The amounts stored are approximately the following: g/kg Muscle Muscle Metabolic Systems in Exercise The same basic metabolic systems are present in muscle as in other parts of the body;
Trang 1XV 1085
Có r t ít nh ng căng th ng đ mà cơ th g n như căng
th ng c c đ trong t p luy n n ng Trong th c t , n u m t
s bài t p quá s c đư c ti p t c th m chí kéo dài, chúng
có th làm ch t ngư i Do đó, sinh lý th thao ch y u là
m t cu c th o lu n v các gi i h n cu i cùng mà m t s
trong nh ng cơ ch cơ th có th đư c nh n m nh Đưa ra
m t ví d đơn gi n: Trong m t ngư i s t r t cao , g n t i
m c t vong , s trao đ i ch t c a cơ th tăng lên kho ng
100 % trên m c bình thư ng B ng cách so sánh, s trao
đ i ch t c a cơ th trong m t cu c đua marathon có th
tăng đ n 2000% trên m c bình thư ng
Sinh lý th thao
Testosterone ti t ra b i tinh hoàn nam có m t hi u ng
đ ng hóa m nh m trong vi c gây tăng r t nhi u l ng
đ ng protein kh p m i nơi trong cơ th , đ c bi t là trong cơ Trong th c t , ngay c m t nam ngư i tham gia
r t ít ho t đ ng th thao, nhưng h v n có m t m c đ bình thư ng c a testosterone , s có cơ b p tăng trư ng
l n hơn kho ng 40 % so v i nh ng ph n so sánh mà không có testosterone
Tình tr ng hormon n estrogen có l cũng chi m cho
m t s s khác bi t gi a hi u su t nam và n ,m c dù g n như không nhi u b ng testosterone Estrogen làm tăng s
l ng đ ng c a ch t béo trong ph n , đ c bi t là ng c, hông, và mô dư i da Ít nh t m t ph n vì lý do này, trung bình ngư i ph n không t p th thao có thành ph n ch t béo cơ th kho ng 27 % , tương ph n v i nam gi i không
t p th thao, có kho ng 15 % Đi u làm tăng thành ph n
ch t béo cơ th là m t t n h i đ n m c cao nh t cho hi u
su t th thao trong các s ki n, mà trong đó hi u su t ph thu c vào t c đ ho c vào t l gi a t ng s c m nh cơ trên cân n ng cơ th
Cơ b p trong t p luy n
S c m nh ,năng lư ng và s c ch u đ ng c a cơ
Các y u t quy t đ nh chung cu i cùng c a s thành công trong các s ki n th thao là nh ng gì các cơ có th làm cho
b n - đó là, s c m nh cơ có th cung c p khi c n thi t, s c
m nh nào cơ có th đ t đư c trong vi c th c hi n công vi c,
và bao lâu cơ có th ti p t c ho t đ ng
S c m nh c a m t cơ đư c xác đ nh ch y u b i kích
thư c c a nó, v i m t l c co bóp t i đa kho ng 3 - 4 kg/
cm2 trên di n tích m t c t ngang c a cơ Do đó, m t ngư i
đàn ông đư c cung c p đ y đ testosterone ho c nh ng ngư i đã tăng cơ b p c a mình thông qua m t chương trình
t p luy n th thao s tăng s c m nh cơ tương ng
Đ đưa ra m t ví d v s c m nh cơ , m t đ ng c p c
t th gi i có th có m t cơ t đ u đùi v i di n tích c t ngang l n kho ng150 cm2 Đo lư ng này s chuy n thành
m t co bóp t i đa v i s c m nh kho ng 525 kg (ho c 1155 pound ), v i toàn b s c m nh áp d ng cho các gân bánh chè Vì v y, ngư i ta có th d hi u nó như th nào là t t cho gân này l n b v ho c th c s đư c avulsed t c a nó chèn vào xương chày dư i đ u g i Cũng như v y , khi có
m t l c x y ra gân n i kh p, nh ng l c tương t đư c áp
d ng cho các b m t c a kh p ho c đôi khi đ n dây ch ng
n i các kh p, do đó g i thích cho
Nh ng v n đ ng viên nam và n
H u h t các d li u đ nh lư ng đư c đưa ra trong chương này là dành
cho các v n đ ng viên nam tr tu i, không ph i vì ch mu n bi t
nh ng giá tr này, mà vì ch có v n đ ng viên nam mà các phép đo
tương đ i đ y đ đã đư c th c hi n Tuy nhiên, đ i v i các phép đo
đã đư c th c hi n trong các v n đ ng viên n , nguyên t c sinh lý cơ
b n tương t áp d ng, ngo i tr s khác bi t v s lư ng gây ra b i
s khác bi t v kích thư c cơ th , thành ph n cơ th , và s hi n di n
hay v ng m t c a hormone testosterone sinh d c nam
Nhìn chung h u h t giá tr đ nh lư ng c a ph n như s c m nh
cơ , thông khí ph i và công su t tim, t t c đ u liên quan ch y u đ n
kh i cơ thay đ i gi a 2/3 và 3/4 giá tr ghi nam gi i, m c dù có
nhi u trư ng h p ngo i l cho s khái quát này Khi đo v s c m nh
trên m i cm vuông di n tích m t c t ngang, các cơ n có th đ t
đư c g n như t i đa l c co cơ như c a nam gi i , kho ng 3 - 4 kg /
cm2 Do đó, h u h t các khác bi t trong t ng s hi u su t cơ n m
trong t l ph n trăm thêm vào c a cơ th nam gi i đó là cơ b p, mà
m t ph n là do s khác bi t v n i ti t mà chúng ta s th o lu n sau
Các kh năng th c hi n c a n so v i v n đ ng viên nam gi i
đư c minh h a b i t c đ ch y tương đ i cho m t cu c đua marathon
Trong m t so sánh , các v n đ ng viên n hàng đ u có m t t c đ
ch y ít hơn 11% so v i nam hang đ u V i các s ki n khác, tuy
nhiên, ph n đã nhi u l n l p k l c ch y nhanh hơn so v i nh ng
ngư i đàn ông - ví d , cho 2 đư ng bơi d c qua eo bi n Anh , vi c
có s n lư ng m th a có v là m t l i th cho s cách nhi t , n i và
thêm năng lư ng dài h n
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 2giàu carbohydrate d tr glycogen trong cơ nhi u hơn m t ngư i ăn b a ăn h n h p hay b a ăn giàu ch t béo Vì v y
s c ch u đ ng đư c tăng b i b a ăn giàu carbonhydrat Khi
nh ng v n đông viên ch y t c đ đ c trưng cho cu c ch y marathon, s c ch u đ ng c a h ( đư c đo b ng th i gian
mà h duy trì đư c trên đư ng đua cho đ n khi ki t s c hoàn toàn ) là g n đúng theo b ng sau :
S tương ng c a t ng d tr glycogen trong cơ trư c khi cu c đua b t đ u gi i thích nh ng khác bi t này T ng
d tr là g n đúng theo b ng :
H th ng chuy n hóa cơ trong t p luy n
Các liên k t g n hai g c phosphate cu i cùng đ các
phân t , đư c đ nh rõ b i các bi u tư ng ~ , là liên k t
phosphate năng lư ng cao M i liên k t này d tr 7300
calo năng lư ng trên m i mol ATP trong đi u ki n tiêu chu n (và th m chí còn th p hơn theo nh ng đi u ki n v t
ch t trong cơ th , đư c th o lu n chi ti t trong chương 68)
Vì v y, khi m t g c phosphate đư c tách ra, hơn 7300 calo năng lư ng đư c gi i phóng đ n p năng lư ng cho quá trình co cơ Sau đó , khi g c phosphate th hai tách ra, v n còn 7300 calo khác tr nên có s n Lo i b phosphate đ u
tiên chuy n ATP thành adenosine diphosphate (ADP), và
lo i b phosphate th hai chuy n đ i ADP thành adenosine
monophosphate (AMP).
