CH ươNG 53 2 Sinh lý nghe

FUNCTION OF THE CEREBRAL CORTEX IN HEARING The projection area of auditory signals to the cerebral cortex is shown in Figure 53-11, which demonstrates that the auditory cortex lies pri

X The Nervous System: B The Special Senses 673

Chương này mô t cơ ch ti p nh n sóng âm, phân bi t

t n s c a chúng và d n truy n thông tin thính giác t i

h th n kinh trung ương, nơi ý nghĩa c a chúng đư c

gi i mã

MÀNG NHĨ VÀ

CHU I XƯƠNG NH

S D N TRUY N ÂM THANH T

MÀNG NHĨ T I C TAI

Hình 53-1mô t màng nhĩ và chu i xương nh , nơi

d n truy n âm thanh t màng nhĩ qua tai gi a t i c

tai (tai trong) G n li n v i màng nhĩ là cán xương

búa Xương búa đư c k t n i v i xương đe b i dây

ch ng nh , b i v y b t c khi nào xương búa

chuy n đ ng xương đe cũng chuy n đ ng theo N m

đ i di n v i các kh p cu i cùng c a xương đe v i thân

xương bàn đ p, n n xương bàn đ p n m tì vào mê đ o

màng c a c tai, b t đ u b i c a s b u d c.

Đ u c a cán xương búa g n v i trung tâm c a

màng nhĩ, và đi m này luôn đư c kéo b i cơ căng màng

nhĩ, giúp cho màng nhĩ căng Nó cho phép âm thanh rung

đ ng trên b t c ph n nào c a màng nhĩ cũng có th d n

truy n v các xương nh c a tai, s d n truy n s không

còn chính xác khi màng nhĩ b l ng

Chu i xương nh c a tai gi a đư c treo lên b i dây

ch ng theo m t cách mà s ph i h p xương búa và

xương đe ho t đ ng như m t đòn b y duy nh t, có đi m

t a c a nó n m vi n c a màng nhĩ

Kh p gi a xương đe và xương bàn đ p là nguyên

nhân khi n cho xương bàn đ p (1) đ y v phía trư c

c a s b u d c và d ch c tai v phía bên kia c a s

m i khi màng nhĩ chuy n đ ng vào trong và (2) kéo lùi

l i m i khi xương búa chuy n đ ng ra ngoài

S thích ng đi n tr kháng c a chu i xương

nh Biên đ v n đ ng c a n n xương bàn đ p v i m i

rung đ ng ch b ng 3/4 biên đ c a cán xương búa Do

đó, h th ng đòn b y không làm gia tăng biên đ c a

xương bàn đ p

CHƯƠNG 53

Sinh lý nghe

Thay vào đó, h th ng này đã làm gi m biên đ nhưng làm gia tăng năng lư ng lên 1,3 l n Thêm n a, b

m t màng nhĩ kho ng 55 mm2, trong khi b m t xương bàn đ p trung bình là 3,2 mm2 Di n tích gi m 17 l n và thanh áp tăng 1,3 l n làm t ng thanh áp tác đ ng lên

d ch c tai g p 22 l n tác đ ng lên màng nhĩ Vì d ch có tính c n âm hơn nhi u so v i không khí, s gia tăng năng

lư ng là c n thi t đ d n truy n xung trong d ch Vì th , màng nhĩ và chu i xương nh đưa ra s thích ng

đi n tr kháng gi a sóng âm trong không khí và rung

đ ng âm thanh trong d ch c tai Th c v y, s thích ng

đi n tr kháng kho ng 50-75% lý tư ng nh t v i âm có

t n s 300 đ n 3000 chu kì/giây, nó cho phép s d ng t i

đa các năng lư ng t sóng âm t i

Trong trư ng h p không có màng nhĩ và các xương

nh , sóng âm v n có th chuy n đ ng tr c ti p qua không khí c a tai gi a và vào c tai qua c a s b u

d c Tuy nhiên, c m nh n v nghe s b gi m 15-20

dB so v i truy n qua chu i xương nh , tương ng

v i gi m t m c đ trung bình đ n g n như không

c m nh n đư c

Hình 53-1 màng nhĩ, chu i xương nh c a tai gi a, và tai trong

th n kinh

c tai

h ch c tai

c tai

c a s b u d c

thang nh ĩ

x ương bàn đ p

x ương đe

x ương búa

thang ti n đình

c a s tròn

ng tai ngoài

màng nh ĩ

thang nhĩ và thang gi a đư c ngăn cách v i nhau

b i màng n n N m trên b m t c a màng n n

là cơ quan Corti, bao g m m t chu i các t bào

nh n c m cơ đi n, t bào lông Chúng là cơ quan th

c m cu i cùng t o ra các xung th n kinh đ đáp

ng v i rung đ ng âm thanh

Hình53-4 ch c năng d n truy n xung đ ng th n kinh

c a các cơ quan c tai khi đư c du i th ng Đ u tiên, chú

ý đ n màng ti n đình trong hình trên Màng này r t m ng

và r t d rung đ ng nên dao đ ng âm t thang ti n đình sang thang gi a không b nh hư ng

