SKKN: Dạy học bài hệ trục tọa độ.

Năm học 2006 - 2007 là năm học đầu tiên Bộ giáo dục và Đào tạo tiến hành đổi mới sách giáo khoa lớp 10, cũng từ năm học này việc đổi mới ph-ơng pháp dạy học theo hớng phát huy tính tích

Mục lục

Trang

Phần I: Giới thiệu đề tài . 3

I Lí do chọn đề tài . 3

II Phạm vi nghiên cứu 3

III Mục đích nghiên cứu . 4

IV Phơng pháp nghiên cứu 4

Phần II Nội dung nghiên cứu . 5

I Giáo án bài: Hệ trục tọa độ (tiết 2) 5

II Thực nghiệm . 14

1 Giảng dạy 14

2 Kiểm tra đánh giá 14

3 Kết quả kiểm tra đánh giá . 15

III Kết kuận 16

Phần I: Giới thiệu đề tài

I Lí do chọn đề tài.

Năm học 2006 - 2007 là năm học đầu tiên Bộ giáo dục và Đào tạo tiến hành đổi mới sách giáo khoa lớp 10, cũng từ năm học này việc đổi mới

ph-ơng pháp dạy học theo hớng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh là một công việc đơng nhiên mang tính yêu cầu bắt buộc

đối với mỗi giáo viên Mặc dù sách giáo khoa đã biên soạn với tinh thần góp phần đổi mới phơng pháo dạy học, hình thành cho học sinh phơng pháp học tập tích cực thì để thực hiện tốt việc đổi mới phơng pháp dạy học vào từng

bài từng tiết cụ thể vẫn không phải là điều dễ dàng, nó đòi hỏi cần phải có một sự đầu t nhiều về công sức, ý tởng của mỗi giáo viên

Bên cạnh đó việc sử dụng các phơng tiện hiện đại nh: Ti vi, máy chiếu hắt, projector, overheat vào dạy học cũng là xu hớng tất yếu và phổ biến trong dạy học Đó là những phơng tiện hỗ trợ rất tốt cho việc giảng dạy, tuy nhiên làm thế nào để có thể phát huy tốt những phơng tiện đó trong từng bài giảng cụ thể thì còn tùy thuộc vào việc ta sử dụng chúng nh thế nào Nếu sử dụng chúng không hợp lí và không có sự tính toán cân nhắc thì rất có thể những phơng tiện đó sẽ gây khó khăn cho chính ngời sử dụng Tất nhiên nếu

sử dụng hợp lí thì chúng chính là những yếu tố quan trọng giúp mỗi ngời giáo viên thực hiện tốt nhiệm vụ của mình

Vì vậy, tôi đã chọn đề tài " Dạy học bài "Hệ trục tọa độ" bằng chơng trình Microsoft Office PowerPoint 2003 thông qua máy chiếu projector" làm

đề tài nghiên cứu của mình

II Phạm vi nghiên cứu: Do điều kiện thời gian và kinh nghiệm có

hạn nên đề tài chỉ dừng ở việc thiết kế một tiết dạy học bằng chơng trình Microsoft Office PowerPoint 2003, đó là bài "Hệ trục tọa độ", tiết 2, sách Hình học 10

III Mục đích nghiên cứu: Đề xuất một số ý tởng, kinh nghiệm cụ

thể trong việc giảng dạy bài "Hệ trục tọa độ", tiết 2 bằng chơng trình Microsoft Office PowerPoint 2003

IV Phơng pháp nghiên cứu: Trong đề tài này tôi đã sử dụng các

phơng pháp nghiên cứu sau:

- Phơng pháp nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu các tài liệu liên quan

đến đề tài nh: Sách giáo khoa, các tài liệu về đổi mới phơng pháp trong dạy học môn Toán, các bài giảng mẫu trong các tài liệu thay sách, các tài liệu hớng dãn sử dụng PowerPoint