Toàn b ATP hi n di n trong cơ b p, th m chí m t v n
đ ng viên đư c đào t o t t, có đ đ duy trì s c m nh cơ t i
đa ch kho ng 3 giây, mà có th là đ cho m t n a c a cu c
ch y ng n 50 mét Vì v y , ngo i tr m t vài giây t i m t
th i gian, nó là đi u c n thi t mà ATP m i đư c hình thành liên t c, ngay c trong vi c th c hi n các s ki n th thao
ng n Hình 85-1 cho th y các h th ng trao đ i ch t t ng
th , th hi n s phân h y c a ATP đ u tiên cho đ n ADP
và sau đó đ n AMP, v i vi c gi i phóng năng lư ng cho cơ
b p co l i Hình v bên tay trái cho th y
nh ng di n bi n như thay th s n , kh p n t gãy do áp l c
và dây ch ng rách
S c m nh gi cơ l n hơn s c m nh co l i kho ng 40 %
Nghĩa là, n u m t cơ s n sàng co và m t s c m nh sau đó
c g ng đ căng các cơ ra , như x y ra khi ti p đ t sau m t
cú nh y, hành đ ng này đòi h i s c m nh nhi u hơn kho ng
40% s c m nh có th đ t đư c b i s co rút cơ Vì v y, l c
c a 525 kg trư c đây đã tính cho các gân bánh chè trong co
cơ tr thành 735 kg (1617 pound) trong gi cơ , v i s ph i
h p hơn n a nh ng v n đ c a gân, kh p, và dây ch ng Nó
cũng có th d n đ n rách n i cơ Th c t , s c m nh căng cơ
c a m t cơ co t i đa là m t trong nh ng cách ch c ch n
nh t đ t o ra m c đ cao nh t c a đau nh c cơ
Công vi c cơ h c đư c th c hi n b i m t cơ b p là t ng
s c m nh áp d ng b i các cơ nhân v i kho ng cách mà s c
m nh đó đư c áp d ng S c m nh c a s co cơ khác nhau
t s c m nh cơ b p b i vì năng lư ng là thư c đo t ng s
lư ng công vi c mà cơ th c hi n trong m t kho ng th i
gian đơn v th i gian Năng lư ng đư c xác đ nh không ch
b i s c m nh c a s co cơ mà còn b i kho ng cách c a s
co cơ và s l n mà cơ co trong 1 phút S c m nh cơ b p
thư ng đư c đo b ng kg met (kg-m) m i phút Đó là , m t
cơ có th nâng tr ng lư ng 1 kg v i chi u cao 1 mét ho c
có th di chuy n m t s đ i tư ng theo chi u ngang v i m t
l c 1 kg cho m t kho ng cách 1 mét trong 1 phút đư c cho
là có s c m nh c a 1 kg-m / phút Năng lư ng t i đa có th
đ t đư c b i t t c các cơ trong cơ th c a m t v n đ ng
viên đư c đào t o chuyên sâu v i t t c các cơ làm vi c
cùng nhau là kho ng sau đây:
Như v y, rõ ràng là m t ngư i có kh năng đ y năng
lư ng h t m c trong th i gian ng n, ch ng h n như v i cu c
ch y ng n 100 mét đư c hoàn thành hoàn toàn trong vòng
10 giây, trong khi đ i v i các s ki n đ b n lâu dài, công
năng t o ra c a các cơ b p ch là 1/4 so v i năng lư ng t o
ra ban đ u
Đi u này không có nghĩa là hi u su t c a m t v n đ ng
viên nào đó l n g p b n l n so v i hi u su t trong khi đ y
năng lư ng ban đ u trong 30 phút ti p theo, b i vì hi u su t
đ chuy n s c m nh cơ b p thành thành tích th thao thư ng
ít hơn nhi u trong quá trình ho t đ ng nhanh hơn là trong
th i gian ng n nhưng ho t đ ng b n v ng Vì v y, v n t c
c a cu c ch y ng n 100 mét ch l n b ng 1,75 l n so v i
v n t c c a m t cu c đua dài 30 phút, m c dù có s khác
nhau g p b n l n trong kh năng s c m nh cơ b p ng n h n
và dài h n
M t đo lư ng khác c a hi u su t cơ là s c ch u đ ng
S c ch u đ ng , đ n m t m c đ l n, ph thu c vào s h
tr dinh dư ng cho cơ nhi u hơn b t c đi u gì khác, nó
ph thu c vào s lư ng glycogen đã đư c d tr trong các
cơ trư c giai đo n t p luy n M t ngư i ăn m t b a ăn giàu
carbonhydrat d tr lâu hơn
8-10s đ u tiên
4000
30 phút ti p theo
Ch đ giàu carbohydrate 240
Phút
Ch đ giàu ch t béo 85
g/kg cơ
Ch đ giàu carbohydrate
Ch đ h n h p
Ch d giàu ch t béo
40 20 6
Các h th ng trao đ i ch t cơ b n gi ng nhau đang hi n
di n trong cơ như trong các ph n khác c a cơ th ; các h
th ng này s đư c th o lu n chi ti t trong Chương 68 thông qua 74 Tuy nhiên, vi c đ nh lư ng đ c bi t v ho t đ ng
c a ba h th ng trao đ i ch t là c c k quan tr ng trong vi c tìm hi u các gi i h n c a ho t đ ng th ch t Các h th ng
này bao g m (1) h th ng Phosphocreatine-creatine, (2) h
th ng axit glycogen-lactic, và (3) h th ng hi u khí
Adenosine Triphosphate Các ngu n năng lư ng th c t
s d ng đ gây ra s co cơ là adenosine triphosphate (ATP), trong đó có các công th c cơ b n sau đây:
Adenosine-PO3 ~ PO3 ~PO3-kg-m / phút
1 phút ti p theo
7000
1700
:
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 3BÀI XV
M t đ c đi m khác c a h th ng axit glycogen-lactic là
có th t o ra các phân t ATP nhanh chóng g p kho ng 2,5
l n so v i cơ ch oxy hóa c a ty th Do v y , khi lư ng l n ATP đư c yêu c u đ co cơ trong th i gian ng n đ n v a
ph i , cơ ch đư ng phân k khí có th đư c s dung như là
m t ngu n năng lư ng nhanh chóng Tuy nhiên , ch nhanh
b ng m t n a so v i h th ng phosphagen Dư i đi u ki n
t i ưu, h th ng axit glycogen-lactic có th cung c p 1,3-1,6 phút ho t đ ng cơ t i đa ,thêm vào đó là 8-10 giây cung c p
b i các h th ng phosphagen, m c dù ph n nào làm gi m
s c m nh cơ
H th ng hi u khí H th ng hi u khí là quá trình oxy
hóa các ch t trong ty th đ cung c p năng lư ng Nghĩa là , như th hi n trong Hình 85-1 bên trái, glucose, acid béo và acid amin t th c ph m sau khi qua m t s quá trình trung gian - k t h p v i oxy đ gi i phóng lư ng l n năng lư ng
đư c s d ng đ chuy n đ i AMP và ADP thành ATP, như
th o lu n trong chương 68
So sánh vi c cung c p năng lư ng theo h th ng hi u khí v i h th ng axit glycogen-lactic và các h th ng
phos-phagen, t l năng lư ng chung t i đa v s mol ATP m i
phút đư c đưa ra dư i đây :
Khi so sánh nh ng h th ng này v s kéo dài , các giá
tr tương đ i đư c đưa ra sau đây :
Time
Phosphagen system
Vì v y , có th d dàng th y r ng h th ng phosphagen
đư c s d ng b i các cơ đ đ y năng lư ng cơ trong m t vài giây và h th ng hi u khí là c n thi t cho ho t đ ng th thao kéo dài gi a là h th ng axit glycogen-lactic, đ c
bi t quan tr ng trong vi c cung c p thêm s c m nh trong
cu c đua trung bình t 200m đ n 800m ch y
Nh ng lo i th thao nào s d ng h th ng năng lư ng nào? B ng cách xem xét s c m nh c a m t ho t đ ng th
thao và th i gian c a nó,
Phosphocreatine có th phân h y thành creatine và ion
phosphate, như th hi n trong Hình 85-1, và khi làm như
v y gi i phóng m t lư ng l n năng lư ng Trong th c t , các liên k t phosphate năng lư ng cao c a Phosphocreatine
có nhi u năng lư ng hơn so v i liên k t c a ATP: 10.300 calo m i mol so v i 7300 cho liên k t c a ATP Vì v y , Phosphocreatine có th d dàng cung c p đ năng lư ng đ khôi ph c l i liên k t năng lư ng cao cho ATP Hơn n a,
h u h t các t bào cơ b p có lư ng phosphocreatine g p 2-4
l n so v i ATP
M t đ c đi m đ c bi t c a s chuy n đ i năng lư ng t phosphocreatine thành ATP là nó x y ra trong vòng m t
ph n nh c a m t giây Do đó , t t c năng lư ng đư c lưu
tr trong cơ dư i d ng Phosphocreatine là g n như ngay
l p t c có s n cho s co cơ, cũng như là năng lư ng đư c lưu tr trong ATP
S k t h p c a t ng t bào ATP và t bào
phosphocre-atine đư c g i là h th ng năng lư ng phosphagen Nh ng
ch t này cùng v i nhau có th cung c p năng lư ng cho cơ
t i đa trong 8-10 giây, g n như đ đ ch y 100 mét Vì v y,
năng lư ng t h th ng phosphagen đư c s d ng cho
nh ng g ng s c ng n t i đa c a s c m nh cơ.
H th ng Acid Glycogen-lactic Glycogen d tr trong
cơ có th đư c tách thành glucose và glucose sau đó có th
đư c s d ng cho năng lư ng Giai đo n đ u c a quá trình
này, đư c g i là đư ng phân, x y ra mà không c n s d ng oxy và, do đó, đư c cho là chuy n hóa k khí (xem Chương
68) Trong su t quá trình đư ng phân, m i phân t glucose
đư c chia thành hai phân t axit pyruvic, và năng lư ng
đư c gi i phóng đ t o thành 4 phân t ATP cho m i phân
t glucose ban đ u, như đư c gi i thích trong Chương 68
Thông thư ng, các acid pyruvic sau đó đi vào ty th c a t bào cơ và ph n ng v i oxy đ t o thành nhi u phân t ATP hơn Tuy nhiên, khi không có đ oxy cho giai đo n th hai (giai đo n oxy hóa) c a quá trình chuy n hóa glucose x y
ra, h u h t các axit pyruvic sau đó đư c chuy n đ i thành
axit lactic, khuy ch tán ra kh i các t bào cơ b p vào d ch k
và máu Do v y, nhi u glycogen trong cơ b p đư c chuy n thành axit lactic, nhưng làm như v y, m t lư ng đáng k ATP đư c hình thành hoàn toàn không tiêu th oxy
glycogen in muscles than does a person who consumes
either a mixed diet or a high-fat diet Therefore, endurance
is enhanced by a high-carbohydrate diet When athletes
run at speeds typical for the marathon race, their
endur-ance (as measured by the time that they can sustain the
race until complete exhaustion) is approximately the
following:
Minutes
The corresponding amounts of glycogen stored in the
muscle before the race started explain these differences
The amounts stored are approximately the following:
g/kg Muscle
Muscle Metabolic Systems in Exercise
The same basic metabolic systems are present in muscle as
in other parts of the body; these systems are discussed in
detail in Chapters 68 through 74 However, special
quanti-tative measures of the activities of three metabolic systems
are exceedingly important in understanding the limits of
physical activity These systems are (1) the
phosphocreatine-creatine system, (2) the glycogen–lactic acid system, and (3)
the aerobic system.