S suy gi m âm thanh b i cơ căng màng nhĩ và cơ

bàn đ p Khi âm thanh l n chuy n đ ng qua các xương

nh và t đó vào h th n kinh trung ương, m t ph n

x đã x y ra sau m t th i gian ng n ch 40-80 ms,

làm co cơ bàn đ p và cơ căng màng nhĩ v i

m c đ ít hơn Cơ căng màng nhĩ kéo cán xương búa

vào trong trong khi cơ bàn đ p kéo xương bàn đ p

ra ngoài Hai ngu n năng lư ng đ i nhau làm toàn b

chu i xương nh tăng đ c ng ch c, làm gi m đáng k s

d n truy n các âm thanh có t n s nh , ch y u là dư i

1000 chu kì/ giây

Ph n x gi m âm này có th làm gi m

cư ng đ truy n âm thanh t n s th p hơn t 30 đ n 40

dB, tương đương v i t gi ng nói to xu ng gi ng nói thì

th m Có 2 gi thi t v ch c năng c a ph n x này: b o

v c tai kh i s hư h i khi truy n âm thanh quá l n và

che d u nh ng âm thanh t n s th p trong môi trư ng

n ào Ph n l n nh ng âm thanh c a môi trư ng s

b lo i b và cho phép t p trung vào nh ng âm thanh

trên 1000 chu kì/ giây, là nh ng thông tin c n thi t đư c

truy n đ t

M t ch c năng khác c a cơ căng màng nhĩ và cơ bàn

đ p là làm gi m kh năng nghe c a m t ngư i v i chính

l i nói c a mình Tác d ng này đư c ho t hóa b i tín hi u

th n kinh ph đã d n truy n t i các cơ này cùng m t lúc

khi b não kích ho t l i nói

l i nói c a mình Tác d ng này đư c ho t hóa b i tín hi u

S D N TRUY N ÂM

THANH QUA XƯƠNG

Do tai trong, c tai n m trong m t khoang c a xương thái

dương, đư c g i là mê đ o xương, s rung đ ng c a

toàn b xương s có th làm rung đ ng d ch trong c tai

Do đó, trong m t đi u ki n thích h p, m t chi c âm thoa

ho c m t máy rung đi n t đ t trên b t c v trí nào

l i lên c a xương s , đ c bi t là m m xương chũm, ta

có th nghe th y đư c Tuy nhiên, th m chí âm thanh

l n trong không khí cũng không có kh năng làm d n

truy n qua xương tr phi có m t thi t b đi n khu ch đ i

âm thanh đ c bi t tác đ ng lên xương

C TAI

CH C NĂNG, GI I PH U C A

C TAI

c tai là m t h th ng ng xo n, đư c mô t Hình53-1

và hình nh c t ngang Hình 53-2 và 53-3

Nó có 3 ng xo n n m ch ng lên nhau: : (1) thang

ti n đình, (2) thang gi a, và(3) thang

nhĩ Thang ti n đình và thang gi a đư c ngăn

cách v i nhau b i màng Reissner ( hay còn

g i là màng ti n đình),Hình53-3;

AWM: Gray’s Anatomy for Students, ed 2, Philadelphia, 2010, Elsevier.)

màng

n n

cơ quan

xo n c màng ti n đình

l thang ti n đình

vân m ch

thang gi a thang nhĩ

th n kinh c tai

h ch c tai

dây ch ng

xo n c

thang ti n đình màng mái

thang nhĩ i

màng

n n

c ơ quan Corti

gò c tai

b vòng c tai

màng

ti n đình

h ch

c tai thang gi a

vân m ch

Hình 53-4. Chuy n đ ng c a d ch trong c tai khi xương bàn đ p đ y v phía trư c

thang ti n đình

và thang gi a

c a s

b u d c

n nmàng

thang

nhĩ

c a s tròn xương bàn đ p

đ nh c tai

Tuy nhiên, l c đàn h i đư c xây d ng trên s i n n khi chúng u n cong v phía c a s tròn kh i xư ng m t làn sóng d ch chuy n đ ng d c theo màng n n t i đ nh c tai Hình 53-5A mô t chuy n đ ng c a s ng t n s cao theo màng n n; Hình 53-5B mô t sóng có t n s trung bình; và; Hình 53-5C mô t sóng có t n s r t

th p Chuy n đ ng c a sóng d c theo màng n n có th so sánh v i chuy n đ ng c a áp l c th y tĩnh d c theo thành

m ch, đã đư c th o lu n trong chương 15, nó cũng

đư c so sánh v i sóng chuy n đ ng trên b m t ao h

Hình bi u di n rung đ ng c a màng n n v i các sóng có

t n s khác nhau Chú ý trên Hình 53-5,sóng âm có t n

s khác nhau v lên các hình khác nhau M i sóng kh i

đ u tương đ i y u nhưng m nh m hơn khi nó đ t t i các

ph n c a màng n n có t n s c ng hư ng t nhiên b ng t n

s âm thanh tương ng T i đi m này, màng n n có th di

đ ng ra sau ho c v trư c m t cách d dàng nhưng năng

lư ng b tiêu tan H u qu là, sóng s d ng l i t i đi m

đó và không chuy n đ ng ti p d c theo màng n n Do

đó, sóng cao t n ch d n truy n m t đo n ng n trư c khi

đ t t i đi m c ng hư ng và d ng l i, sóng có t n s trung bình chuy n đ ng n a ch ng và d ng l i, sóng có t n s

r t th p đi d c đư c h t màng

Nét đ c trưng c a chuy n đ ng sóng là nó di chuy n nhanh d c theo ph n đ u c a màng n n nhưng d n ch m l i khi nó đi xa hơn vào c tai

Nguyên nhân vì các h s đàn h i c a s i n n g n c a

s b u d c cao và gi m d n khi d c theo màng

Do v y, s d n truy n sóng qua d ch có liên quan v i

nhau, thang ti n đình và thang nhĩ tr thành m t bu ng

duy nh t (Màng Reissner có vai trò quan tr ng trong vi c

duy trì n i d ch trong thang gi a, là d ch c n thi t cho ho t

đ ng bình thư ng c a các cơ quan có lông, s đư c th o

lu n sau)

Sóng âm đi vào thang ti n đình qua n n xương bàn

đ p c a s b u d c N n xương bàn đ p áp vào c a s

và k t n i v i b c a c a s b ng m t vòng s i, do đó

nó có th chuy n đ ng vào trong ho c ra ngoài theo

rung đ ng âm thanh

Chuy n đ ng vào phía trong c a xương bàn đ p làm d ch

chuy n đ ng vào phía trư c trong thang ti n đình và

thang gi a, và khi xương bàn đ p chuy n đ ng ra ngoài

làm d ch chuy n đ ng ngư c l i

Màng n n và s c ng hư ng c a c tai.Màng

n n là m t màng xơ ngăn cách thang gi a và thang

nhĩ Nó bao g m 20,000 đ n 30,000 s i n n, hư ng

t trung tâm xương c a c tai, tr c tai, t i các

m t xương phía ngoài Các s i này ch c, co giãn, có c u

trúc như đám c , n n c a chúng g n vào c u trúc xương

trung tâm c a c tai( tr c tai), nhưng ph n ngo i biên c a

chúng không c đ nh, tr khi chúng đư c ôm l y b i màng

đáy Vì s i n n v ng ch c và t do m t đ u, nên chúng có

th rung đ ng hài hòa

Chi u dài c a s i n n tăng d n t c a s b u d c

và t đáy cho t i đ nh c tai, tăng kho ng 0,04mm

g n c a s b u d c và c a s tròn t i 0,5mm

đ nh c a c tai( l c tai), g p 12 l n

Đư ng kính c a s i n n, ngư c l i, gi m t c a

s b u d c t i đ nh c tai, do đó đ c ng

t ng th gi m hơn 100 l n K t qu là, các s i

ng n và c ng g n c a s b u d c c a c tai rung

đ ng t t nh t v i t n s cao, trong khi các s i dài,

m m g n đ nh c tai rung t t nh t v i t n s th p

Như v y, s c ng hư ng c a âm thanh t n s cao x y

ra màng n n g n đáy, nơi sóng âm vào c tai qua c a s

b u d c Ngư c l i, s c ng hư ng c a âm thanh t n s

th p g n đ nh c tai, ch y u vì s i n n b t c ng hơn và n p

thêm m t kh i lư ng d ch nên ph i rung d c theo ng c tai

CHUY N Đ NG C A SÓNG ÂM

TRONG C TAI- CHUY N Đ NG

SÓNG

Khi n n xương bàn đ p chuy n đ ng vào phía trong, đ y

vào c a s b u d c, c a s tròn ph i ph ng lên ra phía

ngoài vì c tai đư c gi i h n rõ m i phía b i thành xương

Tác đ ng ban đ u c a sóng âm vào c a s b u d c làm cho

màng n n đáy c tai có khuynh hư ng ng v phía c a

s tròn

Hình 53.5: chuy n đ ng c a sóng d c theo màng n n các sóng

t n s cao, trung bình, th p.

