Sự phát triển của sự nghiệp văn học

GV nói thêm về 2 mặt cơ bản của Nd tư tưởng -TC: - Mức độ của những rung động tình cảm?. Bản thân những cách biểu lộ tình cảm không xách định mức độ cao thấp của giá trị tình cảm - Vấn đ

Trang 1

Ngày soạn: 01 / 09/ 2005

Tiết PPCT: 01_Lí luận văn học. Bài

SỰ PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ CỦA VĂN HỌC

I- Mục đích, yêu cầu: Giúp học sinh:

1 Có cái nhìn tổng quát về VH bằng cách liên kết các tác giả, tác phẩm thành mộtđường dây theo thứ tự thời gian từ đó hình thành ở HS ý thức về VH như một quá trìnhlịch sử

2 Hiểu quy luật vận động lịch sử của VH

3 Nắm được một số khái niệm cần thiết khi khảo sát LSVH: thời kỳ VH, trào lưuVH…

II- Chuẩn bị:

1 Giáo viên: - Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo

- PP: Diễn giảng + gợi mở bằng câu hỏi

2 Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK

III- Tiến trình bài dạy:

1 Ổn định:

2 Bài cũ:

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài:

GV: Những biến động trong đời sống XH-CT ->

những thay đổi tương ứng trong đời sống VH

- CMT8 mở ra trang mới cho sự & VH

- Đầu TK XX, ảnh hưởng của VhPT, sự & của

chữ quốc ngữ -> VhVN có nhiều cách tân về thể

loại, hình thức; & mau lẹ với nhiều Tgiả, Tp,

trường phái…

H: Để hiểu được một Tp, Tgiả hay một hiện

tượng VH phải căn cứ vào yếu tố nào? Việc tìm

hiểu hoàn cảnh sáng tác của Tp có cần thiết

không?

H: Có nên đồng nhất LSVH với LSXH không?

GV gợi ý để HS so sánh:

+ Vh hiện đại – Vh trung đại

+ Thơ Bà huyện Thanh Quan, NĐC, NK – Thế

Lữ, Xuân Diệu, Huy Cận…

+ Truyện Kiều, Truyện LVT – Chí Phèo, Số

Đỏ…

H: VH VN & qua mấy thời kỳ?

H: Tiêu chí phân chia?(Tương đối)

GV nhấn mạnh một số ý trong KN ở Sgk

H: VHVN 30- 45 có những trào lưu nào?

- Trào lưu VH lãng mạn trong VHVN 30 – 45

I- Vận động của XH và vận đông của VH:

II- Thời kỳ VH và trào lưu VH:

Trang 2

- Trào lưu VH hiện thực trong VHVN 30 – 45.

H: Biểu hiện của sự tiến bộ trong VH? Sự khác

nhau giữa tiến bộ trong VH và trong KHKT?

(Càng phát triển, VH càng gần gũi với đời sống

con người hơn càng phong phú hơn)

2 Trào lưu VH:(Sgk)

- Là một hiện tượng có tính LS

- Tính có cương lĩnh, nguyêntắc, tư tưởng chung

- Không có ngay từ đầu

III- Tiến bộ trong VH:

Nhiều Tp VH của quá khứ vẫn được xem như những giá trị tinh thần của mọi thời đại (Điểm khác với tiến bộ trong KHKT)

VD: Truyện Kiều

4 Củng cố: GV khái quát những kiến thức cơ bản

Hướng dẫn: * Học bài nắm chắc các khái niệm

* Soạn bài Các giá trị VH và tiếp nhận VH.

- Đọc Sgk -> gạch chân những kiến thức cơ bản

- Giá trị VH? Quá trình tiếp nhận VH diễn ra như thếnào?

Trang 3

Ngày soạn: 01 / 09/ 2005

CÁC GIÁ TRỊ VĂN HỌC VÀ TIẾP NHẬN VĂN HỌC

1 Thấy Tp VH Có nhiều giá trị và nắm một số khái niệm: tính chân thực, sự sâu sắc,tầm khái quát … khi tìm hiểu giá trị Tp VH

2 Hiểu vị trí đặc biệt của giá trị thẩm mĩ và quan hệ của nó với các giá trị khác

3 Rèn cách đọc tốt, thị hiếu thẩm mĩ lành mạnh

- PP: Diễn giảng + gợi mở bằng câu hỏi

2 Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi SGK

1 Ổn định:

2 Bài cũ: - Vận động XH và vận động VH có quan hệ như thế nào?

- Thái độ của người đọc với những Tp VH trong quá khứ?

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: GV nêu yêu cầu bài học.

GV: Phân biệt 2 khái niệm: giá trị văn học và các

giá trị văn học

Làm rõ khái niệm nhận thức = biết + hiểu

H: Biểu hiện? Tại sao Tp VH có thể trở thành

nguồn tư liệu?

GV giải thích:

- Hiểu đời: Hiểu các vấn đề XH và thời cuộc

- Hiểu người: Cái tốt, cái xấu, mạnh, yếu

- Hiểu mình: Tự nhận thức

- Chân thực: Đúng sự thật

- Sâu sắc: Xuất phát từ vốn sống, sự trải nghiệm,

nghiền ngẫm, tích lũy của nhà văn

- Tầm khái quát: Phù hợp với lợi ích dân tộc và

quy luật vận động, phát triển của XH

H: Tiêu chuẩn xác định giá trị về nhận thức của

TP VH?