Adenosine Triphosphate The source of energy actually
used to cause muscle contraction is adenosine triphosphate
(ATP), which has the following basic formula:
The bonds attaching the last two phosphate radicals to
the molecule, designated by the symbol ~, are high-energy
phosphate bonds Each of these bonds stores 7300 calories
of energy per mole of ATP under standard conditions (and
even slightly more than this under the physical conditions
in the body, which is discussed in detail in Chapter 68)
Therefore, when one phosphate radical is removed, more
than 7300 calories of energy are released to energize the
muscle contractile process Then, when the second
phos-phate radical is removed, still another 7300 calories become
available Removal of the first phosphate converts the ATP
into adenosine diphosphate (ADP), and removal of the
second converts this ADP into adenosine monophosphate
(AMP)
The amount of ATP present in the muscles, even in a
well-trained athlete, is sufficient to sustain maximal muscle
power for only about 3 seconds, which might be enough
for one half of a 50-meter dash Therefore, except for a few
seconds at a time, it is essential that new ATP be formed
continuously, even during the performance of short athletic
events Figure 85-1 shows the overall metabolic system,
demonstrating the breakdown of ATP first to ADP and
then to AMP, with the release of energy to the muscles for
contraction The left-hand side of the figure shows the
Hình 85.1 : Nh ng h th ng chuy n hóa quan tr ng
cung c p năng lư ng cho s co cơ
ATP
Năng
lư ng cho
s co cơ ADP
AMP
+ Ure
III Glucose Fatty acids
+ O2
ba h th ng chuy n hóa t o ra m t ngu n cung c p liên t c
c a ATP trong các s i cơ
H th ng Phosphocreatine-Creatine
Phosphocreatine (còn g i là creatine phosphate) là m t h p
ch t hóa h c có m t liên k t phosphate năng lư ng cao, v i công th c sau đây:
Creatine ~ PO3
-Mol ATP/phút
H th ng axit Glycogen - lactic 2.5
Th i gian
H th ng axit Glycogen - lactic
H th ng hi u khí
1.3 - 1.6 phút
Th i gian không gi i h n ( cho đ n ch t cu i cùng)
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 4N oxy Cơ th thư ng ch a kho ng 2 lít oxy d tr , có
th đư c s d ng cho quá trình chuy n hóa hi u khí ngay
c khi không hít b t kì oxy m i nào D tr oxy bao g m
nh ng đi u sau đây: (1) 0,5 lít trong không khí t i ph i, (2) 0,25 lít hòa tan trong d ch cơ th , (3) 1 lít k t h p v i he-moglobin c a máu, và (4) 0,3 lít đư c lưu tr trong các s i
cơ, k t h p ch y u v i myoglobin, cơ ch g n oxy tương
t v i hemoglobin
Trong bài t p n ng, h u như t t c oxy d tr này đư c
s d ng trong vòng m t phút ho c lâu hơn cho s chuy n hóa hi u khí Sau đó, sau khi t p luy n k t thúc, oxy d tr
ph i đư c b sung b ng cách hít th thêm nhi u oxy , trên
m c yêu c u thông thư ng Thêm vào đó, kho ng hơn 9 lít oxy tr đư c tiêu th đ khôi ph c c h th ng phosphagen
và h th ng axit lactic T t c oxy thêm này ph i“tr ”
kho ng 11,5 lít, đư c g i là n oxy.
Hình 85-2 cho th y nguyên t c này c a n oxy Trong 4 phút đ u tiên , như mô t trong Hình v , ngư i t p n ng ,
và t c đ h p th oxy tăng hơn 15 l n Sau đó , ngay c sau khi t p luy n k t thúc, s h p thu oxy v n còn trên m c bình thư ng; đ u tiên là r t cao khi cơ th đư c tái l p h th ng phosphagen và hoàn tr ph n oxy lưu tr c a n oxy, và sau đó nó v n là trên m c bình thư ng m c dù m c th p trong 40 phút ti p khi axit lactic đư c lo i b Ph n đ u c a
n oxy đư c g i là n oxy alactacid và chi m kho ng 3,5 lít Ph n sau đư c g i là n oxy axit lactic và chi m kho ng
8 lít
Ph c h i Glycogen trong cơ Ph c h i t suy ki t hoàn
toàn glycogen trong cơ không ph i là m t v n đ đơn gi n
Quá trình này thư ng đòi h i ngày, ch không ph i là giây, phút, gi c n thi t cho s ph c h i c a h th ng trao đ i
ch t axit lactic và phosphagen Hình 85-3 cho th y quá trình ph c h i này theo ba đi u ki n: đ u tiên, nh ng ngư i tiêu th m t ch đ ăn giàu carbohydrate ; th hai,
nh ng ngư i tiêu th m t lư ng ch t béo cao, ch đ ăn giàu protein; và th ba, nh ng ngư i không tiêu th th c
ăn Lưu ý r ng đ i v i nh ng ngư i tiêu th m t ch đ ăn giàu carbohydrate , ph c h i hoàn toàn x y ra trong kho ng
2 ngày Ngư c l i, nh ng ngư i tiêu th m t lư ng ch t béo cao,
có th đánh giá t m các h th ng năng lư ng đư c s
d ng cho t ng ho t đ ng Nh ng phép tính x p x khác
nhau đư c th hi n trong B ng 85-1
Ph c h i h th ng chuy n hóa cơ sau khi t p luy n.
Trong cùng m t cách mà năng lư ng t phosphocreatine
có th đư c s d ng đ tái t o l i ATP, năng lư ng t h
th ng axit glycogen-lactic có th đư c s d ng đ tái t o
c Phosphocreatine và ATP Năng lư ng t s trao đ i
ch t oxy hóa c a h th ng hi u khí có th sau đó đư c
s d ng đ tái t o t t c các h th ng khác -ATP,
phos-phocreatine, và h th ng axit glycogen-lactic
S tái t o c a h th ng axit lactic có ý nghĩa ch
y u là vi c lo i b các axit lactic dư th a tích t trong
d ch cơ th Lo i b các axit lactic th a là đ c bi t quan
tr ng b i vì axit lactic gây m t m i cùng c c Khi đ s
năng lư ng có s n t s trao đ i ch t oxy hóa, lo i b
các axit lactic đư c th c hi n theo hai cách: (1) M t ph n
nh c a nó đư c chuy n đ i tr l i thành acid pyruvic
và sau đó chuy n hóa oxi hóa c a các mô cơ th , và (2)
axit lactic còn l i đư c chuy n đ i l i thành glucose ch
y u trong gan, và lư ng glucose này đư c b sung thêm
vào d tr glycogen c a cơ
Ph c h i h th ng hi u khí sau khi t p luy n
Ngay c trong giai đo n đ u c a bài t p n ng, m t ph n
năng lư ng hi u khí c a m t ngư i có th b c n ki t S
c n ki t này là k t qu t hai nh hư ng: (1) đư c g i
là n oxy và(2) s suy gi m d tr glycogen c a cơ
B ng 85-1 Nh ng h th ng năng lư ng đư c s d ng trong th thao
H th ng Phospagen , h u như hoàn toàn
Ch y 100m
Nh y
Nâng t
Đua xe
Đá bóng
Ph i h p 3 môn bóng
H th ng Phosphagen và axit Glycogen - Lactic
Ch y 200m
Bóng chày
Đánh khúc côn c u
H th ng axit glycogen - lactic, ch y u
Ch y 400m
Bơi 100m
Tennis
Đá bóng
H th ng axit glycogen - lactic và h th ng hi u khí
Ch y 800m
Bơi 200m
Trư t băng 1500m
Đ m b c
Chèo thuy n 2000m
Ch y 1500m
Ch y 1 d m
Bơi 400m
H th ng hi u khí
Trư t băng 10000m
Trư t tuy t vi t dã
Ch y marathon (26.2 d m, 42.2 kilomet)
Ch y b
Hình 85.2 T c đ h p thu oxy t i ph i khi t p luy n t i đa trong 4 phút
và sau kho ng 40 phút sau khi t p luy n k t thúc Hình này gi i thích nguyên lí n oxy
0 4 8 12 16 20 24 28 32 36 40 44 0
5 4 3 2 1
Phút
N oxy alactacid = 3.5 lit
N oxy axit lactic = 8 lit
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 5BÀI XV
đ y đ kéo dài dư i ba đi u ki n ch đ ăn u ng: m t ch đ ăn giàu carbohydrate, m t ch đ ăn u ng h n h p, và m t ch đ ăn giàu ch t béo Lưu ý r ng h u h t năng lư ng đư c l y t carbo-hydrate trong vài giây đ u ho c vài phút t p luy n , nhưng t i th i
đi m ki t s c, 60-85 % năng lư ng đang đư c l y t ch t béo hơn
là carbohydrate
Không ph i t t c các năng lư ng l y t carbohydrate đ n t
glycogen d tr trong cơ Trong th c t , m t lư ng l n glycogen
đư c d tr trong gan nhi u như trong cơ, và glycogen này có th
đư c gi i phóng vào máu dư i d ng glucose và sau đó đư c đưa vào cơ như m t ngu n năng lư ng Ngoài ra, các dung d ch glu-cose cho m t v n đ ng viên đ u ng trong s ki n th thao có th cung c p kho ng 30 đ n 40 % năng lư ng c n thi t trong các s
ki n kéo dài như cu c đua marathon
Vì v y , n u glycogen trong cơ và glucose máu có s n, chúng
là nh ng l a ch n v ch t dinh dư ng năng lư ng cho ho t đ ng cơ mãnh li t M c dù v y, đ i v i m t s ki n đ b n lâu dài, ngư i
ta có th mong đ i ch t béo đ cung c p hơn 50% năng lư ng c n thi t sau kho ng 3-4 gi đ u
nh hư ng c a t p luy n th thao trên cơ và
Hi u su t cơ
T m quan tr ng c a t p luy n đ i kháng t i đa M t trong
nh ng nguyên t c c t y u c a s phát tri n cơ khi t p th thao là như sau: Cơ mà ch c năng không ch u t i, ngay c khi chúng đư c
th c hi n trong nh ng gi cu i , tăng chút v s c m nh thái c c khác , cơ co hơn 50 % l c co t i đa s phát tri n s c m nh nhanh chóng ngay c khi các cơn co đư c th c hi n ch m t vài l n m i ngày S d ng nguyên t c này, các thí nghi m v xây d ng cơ đã
ch ra r ng 6 l n co cơ g n như t i đa th c hi n 3 l n, 3 ngày m t
tu n cho tăng t i ưu s c m nh cơ mà không t o ra s m t m i mãn tính cho cơ.