- Phơng pháp điều tra quan sát: Tìm hiểu đổi mới phơng pháp dạy

học và sử dụng các phơng tiện dạy học ỏ trờng THPT Đông Sơn I và một

số trờng khác

- Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm: Tham dự các buổi họp chuyên

môn, trao đổi ý kiến với các giáo viên ở trờng THPT Đông Sơn I

- Phơng pháp thực nghiệm: Tiến hành thực nghiệm bao gồm dạy và

kiểm tra đối với các lớp 10A4 và 10A5 trờng THPT Đông Sơn I

Phần II : nội dung nghiên cứu

I Giáo án bài: hệ trục tọa độ (Tiết 2)

Sau đây là giáo án giảng dạy bài "Hệ trục tọa độ", tiết 2, sách Hình học 10 Trong giáo án chỉ nêu các hoạt động của giáo viên và học sinh và hình ảnh các slide sẽ đợc chiếu lên Giáo án này đi kèm với 1 đĩa mềm chứa flie "He truc toa do.pps"

A Mục tiêu Giúp cho học sinh:

1 Về kiến thức:

- Nắm đợc biểu thức tọa độ của các phép toán về vectơ

- Nắm đợc tọa độ trung điểm của đoạn thẳng, và tọa độ trọng tâm của tam giác

2 Về kĩ năng:

- Xác định đợc tọa độ trung điểm của đoạn thẳng, trọng tâm của tam giác Sử dụng đợc biểu thức tọa độ của các phép toán vectơ

- Phân tích một vectơ qua hai vectơ cho trớc

3 Về t duy: Phát triển t duy thuật toán, phán đoán, biết quy lạ về quen

4 Về thái độ: Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác.

B Ph ơng pháp

-Trực quan, vấn đáp gợi mở, thảo luận theo nhóm nhỏ

C Chuẩn bị

- Học sinh: Cần nhớ những kiến thức đã học ở tiết trớc giấy trong và

bút viết bảng

- Giáo viên: Các phiếu học tập, máy chiếu hắt, computer và projector

D Tiến trình giờ học

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ

Hoạt động của

học sinh Hoạt động giáo viên Trình chiếu

- Một học sinh trả

lời câu hỏi theo yêu

cầu của giáo viên,

- Chiếu câu hỏi và gọi một học sinh trả

lời (Slide 1)

học sinh khác bổ

sung nếu cần

- Thảo luận theo

nhóm, một nhóm trả

lời

- Chiếu câu trả lời, sau đó chiếu tiếp câu hỏi tiếp theo (Slide 1)

- Chiếu câu trả lời

(Slide 1)

- Học sinh trả lời

t-ơng tự câu hỏi trên

- Chiếu câu hỏi tiêp theo (Slide 2)

- Đặt vấn đề dẫn

đến phần 3 của bài (phần thứ nhất của tiết thứ 2)

Hoạt động 2 : Tọa độ của các vectơ               ',  ',

u u u u ku

Hoạt động của

học sinh Hoạt động giáo viên Trình chiếu

- Củng cố và bớc

đầu ghi nhớ công

thức

- Học sinh ghi nhớ

- Chiếu lại những kết quả mà học sinh vừa tìm ra, đồng thời cũng là nội dung kiến thức của phần 3 (Slide 3)

- Chiếu nhận xét

- Tìm hiểu đề bài - Chiếu ví dụ

(Slide 4) -Phát phiếu học tập

số 1 cho các nhóm học sinh

- Thảo luận theo

nhóm, các nhóm - Chiếu lại câu a(Slide 5)

trình bày câu a lên

giấy bóng trong, sau

đó một nhóm chiếu

lên phông theo yêu

cầu của giáo viên

- Các nhóm khác

theo dõi, nhận xét

- Theo dõi và hớng dẫn các nhóm nếu cần

- Nhận xét bài làm của học sinh (nếu cần)

- Chiếu lại lời giải,

và lu ý cho học sinh cách tính khác

- Thảo luận theo

nhóm, các nhóm

trình bày câu b lên

giấy trong, sau đó

một nhóm chiếu lên

bảng theo yêu cầu

của giáo viên

- Các nhóm khác

theo dõi, nhận xét

- Chiếu lại câu b (Slide 6)

- Theo dõi và hớng dẫn các nhóm nếu cần

- Nhận xét bài làm của học sinh (néu cần)

