BÀI GIẢNG KỸ NĂNG KHÁM BỤNG

Nguyên tắc Luôn kết hợp khám toàn thân để đánh giá  Thực hiện đủ 4 bước : nhìn, nghe, gõ, sờ  Hỏi bệnh sử và các triệu chứng cơ năng  Tránh gây đau và khó chịu cho người bệnh... Sờ v

KHÁM BỤNG

BS Trần Thanh Tuấn Đối tượng Sinh viên Y2

Nguyên tắc

 Luôn kết hợp khám toàn thân để đánh giá

 Thực hiện đủ 4 bước : nhìn, nghe, gõ, sờ

 Hỏi bệnh sử và các triệu chứng cơ năng

 Tránh gây đau và khó chịu cho người bệnh

Điều kiện cần thiết

Điều kiện cần thiết

Phân khu ổ bụng

Định hướng giải phẩu các cơ

quan trong ổ bụng

Thao tác khi thăm khám

Nhìn bụng

 Tính đối xứng

 Hình dáng bụng (phình to,lõm,phẳng, bè sang 2 bên)

 Di động theo nhịp thở

 Các sắc tố trên da (vàng da, xuất huyết, ban đỏ,…)

 Sẹo mổ, hậu môn nhân tạo

 Tuần hoàn bàng hệ

 Giãn da

 Chỗ phồng lên bất thường (u, thoát vị)

 Không quên quan sát vùng bẹn

Nhìn – hình dáng bụng

Nhìn – màu sắc da bụng

Một trường hợp bị vàng da

Nhìn – xuất huyết ở bụng

Dấu cullen Dấu Grey Turner Xuất huyết

thành bụng

Nhìn – sẹo mổ cũ

Nhìn – hậu môn nhân tạo

Nhìn – tuần hoàn bàng hệ

Dấu đầu sứa

Nhìn – dấu rắn bò

Dấu hiệu của tắc ruột

Nhìn – dấu hiệu thoát vị

Thoát vị thành bụng

Thoát vị bẹn

Nhìn – u bụng

Nhìn – rạn da bụng

Nghe bụng

 Mục đích:

 Đánh giá nhu động ruột

 Âm thổi động mạch lớn vùng bụng

Nghe nhu động ruột

 Vị trí nghe 1/4 bụng dưới bên phải

 Nghe trong 1 – 2 phút

 Nhu động ruột thay đổi 5 – 34 lần/ phút

 Đánh giá nhu động: có, không, tăng, giảm

Nghe âm thổi vùng bụng

Nghe thấy âm thổi : hẹp mạch máu

Gõ xác định chiều cao gan

Gõ các khoảng liên sườn từ trên xuống – ghi nhận sự chuyển đổi âm sắc từ trong sang đục

Sờ vùng bụng

Nguyên tắc

Bụng mềm : - bệnh nhân thư giãn, hai chân co Khám khắp bụng – theo hình nan hoa

Khám từ vùng không đau – vùng đau

Khám từ nông cho đến sâu

Cách sờ

• Sờ nông : Dùng bàn tay ấn nhẹ nhàng lên bụng

• Sờ sâu : Dùng một bàn tay đặt lên bụng bệnh nhân, tay còn lại đặt lên mu tay kia Tay trên ấn xuống và tìm điểm đau.

Sờ vùng bụng

Các điểm đau

Điểm đau túi mật Điểm đau ruột thừa

Các mức độ đau

 Đề kháng thành bụng : Ấn nhẹ vào bụng  bụng gồng cứng ( viêm phúc mạc )

 Cảm ứng phúc mạc : Ấn sâu vào bụng bệnh nhân kêu đau

 Phản ứng dội : Ấn sâu vào bụng, sau đó buông tay đột ngột, bệnh nhân kêu đau

Sờ bờ dưới gan

• Khi bệnh nhân thở ra:

Bác sĩ ấn tay xuống

• Khi bệnh nhân hít vào :

Bụng phình lên, đẩy tay

lên theo

• Nếu gan to, bờ gan bị

đẩy xuống sẽ chạm vào

tay bác sĩ

Đánh giá gan

• Kích thước : bình thường 8 -12 cm, theo đường giữa

xương đòn > 12 cm gan to.

• Bờ gan : tù, sắc

• Bề mặt : trơn láng, lổn nhổn

• Mật độ : mềm, chắc, cứng

• Ấn : đau hay không đau

• Nghe : tiếng cọ bao gan

Sờ lách

 Bắt đầu từ vùng rốn,

hướng về phía hạ sườn

trái

 Tay ấn sâu khi BN thở ra

 Khi BN hít vào sâu, tay

chạm lách nếu lách to

Thận – nghiệm pháp chạm thận

Một tay đặt dưới hông lưng và giữ yên

Một tay đặt trên, vùng dưới sườn

Tay phía trên ấn xuống khi BN thở vào (Thận sa xuống thấp hơn kì thở vào)

Chạm thận (+): Thận toLòng bàn tay đặt dưới chạm vào thận

Thận – nghiệm pháp chạm thận

Nghiệm pháp bập bềnh thận

Nghiệm pháp rung thận

Tiến hành khi bệnh nhân đau vùng thắt lưng

Cách làm :

 Bệnh nhân ngồi hoặc đứng

 Đặt lòng bàn tay vào hố thắt lưng

 Tay còn lại nắm lại, đấm nhẹ vào mu bàn tay kia

Rung thận (+) khi BN có cảm giác đau thốn, do thận bị căng tức do ứ nước, ứ mủ, chấn thương

Nghiệm pháp rung thận

Ghi nhận kết quả

• Bụng cân đối ?, di động theo nhịp thở

• Bất thường nếu có?

• Nhu động ruột bao nhiêu lần/ phút

• Âm thổi vùng bụng có không ?

TÓM TẮT

• Khám bụng gồm 4 bước nhìn, nghe, gõ, sờ

• Tuân thủ theo nguyên tắc khám bụng để thu được các dấu hiệu chính xác.

• Sợ bụng phải làm sao cho bệnh nhân thật

thoải mái, khám từ vùng không đau đến vùng đau Khám từ nông đến sâu.

HẾT