Đư ng cong trên trong Hình 85-5 cho th y s gia tăng t l
ph n trăm g n đúng v s c m nh cơ có th đ t đư c m t ngư i
tr tu i trư c đó không đư c t p luy n theo chương trình t p luy n kháng tr này, cho th y r ng s c m nh cơ b p tăng kho ng 30 % trong 6-8 tu n đ u nhưng h u như gi nguyên sau th i gian đó
Cùng v i s gia tăng v s c m nh là s gia tăng kh i cơ v i t l
x p x b ng nhau , mà đư c g i là phì đ i cơ.
ch đ ăn u ng giàu protein ho c không có th c ăn đư c nêu trên r t ít ph c h i th m chí ngay c sau ch ng 5 ngày
Thông đi p c a s so sánh này là (1) đi u quan tr ng là
v n đ ng viên ph i tiêu th m t ch đ ăn giàu carbohy-drate trư c khi m t s ki n th thao căng th ng và (2) các
v n đ ng viên không nên tham gia t p th d c đ y đ trong vòng 48 gi trư c nh ng s ki n này
Các ch t dinh dư ng đư cs d ng trong ho t đ ng cơ
Ngoài vi c s d ng m t lư ng l n carbohydrate b i các cơ khi t p luy n, đ c bi t là trong giai đo n đ u c a t p luy n,
cơ s d ng m t lư ng l n các ch t béo thành năng lư ng
dư i hình th c c a các axit béo và axit acetoacetic (xem
Chương 69), cũng như ( m t m c đ ít hơn nhi u) protein
dư i hình th c c a các axit amin Trong th c t , ngay c
trong nh ng đi u ki n t t nh t, trong các s ki n th thao
mà kéo dài hơn 4-5 gi , d tr glycogen c a cơ tr nên g n như hoàn toàn c n ki t và ít đư c s d ng hơn cho sinh l c
co cơ Thay vào đó, các cơ b p bây gi ph thu c vào năng
lư ng t các ngu n khác, ch y u là t ch t béo
Hình 85-4 cho th y vi c s d ng tương đ i carbohy-drates và ch t béo cho năng lư ng trong quá trình t p luy n
Oxygen Debt The body normally contains about 2 liters of stored oxygen that can be used for aerobic
metabo-lism even without breathing any new oxygen This stored oxygen consists of the following: (1) 0.5 liter in the air of the lungs, (2) 0.25 liter dissolved in the body fluids, (3) 1 liter combined with the hemoglobin of the blood, and
(4) 0.3 liter stored in the muscle fibers, combined mainly with myoglobin, an oxygen-binding chemical similar to
hemoglobin
In heavy exercise, almost all this stored oxygen is used within a minute or so for aerobic metabolism Then, after the exercise is over, this stored oxygen must be replenished
by breathing extra amounts of oxygen over and above the normal requirements In addition, about 9 liters more oxygen must be consumed to reconstitute both the
phos-phagen system and the lactic acid system All this extra
oxygen that must be “repaid,” about 11.5 liters, is called the
oxygen debt.
Figure 85-2 shows this principle of oxygen debt During
the first 4 minutes, as depicted in the figure, the person exercises heavily, and the rate of oxygen uptake increases more than 15-fold Then, even after the exercise is over,
the oxygen uptake still remains above normal; at first it is very high while the body is reconstituting the phosphagen system and repaying the stored oxygen portion of the oxygen debt, and then it is still above normal although at a lower level for another 40 minutes while the lactic acid is removed The early portion of the oxygen debt is called the
alactacid oxygen debt and amounts to about 3.5 liters The
latter portion is called the lactic acid oxygen debt and
amounts to about 8 liters
Recovery of Muscle Glycogen Recovery from exhaus-tive muscle glycogen depletion is not a simple matter This
process often requires days, rather than the seconds, minutes, or hours required for recovery of the phosphagen
and lactic acid metabolic systems Figure 85-3 shows this
recovery process under three conditions: first, in people who consume a high-carbohydrate diet; second, in people who consume a high-fat, high-protein diet; and third, in people who consume no food Note that for persons who consume a high-carbohydrate diet, full recovery occurs in about 2 days Conversely, people who consume a high-fat,
one can estimate closely which of the energy systems is
used for each activity Various approximations are
pre-sented in Table 85-1.
Recovery of the Muscle Metabolic Systems After
Exercise In the same way that the energy from
phospho-creatine can be used to reconstitute ATP, energy from the
glycogen–lactic acid system can be used to reconstitute
both phosphocreatine and ATP Energy from the oxidative
metabolism of the aerobic system can then be used to
reconstitute all the other systems—the ATP,
phosphocre-atine, and glycogen–lactic acid systems
Reconstitution of the lactic acid system means mainly
the removal of the excess lactic acid that has accumulated
in the body fluids Removal of the excess lactic acid is
especially important because lactic acid causes extreme
fatigue When adequate amounts of energy are available
from oxidative metabolism, removal of lactic acid is
achieved in two ways: (1) A small portion of it is converted
back into pyruvic acid and then metabolized oxidatively
by the body tissues, and (2) the remaining lactic acid is
reconverted into glucose mainly in the liver, and the glucose
in turn is used to replenish the glycogen stores of the
muscles
Recovery of the Aerobic System After Exercise Even
during the early stages of heavy exercise, a portion of
one’s aerobic energy capability is depleted This depletion
results from two effects: (1) the so-called oxygen debt and
(2) depletion of the glycogen stores of the muscles.
0 10 20 30 40
Ch đ giàu carbohydrate
Không th c ăn Ch đ protein
và ch t béo
0
24 20 16 12 8 4
50
2 gi c a
t p luy n
5 ngày
Gi h i ph c
0 10 40
Ch đ giàu carbohydrate
0
0
25
50
75
100
100
75
50
25
Giây
C n ki t
0
30 25 20 15 10 5
Tu n t p luy n
T p luy n có kháng tr
T p luy n ko có kháng tr
Hình 85-3 nh hư ng c a ch đ ăn đ n t c đ h i ph c
glyco-gen trong cơ sau t p luy n kéo dài (Thay đ i t Fox EL: Sinh lý
th thao Philadelphia: Đ i h c Saunders xu t b n , 1979.)
Ch đ
h n h p
Ch đ giàu
ch t béo
Gi Phút
Th i gian t p luy n Hình 85.4 nh hư ng c a th i gian t p luy n , cũng như ch đ ăn
trên t l ph n trăm tương đ i c a carbohydrate và ch t béo đư c
s d ng t o năng lư ng cơ (D li u t Fox EL: Sinh lí th thao
Philadelphia: Đ i h c Saunders xu t b n, 1979.)
Hình 85-5 Hi u su t x p x c a t p luy n có kháng tr lên vi c
tăng s c m nh cơ trong 10 tu n
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 6S i co ch m
Hình 85-6 cho th y m i quan h gi a s tiêu th oxy và
s thông khí ph i các c p đ khác nhau trong t p luy n
Theo như d ki n, có m t m i quan h tuy n tính C tiêu
th oxy và t ng thông khí ph i tăng g p kho ng 20 l n t
tr ng thái ngh ngơi và cư ng đ t p luy n t i đa các
v n đ ng viên đư c t p luy n t t.
Gi i h n c a thông khí ph i Như th nào khi nh n
m nh h th ng hô h p c a chúng ta trong t p luy n?