- Chiếu lại lời giải

Hoạt động 3 : Tọa độ trung điểm của đoạn thẳng Tọa độ trọng tâm của tam giác

Hoạt động của

học sinh Hoạt động giáo viên Trình chiếu

- Thảo luận theo

nhóm, các nhóm

trình bày trên giấy

trong, một nhóm

chiếu trên bảng

- Chiếu bài toán tìm trung điểm của một

đoạn thẳng (Slide 7)

- Nếu học sinh trả lời

đợc thì bấm nút

để đi đến bài toán tiếp theo

- Nếu học sinh cha trả lời đợc thì chiếu Slide 8 và Slide 26 (liên kết bởi nút )

để hớng dẫn học sinh trả lời

- Học sinh thực

hiện tơng tự bài

toán tìm trung

điểm của một

đoạn thẳng

- Một nhóm chiếu

trên bảng

- Các nhóm khác

theo dõi, nhận

xét

- Chiếu Slide 9 và yêu cầu học sinh thực hiện

- Theo dõi, hớng dẫn học sinh (nếu cần)

- Theo dõi và ghi

nhớ bớc đầu kết luận.- Chiếu Slide 10 để

- Thảo luận theo

nhóm, các nhóm

trình bày lần lợt

từng câu trên giấy

trong, một nhóm

chiếu trên bảng

- Chiếu ví dụ (Slide 11)

- Phát phiếu học tập

số 2 cho học sinh

- Theo dõi và hớng dẫn học sinh hoàn thành ví dụ

- Theo dõi và liên

hệ với những kết

quả mà mình vừa

tìm đợc

- Chiếu minh họa câu a (Slide 12)

- Chiếu minh họa câu b (Slide 13)

- Chiếu hớng dẫn giải và minh họa câu

c (Slide 14)

Hoạt động 4 : Luyện tập bằng câu hỏi trắc nghiệm khách quan Hoạt động của

học sinh Hoạt động giáo viên Trình chiếu

- Thảo luận theo

nhóm, các nhóm

viết các phơng án

đúng trên giấy

trong

- Các nhóm giải

thích theo yêu cầu

của giáo viên

- Chiếu các câu hỏi trắc nghiệm khác quan

(Slide 15)

- Phát phiếu học tập

số 3 cho học sinh

- Theo dõi và hớng dẫn học sinh hoàn thành các câu hỏi

- Chiếu các Slide để giải thích lại từng câu cho học sinh cả lớp

- Lần lợt chiếu các Slide 18 và 26 ( theo các nút liên kết) để giải câu 3

Hoạt động 5 : Luyện tập bằng câu hỏi ghép đôi.

(Phần này tùy theo thời gian còn nhiều hay ít, giáo viên sẽ tiếp tục

trình chiếu hoặc bỏ qua)

Hoạt động của

học sinh Hoạt động giáo viên Trình chiếu

- Thảo luận theo

nhóm, các nhóm

viết các phơng án

đúng trên giấy

trong

- Chiếu câu hỏi ghép

đôi

(Slide 20)

- Chiếu kết quả bằng cách nối các ô tơng ứng với nhau

- Ghi nhớ bằng

hình ảnh cho học sinh - Chiếu minh họa

(Slide 21)

Hoạt động 6 : Củng cố các kiến thức đã học.

- Giáo viên chiếu giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp nhà toán học Đecac, ngời sáng phát minh ra hệ trục tọa độ vuông góc, cơ sở của môn hình học giải tích Những kết quả mà Đecac đạt đợc chủ yếu là do sự lao động say

mê, nghiêm túc của ông Từ đó nhắc nhở học sinh cần có sự say mê, nghiêm túc trong học tập để đạt đợc kết quả học tập tốt nhất (Slide 22, 23, 24)

- Chiếu lại những nội dung chính mà học sinh cần nhớ

Các phiếu học tập sử dụng trong giờ dạy

Phiếu học tập số 1

Cho các vectơ: a = (1; - 1), b = (2; 1), c = (4 ;- 1)

a) Tìm tọa độ của các vectơ a 2b; 2a b 3c

b) Hãy phân tích vectơ c theo a và b, vectơ btheo a và c.