A

B

C

t n s cao

t n s trung bình

t n s th p

CH C NĂNG C A CƠ QUAN CORTI

Cơ quan Corti, Hình53-3 và 53-7, là cơ quan th c m

t o ra các xung đ ng th n kinh đáp ng l i rung đ ng t màng n n Chú ý r ng cơ quan Corti n m trên b m t c a

s i n n và màng n n Các t bào th c m th c s c a cơ

quan Corti là 2 lo i t bào th n kinh đ c bi t, g i là t bào lông -m t hàng duy nh t t bào lông trong,

kho ng 3500 t bào, đư ng kính kho ng 12 micromet

-và 3 ho c 4 hàng t bào lông ngoài, kho ng

12000 t bào và đư ng kính ch kho ng 8 micromet

Đáy và bên c a t bào lông liên h p v i m ng lư i th n kinh c tai Kho ng 90-95% th n kinh c tai t n cùng

t bào lông trong, làm n i b t lên vai trò đ c bi t c a chúng trong vi c nh n bi t các âm thanh

Các s i th n kinh nh n kích thích t t bào lông d n

v h ch c tai, n m trong tr c tai Các t bào th n

kinh c a h ch c tai g i các s i tr c - kho ng 30,000

s i- t i th n kinh c tai và t i th n kinh trung ương

t i rãnh hành-c u S liên quan gi a cơ quan Corti và

h ch c tai và th n kinh c tai đư c mô t Hình 53-2

S kích thích c a t bào lông Hình 53-7 , lông chuy n, hư ng lên t các t bào lông, có th ch m ho c

g n vào b m t gel c a màng mái, cái mà n m bên

trên lông chuy n trong thang gi a Các t bào lông này cũng gi ng như t bào có lông đư c tìm th y v t và mào b u trong b máy ti n đình, đã đư c th o lu n chương 56 S u n cong c a lông theo 1 phía kh c c t bào lông, và nghiêng v phía còn l i ưu phân c c t bào lông Đi u này l n lư t kích thích s i th n kinh thính giác liên h p v i cơ s c a chúng

Hình 53-8 mô t cơ ch các rung đ ng c a màng n n kích thích đ u mút các s i lông

S c h u y n đ n g n h a n h b a n đ u c a s ó n g c h o

p h é p c á c â m c ó t n s c a o c h u y n đ n g đ x a

đ v à o c t a i đ l â y l a n r a v à t á c h b i t n h a u t r ê n

m à n g đ á y N g o i t r s ó n g n h a n h b a n đ u , t t c

c á c s ó n g c ó t n s c a o c h m l i c ù n g n h a u t r o n g

m i l i m e t đ u t i ê n h o c t i m à n g đ á y , v à t n s c a

c h ú n g s k h ô n g p h â n b i t đ ư c

M u b i ê n đ c a s ó n g t r ê n m à n g n n

Đ ư n g c o n g đ t q u ã n g Hình53-6A bi u di n v

trí c a sóng âm trên màng n n khi xương bàn đ p (a)

hư ng vào trong, (b) quay l i đi m trung l p, (c) hư ng ra

phía ngoài và (d) quay v đi m trung l p m t l n n a và

đ y ti p vào phía trong Ph n tô đ m xung quanh các sóng

khác nhau mô t ph m vi c a xung đ ng màng đáy trong

m t chu kì sóng hoàn ch nh Đó chính là m u biên đ c a

sóng c a màng đáy v i nh ng âm thanh có t n s c th

Hình 53-6B mô t m u biên đ c a sóng v i nh ng t n

s khác nhau, ch ng minh r ng biên đ cao nh t c a sóng

8000 chu kì/ giây x y ra g n đáy c tai, trong khi đó t n

s nh hơn 200 chu kì/ giây x y ra đ u màng đáy g n

đ nh c tai, nơi thang ti n đình m thông v i thang nhĩ

Phương pháp cơ b n đ phân bi t t n s âm thanh là

d a trên nơi kích thích t i đa c a s i th n kinh c a cơ

quan Corti n m trên màng đáy, đư c gi i thích trong ph n

ti p theo

Hình53-6 A, M u biên đ sóng c a màng đáy v i t n s trung

bìnhB, M u biên đ sóng v i t n s 200-8000 chu kì/giây, bi u

di n đi m biên đ cao nh t trên màng đáy v i các t n s khác

nhau

kho ng cách t xương bàn đ p (ml)

8000

a

A

B

b

d c

4000 2000 1000 600 400 200

t n s (chu kì/giây)

35

Hình 53-7. Cơ quan Corti, mô t đ c bi t t bào lông

và màng mái n m ngư c hư ng v i lông

màng mái

s i n n

t bào lông ngoài t bào lông trong

h ch c tai

th n kinh c tai

t i bên kia c a lông chuy n dài hơn li n k Do đó, b t c khi nào s i tơ hư ng v phía lông chuy n dài hơn, đ u c a lông chuy n ng n hơn đư c kéo ra ngoài t b m t c a t bào lông Đó là 1 cơ ch d n truy n, nó làm m 200-300 kênh cation, cho phép nhanh chóng v n chuy n tích c c có

ch t mang đưa K+ t thang gi a vào lông chuy n, là nguyên nhân d n đ n kh c c màng t bào lông

Như v y, khi s i n n u n cong v phía thang ti n đình, các t bào lông kh c c, và hư ng v phía đ i di n thì các

t bào lông ưu phân c c, do đó t o ra các đi n th liên t c

t bào lông, l n lư t, kích thích t n cùng th n kinh c tai synap v i đáy c a t bào lông Ngư i ta cho r ng ch t d n truy n th n kinh nhanh đư c gi i thoát b i các t bào lông

t i ch synap trong quá trình kh c c Nó có th là là glu-tamate, nhưng không ph i là ch c ch n

