1.Quy luật địa đới: Là sự thay đổi có quy luật của tất cả các thành phần địa lí và cảnh quan địa lí theo vĩ độ. Nguyên nhân: Do trái đất hình cầu và bức xạ mặt trời. Trái đất có hình cầu làm cho góc nhập xạ thay đổi từ xích đạo về hai cực do đó lượng bức xạ cũng thay đổi theo. Biểu hiện của quy luật a. Sự phân bố các vòng đai nhiệt trên Trái Đất Các vòng đai Vị trí Giữa các đường đẳng nhiệt Khoảng vĩ tuyến Nóng 200C của 2 bán cầu 300B đến 300N Ôn hòa 200C và 100C của tháng nóng nhất 300 đến 600 ở cả hai bán cầu Lạnh Giữa 100 và 00 của tháng nóng nhất Ở vòng đai cận cực của 2 bán cầu Băng giá vĩnh cửu Nhiệt độ quanh năm dưới 00C Bao quanh cực b. Các đai khí áp và các đới gió trên Trái Đất 7 đai khí áp: + 3 đai áp thấp: 1 ở xích đạo, 2 ở ôn đới. + 4 đai áp cao: 2 cận chí tuyến, 2 ở cực. 6 đới gió: 2 mậu dịch, 2 ôn đới, 2 Đông cực. c. Các đới khí hậu trên Trái Đất Có 7 đới khí hậu chính: xích đạo, cận xích đạo, nhiệt đới, cận nhiệt, ôn đới, cận cực, cực. d. Các nhóm đất và các kiểu thảm thực vật: Có 10 nhóm đất và 10 kiểu thảm thực vật từ cực đến xích đạo. 2.Khái niệm quy luật phi địa đớivà biểu hiện: Khái niệm Là quy luật phân bố không phụ thuộc vào tính chất phân bố theo địa đới của các thành phần địa lí và cảnh quan. Nguyên nhân:Do nguồn năng lượng bên trong Trái Đất, nguồn năng lượng này phân chia bề mặt Trái Đất thành lục địa, đại dương, núi cao. Biểu hiện của quy luật Khái niệm Nguyên nhân Biểu hiện Quy luật đai cao Sự thay đổi có quy luật của các thành phần tự nhiên theo độ cao địa hình Do giảm nhanh nhiệt độ theo độ cao, sự thay đổi độ ẩm, lượng mưa Phân bố vành đai đất, thực vật theo độ cao Quy luật địa ô Sự thay đổi các thành phần tự nhiên và cảnh quan theo kinh độ Sự phân bố đất liền và biển, đại dương > Khí hậu lục địa bị phân hóa từ đông sang tây Núi chạy theo hướng kinh tuyến Thay đổi thảm thực vật theo kinh độ 3. Dòng biển là gì sự phân bố của dòng biển? Khái niệm: Là hiện tượng chuyển động của lớp nước biển trên mặt tạo thành các dòng chảy trong các biển và đại dương. Phân bố: + Dòng biển nóng: Thường phát sinh ở hai bên đường xích đạo chảy theo hướng tây, gặp LĐ chuyển hướng chảy về cực. + Dòng biển lạnh: Xuất phát từ vĩ tuyến 30 400 gần bờ đông các đại dương chảy về xích đạo. Dòng biển nóng, lạnh hợp lại thành vòng hoàn lưu ở mỗi bán cầu. Ở vĩ độ thấp hướng chảy của các vòng hoàn lưu Bắc Bán Cầu cùng chiều kim đồng hồ, Nam Bán Cầu ngược chiều. Ở Bắc Bán Cầu có dòng biển lạnh xuất phát từ cực men theo bờ Tây các đại dương chảy về xích đạo. Các dòng biển nóng, lạnh đối xứng nhau qua bờ đại dương. Vùng có gió mùa, dòng biển đổi chiều theo mùa: Ví dụ ở Bắc Ấn Độ về mùa hạ dòng biển chảy theo vòng từ Xri Lanca lên vịnh Ben Gan rồi xuống Inđônêxia, Vòng sang phía Tây.. rồi trở về lại Xri Lanca. Về mùa đông dòng biển này chảy theo chiều ngược lại. II. Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí 1. Khái niệm Khái niệm: Là quy luật về mối quan hệ quy định lẫn nhau giữa các thành phần và của mỗi bộ phận lãnh thổ nhỏ trong lớp vỏ địa lí. Nguyên nhân: + Mỗi thành phần của lớp vỏ địa lí đều đồng thời chịu tác động trực tiếp hay gián tiếp của nội lực và ngoại lực vì thế chúng không tồn tại và phát triển một cách đồng thời. + Các thành phần tự nhiên luôn có sự tác động qua lại và gắn bó mật thiết với nhau. Biểu hiện Bất kì lãnh thổ cũng gồm nhiều thành phần ảnh hưởng qua lại phụ thuộc lẫn nhau. Nếu một thành phần thay đổi sự thay đổi của các thành phần còn lại và toàn bộ lãnh thổ. Ví dụ:Sự biến đổi khí hậu từ khô hạn sang ẩm ướt sẽ làm chế độ dòng chảy thay đổi, làm tăng quá trình xói mòn, mặt khác làm thực vật phát triển mạnh, quá trình phá hủy đá và hình thành đất nhanh hơn. Ý nghĩa thực tiễn cho ta thấy sự cần thiết phải nghiên cứu kĩ càng và toàn diện điều kiện địa lí của bất kì lãnh thổ nào trước khi sử dụng. Dự báo trước những thay đổi của các thành phần tự nhiên khi tác động vào môi trường để đề xuất các giải pháp tháo gỡ. 5. Vai trò và đặc điểm của ngành nông nghiệp: Vai trò: Là một ngành sx vật chất không thể thay thế được: + Cung cấp lương thực, thực phẩm. + Nguyên liệu cho công nghiệp. + Nguồn hàng xuất khẩu, thu ngoại tệ. Hiện nay 40% số lao động thế giới tham gia hoạt động nông nghiệp như vậy ngành nông nghiệp góp phần giải quyết vấn đề việc làm trong hoàn cảnh hiện nay. Đặc điểm a. Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế: cần phải duy trì và nâng cao độ phì cho đất, sử dụng hợp lí, tiết kiệm. b. Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng, vật nuôi: cần phải hiểu biết và tôn trọng quy luật sinh học. c. Sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ: Cần phải xây dựng cơ cấu hợp lí, đa dạng hóa sản xuất, phát triển các ngành dich vụ, làng nghề,.. tận dụng thời gian dỗi. d. Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên vì đối tượng là cây trồng, vật nuôi. e. Trong nền kinh tế hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hóa. 6. Đặc điểm và tình hình phân bố thế giới? Dân số thế giới Năm 2005 là 6.477 triệu người. Quy mô dân số giữa các châu lục và các nước khác nhau (có 11 quốc gia200 quốc gia với dân số trên 100 triệu người, 17 nước có số dân từ 0,01 0,1 triệu người). Quy mô dân số thế giới ngày càng lớn. Tình hình phát triển dân số thế giới Thời gian dân số tăng thêm 1 tỉ người càng rút ngắn từ 123 năm xuống 32, xuống 15 năm, 13 năm, 12 năm… Thời gian dân số tăng gấp đôi cũng rút ngắn: Từ 123 năm còn 47 năm. Tốc độ gia tăng dân số nhanh, quy mô ngày càng lớn đặc biệt từ nửa sau thế kỉ XX do tỉ lệ tử vong giảm nhờ những thành tựu của y tế, chăm sóc sức khỏe,... 2. Đặc điểm a. Phân bố dân cư không đều theo không gian, năm 2005 mật độ dân cư trung bình: 48người km2 + Tập trung đông: Tây Âu (169), Nam Âu (115), Ca ri bê (166), Đông Á (131), Đông Nam Á (124),... + Thưa dân: Châu Đại Dương (4), Bắc Mĩ (17), Nam Mĩ (21), Trung Phi (17), Bắc Phi (23). b. Phân bố dân cư biến động theo thời gian Từ năm 1650 2005 có sự biến động về tỉ trọng: + Châu Mĩ, châu Á, châu Đại Dương tăng. + Châu Âu, châu Phi giảm. 3. Các nhân tố ảnh hưởng đến phân bố dân cư Điều kiện tự nhiên: Khí hậu, nước, địa hình , đất, khoáng sản,.. Điều kiện kinh tế xã hội:là trình độ phát triển của lực lượng sản xuất (Phương thức sản xuất), tính chất của nền kinh tế… Lịch sử khai thác lãnh thổ lâu đời, chuyển cư, ...