Phiếu học tập số 3

Hãy chọn phơng án đúng (mỗi câu chỉ có một phơng án đúng duy nhất)

Câu 1: Trong mặt phẳng tọa độ Oxy cho A(2; -3), B(4; 7) Tọa độ

trung điểm I của đoạn thẳng AB là:

Câu 2: Cho tam giác ABC có A(3; 5), B(1; 2), C(5; 2) Trọng tâm của

tam giác ABC là

Câu 3 : Cho tam giác ABC có B(9; 7), C(11; -1), M và N lần lợt là

trung điểm của AB và AC Tọa độ của vectơ MNlà

Câu 4: Cho a  (  3 ; 1 ), b  ( 6 ;x) Hai vectơ a và bcùng phơng nếu số x

là

II Thực nghiệm

1 Giảng dạy:

Đợc sự giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trờng và các thầy cô giáo trong

tổ Toán trờng THPT Đông Sơn I, trong tuần 16 của học kì I, năm học 2006

-2007, tôi đã tiến hành giảng dạy bài " Hệ trục tọa độ" , tiết 2 bằng chơng trình Microsoft Office PowerPoint 2003 với thiết kế nh đã nêu trên, thông qua máy projector Lớp giảng dạy là lớp 10A4 và 10A5 Trong thời gian này

do nhà trờng cha có máy projector nên BGH nhà trờng đã liên hệ mợn dới Sở Giáo dục và Đào tạo

Các tiết dạy đã đợc đánh giá là thành công, đúng theo tinh thần đổi mới phơng pháp, đã tạo ra đợc sự say mê, hứng thú học tập của học sinh, phát huy đợc tính tích cực, chủ động của học sinh Đa số học sinh đã hiểu bài và biết vận dụng những kiến thức đã học vào giải các bài toán liên quan

Phiếu học tập số 2

Cho tam giác ABC có A(2; 0), B(0; 4), C(7; 3), gọi M,

N, P lần là trung điểm của các đoạn thẳng AB, BC, CA.

a) Tìm tọa độ các điểm M, N, P.

b) Tìm tọa độ trọng tâm G và G’ của các tam giác ABC và

MNP.

c) Tìm tọa độ điểm D sao cho D là đỉnh thứ t của hình bình hành ABCD.

Phiếu học tập số 4

Hãy ghép mỗi ý ở cột trái với mỗi ý ở cột phải để đợc một mệnh đề đúng.

Trong mặt phẳng tọa độ Oxy cho điểm M(x0; y0).

a) Tọa độ điểm A đối

xứng với M qua trục Ox là 1) (- x0; y0)

b) Tọa độ điểm B đối

xứng với M qua trục Oy là 2) (y0; - x0)

c) Tọa độ điểm C đối

xứng với M qua gốc O là 3) (y0; x0)

4) (x0; - y0)

5) (- x0; - y0)

2 Kiểm tra, đánh giá:

Sau khi dạy xong tiết 2 bài hệ trục tọa độ, ngay trong tiết chữa bài tập sau đó tôi đã tiến hành kiểm tra 15 phút bằng hình thức trắc nghiệm khách quan với 4 đề khác nhau(các đề này tơng tự nhau), vì vậy dới đây tôi chỉ nêu

ra các câu hỏi của một đề

Đề bài

Câu 1: Trong mặt phẳng toạ độ Oxy cho hai điểm A(-2; 5) và B(0; -7) Khi

đó toạ độ trung điểm của đoạn thẳng AB là:

(A) (-2; 12) (B) (-2; -2) (C) (-1; -1) (D) (-1;1)

Câu 2: Trong mặt phẳng toạ độ Oxy cho hai điểm A(-5; 3) và B(2; 6) Nếu

C là điểm đối xứng với điểm A qua điểm B thì toạ độ của C là:

(A) (9; 9) (B) (

2

3

; 2

3

 ) (C) (-12; 0) (D) (-3;9)