H: Em hiểu giá trị về tư tưởng – tình cảm của

Tp? Biểu hiện? Tiêu chuẩn xác định?

GV nói thêm về 2 mặt cơ bản của Nd tư tưởng

-TC:

- Mức độ của những rung động tình cảm

(Bản thân những cách biểu lộ tình cảm không

xách định mức độ cao thấp của giá trị tình cảm)

- Vấn đề XH – nhân văn và khuynh hướng tư

I- Các giá trị văn học:

Là giá trị của Tp VH và là tiêu chuẩn để đánh giá Tp.

2 Giá trị về tư tương – tình cảm:

- Sự phong phú của những rungđộng tình cảm mà tác giả gửigắm trong Tp

- Thái độ của Tgiả với các vấn

Trang 4

- Lịng yêu chuộng đạo lí?

GV: Giá trị thẩm mĩ khác giá trị nghệ thuật

(Thẩm mĩ: Cái hay, cái đẹp của Tp thể hiện ở

ngơn ngữ, kết cấu, giọng điệu, cách kể… Chủ yếu

nĩi đến hình thức Tp)

GV giải thích các khái niệm:

- Sự điêu luyện (tay nghề)?

- Sự phù hợp giữa hình thức và nội dung?

- Tính mới mẻ, độc đáo?

H: Giá trị nào cĩ vị trí đặc biệt quan trọng?

HS trao đổi -> tính chất đặc biệt của giá trị về

thẩm mĩ

GV phân biệt: Đọc/ tiếp nhận/ tiếp nhận VH Gợi

ý để HS trả lời các câu hỏi:

H: Thế nào là tiếp nhận VH?

H: Mục đích của tiếp nhận VH?

H: Vấn đề cơ bản của tiếp nhận VH là gì? Nếu

khơng cĩ người đọc Tp cĩ tồn tại được khơng?

GV nhấn mạnh: Chỉ khi được tiếp nhận -> Tp Vh

mới thực sự xuất hiện dưới dạng sống động, tồn

vẹn nhất…-> đời sống của Tp

H: Người đọc cĩ vai trị gì?

H: Sự tiếp nhận ở người đọc cĩ đặc điểm gì?Tại

sao cĩ sự tiếp nhận khác nhau ở người đọc?

GV cho VD:

- Chữ buồng trong bài Cây chuối cĩ 3 cách hiểu.

- Hình tượng non – nước (Thề Non Nước) cĩ

+Tính mới mẻ, độc đáo.

=> Kết luận:

* Giá trị thẩm mĩ cĩ vị trí đặcbiệt

* Tp vĩ đại Chân + Thiện + Mĩ

II- Tiếp nhận văn học:

4 Củng cố: Cần làm gì khi tiếp nhận văn học?

Hướng dẫn: Soạn bài Lập ý và lập dàn ý trong văn nghị luận

Hoàn toàn Một pha n à Khác, sai.

Trang 5

Ngày soạn: 05 / 09/ 2005

LẬP Ý VÀ LẬP DÀN Ý TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

1 Hệ thống hóa những kiến thức về lập ý và lập dàn bài HS đã được học

2 Nhận ra lỗi và biết cách sửa lỗi trong lập ý và lập dàn bài

* Thuyết giảng KN Lập ý và các căn cứ lập ý.

* Hướng dẫn học sinh vận dụng lý thuyết xác

lập ý cho Đề 1 (Sgk Tr11)

H: Căn cứ vào chỉ dẫn trong đề bài ->tìm ý?

(Yêu cầu: Giải thích, CM, rút ra bài học

Vận dụng các thao tác: giải thích, CM, Bình luận

Phạm vi dẫn chứng: không hạn chế)

H:Căn cứ vào kiến thức XH và văn học, em tìm

được ý gì cho bài văn?(HS đưa ra một số dẫn

chứng trong đời sống, trong văn học)

GV nhấn mạnh: Mỗi một dẫn chứng được phân

tích là sự cụ thể hóa các ý lớn đã xác định được

qua những chỉ dẫn trong đề bài.

GV từ dàn bài Sgk tr 62 gợi ý để HS tìm hiểu khái

-Từ những hiểu biết XH ->cácdẫn chứng cho đề bài

III- Một số lỗi về lập ý và lập

Trang 6

GV dựa vào dàn bài đã cho, phân tích giúp HS

tìm hiểu quy trình lập ý

H: Để có một dàn ý như đã cho thao tác đầu tiên

là thao tác nào?(xác lập phần mở, thân, kết)

H: Sau khi xác định được kết cấu nghị luận, thao

tác tiếp theo là gì?(Tìm ý lớn cho từng phần)

H: Thao tác nào kế tiếp theo hai thao tác trên?