Trang 11.Quy luật địa đới:
- Là sự thay đổi có quy luật của tất cả các thành phần địa lí và cảnh quan địa lí theo vĩ độ
- Nguyên nhân: Do trái đất hình cầu và bức xạ mặt trời Trái đất có hình cầu làm cho góc nhập xạ thay đổi từ xích đạo về hai cực do đó lượng bức xạ cũng thay đổi theo
Biểu hiện của quy luật
a Sự phân bố các vòng đai nhiệt trên Trái Đất
Các vòng
đai
Vị trí
Giữa các đường đẳng nhiệt
Khoảng vĩ tuyến
Nóng 200C của 2 bán cầu 300B đến 300N
Ôn hòa 200C và 100C của
tháng nóng nhất
300 đến 600 ở cả hai bán cầu
Lạnh Giữa 100 và 00 của
tháng nóng nhất
Ở vòng đai cận cực của 2 bán cầu
Băng giá
vĩnh cửu
Nhiệt độ quanh năm dưới 00C
Bao quanh cực
b Các đai khí áp và các đới gió trên Trái Đất
- 7 đai khí áp:
+ 3 đai áp thấp: 1 ở xích đạo, 2 ở ôn đới
+ 4 đai áp cao: 2 cận chí tuyến, 2 ở cực
- 6 đới gió: 2 mậu dịch, 2 ôn đới, 2 Đông cực
c Các đới khí hậu trên Trái Đất
Có 7 đới khí hậu chính: xích đạo, cận xích đạo, nhiệt đới, cận nhiệt, ôn đới, cận cực, cực
d Các nhóm đất và các kiểu thảm thực vật:
Trang 2- Có 10 nhóm đất và 10 kiểu thảm thực vật từ cực đến xích đạo.
2.Khái niệm quy luật phi địa đớivà biểu hiện:
Khái niệm
- Là quy luật phân bố không phụ thuộc vào tính chất phân bố theo địa đới của
các thành phần địa lí và cảnh quan
- Nguyên nhân:Do nguồn năng lượng bên trong Trái Đất, nguồn năng lượng này
phân chia bề mặt Trái Đất thành lục địa, đại dương, núi cao
Biểu hiện của quy luật
Quy luật
đai cao
Sự thay đổi có quy luật của
các thành phần tự nhiên theo
độ cao địa hình
Do giảm nhanh nhiệt độ theo độ cao, sự thay đổi độ
ẩm, lượng mưa
Phân bố vành đai đất, thực vật theo độ cao
Quy luật
địa ô
Sự thay đổi các thành phần
tự nhiên và cảnh quan theo
kinh độ
- Sự phân bố đất liền và biển, đại dương -> Khí hậu lục địa bị phân hóa từ đông sang tây
- Núi chạy theo hướng kinh tuyến
Thay đổi thảm thực vật theo kinh độ
3 Dòng biển là gì sự phân bố của dòng biển?
- Khái niệm: Là hiện tượng chuyển động của lớp nước biển trên mặt tạo thành
các dòng chảy trong các biển và đại dương
- Phân bố:
+ Dòng biển nóng: Thường phát sinh ở hai bên đường xích đạo chảy theo
hướng tây, gặp LĐ chuyển hướng chảy về cực
+ Dòng biển lạnh: Xuất phát từ vĩ tuyến 30 - 400 gần bờ đông các đại
dương chảy về xích đạo
Dòng biển nóng, lạnh hợp lại thành vòng hoàn lưu ở mỗi bán cầu Ở vĩ độ thấp
hướng chảy của các vòng hoàn lưu Bắc Bán Cầu cùng chiều kim đồng hồ, Nam
Bán Cầu ngược chiều
- Ở Bắc Bán Cầu có dòng biển lạnh xuất phát từ cực men theo bờ Tây các đại
dương chảy về xích đạo
- Các dòng biển nóng, lạnh đối xứng nhau qua bờ đại dương
- Vùng có gió mùa, dòng biển đổi chiều theo mùa:
Trang 3Ví dụ ở Bắc Ấn Độ về mùa hạ dòng biển chảy theo vòng từ Xri Lan-ca lên vịnh Ben Gan rồi xuống In-đô-nê-xi-a, Vòng sang phía Tây rồi trở về lại Xri Lan-ca
Về mùa đông dòng biển này chảy theo chiều ngược lại
II Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí
1 Khái niệm
- Khái niệm: Là quy luật về mối quan hệ quy định lẫn nhau giữa các thành phần
và của mỗi bộ phận lãnh thổ nhỏ trong lớp vỏ địa lí
- Nguyên nhân:
+ Mỗi thành phần của lớp vỏ địa lí đều đồng thời chịu tác động trực tiếp hay gián tiếp của nội lực và ngoại lực vì thế chúng không tồn tại và phát triển một cách đồng thời
