Lec 1 introduction to economics VN stud

CON NGƯỞI RA QUYẾT ĐỊNH THẾ NÀOExamples: • Khi một sinh viên xem xét việc có nên vào đại học hay không, anh ấy sẽ so sánh các chi phí gồm học phí, mua sách, và tiền công bị bỏ qua với lợ

1 Giới thiệu Kinh tế học

10 nguyên lý kinh tế

Con người ra

quyết định thế

nào

Nr 1 Con người đối mặt với sự đánh đổi

Nr 2 Chi phí của một thứ là cái mà bạn từ bỏ để có được nó

Nr 3 Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên

Nr 4 Con người phản ứng với các kích thích

Con người tương

Nr 7 Đôi khi chính phủ có thể cải thiện được kết cục thị trường

Nr 8 Mức sống của một nước phụ thuộc vào năng lực sản

CON NGƯỞI RA QUYẾT ĐỊNH THẾ NÀO

Mọi quyết định đều liên quan đến sự đánh đổi Ví dụ:

• Tham gia buổi tiệc sinh nhật buổi tối sẽ làm mất cơ hội dành thời gian ấy cho việc học

• Tăng giờ làm việc giúp bạn có thêm thu nhập song có ít thời gian nghỉ ngơi

• Các nguồn lực dành cho bảo vệ môi trường có thể được dùng

để sản xuất hàng tiêu dùng

Principle #1: Con người đối mặt với sự đánh đổi

CON NGƯỞI RA QUYẾT ĐỊNH THẾ NÀO

• Con người đối mặt với sự đánh đổi, nên ra quyết định đòi hỏi phải so sánh chi phí và ích lợi của các lựa chọn khác nhau

• Song chi phí của một hành động nào đó không phải lúc nào cũng rõ ràng như biểu hiện ban đầu của chúng

• Eg lợi ích của học đại học là có thêm kiến thức và có cơ hội làm việc tốt hơn Chi phí của nó là gì? Gồm học phí, sách vở, nhà ở

và chi phí thời gian

Principle #2: Chi phí của một thứ là cái mà bạn từ bỏ để

có được nó

CON NGƯỞI RA QUYẾT ĐỊNH THẾ NÀO

Examples:

Chi phí cơ hội của …

…đi học đại học gồm học phí, mua sách, và tiền công bị bỏ

CON NGƯỞI RA QUYẾT ĐỊNH THẾ NÀO

• Các quyết định trong cuộc sống hiếm khi minh bạch, mà

thường ở trạng thái mù mờ

– Khi ăn tối, vấn đề bạn phải đối mặt không phải là sẽ ăn hay

không mà là có nên ăn thêm một chút cơm hay không

– Khi kỳ thi đến, vấn đề không phải là có hay không học, mà là

nên học thêm một giờ nữa hay dừng lại xem ti vi.

• Thuật ngữ những thay đổi cận biên để chỉ những điều chỉnh gia tăng nhỏ so với kế hoạch hành động hiện tại

• Trong nhiều tình huống, mọi người đưa ra được quyết định tốt nhất nhờ suy nghĩ tại điểm cận biên

Principle #3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên

CON NGƯỞI RA QUYẾT ĐỊNH THẾ NÀO

Examples:

• Khi một sinh viên xem xét việc có nên vào đại học hay không, anh ấy sẽ so sánh các chi phí gồm học phí, mua sách, và tiền công bị bỏ qua với lợi ích từ thu nhập tăng thêm do có bằng đại học

• Khi doanh nghiệp xem xét có nên tăng sản lượng, nó sẽ so sánh những chi phí tăng thêm và doanh thu tăng thêm

Principle #3: Con người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên

CON NGƯỞI RA QUYẾT ĐỊNH THẾ NÀO

• Kích thích được hiểu là yếu tố làm con người có thay đổi

(e.g., Toyota Prius) tăng đáng kể

– ví dụ của bạn?

Principle #4: Con người phản ứng với các kích thích

Kiểm tra nhanh

• Hãy liệt kê và giải thích ngắn gọn bốn nguyên lý liên

quan đến ra quyết định cá nhân.

$600 để sửa hoặc bán xe trong tình trạng hiện tại

Trong trường hợp nào sau đây bạn sẽ sửa hệ truyền động, vì sao?