(Tìm ý nhỏ cho từng ý lớn)

GV dựa vào dàn bài đã cho biến đổi một số ý và

trật tự ý ->hướng dẫn xác định lỗi, chữa lỗi trong

lập ý và lập dàn bài

dàn bài (Sgk)

4 Củng cố: Bài tập 2 (Sgk tr 11)?

Hướng dẫn:Chuẩn bị bài viết số 1

• Kiểu bài: Nghị luận VH

• Xem lại một số Tp văn học thuộc trào lưu hiện thực và lãng mạn trong vănhọc VN 30-45 đã được học ở lớp 11

Trang 7

Ngày soạn: 06 / 09/ 2005

BÀI SỐ 1

I- Mục đích, yêu cầu:

1 Kiểm tra kĩ năng lập luận, triển khai trình bày ý

2 Đánh giá mức độ nắm lý thuyết trên lớp để kịp thờ điều chỉnh

3 Rèn kĩ năng viết bài văn hoàn chỉnh

1 Giáo viên: Chuẩn bị đề bài và hướng dẫn

2 Học sinh: Chuẩn bị theo những hướng dẫn của giáo viên

Trang 8

4 Hướng dẫn: Soạn bài Nguyễn Aùi Quốc- Hồ Chí Minh

• Đọc kỹ Sgk

• Nắm những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp (Chú ý: quan điểm, phongcách sáng tác, những thành tựu trong sự nghiệp VH)

Trang 9

Ngày soạn: 08 / 09/ 2005

Tác gia NGUYỄN ÁI QUỐC – HỒ CHÍ MINH

1 Nắm được quan điểm sáng tác và những nét lớn về phong cách nghệ thuật

2 Hiểu sự nghiệp văn học lớn lao

3 Rèn kĩ năng khái quát, tổng hợp

- PP: Giảng+ Gợi mở bằng câu hỏi

2 Học sinh: Đọc và gạch chân những đơn vị kiến thức cơ bản

Trả lời câu hỏi Sgk

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS

3 Bài mới:

(Nhiệm vụ, đối tượng phục vụ v yêu cà ầu đối

với văn chương)

nghĩa Ch“ ở bao nhiêu đạo…bút chẳng t à”

-Phục vụ nhân dân…đó l m à ục đích của văn

nghệ ta.

-Nghệ thuật chân chính cốt để phục vụ nhân

dân.

H: Bác đặt ra yêu cầu gì với Tp văn chương và

người nghệ sĩ?(HS trả lời câu hỏi Viết như thế

n o? N à ội dung? Hình thức?)

I- V i nét v à ề ti ể u s ử :(Sgk) II- Quan đ i ể m sáng tác v ă n h

Trang 10

Thuyết phục Tính luận chiến cao

GV nĩi thêm:

-Nh v à ăn phải đi sâu v o à đời sống quần chúng,

học tập lời ăn tiếng nĩi của quần chúng.

-Tp văn chương phải thể hiện được tinh thần

dân tộc v … à được nhân dân ưa chuộng.

H: Sự ngiệp VH của HCM gồm mấy bộ phận?

Mục đích viết văn chính luận? Tp chính?

GV yêu cầu HS nêu giá trị từng Tp (dựa v ồ

GV nĩi thêm: Ở mỗi Tp đều cĩ tư tưởng riêng

hấp dẫn sáng tỏ, ý tưởng thâm thúy, chất trí tuệ

toả trong hình tượng.

H: Những tập thơ chính? Thơ HCM cĩ đặc

điểm gì?

HS dựa v o Sgk nêu tên v giá trà à ị một số tập

thơ

GV dựa v o Sgk dià ễn giảng thêm

H: Nét nổi bật trong phong cách nghệ thuật?

Đặc điểm đĩ được thể hiện ở từng thể loại ntn?

- Văn chính luận?

- Truyện v kí? à

- Thơ ca?

(HS dựa v o Sgk nêu bià ểu hiện cụ thể)

H: B i h à ọc từ những sáng tác văn chương của

Bác?

- Phản ánh một thời vẻ vang trong LS

- Tâm hồn, tư tưởng, nhân cách cao đẹp

- Niềm tin ở độc lập dân tộc, ở tương lai…

HS nêu cảm nhận của bản thân về Bác từ những

hiểu biết trong tiết học

+ Bút pháp cổ điển P.Đơng + bút pháp hiện đại P.Tây

IV-Phong cách ngh ệ thu ậ t :

1 a d ng song th ng nh t,Đ ạ ố ấ

cĩ s k t h p gi a:ự ế ợ ữ

- Chính trị + văn chương

- Tư tưởng + nghệ thuật

- Truyền thống + hiện đại

Trang 11

• Đọc + trả lời câu hỏi Sgk.

• Chú ý: Bút pháp nghệ thuật + những sáng tạo nghệ thuật

• Đề bài: Phân tích nghệ thuật châm biếm?

Ngày soạn: 10 / 09/ 2005

VI HÀNH

(Trích Những bức thư gửi cơ em họ – Nguyễn Aùi Quốc)

1 Thấy thái độ phê phán của tác giả với cái lố lăng, kệch cỡm của Khải Định trongchuyến hắn sang Pháp

2 Tìm hiểu bút pháp châm biếm, trào phúng trong TP

3 Rèn kĩ năng phân tích truyện ngắn (tình huống + bút pháp)

2 Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi Sgk

1 Ổn định:

2 Bài cũ: - Quan điểm sáng tác văn chương của HCM?

- Đặc điểm phong cách nghệ thuật?

H: Em biết gì về hồn cảnh ra đời & mục đích

sáng tác? (HS dựa vào Sgk trả lời)

GV nĩi thêm về hồn cảnh sáng tác

H: Đối tượng tác động?

GV giải thích nhan đề

H: Vi hành với vua chúa xưa cĩ mục đích gì? Ở

truyện ngắn này Vi hành cịn ý nghĩa đĩ khơng?

HS tĩm tắt truyện

H: Giá trị nổi bật nhất tạo nên sức hấp dẫn của

truyện?

GV định hướng vào nghệ thuật châm biếm

H: Cĩ thể phân tích nghê thuật châm biếm của

truyện trên những phương diện nào?