Câu 3: Trong mặt phẳng toạ độ Oxy cho ba điểm A(3; 4), B(0; 5), C(3; -3) Khi đó trọng tâm của tam giác ABC có toạ độ là:

(A) (0; 6) (B) (0; 3) (C) (0; 2) (D) (0; 12)

Câu 4: Trong mặt phẳng toạ độ Oxy cho tam giác ABC với trọng tâm G Biết A(0; 5), B(2; -3), G(-1; 2) Toạ độ đỉnh C là:

(A) (1; 4) (B) (-5; 4) (C) (-3; 0) (D) ( )

3

4

; 3 1

Câu 5: Cho tam giác ABC có A(-5;4), B(1;6) Gọi M, N lần lợt là trung

điểm của AC và BC Toạ độ của vectơ 

MN là:

(A) (6;2) (B) (3;1) (C) (-4; 10) (D) (-2;5)

Câu 6: Cho 

a=(2; -3), b=(4; 1) Toạ dộ của vectơ a2b là:

(A) (6; - 2) (B) (10; -1) (C) (-2;-4) (D) (3;-1)

Câu 7: Cho a=(x;-4), b=(0;1) Hai vectơ a và b cùng phơng nếu số x là:

Câu 8: Cho a =(x;-3), b=(5;4), c=(x;-2) Vectơ c2ab nếu:

(A) x= -5 (B) x = -3 (C) x = 3 (D) 2

Câu 9: Trong mặt phẳng toạ độ Oxy cho hình bình hành ABCD với A(0; 5), B(2; -3), C(-1; 2) Toạ độ đỉnh D là:

(A) (3; - 6) B(- 3; 6) (C)(3; 10) (D) (- 3; 10)

Câu 10: Các điểm M(-1; 2), N(3;5), P(4;2) lần lợt là trung điểm các cạnh

BC, CA, AB của tam giác ABC Toạ độ đỉnh A của tam giác là:

(A) (6;5) (B) (8;5) (C) (4;5

2) (D) (3;5

2)

3 Kết quả kiểm tra:

Sau đây là kết quả của bài kiểm tra và điểm trung bình môn của học kì I, năm học 2006 - 2007

Lớp Giỏi Điểm TBM kì IKhá TB Yếu Giỏi Kết quả bài kiểm traKhá TB Yếu

IiI Kết luận:

Việc thiết kế một bài giảng phụ thuộc rất nhiều vào mỗi giáo viên, tùy theo đặc điểm tình hình lớp, từng bài học và theo kĩ năng sử dụng máy tính Thiết kế bài giảng trên đây cha dùng đến những kĩ thuật khó của Microsoft Office PowerPoint, nhng cũng phải đòi hỏi ngời thiết kế nắm

t-ơng đối thành thạo các kĩ năng sử dụng Về việc la chọn cht-ơng trình Power Point theo tôi nên sử dụng chơng trình Microsoft Office PowerPoint 2003 vì chơng trình này có những chức năng hơn hẳn so với các chơng trình trớc

đó, ngoài ra chơng trình này còn có thể cài đặt giao diện sử dụng bằng Tiếng Việt nên rất thuận tiện cho ngời sử dụng

Việc sử dụng các thiết bị hiện đại vào giảng dạy đơng nhiên là rất tốt, nhng để có đợc một giáo án điện tử, mỗi ngời giáo viên sẽ phải bỏ ra không ít thời gian và công sức Nếu xét về lâu dài thì điều này choàn toàn

có thể làm đợc Nhng để nhanh chóng đa các giáo án điện tử vào trong thực

tế giảng dạy tôi thiết nghĩ các cấp lãnh đạo nên tổ chức định kì cuộc thi thiết kế bài giảng điện tử trong toàn tỉnh, để từ đó chọn ra những sản phẩm tốt đa phổ biến để các giáo viên có thể sử dụng vào giảng dạy Việc làm này sẽ phát huy đợc trí tuệ của tập thể và khuyến khích giáo viên đầu t thời gian để nâng cao trình độ thiết kế giáo án và giảng dạy của mình

Đông Sơn, tháng 5 năm 2007

Ngời viết

Trần Đức Nội