tu i già, nhi u ngư i tr nên ít v n đ ng do đó cơ
c a h teo r t nhi u Trong nh ng trư ng h p này, tuy
nhiên, t p luy n cho cơ có th tăng s c m nh cơ b p hơn
100 %
Phì đ i cơ Kích thư c trung bình cơ c a m t
ngư i đư c xác đ nh đ n m t m c đ l n b i tính di
truy n c ng thêm m c đ bài ti t testosterone, cái mà,
nam gi i, gây ra cơ b p l n hơn đáng k so v i ph
n V i t p luy n, cơ có th tr nên phì đ i , có l thêm
30- 60 % H u h t phì đ i này là k t qu t s gia tăng
đư ng kính c a các s i cơ hơn là tăng s lư ng các s i
Tuy nhiên, m t s r t ít s i cơ l n đư c cho là phân chia
d c theo toàn b chi u dài c a chúng đ t o thành các
thành nh ng s i hoàn toàn m i, do đó tăng s lư ng các
s i m ng
S thay đ i x y ra bên trong s i cơ phì đ i bao g m
(1) tăng s lư ng nguyên bào s i, tương x ng v i m c
đ phì đ i; (2) lên đ n 120 % tăng trong các enzyme ti
th ; (3) tăng kho ng 60 đ n 80 % trong các thành ph n
c a h th ng phosphagen , bao g m c ATP và
phospho-creatine; (4) tăng nhi u 50 % trong glycogen d tr ; và
(5) tăng nhi u 75 - 100 % trong triglyceride d tr (ch t
béo) B i vì t t c nh ng thay đ i này, các kh năng c a
c hai h th ng chuy n hóa hi u khí và k khí đư c tăng
lên, đ c bi t là tăng tính hi u su t quá trình oxy hóa và
hi u su t t i đa c a h th ng trao đ i ch t oxy hóa nhi u
đ n 45 %
Nh ng s i co nhanh và ch m Trong con ngư i,
t t c các cơ có t l s i cơ co nhanh và s i cơ co ch m
khác nhau Ví d , cơ b ng chân có m t ưu th cao hơn
v các s i co nhanh, cái mà có kh năng co bóp m nh
m và nhanh chóng c a ki u s d ng trong nh y Ngư c
l i, các cơ dép có m t ưu th cao v các s i co ch m và
do đó đư c s d ng đ n m t m c đ l n hơn cho ho t
đ ng cơ c ng chân kéo dài
S khác nhau cơ b n gi a s i cơ co nhanh và co
ch m như sau:
1 Nh ng s i gi t nhanh có đư ng kính l n hơn
kho ng 2 l n so v i s i gi t ch m
2 Các enzyme thúc đ y gi i phóng năng lư ng
t h th ng năng lư ng phosphagen và
glyco-gen-axit lactic trong s i co nhanh g p 2-3 l n o t
đ ng trong s i co ch m, do đó làm cho s c m nh
t i đa có th đ t đư c trong kho ng th i gian r t
ng n b ng s i co nhanh g p kho ng hai l n so
v i s i co ch m
3 S i co ch m ch y u đư c t ch c cho s c
ch u đ ng, nh t là đ i v i th h năng lư ng hi u
khí.Chúng có ti th nhi u hơn so v i các s i co
nhanh Ngoài ra, chúng có ch a lư ng đáng k
myoglobin, m t lo i protein gi ng hemoglobin
k t h p v i oxy trong s i cơ; myoglobin c ng
thêm tăng t l khu ch tán oxy su t s i s i b ng
con thoi oxy t m t phân t myoglobin đ ti p
theo Ngoài ra, các enzym c a h th ng trao đ i
ch t hi u khí ho t đ ng đáng k hơn trong s i
co ch m so v i trong s i co nhanh
4 S lư ng các mao m ch l n trong vùng lân
c nc a s i co ch m nhi u hơn trong vùng lân c n c a
s i co nhanh
Tóm l i, s i co nhanh có th cung c p t ng năng
lư ng c c đ i trong m t vài giây đ n m t phút ho c lâu hơn Ngư c l i, s i co ch m cung c p đ b n, cung c p
s c m nh co cơ kéo dài trong nhi u phút đ n nhi u gi
S khác bi t v di truy n trong s các v n đ ng viên v s i co nhanh và s i co ch m M t s ngư i có
nhi u hơn h n s i co nhanh so v i s i co ch m, và
nh ng ngư i khác l i có nhi u hơn s i co ch m , y u t này có th xác đ nh m t s ph m vi kh năng th thao
c a các cá nhân khác nhau T p luy n th thao đã không
đư c ch ng minh thay đ i t l tương đ i c a s i co nhanh và s i co ch m, tuy nhiên m t v n đ ng viên có
th mu n phát tri n m t lo i k năng th thao hơn ngư i khác Thay vào đó, t l tương đ i c a s i co nhanh và
s i co ch m dư ng như đư c xác đ nh g n như hoàn toàn do di truy n th a k , t đó giúp xác đ nh vùng th thao là phù h p nh t v i t ng ngư i: m t s ngư i xu t
hi n đư c sinh ra đ làm v n đ ng viên ch y đư ng dài, trong khi nh ng ngư i khác đư c sinh ra đ ch y nư c rút và nh y Ví d , các giá tr sau đư c ghi nh n t l s i
co nhanh so v i s i co ch m trong cơ t đ u c a nhi u
lo i v n đ ng viên khác nhau:
S i co nhanh
Hô h p trong t p luy n
M c dù kh năng hô h p c a m t ngư i ít đư c chú ý cho
hi u su t trong ch y nư c rút nhưng l i r t quan tr ng cho
hi u su t t i đa trong ch y kéo dài
Tiêu th oxy và thông khí ph i trong t p luy n Tiêu
th oxy bình thư ng đ i v i m t ngư i đàn ông tr tu i khi ngh ngơi kho ng 250 ml / phút Tuy nhiên, trong đi u ki n
t i đa, m c tiêu th này có th đư c tăng lên đ n m c trung bình x p x như sau:
ml/phút
3600
4000 5100
Trung bình nam không t p luy n Trung binh nam t p luy n th thao
Ch y marathon nam
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 7BÀI XV
48
V n đ ng viên trư t băng khi t p luy n t i đa 64
V n đ ng viên bơi khi t p luy n t i đa 71
V n đ ng viên chèo thuy n khi t p luy n t i đa 80
Th c t đáng ng c nhiên nh t v nh ng k t qu này là s gia tăng m t vài l n v kh năng phân ph i gi a tr ng thái ngh ngơi và tr ng thái t p luy n t i đa Phát hi n k t qu này ch y u t th c t r ng máu ch y qua nhi u mao m ch
ph i là ch m ch p ho c th m chí không ho t đ ng trong
tr ng thái ngh ngơi , trong khi đó trong t p luy n t i đa,
lư ng máu ch y qua ph i tăng khi n t t c các mao m ch
ph i đư c tư i máu m c t i đa, do đó cung c p m t di n tích b m t l n hơn thông qua đó oxy có th khu ch tán vào máu mao m ch ph i
Cũng là rõ ràng t nh ng giá tr mà các v n đ ng viên , ngư i đòi h i lư ng oxy trong m i phút l n hơn có kh năng khu ch tán cao hơn Đây có ph i là trư ng h p vì
nh ng ngư i có kh năng khu ch tán t nhiên l n hơn ch n các lo i hình th thao, ho c là vì m t cái gì đó trong các quy trình t p luy n làm tăng kh năng khu ch tán? Câu tr l i là không bi t , nhưng có kh năng là t p luy n, đ c bi t là t p luy n b n b , đóng m t vai trò quan tr ng
Khí máu trong t p luy n Vì s d ng lư ng l n oxy
b i các cơ trong t p luy n, khi n áp l c oxy c a máu đ ng
m ch gi m rõ r t trong th thao căng th ng và áp l c khí carbon dioxide trong máu tĩnh m ch tăng quá cao so v i bình thư ng Tuy nhiên, đi u này thư ng không ph i là v n
đ C hai giá tr đó v n g n như bình thư ng, ch ng t kh năng c c kì
4 The number of capillaries is greater in the vicinity of slow-twitch fibers than in the vicinity of fast-twitch
fibers
In summary, fast-twitch fibers can deliver extreme amounts of power for a few seconds to a minute or so
Conversely, slow-twitch fibers provide endurance, deliver-ing prolonged strength of contraction over many minutes
to hours
Hereditary Differences Among Athletes for Fast-Twitch Versus Slow-Fast-Twitch Muscle Fibers Some people
have considerably more fast-twitch than slow-twitch fibers, and others have more slow-twitch fibers; this factor could determine to some extent the athletic capabilities of
differ-ent individuals Athletic training has not been shown to change the relative proportions of fast-twitch and
slow-twitch fibers, however much an athlete might want to develop one type of athletic prowess over another Instead, the relative proportions of fast-twitch and slow-twitch fibers seem to be determined almost entirely by genetic inheritance, which in turn helps determine which area of athletics is most suited to each person: some people appear
to be born to be marathoners, whereas others are born to
be sprinters and jumpers For example, the following values are recorded percentages of fast-twitch versus slow-twitch fiber in the quadriceps muscles of different types of
athletes:
Fast-Twitch Slow-Twitch
Respiration in Exercise
Although one’s respiratory ability is of relatively little concern in the performance of sprint types of athletics,
it is critical for maximal performance in endurance athletics
Oxygen Consumption and Pulmonary Ventilation in Exercise Normal oxygen consumption for a young man at rest is about 250 ml/min However, under maximal
condi-tions, this consumption can be increased to approximately the following average levels:
ml/min
Figure 85-6 shows the relation between oxygen
con-sumption and total pulmonary ventilation at different levels
of exercise As would be expected, there is a linear relation
Both oxygen consumption and total pulmonary ventila-tion increase about 20-fold between the resting state and
maximal intensity of exercise in the well-trained athlete.
Limits of Pulmonary Ventilation How severely do
we stress our respiratory systems during exercise? This
In old age, many people become so sedentary that their
muscles atrophy tremendously In these instances, however,
muscle training may increase muscle strength more than
100 percent
Muscle Hypertrophy The average size of a person’s
muscles is determined to a great extent by heredity plus
the level of testosterone secretion, which, in men, causes
considerably larger muscles than in women With
train-ing, however, the muscles can become hypertrophied
perhaps an additional 30 to 60 percent Most of this
hypertrophy results from increased diameter of the muscle
fibers rather than increased numbers of fibers However,
a very few greatly enlarged muscle fibers are believed
to split down the middle along their entire length to form
entirely new fibers, thus increasing the number of fibers
slightly
The changes that occur inside the hypertrophied muscle
fibers include (1) increased numbers of myofibrils,
propor-tionate to the degree of hypertrophy; (2) up to 120 percent
increase in mitochondrial enzymes; (3) as much as 60 to
80 percent increase in the components of the phosphagen
metabolic system, including both ATP and
phosphocre-atine; (4) as much as 50 percent increase in stored glycogen;
and (5) as much as 75 to 100 percent increase in stored
triglyceride (fat) Because of all these changes, the
capabili-ties of both the anaerobic and the aerobic metabolic
systems are increased, especially increasing the maximum
oxidation rate and efficiency of the oxidative metabolic
system as much as 45 percent
Fast-Twitch and Slow-Twitch Muscle Fibers In the
human being, all muscles have varying percentages of
fast-twitch and slow-twitch muscle fibers For instance,
the gastrocnemius muscle has a higher preponderance of
fast-twitch fibers, which gives it the capability of forceful
and rapid contraction of the type used in jumping In
con-trast, the soleus muscle has a higher preponderance of
slow-twitch muscle fibers and therefore is used to a greater
extent for prolonged lower leg muscle activity
The basic differences between the fast-twitch and the
slow-twitch fibers are the following:
1 Fast-twitch fibers are about twice as large in
diame-ter compared with slow-twitch fibers
2 The enzymes that promote rapid release of energy
from the phosphagen and glycogen–lactic acid
energy systems are two to three times as active in
fast-twitch fibers as in slow-twitch fibers, thus
making the maximal power that can be achieved for
very short periods by fast-twitch fibers about twice
as great as that of slow-twitch fibers
3 Slow-twitch fibers are mainly organized for
endur-ance, especially for generation of aerobic energy
They have far more mitochondria than do the
fast-twitch fibers In addition, they contain considerably
more myoglobin, a hemoglobin-like protein that
combines with oxygen within the muscle fiber; the
extra myoglobin increases the rate of diffusion of
oxygen throughout the fiber by shuttling oxygen
from one molecule of myoglobin to the next In
addi-tion, the enzymes of the aerobic metabolic system
are considerably more active in slow-twitch fibers
than in fast-twitch fibers
Hình 85-6 nh hư ng c a t p luy n lên s tiêu th O2 và t l thông
khí (Thay đ i t Gray JS: S thông khí ph i và Sinh lý bình thư ng c a
nó, III: Charles C Thomas, 1950.)