GV định hướng: Tình huống, hình thức bức thư,

ngơn ngữ

H: Tình huống truyện?(sự nhầm lẫn) Của ai? Tại

sao người viết biết?

GV cuộc trị chuyện của đơi trai gái Pháp cáng

kéo dài thì sự nhầm lẫn cáng tăng

I- Giới thiệu chung:

1 Hồn cảnh sáng tác.(Sgk)

2 Mục đích sáng tác.(Sgk)

II- Phân tích:

1 Nhan đề -> châm biếm

2 Nghệ thuật châm biếm, đả

Trang 12

Truyện thêm éo le, hài hước, kịch tính.

Hiệu quả châmbiế, đả kích sâu cay

H: Hiệu quả nghệ thuật của tình huống truyện?

- Sự nhầm lẫn cĩ lí khơng?

- Đối tượng châm biếm chính là ai? Cĩ xuất hiện

trưc tiếp khơng?

- Chân dung Khải Định hiện lên như thế nào?

- Em cĩđánh giá gì về Khải Định?

GV trên cơ sở những ý kiến của HS tổng kết

H: về hình thức thể hiện, truyện cĩ gì đặc biệt?

(Hình thức bức thư) Lối viết thư cĩ đặc điểm gì?

Bức thư “Vi hành” cĩ chức năng gì?

GV lưu ý lối viết tự do phĩng túng của một bức

thư:

- Chuyển cảnh, chuyện tự do Biểu hiện trong

truyện?

- Thay đổi giọng điệu thoải mái Biểu hiện?

Giọng điệu chính?(Châm biếm, mỉa mai) Dẫn

chứng?

GV yêu cầu HS đọc 2 đoạn:“Tơi khơng rõ ý đồ…

cơng tử bé” “Cái vui nhất… cĩ một vị hồng

đế”.

- Tạt ngang bộc lộ tâm tình, suy nghĩ Biểu hiện?

H: Hiệu quả từ sự độc đáo về hình thức? (tăng

hiệu quả châm biếm, đả kích)

H: Em cĩ nhận xét gì về đơi trai gái Pháp? (Lối

sống? Sở thích? Thị hiếu thẩm mĩ? Cách nhìn

người?) Thủ đoạn của chính quyền Pháp?

H: Em cĩ nhận xét gì về ngơn ngữ truyện? (Giọng

văn?)

GV giọng văn linh hoạt cĩ giọng tự sự (đầu đoạn

trích), giọng tâm tình (tàu đỗ …cũng vi hành

đấy), giọng mỉa mai châm biếm (Tơi khơng rõ ý

đồ… cơng tử bé… Cái vui nhất… cĩ một vị hồng

đế -> chủ yếu).

HS đọc lại đoạn cuối chú ý giọng hài hước, mỉa

mai ơng vua to, cơng tử bé, bà mẹ hiền rình con

thơ, nỗi âu yếm của các vị với tơi…

H: Tác giả là người như thế nào?(Thái độ với

KĐ? Tình cảm với đất nước?)

GV nhấn mạnh: Hình thức trào phúng của VH

phương Tây hiện đại + lối đùa vui thâm trầm,

thâm thúy kiểu Á Đơng => tài năng của NAQ

H: Em cĩ đánh giá chung gì? Những hiểu biết

thêm về tác giả?

GV định hướng hoạt động tổng kết, đánh giá Tp

kích:

* Tình huống truyện độc đáo:

Sự nhầm lẫn của đơi tri gáiPháp

=>

 Chân dung KĐ (ngộ nghĩnh,

lố bịch hơn): con rối kệch cỡm,trị giải trí rẻ tiền, vua bù nhìnhèn hạ

 Đảm bảo tính khách quan(qua con mắt, thái độ của ngườiPháp)

III- Tổng kết:

Vi hành là Tp đầy tính

chiến đấu, giàu chất trí tuệ ->lịng yêu nước và tài năng sángtạo của NAQ

4 Củng cố: Tĩm tắt và nêu giá trị nghệ thuật của Tp?

Hướng dẫn:Soạn Khái quát về NKTT Chú ý:

Trang 13

• Hoàn cảnh sáng tác.

• Giá trị nội dung & nghệ thuật

Trang 14

Ngày soạn: 12 / 09/ 2005

Khái quát về NHẬT KÝ TRONG TÙ

(Hồ Chí Minh)

1 Hiểu nội dung cơ bản và những giá trị nghệ thuật của tập thơ

2 Rèn kĩ năng khái quát, tổng hợp

1 Ổn định:

2 Bài cũ: - Phân tích tình huống truyện?

- Phân tích chân dung KĐ?

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: Nhật ký trong tù, tập nhật ký có giá trị về nhiều mặt.

Nhật kí: Ghi chép những sự việc hàng ngày có

quan hệ riêng với người viết và người viết quan

tâm

Thơ: có tình cảm, cảm xúc.

=>Nhật kí tâm sự, nhật kí trữ tình

H: Nội dung chính của tập thơ? (hiện thực về nhà

tù và bức chân dung tinh thần tự họa)

GV gợi ý HS tìm dẫn chứng

- Chế độ nhà tù vô nhân đạo Các bài Tiền vào

nhà giam, Tiền công…

- Một XH đầy bất công quyền con người bị coi

rẻ(Cháu bé trong nhà ngục Tân Dương, Đường

đời khó khăn…)

H: Bức chân dung tinh thần đó gồm những

phương diện nào?