Đ i n t h n i c t a i Đ g i i t h í c h

đ y đ h ơ n v d ò n g đ i n đ ư c

t o r a b i c á c t b à o l ô n g ,

c h ú n g t a c n g i i t h í c h m t h i n

t ư n g đ i n k h á c , g i l à đ i n t h c

t a i T h a n g g i a đ ư c l p đ y b i

m t c h t d c h g i l à n i d c h ,

t ư ơ n g p h n v i n g o i d c h n m

t r o n g t h a n g t i n đ ì n h v à t h a n g n h ĩ Thang

ti n đình và thang nhĩ liên h tr c ti p v i khoang dư i

nh n, nên ngo i d ch g n như gi ng h t v i d ch não t y

Ngư c l i, n i d ch l p đ y

thang gi a hoàn toàn khác, đư c ti t ra b i vân

m ch, m t khu v c nhi u m ch máu trên thành ngoài c a thang gi a N i d ch bao g m n ng đ cao K+ và ít Na+, ngư c v i ngo i d ch

M t hi u đi n th kho ng +80mlV luôn t n t i

gi a n i d ch và ngo i d ch, v i dương bên trong

thang gi a và âm bên ngoài Đó g i là đi n th

n i c tai, và nó đư c sinh ra b i liên t c bài ti t

tích c c K + t vân m ch vào thang nhĩ

S quan tr ng c a đi n th n i c tai: đ nh c a t bào lông xuyên qua màng lư i đư c nhúng trong n i

d ch c a thang gi a, trong khi ngo i d ch bao ph phàn th p hơn c a t bào lông Thêm n a, t bào lông có m t đi n th âm n i bào kho ng -70 mlV

đ i v i ngo i d ch nhưng -150 mlV v i n i d ch

b m t trên c a chúng nơi các lông chuy n xuyên qua b n lư i vào trong n i d ch Ngư i ta tin

r ng, hi u đi n th cao này phía đ nh lông chuy n

th th v i nhi u t bào hơn thư ng l , do đó, làm gia tăng kh năng đáp ng v i các âm thanh nh

nh t.es the cell an extra amount, thereby increasing its ability to respond to the slightest sound

XÁC Đ NH T N S ÂM

THANH-T các cu c th o lu n trư c, chúng ta

th y rõ r ng các âm thanh có t n s th p làm màng n n g n đ nh c tai

Hình 53-8 S kích thích t bào lông b i s chuy n đ ng

c a lông hư ng vào l p gel c a màng mái

s i n n

b n lư i

các t bào c t

tr c tai lông màng mái

Đ u phía ngoài các t bào lông đư c g n ch t ch

trong m t c u trúc v ng ch c c a m t t m ph ng, đư c g i

là b n lư i, đư c ch ng đ b i thanh tam giác, c t c a cơ

quan Corti, nó đư c g n ch c ch n v i s i n n S i n n,

c t Corti, và b n lư i chuy n đ ng như m t đơn v v ng

ch c

S chuy n d ch lên trên c a s i n n s làm b n lư i

chuy n d ch lên trên và vào trong hư ng t i tr c tai

Và, khi màng n n chuy n đ ng xu ng dư i, b n lư i

s chuy n d ch xu ng dư i và ra ngoài S chuy n

d ch vào trong hay ra ngoài là nguyên nhân làm lông

trên t bào lông trư t ra sau hay trư c đ y vào màng

mái Do đó, t bào lông b kích thích b t c khi

nào màng n n có rung chuy n

T í n h i u t h í n h g i á c đ ư c d n

t r u y n c h y u b i t b à o l ô n g

t r o n g M c dù các t bào lông ngoài có s lư ng

g p ba đ n b n l n các t bào lông trong, nhưng kho ng

90% các s i th n kinh thính giác nh n kích thích

t t bào lông trong ch không ph i t bào lông ngoài

Tuy nhiên, n u các t bào lông ngoài b hư h i trong

khi các t bào lông trong v n đ y đ ch c năng, thích

giác s b gi m rõ r t Có gi thi t cho r ng các t bào

lông ngoài b ng m t cách nào đó tác đ ng lên th th

c a t bào lông trong các cư ng đ âm thanh khác

nhau, g i là s đi u ch nh c a h th ng receptor

Đ h tr gi thi t này, có m t s lư ng l n t bào

th n kinh ngư c dòng t thân não đ n vùng lân c n c a

t bào lông ngoài S kích thích các t bào này có

th làm các t bào lông ngoài thu ng n l i và

cũng có th làm thay đ i m c đ v ng ch c c a

chúng Tác đ ng này g i ý m t cơ ch th n kinh

ngư c dòng đ ki m soát đ nh y c a tai v i các

cư ng đ âm thanh khác nhau, đư c kích ho t qua các

t bào lông ngoài

Đi n th c a receptor t bào lông và s kích thích

s i th n kinh thính giác Lông chuy n có c u trúc

ch c ch n vì m i lông chuy n đ u có m t khung protein

v ng ch c M i t bào lông có kho ng 100 lông

chuy n b m t trên đ nh Các lông chuy n d n dài

hơn trên m t bên c a t bào lông xa tr c tai, và

đ nh c a các lông chuy n ng n hơn đư c g n b i nh ng

s i tơ m ng

gi i thích s thay đ i cư ng đ kích thích tương đương v i t

l hàm ngh ch đ o c a cư ng đ th c s Đ i v i âm thanh, c m giác gi i thích đư c thay đ i kho ng ch ng tương x ng v i căn b c ba c a cư ng đ th c s Đ th

hi n khái ni m này theo m t cách khác, tai có th phân

bi t các âm thanh có cư ng đ khác nhau t ti ng thì th m

nh nhàng nh t đ n ti ng m ĩ nh t có th , tương ng v i kho ng 1 nghìn t l n tăng năng lư ng ho c tăng 1 tri u

l n biên đ chuy n đ ng c a màng đáy Song, tai gi i thích s khác nhau này kho ng 10,000 l n thay đ i Như

v y, m c cư ng đ nén l i r t nhi u b i cơ ch nh n bi t

âm thanh c a thính giác, nó cho phép m t ngư i gi i thích

s khác nhau trong cư ng đ âm trong m t ph m vi r ng rãi hơn là n u không có nén m c cư ng đ

Đơn v dB Do s thay đ i rõ r t cư ng đ âm thanh mà

tai có th phát hi n và phân bi t, cư ng đ âm thanh thư ng đư c trình bày trong thu t ng logarit v cư ng đ

th c t c a nó Năng lư ng tăng 10 l n g i là 1 bel, và 0.1 bel g i là 1 dB 1dB tương ng v i m c tăng th c t năng

lư ng âm thanh kho ng 1.26 l n

M t lí do khác khi s d ng đơn v dB đ gi i thích s thay đ i đ to là, trong gi i h n cư ng đ âm thanh thư ng dùng trong giao ti p, tai có th phân bi t s thay