T p luy n
v a ph i
0
120 110 100 80 60 40 20
Tiêu th O2 (L/phút)
0
T n su t t p luy n = 5 ngày/tu n = 4 ngày/tu n = 2 ngày/tu n
2.8
3.8 3.6 3.4 3.2 3.0
Tu n t p luy n
100-110
Kh năng hít th t i đa
T p luy n
n ng 2.0
Hình 85-7 Tăng VO2max trong th i gian t 7 đ n 13 tu n t p
luy n th thao (Thay đ i t Fox EL: Sinh lý th thao Philadelphia:
Đ i h c Saunders xu t b n, 1979.)
Câu h i này có th đư c tr l i b ng so sánh dư i đây m t ngư i nam tr tu i :
L/phút
Thông khí ph i khi t p luy n t i đa
150-170
Như v y, kh năng hít th t i đa l n hơn kho ng 50
% so v i thông khí ph i th c t trong khi t p luy n t i
đa S khác bi t này cung c p m t y u t an toàn cho v n
đ ng viên, t o cho h s thông khí thêm trong đi u ki n như (1) t p th d c t i đ cao, (2) t p th d c trong đi u
ki n r t nóng, và (3) b t thư ng trong h th ng hô h p
Đi m quan tr ng là h th ng hô h p thư ng không là
y u t h n ch nh t trong vi c cung c p oxy đ n các cơ trong chuy n hóa hi u khí cơ t i đa.Chúng ta s th y ngay
r ng kh năng c a tim đ bơm máu đ n các cơ thư ng là
m t y u t h n ch l n hơn
nh hư ng c a t p luy n trên VO2 max Ch vi t
t t cho t l s d ng oxy trong quá trình chuy n hóa hi u khí t i đa là VO2max Hình 85-7 th hi n hi u qu ti n
b c a t p luy n th thao trên VO2max ghi l i trong m t nhóm đ i tư ng b t đ u m c đ không đư c đào t o và sau đó trong khi theo đu i các chương trình đào t o trong 7-13 tu n Trong nghiên c u này, đi u ng c nhiên là VO2max ch tăng kho ng 10%
Hơn n a, t n su t t p luy n , cho dù hai l n ho c năm l n
m i tu n, ít nh hư ng đ n tăng VO2max Tuy nhiên, như
đã ch ra trên,VO2max c a m t v n đ ng viên marathon
l n hơn kho ng 45 % m t ngư i chưa qua đào t o M t
ph n l n hơn này VO2max c a v n đ ng viên marathon
có th đư c xác đ nh do gen; đó là, nh ng ngư i có kích thư c ng c l n hơn so v i kích thư c cơ th và cơ hô h p
m nh hơn đ ch n h tr thành v n đ ng viên marathon
Tuy nhiên, nó cũng có kh năng là nhi u năm luy n t p tăng VO2max c a v n đ ng viên marathon b ng giá tr đáng k v i hơn 10 % mà đư c ghi nh n trong các thí nghi m ng n h n như trong Hình 85-7
Kh năng khuy ch tán oxy c a các v n đ ng viên.
Kh năng khuy ch tán oxy là t c đ oxy có th khu ch tán
t ph nang vào máu Kh năng này đư c th hi n b ng
s ml oxy s khu ch tán trong m t phút cho m i milimet
th y ngân khác nhau gi a áp su t riêng ph n c a oxy
ph nang và áp su t oxy máu đ ng m ch ph i Đó là, n u
m t ph n áp l c oxy trong ph nang là 91 mmHg và áp
l c oxy trong máu là 90 mm Hg, lư ng oxy khu ch tán qua màng t bào đư ng hô h p m i phút tương đương v i công su t khu ch tán Các giá tr sau đây đư c đo cho giá
tr kh năng khu ch tán khác nhau:
ml/phút
Không là v n đ ng viên khi ngh 23 Không là v n đ ng viên khi t p luy n t i đa
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 8Như v y, lư ng máu ch y trong cơ có th tăng t i đa kho ng 25 l n trong bài t p v t v nh t H u h t m t n a
m c tăng này là k t qu do giãn m ch gây ra b i nh ng tác đ ng tr c ti p c a vi c tăng trao đ i ch t trong cơ , như đã gi i thích Chương 21 Các k t qu tăng còn l i
t nhi u y u t ,quan tr ng nh t trong đó có l là s gia tăng v a ph i huy t áp đ ng m ch x y ra trong t p luy n, thư ng tăng kho ng 30 % S gia tăng áp l c không ch
bu c máu nhi u hơn thông qua các m ch máu mà còn làm giãn thành c a đ ng m ch và ti p t c làm gi m kháng l c m ch máu Do đó, 30 % tăng huy t áp thư ng tăng g p đôi lưu lư ng máu, làm tăng g p b i trong dòng ch y đư c gây ra b i s giãn m ch do chuy n hóa
ít nh t g p hai l n cái khác
S n lư ng công vi c, tiêu th oxy , và lưu lư ng tim trong t p luy n Hình 85-9 cho th y m i tương quan gi a s n lư ng công vi c, tiêu th oxy, và công
su t tim khi t p luy n Không đáng ng c nhiên r ng t t
c nh ng y u t có liên quan tr c ti p v i nhau, như th
hi n b i các ch c năng tuy n tính, b i vì s n lư ng công
vi c cơ b p tăng , tiêu th oxy tăng và tiêu th oxy tăng
l n lư t làm giãn n các m ch máu trong cơ, do đó tăng
tr l i tĩnh m ch và cung lư ng tim.Lưu lư ng tim đi n hình nhi u c p đ t p luy n như sau:
c a h th ng hô h p đ cung c p đ y đ oxy trong máu
th m chí trong khi t p luy n n ng
Đi u này ch ng minh m t đi m quan tr ng: khí máu
không ph i luôn luôn tr nên b t thư ng khi hô h p đư c
kích thích trong t p luy n Thay vào đó, hô h p kích thích
ch y u là do cơ ch th n kinh trong khi t p luy n, như đã
th o lu n Chương 42 M t ph n c a s kích thích này là
k t qu t s kích thích tr c ti p c a trung tâm hô h p b ng
các tín hi u th n kinh tương t đư c truy n t não đ n các
cơ đ t p luy n Thêm m t ph n đư c cho là k t qu t các
tín hi u c m giác truy n vào trung tâm hô h p t các cơ co
và di chuy n kh p T t c th n kinh kích thích hô h p thêm
này thư ng là đ đ cung c p g n như chính xác s gia tăng
c n thi t trong thông khí ph i c n đ gi khí-hô h p máu
oxy và carbon dioxide-r t g n v i bình thư ng
nh hư ng c a hút thu c v i thông khí ph i trong
t p luy n Đư c bi t đ n r ng rãi r ng hút thu c có th
làm gi m thông khí c a m t v n đ ng viên Đi u này đúng
vì nhi u lý do Đ u tiên, nh hư ng c a nicotine làm co th t
các ti u ph qu n ph i, làm tăng s c kháng c a lu ng
không khí vào và ra c a ph i Th hai, nh ng tác đ ng kích
thích c a khói thu c là nguyên nhân tăng ti t ch t d ch vào
cây ph qu n cũng như làm phù n l p lót bi u mô Th ba,
nicotine làm tê li t các lông mao t bào bi u mô trên b m t
đư ng hô h p ,nh ng t bào thư ng liên t c chuy n đ ng đ
lo i b ch t l ng dư th a và các h t l t đư ng hô h p K t
qu là, nhi u m nh v tích t trong đư ng th và tăng thêm
nh ng khó khăn cho vi c hít th
Sau khi g p t t c nh ng y u t này v i nhau, th m chí
m t ngư i hút thu c ít cũng thư ng c m th y khó ch u v
đư ng hô h p trong khi t p luy n t i đa, và m c đ ho t đ ng
có th đư c gi m Nghiêm tr ng hơn là nh ng tác đ ng c a
vi c hút thu c kéo dài Có r t ít ngư i hút thu c kéo dài mà
m c đ khí thũng không phát tri n Trong b nh này, cơ ch
x y ra sau đây : (1) viêm ph qu n mãn tính, (2) t c ngh n
c a r t nhi u các ti u ph qu n cu i , và (3) phá h y nhi u
thành ph nang nh ng ngư i có b nh khí thũng nghiêm
tr ng, b n ph n năm màng t bào đư ng hô h p có th b
phá h y; sau đó ngay c nh ng bài t p nh có th gây suy
hô h p Trong th c t , nhi u b nh nhân như v y có th th m
chí không th c hi n tính năng đơn gi n c a vi c đi b trên
sàn trong m t phòng đơn mà không th h n h n
H th ng tim m ch trong t p luy n
Dòng máu trong cơ M t yêu c u quan tr ng c a ch c
năng tim m ch trong t p luy n là cung c p oxy c n thi t và
ch t dinh dư ng khác cho cơ th v n đ ng Vì m c đích
này, lưu lư ng máu cơ tăng m nh trong khi t p luy n Hình
m t ngư i trong th i gian 6 phút trong khi co cơ liên t c
m nh m Lưu ý không ch là tăng m nh trong dòng ch y
kho ng 13 l n mà còn gi m dòng ch y trong t ng cơn co
cơ Hai đi m này có th đư c t o ra t nghiên c u này:
1 Quá trình co bóp th c t b n thân t m th i gi m lưu
lư ng máu cơ vì s ph i h p cơ xương nén máu trong
cơ; do đó, thu c b m nh co th t cơ b p có th gây ra
m t m i cơ b p nhanh chóng vì thi u cung c p đ oxy
và ch t dinh dư ng khác trong s co cơ liên t c
Hình 85-5 nh hư ng c a bài t p cơ lên lư ng máu ch y qua b p chân
trong khi co cơ m nh nh p nhàng.(Thay đ i t Barcroft J, Domhorst AC:
Lư ng máu ch y qua b p chân khi t p luy n nh p nhàng, J Physiol 109:402, 1949.)