HS dựa vào Sgk trả lời

GV Phân tích bài Ngắm trăng, Người bạn tù thổi

sáo, Không ngủ được… chứng minh.

H: Giá trị nghệ thuật của tập thơ có gì đáng chú

ý?

GV nhấn mạnh: Tập thơ thể hiện sâu sắc đặc

I- Hoàn cảnh sáng tác(Sgk)

=> ĐĐ vừa hiện thực trữ tình

II- Nội dung cơ bản:

1 Bức tranh cụ thể đến chi tiết

về nhà tù và một phần xã hộiTQ

2 Bức chân dung tinh thần tựhoạ của Bác:

- Tinh thần kiên cường bấtkhuất

- Phong thái ung dung tự tại, tintưởng vào tương lai

Trang 15

điểm bút pháp phong cách thơ HCM Hồn nhiên,

bình dị, thi sĩ, chiến sĩ; nụ cười trẻ trung hóm

hỉnh, sâu sắc; cổ điển + hiện đại (gợi nhiều tả ít)

- Bài Cảm tưởng đọc thiên gia thi -> quan điểm

của Bác về 2 vấn đề:

+ Tình cảm thiên nhiên trong thơ (cổ thi: tình cảm

thiên nhiên có chỗ thiên lệch thiên ái)

+ Lập trường của thi sĩ trong thời đại mới

GV giải thích:

- Cổ điển(mẫu mực): cảm hứng trước vẻ đẹp thiên

nhiên, nhìn và thể hiện thiên nhiên bằng bút pháp

chấm phá Thiên nhiên được nhìn từ xa, cao và

được ghi lại bằng vài nét chấm phá đơn sơ, bỏ

nhiều khoảng trống(Đi đường, Chiều tối…)/ Cái

tôi có phong thái ung dung, nhàn tảng(Mới ra tù

tập leo núi -> thi nhân -> hiền triết phương Đông.

- Hiện đại(Tinh thần thời đại): Hình tượng thơ

luôn hướng về sự sống ánh sáng (luôn vận động),

con người làm chủ thiên nhiên(không ẩn vào thiên

nhiên như thơ cổ)

Vd: Chữ hồng cuối bài Chiều tối đặt cong người

vào vị trí trung tâm, xua atn cái ảm đạm, hiu hắt

cuảa thiên nhiên

- Tinh thần dân chủ: đề tài giản dị, tư tưởng

hứơng về cuộc sống bình dị, nhân vật trữ tình

khiêm tốn hoà hợp với mọi người, hệ thống hình

ảnh ước lệ tượng trưng gần gũi: không so sánh

người CM với tùng, bách, mai, rồng phượng…

mà so sánh với cái gậy, cái răng, hạt gạo…(Nghe

tiếng giã gạo)

H: Qua tập thơ em hiểu thêm gì về phong cách

nghệ thuật HCM?

“Bác để tình thương cho chúng con

Một thời thanh bạch chẳng vàng son

Mong manh áo vải hồn muôn trượng

Hơn tượng đồng phơi những lối mòn” (Tố Hữu)

- Tâm hồn mềm mại, tinh tếtrước thiên nhiên, con người

- Lòng yêu nước sâu sắc

III- Nghệ thuật:

1 Vừa cổ điển vừa hiện đại

2 Chiến sĩ + thi sĩ

3 Ngôn ngữ nhỏ nhẹ, hồn nhiênnhưng vẫn toát lên tinh thầnthép

4 Đề tài giản dị

5 Thể thơ tứ tuyệt hàm súc, kếtcấu chặt chẽ

Tổng kết:

4 Củng cố: Nôi dung chính củatập thơ?

Hướng dẫn:Soạn Chiều tối Chú ý:

• Đọc kĩ bản dịch nghĩa và đối chiếu với bản dịch thơ

• Nhận xét sự vận động của mạch cảm xúc, tư tưởng

• Bút pháp cổ điển và hiện đại và những biểu hiện cụ thể hrong bài thơ?

Trang 16

Ngày soạn: 18 / 09/ 2005

CHIỀU TỐI

(Mộ - Hồ Chí Minh)

1 Phân tích bút pháp miêu tả thiên nhiên mang phong vị Đường thi

2 Cảm nhận được tâm hồn cao rộng; lòng yêu cảnh, thương người của Bác

3 Rèn kĩ năng phân tích thơ qua bản dịch

- PP: Giảng+ Gợi mở bằng câu hỏi + đối chiếu

1 Ổn định:

2 Bài cũ: - Phân tích bức chân dung tinh thần tự hoạ của HCM trong NKTT?

- Giá trị nghệ thuật tiêu biểu của NKTT?

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: Chiều tối -> nét đẹp tâm hồn người nghệ sĩ.

H: Cảnh có gì đáng chú ý? Hai câu đầu là cảnh

gì, trong thời gian nào?

HS đọc hai câu thơ, đối chiếu bản dịch thơ với

Chim hôm thoi thóp về rừng (TK_ N.Du)

Lớp lớp mây cao… chim nghiêng…(H.Cận)

=>Tuy có ước lệ song cảnh chân thực, tự nhiên,

sinh động

H: tâm trạng nhân vật trữ tình?

HS đọc 2 câu sau

H: Cảnh gì?? Aán tượng? Vì sao có ấn tượng đó?