+ Các thành phần tự nhiên luôn có sự tác động qua lại và gắn bó mật thiết với nhau
Biểu hiện
Bất kì lãnh thổ cũng gồm nhiều thành phần ảnh hưởng qua lại phụ thuộc lẫn nhau Nếu một thành phần thay đổi sự thay đổi của các thành phần còn lại và toàn bộ lãnh thổ
Ví dụ:Sự biến đổi khí hậu từ khô hạn sang ẩm ướt sẽ làm chế độ dòng chảy thay đổi, làm tăng quá trình xói mòn, mặt khác làm thực vật phát triển mạnh, quá trình phá hủy đá và hình thành đất nhanh hơn
Ý nghĩa thực tiễn
- cho ta thấy sự cần thiết phải nghiên cứu kĩ càng và toàn diện điều kiện địa lí của bất kì lãnh thổ nào trước khi sử dụng
- Dự báo trước những thay đổi của các thành phần tự nhiên khi tác động vào môi trường để đề xuất các giải pháp tháo gỡ
5 Vai trò và đặc điểm của ngành nông nghiệp:
Vai trò: - Là một ngành sx vật chất không thể thay thế được:
+ Cung cấp lương thực, thực phẩm
+ Nguyên liệu cho công nghiệp
+ Nguồn hàng xuất khẩu, thu ngoại tệ
- Hiện nay 40% số lao động thế giới tham gia hoạt động nông nghiệp như vậy ngành nông nghiệp góp phần giải quyết vấn đề việc làm trong hoàn cảnh hiện nay
Đặc điểm
a Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế: cần phải duy trì
và nâng cao độ phì cho đất, sử dụng hợp lí, tiết kiệm
Trang 4b Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng, vật nuôi: cần phải hiểu biết
và tôn trọng quy luật sinh học
c Sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ: Cần phải xây dựng cơ cấu hợp lí, đa dạng hóa sản xuất, phát triển các ngành dich vụ, làng nghề, tận dụng thời gian dỗi
d Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên vì đối tượng là cây trồng, vật nuôi
e Trong nền kinh tế hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hóa
6 Đặc điểm và tình hình phân bố thế giới?
Dân số thế giới
- Năm 2005 là 6.477 triệu người
- Quy mô dân số giữa các châu lục và các nước khác nhau (có 11 quốc gia/200 quốc gia với dân số trên 100 triệu người, 17 nước có số dân từ 0,01- 0,1 triệu người)
- Quy mô dân số thế giới ngày càng lớn
Tình hình phát triển dân số thế giới
- Thời gian dân số tăng thêm 1 tỉ người càng rút ngắn từ 123 năm xuống 32, xuống 15 năm, 13 năm, 12 năm…
- Thời gian dân số tăng gấp đôi cũng rút ngắn: Từ 123 năm còn 47 năm
Tốc độ gia tăng dân số nhanh, quy mô ngày càng lớn đặc biệt từ nửa sau thế kỉ
XX do tỉ lệ tử vong giảm nhờ những thành tựu của y tế, chăm sóc sức khỏe,
2 Đặc điểm
a Phân bố dân cư không đều theo không gian, năm 2005 mật độ dân cư trung bình: 48người/ km2
+ Tập trung đông: Tây Âu (169), Nam Âu (115), Ca ri bê (166), Đông Á (131), Đông Nam Á (124),
+ Thưa dân: Châu Đại Dương (4), Bắc Mĩ (17), Nam Mĩ (21), Trung Phi (17), Bắc Phi (23)
b Phân bố dân cư biến động theo thời gian
Từ năm 1650 - 2005 có sự biến động về tỉ trọng:
+ Châu Mĩ, châu Á, châu Đại Dương tăng
+ Châu Âu, châu Phi giảm
3 Các nhân tố ảnh hưởng đến phân bố dân cư
- Điều kiện tự nhiên: Khí hậu, nước, địa hình , đất, khoáng sản,
- Điều kiện kinh tế - xã hội:là trình độ phát triển của lực lượng sản xuất (Phương thức sản xuất), tính chất của nền kinh tế…
- Lịch sử khai thác lãnh thổ lâu đời, chuyển cư,