đ i kho ng 1dB cư ng đ âm thanh

Ngư ng nghe các t n s khác nhau Hình 53-9 mô t ngư ng áp l c t i các t n s âm thanh khác nhau nghe

đư c b ng tai Bi u đ ch ng minh r ng m t âm thanh

t n s 3000 chu kì/giây có th nghe đư c th m chí khi

cư ng đ c a nó dư i 70dB dư i m c áp l c âm thanh 1 dyne/cm2, nghĩa là 1/10000 mi-crowat /cm2 Ngư c l i,

âm thanh t n s 100 chu kì/ giây ch có th xác đ nh khi

cư ng đ c a nó g p 10,000 l n th này

ho t đ ng t i đa và nh ng âm thanh có t n s cao làm

chuy n đ ng màng đáy đáy c tai Các âm có t n s

trung bình làm chuy n đ ng màng v trí trung gian hai

lo i trên Hơn n a, có m t khe nh trong c tai, ch a

đ ng các s i th n kinh, t t c hư ng t c tai t i v

não Thân não thu nh n các tín hi u thính giác và

trong vùng nh n c m thính giác c a v não mô t r ng

các t bào th n kinh não đ c trưng đư c ho t hóa b ng

nh ng âm thanh có t n s c th Do đó, phương pháp

ch y u đư c s d ng b i h th ng th n kinh đ nh n

bi t các âm có t n s khác nhau là xác đ nh v trí d c

theo màng n n, nơi đư c kích thích nhi u nh t, đư c

g i là ngu n g c đ xác đ nh t n s âm thanh

Tham kh o l i Hình 53-6, chúng ta có th th y đ u

ngo i vi c a màng đáy l c tai đư c kích thích b t t

c các âm có t n s dư i 200 chu kì/giây.Vì v y,r t

khó đ hi u c n k làm th nào đ phân bi t gi a các

âm có t n s th p trong d i t 200 xu ng 20 Các

âm có t n s th p đòi h i ph i đư c phân bi t ch y u

b ng chu i ho c nguyên lý t n s Có nghĩa là, các âm có

t n s th p, t 20 đ n 1500 đ n 2000 chu kì/giây, có th

làm hàng lo t các xung đ ng th n kinh đ ng b các t n

s gi ng nhau, và lo t xung đ ng này d n truy n b i th n

kinh c tai vào nhân c tai c a não Nó đư c mong mu n

r ng nhân c tai có th phân bi t t n s khác nhau c a

chu i này Trong th c t , s phá h y toàn b n a đ nh

c a c tai, phá h y màng đáy, nơi t t c âm thanh t n

s th p đư c nh n bi t bình thư ng, không lo i tr hoàn

toàn kh năng phân bi t các âm thanh có t n s th p

hơn

Âm thanh l n đư c xác đ nh b i cơ quan thính giác

theo ít nh t 3 cách sau:

Th nh t, khi âm thanh to hơn, biên đ rung c a

màng n n và t bào lông cũng tăng lên đ các t

bào lông kích thích các đ u dây th n kinh nhanh hơn

Th hai, khi biên đ rung tăng , càng ngày càng

nhi u t bào lông g n vùng c ng hư ng trên màng n n

b kích thích, do đó, t ng không gian đó làm truy n qua

nhi u s i th n kinh hơn qua không gian h p

Th ba, các t bào lông ngoài không b kích thích đáng

k cho t i khi xung đ ng c a màng n n đ t t i cư ng đ

cao, và s kích thích c a các t bào này có th báo cho

h th n kinh bi t đó là m t âm thanh l n

Nh n bi t s thay đ i c a âm thanh l n- Như đã ch ra

trong chương 47, m t ngư i

Hình 53-9.  S liên quan c a ngư ng nghe và nh n

th c b n th v i m c năng lư ng âm thanh m i

t n s t

2 )

T n s (chu kì/giây)

1 2

xung đ ng nghe th y đư c

5 10 20 100 500 2000 10,000 – 80

–60 –40 –20 0 20 40 60 80

( trong tai gi a)

ng ư ng xúc giác ngư ng

nghe

Reference

áp l c = -73.8

T ă n g c ư n g t c đ c á c m c

k h á c n h a u c a đ ư n g d n t r u y n

t h í n h g i á c : Nh ng s i th n kinh đơn đ c vào nhân

c tai t th n kinh thính giác có th tăng cư ng t c đ lên

t i ít nh t là 1000 m i giây, v i t c đ đư c xác đ nh ch

y u b i cư ng đ âm thanh Đ i v i âm thanh t n s lên

đ n 2000-4000 chu kì/giây, các xung đ ng th n kinh thư ng

đư c đ ng b hóa v i các sóng âm thanh, nhưng không c n thi t x y ra v i t t c m i sóng.

Trong đư ng th n kinh thính giác thân não, s tăng

cư ng thư ng không đ ng b v i t n s âm thanh ngo i tr t n s âm thanh dư i 200 chu kì/giây

D i t n s c a thính giác T n s âm thanh mà 1 ngư i tr có

th nghe đư c t 20-20,000 chu kì/giây Tuy nhiên, theo dõi

Hình 53-9, chúng ta th y r ng d i t n s ph

thu c r t l n vào cư ng đ N u cư ng đ là 60dB dư i

m c áp su t 1dyne/cm2, gi i h n âm thanh là 500-5000

chu kì/giây, ch v i âm thanh r t l n m i có th có ph m

vi âm thanh t 20-20,000 chu kì ngư i già, d i t n s

thư ng ng n t 50-8000 chu kì/giây ho c ít hơn, s đư c

th o lu n sau

CENTRAL AUDITORY MECHANISMS

ĐƯ NG D N TRUY N TH N KINH THÍNH

GIÁC

Hình 53-10 mô t đư ng d n truy n thính giác chính S i

th n kinh t h ch c tai vào nhân c b ng và

nhân lưng ph n trên c a t y s ng T i đây, t t c các

s i th n kinh liên h p, ph n l n nơron th hai b t chéo

sang bên đ i di n c a thân não và t n cùng nhân

trám trên M t s ít s i lên nhân trám trên cùng bên.