(Hình ảnh con người -> cảnh sinh hoạt -> ấm áp)

H: Nhận xét cách dùng từ ở cuối câu 3 đầu câu

4? (lặp đảo) Từ quan trọng của bài thơ? (Hồng).

H: So sánh câu 1-2 với câu 3-4, nhận xét sự vận

phong vị đường thi

- Thiên nhiên như đồng điệu vớitâm hồn con người

2 Hai câu sau: Cảnh sinh hoạt

Trang 17

động của mạch cảm xúc, của tư tưởng nghệ

thuật? Bản dịch thơ thêm chữ “tối” có hợp lí

không?

GV nhấn mạnh:

- Không nói tối mà vẫn cảm nhận được sự vận

động của thời gian

pháp khác ý niệm ẩn dật lánh đời trong quan niệm

nghệ thuật phương Đông.

vận động của thời gian và tưtưởng

=> Bút pháp chấm phá, kí họa-> bức tranh thiên nhiên vừamênh mông vừa ấm áp tình đời

Ơû đó con người là trung tâm

- Bài thơ -> nét đẹp tâm hồn

- Bút pháp cổ điển + hiện đại

4 Củng cố: Cổ điển + hiện đại như thế nào?

Hướng dẫn:Soạn Giải đi sớm Chú ý:

• Đọc kĩ bản dịch nghĩa và đối chiếu với bản dịch thơ

• Trả lời câu hỏi HDHB

• Nếu thiếu bài II, ý thơ có trọn vẹn không?

Trang 18

Ngày soạn: 20 / 09/ 2005

GIẢI ĐI SỚM

(Tảo giải - Hồ Chí Minh)

1 Hiểu khí phách hiên ngang, tâm hồn nghệ sĩ của Bác

2 Cảm nhận vẻ đẹp trong nghệ thuật tả cảnh

3 Rèn kĩ năng phân tích thơ tứ tuyệt qua bản dịch

1 Ổn định:

2 Bài cũ: - Phân tích bài thơ Chiều tối?

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: bài thơ -> sự tinh tế, nhạy cảm của tâm hồn Bác trước thiên nhiên.

HS đọc Tiểu dẫn Sgk.

H: Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

HS đọc văn bản TP

H: Nêu cảm nhận ban đầu về bài thơ?

GV Trong thơ cổ, nhan đề (thi đề) thường chỉ rõ

ý thơ, tứ thơ Ơû bài thơ này, nhan đề cho biết

điều gì về ý thơ? (thời gian rất sớm, việc giải đi

(gà háy một lần -> quá nửa đêm)

H: Trong thời gian đó người tù cảm nhận được

gì về thiên nhiên (không gian?)? Hình ảnh chòm

sao đưa vầng trăng lên đỉnh núi mùa thu gợi cho

em suy nghĩ gì?

HS trả lời -> GV khái quát ghi bảng

H: Ở câu 3-4 em hình dung gì về hình ảnh người

tù?(Tư thế? Thái độ?) Tư thế được thể hiện qua

những từ ngữ, nhịp thơ như thế nào?

(Nghênh diện, trận trận -> nhịp thơ mạnh mẽ)

GV giảng thêm: 2 chữ chinh nhấn mạnh ý xa, 2 từ

trận nhấn mạnh ý nhều liên tiếp, dĩ tại gợi tư thế

vững vàng

H: nếu chỉ có bài I, ý thơ có trọn vẹn không? Bài

I- Giới thiệu (Sgk)

1 Bốn câu đầu: Cảnh nửa đêm

- Cảnh giải đi đầy khổ cực: trời

khuya, đường xa, gió lạnh.

- Hình ảnh người tù >< thiênnhiên

+Nghênh diện/ dĩ tại -> chủ

động, bình tĩnh, ung dung, vữngvàng

+ Chinh nhân, chinh đồ -> gợi

hình ảnh những anh hùng ra đi vìnghĩa lớn

2 Bốn câu sau: Cảnh rạng đông

- Thiên nhiên chuyển biến mau

lẹ: bừng sáng, ấm áp dĩ thành

hồng, tảo nhất không -> sự biến

đổi nhanh chóng, triệt để

Trang 19

II có liên hệ gì?

GV nhấn mạnh mối liên hệ về thời gian và không

gian nghệ thuật

H: Em có nhận xét gì về sự thay đổi của thiên

nhiên ở bài II? (Thời gian? Không gian? Tốc độ

và mức độ thay đổi?)

GV lưu ý:

- C1: Bạch sắc -> không còn màu trắng nữa.

- C2: Bóng tối đã biến mất từ bao giờ

- C3: Toàn vũ trụ không còn hơi lạnh

H:Thiên nhiên tác động đến con gnười như thế

nào?

Theo em cảm hứng thơ đến với người tù từ lúc

nào?

HS trao đổi, thảo luận

GV khái quát, ghi bảng

H: Em đánh giá thế nào về giá trị bài thơ?(nghệ

thuật miêu tả? Hình ảnh con người?)

GV bổ sung ghi bảng tổng kết

- Người đi hài hoà với cảnh ->

thi hứng nồng nàn: chinh nhân

-> hành nhân lạc quan dạt dào

cảm xúc.( cái tôi trữ tình thi sĩ)

=> Bút pháp chấm phá, kí họa

- Sự tương phản giữa:

+ cảnh ngộ >< nội tâm

+ con người hiện thực– tù nhân

>< con gnười trữ tình – thi sĩ.-> ý nghĩa tư tưởng, thẩm mĩ củabài thơ

- Bài thơ - > niềm lạc quan, tâmhồn phong phú, nhạy cảm

4 Củng cố: Bút pháp cổ điển + hiện đại?

Hướng dẫn:Soạn Mới ra tù tập leo núi Chú ý:

• Hoàn cảnh sáng tác? Đề tài?

