà nước ta phải có cơ chế chủ trương phát triển kinh tế, giải quyết được việc làm từ đó tác động ngược đến thái độ và động cơ học tập của học sinh, lúc đó nghề nhà giáo mới có tầm ảnh hưởng lớn trong xã hội