T p luy n nh p nhàng
20 40
Phút
2 Lưu lư ng máu đ n cơ khi t p luy n tăng rõ r t Vi c
so sánh sau đây cho th y tăng t i đa lưu lư ng máu có
th x y ra trong m t v n đ ng viên đư c t p luy n
ml/100g cơ/phút
Lư ng máu ch y khi ngh
Lư ng máu ch y khi t p luy n
t i đa
3.6 90
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 9BÀI XV
tăng t 105 lên 162 ml, tăng kho ng 50 % , trong khi tăng
nh p tim t 50 đ n 185 nh p / phút, tăng 270 ph n trăm Do
đó, tăng nh p tim cho m t t l l n hơn s gia tăng cung
lư ng tim hơn là làm tăng v th tích nhát bóp khi t p luy n căng th ng kéo dài Th tích nhát bóp thư ng đ t t i đa vào lúc cung lư ng tim tăng lên đư c m t n a m c t i đa c a nó Vi c tăng thêm lưu lư ng tim ph i x y ra b ng cách tăng
nh p tim
M i quan h c a hi u su t tim m ch đ n VO2 max.
Trong bài t p luy n t i đa, c nh p tim và th tích nhát bóp tăng lên kho ng 95 % c a m c cao nh t Vì lưu lư ng tim
b ng t ng th tích nhát bóp , ngư i ta nh n th y r ng lưu
lư ng tim là kho ng 90% t i đa mà ngư i đó có th đ t đư c,
đó là trái ngư c v i kho ng 65% t i đa cho thông khí ph i
Vì v y, có th d dàng th y r ng h th ng tim m ch thư ng
là gi i h n trên VO2max hơn là h th ng hô h p, vì oxy s
d ng b i cơ th không bao gi có th nhi u hơn lư ng oxy
mà h th ng tim m ch có th v n chuy n đ n các mô
Vì lý do này, đó là thư ng xuyên nói r ng m c đ hi u
su t th thao mà có th đ t đư c v n đ ng viên marathon
ch y u ph thu c vào kh năng th c hi n c a tim, b i vì đây là liên k t h n ch nh t trong vi c cung c p oxy đ y đ cho cơ th v n đ ng Do đó, 40 ph n trăm c a lưu lư ng tim mà v n đ ng viên marathon có th đ t đư c nhi u hơn
so v i lưu lư ng trung bình c a ngư i nam không đư c đào
t o là
can cause rapid muscle fatigue because of lack of delivery of enough oxygen and other nutrients during
the continuous contraction
2 The blood flow to muscles during exercise increases markedly The following comparison shows the maximal increase in blood flow that can occur in a
well-trained athlete
ml/100 g Muscle/min
Blood flow during maximal exercise
90
Thus, muscle blood flow can increase a maximum of about 25-fold during the most strenuous exercise Almost one half this increase in flow results from intramuscular vasodilation caused by the direct effects of increased muscle metabolism, as explained in Chapter 21 The remaining increase results from multiple factors, the most important of which is probably the moderate increase in arterial blood pressure that occurs in exercise, which is usually about a 30 percent increase The increase in
pres-sure not only forces more blood through the blood vessels but also stretches the walls of the arterioles and further reduces the vascular resistance Therefore, a 30 percent increase in blood pressure can often more than double the blood flow, which multiplies the great increase in flow already caused by the metabolic vasodilation at least
another twofold
Work Output, Oxygen Consumption, and Cardiac Output During Exercise Figure 85-9 shows the
inter-relations among work output, oxygen consumption, and cardiac output during exercise It is not surprising that all these factors are directly related to one another, as shown
by the linear functions, because the muscle work output increases oxygen consumption, and increased oxygen
consumption in turn dilates the muscle blood vessels, thus increasing venous return and cardiac output
Typical cardiac outputs at several levels of exercise are as follows:
of the respiratory system to provide adequate aeration of
the blood even during heavy exercise
This demonstrates another important point: The blood
gases do not always have to become abnormal for
respira-tion to be stimulated in exercise Instead, respirarespira-tion is
stimulated mainly by neurogenic mechanisms during
exer-cise, as discussed in Chapter 42 Part of this stimulation
results from direct stimulation of the respiratory center by
the same nervous signals that are transmitted from the
brain to the muscles to cause the exercise An additional
part is believed to result from sensory signals transmitted
into the respiratory center from the contracting muscles
and moving joints All this extra nervous stimulation of
respiration is normally sufficient to provide almost exactly
the necessary increase in pulmonary ventilation required
to keep the blood respiratory gases—the oxygen and the
carbon dioxide—very near to normal
Effect of Smoking on Pulmonary Ventilation in Exercise
It is widely known that smoking can decrease an athlete’s
“wind.” This is true for many reasons First, one effect of
nicotine is constriction of the terminal bronchioles of the
lungs, which increases the resistance of airflow into and out
of the lungs Second, the irritating effects of the smoke
cause increased fluid secretion into the bronchial tree, as
well as some swelling of the epithelial linings Third,
nico-tine paralyzes the cilia on the surfaces of the respiratory
epithelial cells that normally beat continuously to remove
excess fluids and foreign particles from the respiratory
sageways As a result, much debris accumulates in the
pas-sageways and adds further to the difficulty of breathing
After putting all these factors together, even a light smoker
often feels respiratory strain during maximal exercise, and
the level of performance may be reduced
Much more severe are the effects of chronic smoking
There are few chronic smokers in whom some degree of
emphysema does not develop In this disease, the following
mechanisms occur: (1) chronic bronchitis, (2) obstruction
of many of the terminal bronchioles, and (3) destruction of
many alveolar walls In persons with severe emphysema, as
much as four fifths of the respiratory membrane can be
destroyed; then even the slightest exercise can cause
respi-ratory distress In fact, many such patients cannot even
perform the simple feat of walking across the floor of a
single room without gasping for breath
Cardiovascular System in Exercise
Muscle Blood Flow A key requirement of cardiovascular
function in exercise is to deliver the required oxygen and
other nutrients to the exercising muscles For this purpose,
the muscle blood flow increases drastically during exercise
Figure 85-8 shows a recording of muscle blood flow in the
calf of a person for a period of 6 minutes during moderately
strong intermittent contractions Note not only the great
increase in flow—about 13-fold—but also the flow decrease
during each muscle contraction Two points can be made
from this study:
1 The actual contractile process itself temporarily
decreases muscle blood flow because the contracting
skeletal muscle compresses the intramuscular blood
vessels; therefore, strong tonic muscle contractions
0 200 400 600 800 1000120014001600
4 3 2 1 0
15
10
5
35 30 25 20 15 10 5
Công su t làm vi c khi luy n t p (kg-m/phút)
Tiêu th oxy Cung lư
ng tim và Ch
s tim m ch
L/phút Cung lư ng tim ngư i nam tr tu i khi ngh 5.5 Cung lư ng tim t i đa khi t p luy n ngư i nam
tr tu i không đư c đào t o
23
Cung lư ng tim t i đa khi t p luy n ngư i v n
đ ng viên marathon nam trung tu i
30
Như v y, ngư i chưa qua đào t o bình thư ng có th làm tăng lưu lư ng tim g p g n b n l n, và các v n đ ng viên
đư c đào t o t t có th tăng lưu lư ng tim g p kho ng sáu
l n (Nh ng v n đ ng viên marathon cá bi t t p luy n liên
t c có lưu lư ng tim l n kho ng 35-40 L / min, ho c g p
b y đ n tám l n lưu lư ng tim khi ngh thông thư ng.)