• Vẻ đẹp cổ điển?

• Trả lời câu hỏi HDHB Sgk

Trang 20

Ngày soạn: 25 / 09/ 2005

MỚI RA TÙ TẬP LEO NÚI

(Tân xuất ngục học đăng sơn - Hồ Chí Minh)

1 Hiểu cái đẹp hào hùng và tinh khiết của cảnh, ý chí kiên cường, tinh thần phấn đấukhông mệt mỏi của Bác

2 Cảm nhận vẻ đẹp cổ điển của bài thơ

3 Rèn kĩ năng phân tích thơ tứ tuyệt qua bản dịch

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Đọc thuộc lòng và phân tích mối quan hệ giữa người và cảnh trong

bài thơ Giải đi sớm?

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: Bài thơ -> ý chí phấn đấu không mệt mỏi của Bác

- Hai câu đầu cảnh gồm những đối tượng nào?

(mây, núi, dòng sông) Em hình dung gì về cảnh?

Bút pháp miêu tả? (chấm phá, kí họa)

GV liên hệ bài Đi đường cjú ý trật tự mây – núi,

núi – mây

H: Từ bức tranh thiên nhiên có nhận xét gì về

điểm nhìn và chỗ đứng của nhân vật trữ tình?

(bao quát từ cao -> xa, không gian rộng lớn)

H: Tâm hồn nhà thơ? Hình ảnh “Dòng sông …

bụi không mờ” có ý nghĩa gì?

HS trả lời -> GV khái quát ghi bảng

HS đọc 2 câu sau

H: Tâm trạng nhân vật trữ tình?

GV so sánh thơ Bà huyện Thanh Quan -> chủ thể

trữ tình nhỏ bé trước không gian rộng lớn bao la

Dừng chân …trời non nước… ta với ta -> sự cô

- Hoàn cảnh sáng tác (Sgk)

- Đề tài: Đăng sơn ức hữu (lên

núi nhớ bạn) khá phổ biến trongthơ ca cổ

1 Hai câu đầu:

- Cảnh: mây, núi quấn quýt.

dòng sông trong sáng

 vừa hùng vĩ vừa hài hoà thơmộng

=> Bút pháp chấm phá -> bứctranh sơn thủy hữu tình

- Nhân vật trữ tình bao quát từcao -> xa, phong thái ung dung,tâm hồn khoáng đạt (vẻ đẹp cổđiển)

2 Hai câu sau: Tâm trạng bồihồi nhớ bạn

- Tứ thơ thực và tự nhiên

- Lời thơ chân thành

=> Tấm long gắn bó với bạn bè,

Trang 21

đơn khủng khiếp.

H: Ở hai câu cuối, nhân vật trữ tình có cô đơn

không? “Cố nhân” là ai? Phải hiểu thế nào cho

đúng?

GV giảng thêm: Từ núi Tây phong trông về trời

Nam là xa xa, một mình trên đỉnh núi (độc bộ) là

cô đơn nhưng nhớ bạn xưa -> thì không còn cảm

giác cô đơn nữa

H: Căn cứ vào hoàn cảnh sáng tác -> bài thơ

nhằm mục đích gì?

HS trao đổi, thảo luận

GV khái quát, ghi bảng

4 Củng cố: Bút pháp cổ điển + hiện đại?

Hướng dẫn:Soạn Tâm tư trong tù Chú ý:

• Hoàn cảnh sáng tác? Kết cấu bài thơ?

• Trả lời câu hỏi 2, 3 Sgk

• Xem lại yêu cầu bài viết số 1 Tiết 15 trả bài

Trang 22

Ngày soạn: 25 / 09/ 2005

TRẢ BÀI SỐ 1 – RA ĐỀ BÀI SỐ 2

(Học sinh làm bài ở nhà)

1 Nhận ra những thiếu sót trong bài viết của mình, tự sửa chữa -> hoàn thiên

2 Rèn kĩ năng hành văn

1 Giáo viên: Chấm bài liệt kê một số lỗi phổ biến, những câu văn hay, những bàiviết kha.ù

2 Học sinh: Chuẩn bị theo những hướng dẫn của giáo viên

Trang 23

 Hoạt động 3: Ra đề bài viết ở nhà.

4 Hướng dẫn: Soạn bài Tâm tư trong tù.

• Đọc kỹ Sgk

• Kết cấu? Hoàn cảnh sáng tác? Tâm tư người chiến sĩ cộng sản?

• Đặc sắc nghê thuật?

Trang 24

Ngày soạn: 30 / 09/ 2005

TÂM TƯ TRONG TÙ

(Tố Hữu)

1 Cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ công sản trẻ tuổi gắn bó với cuộc

đời bằng tình cảm thiết tha, trong sáng

2 Thấy được tâm hồn tinh tế của nhà thơ

3 Rèn kỹ năng phân tích thơ trữ tình

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Phân tích vẻ đẹp cổ điển trong bài thơ Mới ra tù tập leo núi

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: Bài thơ -> tâm tư người chiến sĩ cộng sản

H: Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh nào? Từ hoàn cảnh sáng tác đó em hiểu được gì về bài

thơ?