A. Giá bán $6500 nếu hệ truyền động làm việc,

$5700 nếu hệ truyền động không làm việc

B. Giá bán $6000 nếu hệ truyền động làm việc,

$5500 nếu hệ truyền động không làm việc

CON NGƯỜI TƯƠNG TÁC VỚI NHAU NHƯ THẾ NÀO

• Thay vì tự-cung-tự-cấp, mỗi người có thế chuyên môn hóa vào sản xuất những gì mình có điểm mạnh và trao đổi hàng hóa với người khác

• Các quốc gia cũng có lợi từ chuyên môn hóa và trao đổi

thương mại do

– Mua được giá tốt hơn ở nước ngoài so với trong nước

– Mua hàng hóa rẻ hơn nếu sản xuất trong nước

Principle #5: Thương mại có thể làm cho mọi người đều được lợi

CON NGƯỜI TƯƠNG TÁC VỚI NHAU NHƯ THẾ NÀO

• Thị trường một nhóm những người mua và người bán

(có thể ở một hay nhiều địa điểm khác nhau)

CON NGƯỜI TƯƠNG TÁC VỚI NHAU NHƯ THẾ NÀO

• Trong nền kinh tế thị trường, những quyết định này là kết quả của tương tác của rất nhiều gia đình và doanh nghiệp

• Tác phẩm nổi tiếng của Adam Smith (1776) The Wealth of

Nations có đề cập

Mỗi gia đình hay doanh nghiệp theo đuổi lợi ích riêng của mình song hành động của họ dường như được dẫn dắt bởi bàn tay

vô hình làm cho xã hội tốt hơn

Principle #6: Thị trường thường là một phương thức tốt

để tổ chức hoạt động kinh tế

CON NGƯỜI TƯƠNG TÁC VỚI NHAU NHƯ THẾ NÀO

• Bàn tay vô hình hoạt động thông qua tín hiệu giá

– Tương tác giữa người mua và người bán xác định giá của hàng hóa/dịch vụ

– Giá cả phản ánh giá trị của hàng hóa đối với người mua và cũng phản ánh chi phí sản xuất

– Giá cả hướng dẫn các gia đình và doanh nghiệp (những cá nhân theo đuổi lợi ích riêng) ra quyết định, và trong nhiều

Principle #6: Thị trường thường là một phương thức tốt

để tổ chức hoạt động kinh tế

CON NGƯỜI TƯƠNG TÁC VỚI NHAU NHƯ THẾ NÀO

• Bàn tay vô hình của thị trường kỳ diệu đến vậy, thì tại sao chúng

– Một công ty âm nhạc sẽ không sản xuất nhạc nếu CD của họ bị

Principle #7: Đôi khi chính phủ có thể cải thiện được kết cục thị trường

CON NGƯỜI TƯƠNG TÁC VỚI NHAU NHƯ THẾ NÀO

• Chính phủ can thiệp thị trường nhằm thúc đẩy hiệu quả

• Đôi khi bàn tay vô hình không hoạt động; thất bại thị trường xảy

ra khi thị trường không thể phân bổ nguồn lực hiệu quả Do:

– Các ngoại ứng (externalities), xảy ra khi hoạt động xản xuấthay tiêu dùng của một người ảnh hưởng đến phúc lợi của

người ngoài cuộc (eg ô nhiễm)

– Sức mạnh thị trường, chỉ khả năng của một người (hay

nhóm người) có ảnh hưởng đáng kể lên giá thị trường (eg độc

Principle #7: Đôi khi chính phủ có thể cải thiện được kết cục thị trường

CON NGƯỜI TƯƠNG TÁC VỚI NHAU NHƯ THẾ NÀO

ỨNG DỤNG 2 :

Câu hỏi thảo luận

Trong mỗi tình huống sau, chính phủ có vai trò gì? Sự can thiệp của chính phủ có cải thiện kết quả?

