Bài 43: Cảnh ngày hè

Nhan đề: Cảnh ngày hè – nội dung bài thơ nghiêng về bức tranh cuộc sống.. Bố cục: - 6 câu thơ đầu: Bức tranh thiên nhiên, cuộc sống.. - Bức tranh thiên nhiên sinh động:+ cỏch ngắt nhịp

1 Đọc thuộc lòng phần phiên âm và phần dịch thơ bài thơ “Tỏ lòng” - Phạm Ngũ Lão

2 Vẻ đẹp của hình tượng con người thời Trần được thể hiện như thế nào trong bài thơ?

3 Qua bài thơ, em cảm nhận được gì về con người Phạm Ngũ Lão?

B¶o kÝnh c¶nh giíi, bµi 43 NguyÔn Tr·i

T¸c gi¶ NguyÔn Tr·i (1380-1442)

1 Tập thơ Quốc âm thi tập:

- Tập thơ Nôm: 254 bài, đánh dấu sự phát triển của thơ tiếng Việt

- Về nội dung: Vẻ đẹp con ng ời Nguyễn Trãi

- Về nghệ thuật: Thơ Nôm Đ ờng luật với các câu thơ lục ngôn

I Giới thiệu chung:

Cảnh ngày hè – Nguyễn Trãi

( Bảo kính cảnh giới, bài 43 )

Môn hoa mộc, Môn cầm thú

2 Bài thơ Cảnh ngày hè:

a Xuất xứ:

Bài thơ số 43 trong mục Bảo kính cảnh giới –

phần Vô đề

b Nhan đề:

Cảnh ngày hè – nội dung bài thơ nghiêng về bức

tranh cuộc sống.

c Bố cục:

- 6 câu thơ đầu: Bức tranh thiên nhiên, cuộc sống.

- 2 câu thơ cuối: Khát vọng của nhà thơ.

3 Đọc và tỡm hiểu chỳ thớch

II phÂN TÍCH v¨n b¶n:

1 Bøc tranh thiªn nhiªn, cuéc sèng:

a Bøc tranh ngµy hÌ :

- § êng nÐt, Mµu s¾c:

+ “Hoè lục đùn đùn tán rợp giương”

+ “Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”

+ “Hồng liên trì đã tiễn mùi hương”

 Hình ảnh cây hoè: cành lá xanh thẫm, toả bóng mát cả một không gian, tạo cảm giác dễ chịu

 Cây lựu bên hiên nhà trổ ra những bông hoa màu đỏ thắm

 Hoa sen hồng dưới ao đang toả ngát mùi hương, sức sống không dừng lại

- Bức tranh thiên nhiên sinh động:

+ cỏch ngắt nhịp ắ:

“Thạch lựu hiờn/ cũn phun thức đỏ Hồng liờn trỡ/ đó tiễn mựi hương”

 Khụng theo nhịp thơ Đường luật, gợi sự chỳ ý, làm nổi bật bức tranh cảnh ngày hố

+ Cỏc động từ mạnh: “ đựn đựn, giương, phun”

 thể hiện sức sống tràn đầy của cảnh vật

=> Thiên nhiên, cảnh vật ở vào thời điểm cuối ngày; nh ng sự sống thì không dừng lại.

b Cuộc sống sinh hoạt:

“Lao xao chợ cá làng ngư phủ, Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương”

- Lao xao chợ cá: âm thanh vọng lại từ phía chợ cá của làng chài

- Dắng dỏi cầm ve: tiếng ve râm rang trong chiều tà như tiếng đàn lãnh lót vang dội lên

 Âm thanh đặc trưng của cuộc sống vui tươi, thanh bình

 Âm thanh đặc trưng của ngày hè, cảnh vật như rộn lên sự sống, niềm vui

=> Bức tranh mùa hè sinh động và tràn đầy sức sống:

có sự kết hợp của đường nét, màu sắc, âm thanh, con người và cuộc sống

=> Bức tranh mùa hè sinh động và tràn đầy sức sống:

có sự kết hợp của đường nét, màu sắc, âm thanh, con người và cuộc sống

2 Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi:

- Tình yêu thiên nhiên tha thiết của Nguyễn Trãi:

 Tâm hồn tinh tế, giao cảm mạnh mẽ với cảnh vật

a Tõm hồn yờu thiờn nhiờn, yờu đời và cuộc sống:

- Hoàn cảnh của nhà thơ:

“Rồi, húng mỏt thuở ngày trường”

+ “Rồi”: rảnh rỗi; húng mỏt: dạo chơi để tõm hồn thanh thản + “Thuở ngày trường”: ngày rộng thỏng dài

 Hoàn cảnh hiếm hoi, bất đắt dĩ của nhà thơ

+ Bức tranh ngày hố được đún nhận bằng nhiều giỏc quan

+ Cảnh vật thanh bỡnh, yờn vui

 tấm lũng thiết tha yờu đời, yờu cuộc sống của người dõn

b TÊm lßng u ¸i víi d©n, víi n íc:

 C©u kÕt ( c©u lôc ng«n ) ngắn gọn: thÓ hiÖn sù dån nÐn c¶m xóc cña c¶ bµi

=> §iÓm kÕt tô cña hån th¬ øc Trai kh«ng ph¶i ë thiªn nhiªn, t¹o vËt mµ chÝnh lµ ë con ng êi, ë ng êi d©n.

- “Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng”

 Nguyễn Trãi mơ đến cây đàn kì diệu của vua Thuấn ngày xưa để ca ngợi và làm cho dân giàu đủ, ấm no hơn

- “Dân giàu đủ khắp đòi phương”

Bui một tấc lòng u ái cũ

Đêm ngày cuồn cuộn n ớc triều đông.

( Thuật hứng – bài 2 )

Hổ phách, phục linh nhìn mấy biết Dành còn để trợ dân này.

( Tùng ) Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

( Cáo bình Ngô)

III Tổng kết:

1 Nội dung:

- Bài thơ là bức tranh ngày hè đẹp, sinh động

và đầy sức sống.

- Qua bức tranh thấy đ ợc vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi.

2 Nghệ thuật:

- Bài thơ vừa mang nét trang trọng cổ điển vừa bình dị, tự nhiên.

- Sử dụng các câu thơ lục ngôn.

3 Ghi nhớ: SGK

1 Nắm được bức tranh mùa hè sinh động và tràn đầy sức sống được nhà thơ thể hiện trong bài thơ

2 Hiểu được tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với dân với nước.

3 Hình thức đặc biệt của câu thơ 1 và 8 thể hiện được tâm trạng, nỗi niềm của nhà thơ.

Soạn bài theo câu hỏi Hướng dẫn của SGK

-Học thuộc lòng bài thơ và phần phân tích.

- Soạn bài Tóm tắt văn bản tự sự.