T nhân trám trên, đư ng thính giác đi lên qua li m

bên M t s s i t n cùng trong nhân c a li m

bên, nhưng ph n l n đi qua nhân và di chuy n lên trên

t i gò dư i, nơi t t c ho c g n như t t c s i th n kinh

thính giác liên h p T đây, các s i thính giác đi qua

nhân th g i trong, nơi t t c các s i đư c chuy n

ti p Cu i cùng, chúng ti p t c qua tia thính c a bao

trong lên vùng v thính c a bán c u não, n m h i thái

dương trên

M t vài đi m quan tr ng c n chú ý Th nh t, tín hi u

t hai tai đư c d n truy n qua đư ng thính giác c a c hai

bên não, v i s d n truy n qua bên đ i di n là nhi u

hơn Trong ít nh t 3 nơi thân não, s b t chéo x y ra

gi a hai bên

(1) trong th thang, (2) trong ch n i gi a hai nhân c a

li m bên, và (3) ch k t n i 2 c dư i

Th hai, đư ng d n truy n thính giác cho các nhánh bên

đi th ng t i h th ng lư i kích thích c a

thân não T h này có các s i lan t a đi lên v

não, xu ng t y s ng và kích thích toàn b h th ng th n

kinh trung ương khi có kích thích âm m nh Ngoài ra

còn có nhánh bên đi t i thùy nh ng c a ti u

não và nó cũng đư c ho t hóa t c thì khi có ti ng n

đ t ng t

Th ba, s đ nh hư ng không gian cao đư c duy trì

trong bó s i t c tai theo t t c con đư ng v v não

Trong th c t , có ba mô hình khôngg ian là t n cùng

c a t n s âm thanh khác nhau trong nhân c tai, hai mô

hình trong dư i, m t mô hình chính xác đ phân tích

t n s âm trong v thính, và ít nh t 5 mô hình chưa

chính xác trong v thính và vùng nghe liên h p

Hình 53-10. đư ng d n truy n thính giác

vùng v não thính giá

nh ân th

g i trong

gò dư i

nhân c a

li m bên

nhân trám trên vân thính trung gian

t y s ng

th thang

gian não

gian não

c u não

c u não

vân thính lưng

nhân c tai

N VIlI

và trong nhân c tai, tìm th y s gi ng nhau v đ r ng c a vùng đ i di n âm thanh Song, theo th i gian kích thích đã lên t i v não, ph n l n nơron đáp ng âm thanh ch đáp

ng v i 1 d i t n s h p ch ko ph i d i t n s r ng Vì th ,

m t vài nơi d c theo đư ng d n truy n, x y ra quá trình “mài

s c” đáp ng t n s Ngư i ta cho r ng hi u ng mài này

ch y u do hi n tư ng c ch bên, đư c th o lu n trong Chương 47 trong m i liên h v i cơ ch truy n tin trong

th n kinh Đó là, s kích thích c a c tai m t t n s c

ch t n s âm thanh trên c hai bên c a t n s ban đ u này;

s c ch này do các s i bên ch ch ra kh i đư ng tín hi u chính và gây c ch con đư ng lân c n Hi u ng tương t cũng đư c ch ng minh r t quan tr ng trong đ nh hình hình

nh tr c quan, c m giác b n th và m t s lo i c m giác khác

Có nhi u nơron trong v thính , đ c bi t là trong vùng nghe th c p không ch

đáp ng v i âm thanh riêng bi t đ n t tai

Ngư i ta cho r ng t bào th n kinh liên h p v i

âm thanh có t n s khác ho c liên h p thông tin v

âm thanh v i các thông tin vùng c m giác khác c a v não.Th c v y, vùng đ nh c a vùng nghe th c p

ph n nào ch ng chéo lên vùng c m giác b n th II, nơi

có th d dàng liên h p thông tin thính giác v i thông tin b n th

T c dư i tr lên, th m chí s đ ng b này ch y u

là b m t Nh ng phát hi n đư c gi i thích r ng tín

hi u âm thanh ko d n truy n y nguyên hư ng t tai t i

m c cao hơn c a não; thay vào đó, thông tin t tín hi u

âm thanh b t đ u b chia c t t lưu lư ng xung m c

th p hơn như nhân c tai Chúng ta có nhi u đi u đ

nói v v n đ này sau, đ c bi t trong m i liên quan

v i s nh n th c hư ng c a ngu n âm đ n

VAI TRÒ C A V NÃO

Vùng phóng chi u c a thính giác lên v não đư c

mô t Hình 53-11, nó th hi n vùng thính giác c a v

não n m ph n l n trên m t ph ng thái dương

trên c a h i thái dương trên nhưng cũng m

r ng lên trên phía bên c a thùy thái dương,

ph n l n v thùy đ o và th m chí lên trên ph n

bên c a n p thùy đ nh

Hai ph n riêng bi t đư c mô t Hình 53-11: vùng

nghe sơ c p và vùng nghe liên h p( còn g i là

vùng nghe th c p) Vùng nghe sơ c p b kích thích

tr c ti p b i nhân th g i trong, trong khi vùng nghe

th c p đư c kích thích th phát b i xung đ ng t vùng

nghe sơ c p, t các vùng c a đ i th , g n th g i gi a

S nh n th c v t n s âm thanh trên vùng nghe sơ c p

Có ít nh t 6 b n đ t n s đư c mô t trên vùng nghe sơ

c p và vùng nghe th c p Trong m i b n đ đó, các âm

có t n s cao kích thích nơron m t đ u c a b n đ ,

trong khi đó các âm có t n s th p kích thích nơ ron

đ u đ i di n Trong ph n l n các b n đ , các âm thanh

t n s th p n m phía trư c, đư c mô t Hình

53-11, và các âm thanh t n s cao n m phía sau

Đi u này không đúng cho t t c các bi u đ

T i sao vùng v não thính giác l i có nhi u b n đ t n

s khác nhau? Có th là, m i vùng c th ch ra đ c

trưng riêng bi t c a âm thanh Ví d như, m t vùng

l n trong vùng nghe sơ c p h u như phân bi t t n s

c a chính nó và cho ta bi t tinh th n thông qua âm

đi u đó M t nơi khác có th dùng đ phát hi n s ch đ o

c a âm thanh đ n Vùng v não sơ c p khác phát hi n

ra nh ng th đ c bi t, như s xu t hi n đ t ng t c a

âm thanh, ho c có th là s đi u ti t đ c bi t, như là ti ng

n so v i âm thanh thu n túy

D i t n s mà m i t bào th n kinh vùng v thính đáp

ng h p hơn nhi u so v i trong c tai và thân não đ n

nhân Tham kh o Hình 53-6B, chú ý r ng màng n n g n

đáy c tai đư c kích thích b i âm thanh c a t t c t n s ,

Hình 53-11: vùng v thính

sơ c p

sơ c p vùng liên h p

th c p

C hai cơ ch trên không th cho bi t ngu n âm đư c phát ra t trư c hay sau c a ngư i đó, hay t trên hay dư i S phân bi t đ t đư c

nh ch y u vào loa tai c a hai tai Hình d ng c a loa tai thay đ ii ch t

lư ng c a âm thanh vào trong tai, ph thu c vào hư ng âm đ n Nó thay đ i ch t lư ng b ng cách nh n m nh t n s âm thanh đ c trưng t các hư ng khác nhau