a. Trường công cho giáo dục từ mẫu giáo đến 12

b. Qui định an toàn nơi làm việc

c. Đường cao tốc công cộng

d. Luật kinh doanh cho phép các công ty thuốc đặt giá cao

cho những loại thuốc cấp cứu

NỀN KINH TẾ VỚI TƯ CÁCH MỘT TỔNG THỂ VẬN HÀNH

NHƯ THẾ NÀO

• Giữa các quốc gia có khoảng cách về mức sống rất lớn

– Thu nhập bình quân đầu người ở các nước giàu cao gấp

khoảng 10 lần nước nghèo

• Có sự khác biệt về cải thiện mức sống giữa các quốc gia theo thời gian

– Các quốc gia thu nhập cao có xu hướng giàu lên nhanh hơn

Principle #8: Mức sống của một nước phụ thuộc vào

năng lực sản xuất hàng hóa và dịch vụ của nước đó

NỀN KINH TẾ VỚI TƯ CÁCH MỘT TỔNG THỂ VẬN HÀNH

NHƯ THẾ NÀO

• Yếu tố quyết định cải thiện mức sống là năng suất, được hiểu

là số lượng hàng hóa/dịch vụ được tạo ra trên mỗi giờ lao

động

• Năng suất phụ thuộc vào thiết bị, kỹ năng, và công nghệ mà

người lao động có

• Các yếu tố khác (e.g liên đoàn lao động, cạnh tranh quốc tế,

hầu như không tác động lên năng suất

Principle #8: Mức sống của một nước phụ thuộc vào

năng lực sản xuất hàng hóa và dịch vụ của nước đó

NỀN KINH TẾ VỚI TƯ CÁCH MỘT TỔNG THỂ VẬN HÀNH

NHƯ THẾ NÀO

• Lạm phát: sự tăng của mức giá chung trong nền kinh tế

• Trong hầu hết các trường hợp lạm phát trầm trọng hoặc kéo

dài, dường như đều có chung một thủ phạm - sự gia tăng của

lượng tiền

• Khi chính phủ tạo ra một lượng lớn tiền, giá trị của tiền giảm

Principle #9: Giá cả tăng khi chính phủ in quá nhiều tiền

NỀN KINH TẾ VỚI TƯ CÁCH MỘT TỔNG THỂ VẬN HÀNH

NHƯ THẾ NÀO

• Ngắn hạn: khi một trong số các yếu tố thay đổi

• Dài hạn: khi tất cả các yếu tố thay đổi

• Trong ngắn hạn, nếu các chính sách nhằm mở rộng sản xuất,

các doanh nghiệp sẽ thuê thêm nhân công và sẽ làm giảm

thất nghiệp Khi đó, chi phí sản xuất có xu hướng tăng và kéo

theo lạm phát

• Các chính sách kiểm soát lạm phát thường dẫn đến thu hẹp

Principle #10: Xã hội đối mặt với sự đánh đổi ngắn hạn

giữa lạm phát và thất nghiệp

• Kinh tế học có thể được chia thành hai nhánh chính: Kinh tế học vi mô và Kinh tế học vĩ mô

• Kinh tế học vi mô nghiên cứu hành vi của các cá nhân

– Cách thức các gia đình, doanh nghiệp ra quyết định và tác động của các quyết định này lên thị trường, giá và cạnh tranh

• Kinh tế học vĩ mô phân tích các bối cảnh kinh tế chính (mối quan hệ giữa các thành phần của nền kinh tế)

– Chu kì kinh tế, tăng trưởng kinh tế, tiền tệ, trao đổi thương mại

Các phân nhánh của kinh tế học

Tư duy như một nhà kinh tế học

• Nghiên cứu kinh tế học và quản trị kinh doanh giúp bạn…

– Hiểu các bối cảnh kinh tế

– Có thể tư duy các phương án khác nhau

– Đánh giá các chính sách kinh tế

– Tư duy chu kì

Lý thuyết kinh tế và Kinh tế lượng ứng dụng

• Các nhà kinh tế học có thể phát triển các mô hình mô phỏng

để giải thích các hiện tượng kinh tế (lý thuyết)

• Quan sát thực tế (“thực nghiệm tự nhiên”)

• Quan sát trong điều kiện ký tưởng (thực nghiệm mô

Vai trò của các giả định trong mô hình

• Các nhà kinh tế học dùng các giả định trong các mô hình

lý thuyết để đơn giản hóa những giải thích cho các hiện tượng thực tế

• Việc chọn các giả định là không đơn giản

• Các giả định làm đơn giản hóa mô hình nhưng không

được làm ảnh hưởng xấu đến các lý giải cho các hiện

– Những lợi ích của tăng tiền công tối thiểu quan trọng hơn

sự gia tăng nhẹ trong tỷ lệ thất nghiệp

– Các nhà sản xuất thuốc lá nên bồi thường cho chính phủ các chi phí phát sinh có nguyên nhân từ thuôc lá

Đường giới hạn khả năng sản xuất

• Đường giới hạn khả năng sản suất mô tả các kết hợp sản lượng khác nhau mà một nền kinh tế có thể sản xuất với các yếu tố sản xuất hiện có

• Đường giới hạn khả năng sản suất có liên quan đến các khái niệm:

• Hiệu quả,

• Đánh đổi,

• Chi phí cơ hội,

• Tăng trưởng kinh tế

Các khả năng sản xuất máy vi tính và xe hơi

Sản lƣợng (units per year) A B C D

Production possibility frontier

Đường giới hạn khả năng sản xuất

C

E

B 2,200

1,000 2,000 3,000

Amount of

Produced PC

F A

Cải thiện khả năng sản xuất máy vi tính

E 2,000

Sơ đồ lưu chuyển kinh tế

hàng hóa và tiền tệ giữa các gia đình, doanh nghiệp thông qua các thị trường

Chu trình kinh tế

Expenses

Goods acquisition

Income

Goods sale

Labour, Ground, Production

Sơ đồ lưu chuyển kinh tế