nh hư ng c a t p luy n trên phì đ i cơ tim và trên lưu lư ng tim T nh ng d li u trên, rõ ràng là v n đ ng
viên marathon có th đ t đư c lưu lư ng tim t i đa hơn 40
% so v i nh ng ngư i chưa qua t p luy n K t qu này ch
y u t th c t r ng bu ng tim c a v n đ ng viên marathon
r ng hơn kho ng 40 %; d a theo s m r ng này c a các
bu ng tim, kh i cơ tim cũng tăng 40 % ho c hơn Vì v y, không ch phì đ i cơ xương trong t p luy n mà còn có tim
Tuy nhiên, m r ng tim và tăng kh năng bơm máu x y ra
g n như hoàn toàn trong ki u t p b n b , không ph i trong
ki u t p nư c rút, c a t p luy n th thao
M c dù tim c a các v n đ ng viên marathon l n hơn đáng
k so v i nh ng ngư i bình thư ng, nhưng lưu lư ng tim khi ngh là g n tương t như trong m t ngư i bình thư ng
Tuy nhiên, lư ng tim bình thư ng này đ t đư c b ng cách
gi m nhi u th tích nhát bóp t i m t nh p tim B ng 85-2 so sánh th tích nhát bóp và nh p tim ngư i không t p luy n
và đ ng viên marathon
Như v y, hi u qu 1 nhát bóp trong m i nh p tim v n
đ ng viên đư c t p luy n l n hơn 40 đ n 50% so v i ngư i chưa qua t p luy n , nhưng có m t s gi m tương ng v
nh p tim lúc ngh ngơi
Vai trò c a th tích nhát bóp và nh p tim trong vi c tăng lưu lư ng tim Hình 85-10 cho th y g n đúng s thay
đ i v th tích nhát bóp và nh p tim khi lưu lư ng tim tăng
t m c ngh là kho ng 5,5 L/phút đ n 30 L/phút ngư i
ch y marathon Th tích nhát bóp
B ng 85-2 So sánh ch c năng tim gi a v n đ ng
viên marathon và không là v n đ ng viên
Th tích nhát bóp (ml)
Nh p tim (nh p/phút) Ngh ngơi
T i đa
Hình 85-10 Th tích nhát bóp x p x và nh p tim t i nh ng m c khác
nhau c a lưu lư ng tim v n đ ng viên marathon
Th tích nhát bóp
Nh p tim
190 170 150 130 110 90 70
165 150 135
120
Lưu lư ng tim (L/phút)
Hình 85-9 M i quan h gi a lưu lư ng tim và công su t làm vi c
(đư ng li n) và gi a tiêu th oxy và công su t làm vi c (đư ng nét
đ t) trong các m c đ t p luy n khác nhau Nh ng hình ch m và
hình vuông màu khác nhau th hi n d li u đư c l y t nh ng
nghiên c u khác nhau trên ngư i (Thay đ i t Guyton AC, Jones
CE, Coleman TB: Sinh lý tim m ch: Lưu lư ng tim và S đi u ch nh
c a nó Philadelphia: WB Saunders, 1973.)
www.foxitsoftware.com/shopping
Trang 10m t ngư i đã ng ng t p th d c, nhi t đ không d dàng t
gi m , m t ph n là do nhi t đ cao , cơ ch đi u hòa nhi t
đ thư ng th t b i (xem Chương 74) Lý do th hai là trong say nóng, nhi t đ cơ th r t cao làm tăng g p đôi t l ph n
ng hóa h c trong t bào, do đó gi i phóng nhi t hơn n a
Đi u tr say nóng là làm gi m nhi t đ cơ th càng nhanh càng t t Cách thi t th c nh t đ gi m nhi t đ cơ th là
lo i b t t c qu n áo, duy trì phun nư c mát trên t t c các
b m t c a cơ th ho c liên t c lau ngư i, và th i không khí trên cơ th b ng qu t Các thí nghi m đã ch ra r ng vi c
đi u tr này có th làm gi m nhi t đ ho c là nhanh chóng
ho c g n như là nhanh chóng như b t k th t c khác, m c
dù m t s bác sĩ thích ngâm toàn cơ th trong nư c có ch a
đá bào n u có
D ch cơ th và mu i trong t p luy n
Gi m cân t 5 - 10 pound đã đư c ghi nh n các v n đ ng viên trong m t kho ng th i gian 1 gi t p luy n liên t c v i
đi u ki n nóng và m ư t V cơ b n k t qu gi m cân này
là t m t m hôi M t đ m hôi đ gi m tr ng lư ng cơ th
ch có 3% có th làm gi m đáng k hi u su t c a m t ngư i,
và 5 - 10 % gi m cân nhanh chóng thư ng có th nghiêm
tr ng, d n đ n đau cơ, bu n nôn, và nh ng nh hư ng khác
Vì v y, là c n thi t đ thay th d ch khi b m t
Thay th Natri clorua và kali M hôi có ch a m t
lư ng l n natri clorua,vì lý do này t lâu đã cho r ng t t c các v n đ ng viên nên u ng nh ng viên mu i (natri clorua) khi th c hi n t p luy n vào nh ng ngày nóng và m ư t
Tuy nhiên, s d ng quá nhi u viên mu i cũng có h i Hơn
n a, n u m t v n đ ng viên thích nghi v i nhi t b ng cách tăng d n ti p xúc v i th thao trong th i gian 1-2 tu n hơn là
th c hi n nh ng k thu t th thao khó nh t trong ngày đ u tiên, các tuy n m hôi cũng s đư c thích nghi v i khí h u,
do đó lư ng mu i b m t t m hôi ch có m t ph n nh so
v i lư ng m t trư c khi quen v i khí h u.K t qu c a vi c thích nghi v i khí h u c a tuy n m hôi ch y u t tăng al-dosterone đư c ti t t v thư ng th n Các alal-dosterone l n
lư t có tác đ ng tr c ti p lên các tuy n m hôi, tăng tái h p thu natri clorua khi m hôi dư c ti t ra t các ng tuy n m hôi trên b m t c a da M t khi các v n đ ng viên thích nghi
đư c v i đi u ki n khí h u, b sung lư ng mu i r t nh c n
ph i đư c xem xét trong các s ki n th thao
T p luy n và h natri máu ( đ t p trung natri trong
máu th p) đôi khi có th x y ra sau khi g ng s c kéo dài
Trong th c t , h natri máu n ng có th là m t nguyên nhân
t vong quan tr ng các v n đ ng viên luy n t p kéo dài
Như đã nêu trong Chương 25, h natri máu n ng có th gây phù n mô, đ c bi t là trong não, có th gây ch t ngư i
nh ng ngư i đã tr i qua h natri máu đe doa đ n tính m ng sau khi t p th d c n ng, nguyên nhân chính không ph i ch đơn gi n là s m t natri do đ m hôi; thay vào đó, h natri máu thư ng là do u ng d ch như c trương (u ng nư c hay
đ u ng th thao có n ng đ natri ít hơn 18 mmol / L) vư t quá kh năng th i tr qua (?)m hôi, nư c ti u, và vô c m (ch y u là đư ng hô h p).Vi c tiêu th d ch dư th a này
có th
có l là l i ích sinh lý quan tr ng nh t c a chương trình
hu n luy n v n đ ng viên marathon
nh hư ng c a b nh tim và tu i già lên hi u su t th
thao Do nh ng h n ch quan tr ng c a h th ng tim m ch
lên hi u su t t i đa trong đi n kinh b n, có th d dàng hi u
r ng b t k lo i b nh tim mà làm gi m cung lư ng tim t i
đa s gây ra s gi m g n như tương ng v i t ng s c m nh
cơ c a cơ th đ t đư c Do đó, ngư i b suy tim sung huy t
thư ng xuyên g p khó khăn trong vi c đ t đư c th m chí
s c m nh cơ c n thi t đ leo ra kh i giư ng, ít hơn nhi u đi
b trên sàn
Lưu lư ng tim t i đa c a nh ng ngư i l n tu i cũng gi m
đáng k ; gi m 50 % gi a tu i 18 và 80 Ngoài ra, th m chí
gi m nhi u hơn v kh năng th t i đa Vì nh ng lý do này,
cũng như vì cơ xương gi m kh i lư ng, s c m nh cơ t i đa
có th đ t đư c gi m r t nhi u khi già
Nhi t cơ th trong t p luy n
H u như t t c các năng lư ng gi i phóng b i s chuy n
hóa ch t dinh dư ng c a cơ th cu i cùng đ u chuy n thành
nhi t cơ th Đi u này áp d ng ngay c v i năng lư ng gây
co cơ vì nh ng lý do sau đây: Th nh t, hi u qu t i đa cho
chuy n đ i năng lư ng dinh dư ng vào công vi c cơ b p,
th m chí dư i đi u ki n t t nh t, ch là 20- 25 % ; còn l i
năng lư ng dinh dư ng đư c chuy n thành nhi t trong quá
trình ph n ng hóa h c trong t bào Th hai, h u như t t c
các năng lư ng đ ho t đ ng cơ b p v n tr thành nhi t đ
cơ th b i vì t t c nhưng m t ph n nh năng lư ng này
đư c s d ng cho (1) th ng l i s c đ kháng v i s chuy n
đ ng c a các cơ và kh p, (2)th ng l c ma sát c a máu ch y
qua các m ch máu, và (3) khác, tác d ng tương t , t t c
trong s đó chuy n đ i năng lư ng co cơ thành nhi t
Hi n nay , nh n th y r ng m c tiêu th oxy b i cơ th có
th tăng lên đ n 20 l n trong v n đ ng viên t p luy n t t và
lư ng nhi t gi i phóng trong cơ th là g n như t l thu n
v i m c tiêu th oxy (như đã th o lu n trong Chương 73),
nhanh chóng nh n ra r ng m t lư ng l n nhi t đư c đưa
vào n i b mô c a cơ th khi th c hi n các s ki n th thao
b n b Ti p theo, v i m t t l l n dòng nhi t vào cơ th
nh ng ngày r t nóng và m ư t ,ngăn c n cơ ch đ m hôi
đ th i tr nhi t, gây tình tr ng khó ch u th m chí gây ch t
ngư i g i là say nóng ,d th y các v n đ ng viên.
Say nóng Trong th thao s c b n, th m chí dư i đi u
ki n môi trư ng bình thư ng, nhi t đ cơ th thư ng tăng t
m c bình thư ng là 98,6 ° F đ n 102 ° F ho c 103 ° F (37 °
C đ n 40 ° C) V i đi u ki n r t nóng và m ư t ho c qu n
áo quá nhi u, nhi t đ cơ th có th d dàng tăng lên 106F
đ n 108 ° F (41 ° C đ n 42 ° C) c p đ này, nhi t đ cao
phá h y các t bào mô, đ c bi t các t bào não Khi hi n
tư ng này x y ra, nhi u tri u ch ng b t đ u xu t hi n, bao
g m c suy ki t,m t m i, nh c đ u, chóng m t, bu n nôn,
ra m hôi,lú l n, dáng đi lo ng cho ng , ngã khu u , và b t
t nh
Toàn b t h p này đư c g i là say nóng, và n u không
đi u tr ngay l p t c có th d n đ n t vong Trong th c t ,
m c dù
www.foxitsoftware.com/shopping