Cơ ch th n kinh trong nh n bi t ngu n âm

Phá h y vùng v thính c hai bên não, dù là ngư i hay

đ ng v t có vú th p hơn, gây ra m t ph n l n kh năng

nh n bi t ngu n âm Song, th n kinh phân tích cho quá trình nh n bi t này b t đ u t nhân trám trên c a thân não,

m c dù t t c con đư ng th n kinh t nhân t i v não

là c n thi t đ gi i thích các tín hi u Cơ ch này đư c mô

t như sau:

Nhân trám trên đư c phân chia thành hai ph n: (1) nhân trám trên gi a và (2) nhân trám trên bên Nhân bên có

m i liên quan v i nh n bi t hư ng c a âm thanh t i, có

l b i s so sánh m t cách d dàng s khác nhau v

cư ng đ c a âm thanh t i hai tai và g i tín hi u thích

h p t i v thính đ đánh giá phương hư ng

Nhân trám trên gi a, ngư c l i, có m t cơ ch đ c

bi t đ nh n bi t s chênh l ch th i gian gi a tín hi u thính giác vào hai tai Nhân này bao g m m t s

lư ng l n các t bào th n kinh, các t bào này có hai

s i nhánh: m t hư ng sang ph i và m t hư ng sang trái

Các tín hi u thính giác t tai ph i tác đ ng đ n nhánh

ph i, tín hi u t tai trái tác đ ng đ n nhánh trái Cư ng

đ v i kích thích c a m i t bào th n kinh r t nh y c m

v i chênh l ch th i gian c th T bào th n kinh g n

m t bên b c a nhân đáp ng t i đa v i s chênh l ch

ng n, trong khi các t bào n m g n b đ i di n đáp

ng v i kho ng th i gian dài, các t bào gi a đáp ng

v i kho ng th i gian trung gian

Như v y, m t kho ng không gian c a s kích thích t bào th n kinh phát tri n trong nhân trám trên gi a, v i âm thanh t phía trư c kích thích t i đa m t bên c a nhân trám và âm thanh t phía bên kích thích bên đ i di n S

đ nh hư ng không gian c a tín hi u sau đó đư c truy n

t i vùng v thính, nơi phương hư ng c a âm thanh đư c nhân bi t b i đ a đi m t bào th n kinh kích thích t i đa

Ngư i ta tin r ng t t c các d u hi u đ nh n bi t phương

hư ng c a âm thanh đư c d n truy n qua m t con đư ng khác và kích thích m t vùng khác c a v não và t n cùng

t i m t vùng c a mô hình c m th âm thanh c a thính giác

S phân bi t m u âm b i v não thính giác M t hoàn toàn hai vùng v não thính giác s không ngăn c n

m t con mèo ho c con kh nh n bi t âm thanh ho c

ph n ng sơ c p v i âm thanh Tuy nhiên, nó làm gi m đáng k hay đôi khi còn h y b kh năng con v t phân

bi t cư ng đ âm thanh khác nhau và đ c bi t là mô hình âm thanh Ví d như, m t con v t đã đư c rèn

luy n đ nh n ra s ph i h p ho c m t chu i âm thanh, theo sau các mô hình đ c bi t khác, m t kh năng này khi

v não thính giác b phá h y, thêm n a, con v t không

th h c l i lo i đáp ng này Như v y, vùng v thính là

đ c bi t quan tr ng trong vi c phân bi t âm và m u âm thanh liên t c.

C hai vùng nghe sơ c p c a ngư i b phá h y s làm

gi m đáng k thính giác c a ngư i đó Phá h y m t bên

ch làm gi m nh thính giác bên đ i di n, không d n

đ n đi c tai b i vì có nhi u b t chéo trên đư ng d n truy n thính giác Tuy nhiên, nó s nh hư ng t i

kh năng khoanh vùng ngu n âm, b i vì tín hi u so sánh trong c hai vùng v não đư c đòi h i trong ch c năng khoanh vùng

T n thương vùng nghe th c p nhưng vùng nghe sơ

c p không nh hư ng không làm gi m kh năng nghe và phân bi t âm thanh, hay th m chí gi i thích mô hình đơn

gi n nh t c a âm thanh Tuy nhiên thư ng không hi u ý nghĩa c a âm thanh nghe đư c Ví d như, t n thương

ph n sau c a h i trán trên, đư c g i là vùng Wernicke

và là m t vùng c a vùng nghe liên h p, làm không th

gi i thích ý nghĩa c a l i nói m c dù nghe hoàn toàn t t và

th m chí có th nh c l i đư c Ch c năng này và m i liên

h v i ch c năng trí tu chung c a não s đư c th o lu n chi ti t hơn trong chương 58

NH N BI T HƯ NG C A ÂM THANH Đ N

M t ngư i xác đ nh ngu n âm qua hai cơ ch chính:

(1) th i gian chênh l ch gi a âm đ n t ng tai và (2) s khác nhau v cư ng đ âm thanh trong hai tai

Cơ ch đ u tiên t t nh t t n s dư i 3000 chu kì/

giây, cơ ch th hai có tác d ng t t nh t t n s cao hơn vì đ u c n âm t t hơn t n s này Xác đ nh ngu n âm qua chênh l ch v th i gian chính xác hơn qua cư ng đ vì nó không ph thu c vào y u t nhi u

mà ch ph thu c vào kho ng th i gian gi a hai tín hi u

âm thanh N u m t ngư i đang nhìn th ng v ngu n âm,

âm thanh s đ n hai tai cùng m t lúc, trong khi n u tai

ph i g n ngu n âm hơn tai trái, các tín hi u t tai ph i v não trư c tai trái

the level of the inferior colliculi, even this

synchroniza-tion is mainly lost These findings demonstrate that the

sound signals are not transmitted unchanged directly

from the ear to the higher levels of the brain; instead,

infor-mation from the sound signals begins to be dissected

from the impulse traffic at levels as low as the cochlear

nuclei We will have more to say about this subject later,

especially in relation to perception of direction from which

sound comes

FUNCTION OF THE CEREBRAL CORTEX

IN HEARING

The projection area of auditory signals to the cerebral

cortex is shown in Figure 53-11, which demonstrates

that the auditory cortex lies principally on the

supratem-poral plane of the superior temsupratem-poral gyrus but also extends

onto the lateral side of the temporal lobe, over much of

the insular cortex, and even onto the lateral portion of the

parietal operculum.

Two separate subdivisions are shown in Figure 53-11:

the primary auditory cortex and the auditory association

cortex (also called the secondary auditory cortex) The

primary auditory cortex is directly excited by projections

from the medial geniculate body, whereas the auditory

association areas are excited secondarily by impulses

from the primary auditory cortex, as well as by some

projections from thalamic association areas adjacent to

the medial geniculate body

Sound Frequency Perception in the Primary Auditory

Cortex At least six tonotopic maps have been described

in the primary auditory cortex and auditory association

areas In each of these maps, high-frequency sounds

excite neurons at one end of the map, whereas

low-frequency sounds excite neurons at the opposite end In

most maps, the low-frequency sounds are located

anteri-orly, as shown in Figure 53-11, and the high-frequency

sounds are located posteriorly This setup is not true for

all the maps

Why does the auditory cortex have so many different

tonotopic maps? The answer, presumably, is that each of

the separate areas dissects out some specific feature of the

sounds For instance, one of the large maps in the primary

auditory cortex almost certainly discriminates the sound

frequencies themselves and gives the person the psychic

sensation of sound pitches Another map is probably used

to detect the direction from which the sound comes

Other auditory cortex areas detect special qualities, such

as the sudden onset of sounds, or perhaps special

modu-lations, such as noise versus pure frequency sounds

The frequency range to which each individual neuron

in the auditory cortex responds is much narrower than

that in the cochlear and brain stem relay nuclei Referring

to Figure 53-6B, note that the basilar membrane near the

base of the cochlea is stimulated by sounds of all

Thính l c k ,ngoài vi c đư c trang b m t tai nghe đ

ki m tra d n truy n qua không khí b i tai, còn đư c trang b v i m t máy t o rung cơ h c đ ki m tra d n truy n qua xương t m m xương chũm vào c tai

Thính l c đ trong đi c do th n kinh Trong đi c do th n

kinh, bao g m t n thương c tai, th n kinh thính giác, hay

h th n kinh trung ương đi vòng quanh tai, ngư i m t kh năng nghe khi đư c ki m tra b i c d n truy n qua không khí

và qua xương M t thính l c đ mô t m t ph n đi c do th n kinh đư c mô t trong Hình 53-12

Trong hình này, b đi c ch y u là t n s cao

Nguyên nhân có th do t n thương đáy c tai Lo i

đi c này x y ra trong g n như t t c ngư i l n tu i.

Các lo i đi c do th n kinh khác thư ng x y ra như sau:(1) đi c t n s th p do ti p xúc quá m c và kéo dài

v i ti ng n (vd: m t ban nh c rock ho c m t đ ng cơ máy bay ph n l c), vì âm thanh t n s th p thư ng to hơn và nguy hi m hơn cho cơ quan Corti, và (2) đi c

t t c các t n s do thu c nh y c m v i cơ quan Corti-

đ c bi t, nh y c m v i m t s kháng sinh như strep-tomycin, gentamicin, kanamycin, và chloramphenicol.

Thính l c đ trong đi c d n truy n tai gi a M t

lo i đi c ph bi n có nguyên nhân b i xơ tai gi a

Cơ ch c a nh n bi t hư ng c a âm thanh đòi h i ch

ra m t l n n a cách tín hi u c m giác c th b chia c t ra

như tín hi u đi qua các m c khác nhau c a ho t đ ng th n

kinh Trong trư ng h p này, đ c tính c a hư ng âm b chia

c t t đ c tính c a âm thanh m c đ nhân trám trên

Tín hi u ly tâm t h th n kinh trung ương

t i trung tâm thính giác th p hơn.

Con đư ng ngư c l i đư c gi i thích m i m c c a

h th n kinh thính giác t v não t i c tai Con

đư ng cu i cùng chi m ch y u t nhân trám trên

t i receptor nh n c m âm thanh c a t bào lông trong

cơ quan Corti

Các s i d n truy n ngư c l i là nh ng s i c ch

Th c v y, kích thích c a các đi m c th trong nhân

trám đã đư c ch ng minh đ c ch các vùng đ c bi t

trong cơ quan Cor-ti, gi m c m giác âm xu ng 15-20dB

Có th d dàng hi u cơ ch này cho phép m t ngư i

hư ng thái đ c a mình vào âm thanh nào đó trong

khi lo i b các âm thanh khác Đ c đi m này có th

d dàng ch ng minh khi ai đó nghe m t d ng c

duy nh t trong m t ban nh c giao hư ng

NGHE B T THƯ NG

Các lo i đi c

Đi c thư ng đư c chia thành hai lo i: (1)có nguyên nhân là

t n thương cơ quan c tai, th n kinh thính giác,

ho c th n kinh trung ương vòng quanh tai thư ng đư c phân

lo i là đi c do th n kinh, và (2) có nguyên nhân do t n thương

c u trúc t nhiên c a tai, nơi d n truy n âm thanh đ n c tai,

g i là đi c do d n truy n.

N u c tai ho c th n kinh thính giác b phá h y s b đi c vĩnh vi n Tuy nhiên, n u c tai

và th n kinh v n còn nguyên nhưng màng nhĩ và các xương nh đã b phá h y ho c

b xơ c ng ( b c ng b i xơ vho c lvôi hóa, sóng âm v n có th truy n t i c tai

b ng cách truy n qua xương b ng m t máy phát xung đ t tr c ti p lên xương s g n

tai

Thính l c k Đ xác đnh b n ch t c a khi m thính, m t chi c thính l c k đư c s

d ng Nó g m 1 chi c tai nghe k t n i v i t thi t b đi n có kh năng phát ra d i ti ng thu n

khi t t t n s th p đ n cao, và nó đư c đi u chnh sao cho m c cư ng đ 0 c a m i t n

s là đ to v a đ đ nghe b ng tai thư ng M t chi c đi u khi n âm lư ng có th làm gia

tăng đ to trên m c 0 N u đ to ph i gia tăng quá 30 dB so v i bình thư ng trư c khi có

th nghe đư c ,ngư i đó đư c g i là m t thính l c c a 30dB t n s c th

Trong khi ki m tra nghe, s d ng m t thính l c k , m t ngư i ki m tra kho ng 8-10

t n s bao g m ph thính giác, và m t thính giác đư c xác đnh cho m i t n s trong các

t n s đó Và, g i thính l c đ là 1 bi u đ , như Hình 53-12 và 53-13, mô

t m t thích giác m i t n s trong ph thính giác

Hình 53-12. thính l c đ c a ngư i già đi c do th n kinh

t n s (chu kì/giây)

1 250 500 1000 2000 4000 8000

100 90 80 70 60 50 40 30 20

− 10

10

bình thư ng l

X d n truy n qua không khí X

* d n truy n qua xương

X X

*

Hình 53-13. thính l c đ c a đi c d n truy n khí c a

xơ c ng tai gi a

t n s (chu kì/giây)

125 250 500 1000 2000 4000 8000 100

90 80 70 60 50 40 30 20

− 10

10

bình thư ng

X d n truy n qua không khí X

* d n truy n qua xương

*

X

*

X

*

X

*

X

*

X X

*