GV nhấn mạnh: - 1938 TH được kết nạp Đảng

- 1939 bị bắt giam -> bài thơ ra đời trong tù

HS đọc văn bản TP Nêu cảm nhận ban đầu về bài thơ.

H:Em nhận xét gì về sự vận động của mạch tâm tư? Có thể chia bố cục như thế nào cho phù hợp

với sự vận động của mạch cảm xúc?

GV nói thêm: Tứ thơ được xây dựng trên vận động từ những cảm xúc nhiệt thành, sôi nổi (20

dòng đầu) đến nhận thức chín chắn sâu sắc về cuộc sống và lý tưởng cách mạng của người chiến

sĩ (Phần còn lại).

GV hướng dẫn HS phân tích kĩ phần I

H: Hoàn cảnh của nhân vật trữ tình? Tâm trạng?(Bị tù đày mất tự do, đang sống trong hoàn cảnh

hoàn toàn đối lập với bên ngoài)

H: Cuộc sống trong tù được khắc họa qua những chi tiết nào? Em cảm nhận được gì về cuộc sống

trong tù từ những hình ảnh ấy?(lạnh lẽo, âm u, tối tăm).

H: Khát vọng tự do được thể hiện như thế nào?

- Hình thức điệp ngữ?(lặp lại nguyên 4 câu đầu)

- Cuộc sống bên ngoài được cảm nhận qua giác quan nào?

- Aâm thanh cụ thể của tiếng đời lăn náo nức là gì?

- Em hiểu gì về lòng nhà thơ với cuộc sống bên ngoài nhà tù?

- Tiếng guốc gợi cho em suy nghĩ gì?

GV nhấn mạnh:

- Tiếng đời lăn náo nức -> hình ảnh sáng tạo, nhiều liên tưởng.

- Những âm thanh thật gợi cảm: chim reo, dơi chiều dập cánh, lạc ngựa rùng chân->Câu thơ thật

- Tácgiả: nhàthơ CMsớm giácngộ lítưởngcộngsản

- Hoàncảnhsáng tác:Viếttrongnhữngngày đầu

bị giam

=> Bàithơ làtâm tưcủachiến sĩcông sản

Trang 25

tinh tế.

- Tiếng guốc -> tràn đầy cảm xúc

HS đọc đọan: Oâi bao nhiêu…… gió rúc.

H: Em hiểu đoạn thơ này như thế nào?

GV giảng tóm lược nội dung

H: Qua phân tích bài thơ, em cảm nhận được gì về hình ảnh cái tôi trữ tình?

- Bài thơ viết năm nhà thơ 19 tuổi nhưng hàm chứa cốt cách thơ TH: cái tôi trữ tình cá nhân + cái

tôi trữ tình công dân

- Bài thơ làm theo phướng pháp tự sự

CM nay

bị giamcầm tùhãm

Phân tích

II-1 Tâmtrạngngườichiến sĩcáchmạnglần đầu

bị giam:

a Nỗi côđơn, đaukhổ:

- Hoàncảnh: Bịgiam ><cuộcsống bênngoài.Lời thơsôi nổi,mạnh

mẽ thểhiện rõtâmtrạng côđơn

- Cuộcsốngtrong tù:tối tăm,lạnh lẽo,

tù túngđượckhắc họa

rõ nét

Trang 26

qua mộtloạt tính

từ vàđiệp từ

đây

b Khátvọng tự

do mãnhliệt:

- 4 câuthơ đầuđượcnhắc lạinguyênvăn ->khátkhao tự

do mạnhmẽ,thườngtrựctrongtâm hồnngườichiến sĩ

- Cuộcsống bênngoàiđượccảmnhậnbăngthínhgiác

lắng nghe tiếng đời lăn náo nức

+ trítưởngtượngphongphú, sựhuyđộng kí

Trang 27

ức, tấmlòng.+ Hìnhảnh, âmthanhbình dị,gợi cảm.+ Điệp

từ nghe

=> Nỗilòng dadiết, tâmtrạngnáo nứchăm hở

- Đoạncuối lànhữngcâu thơtràn đầycảm xúc,bát ngát,tha thiết,chứachankhátvọng tựdo.(Cảmhứnglãngmạn ->cuộcvượtngụctinhthần)

2 Nhậnthức, ýchí cáchmạng vàlời thềchiếnđấu:

- Đọanthơ là lờibiện

Trang 28

luận, lígiải ->

sự hòahợp giữathânphận cánhân và

số phậncôngđồng

- Lời thềchiếnđấu gânguốc, sắt

đá ->niềm tinchânthànhhướng

về lítưởngCM

- Câuthơ kếtvang xa,nhiều dư

âm nhưtiếngkènxungtrận,khỏekhoắn,

tự hào

Tổn

g kết

Bài thơ-> kếthợp hàihòa tôi trữtình cánhân +cái tôitrữ tìnhcông

Trang 29

4 Củng cố: Đọc lại bài thơ

Hướng dẫn:Soạn Văn học VN từ 1945 ->1975 Chú ý câu hỏi SGK.

Ngày soạn: 06 / 10/ 2005

VĂN HỌC VIỆT NAM

TỪ CMT8 NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1975

1 Nắm được những tiền đề chung cho sự phát triển của VHVN

2 Những thành tựu của VH qua các giai đoạn phát triển và đặc điểm chung của nĩ

3 Rèn kỹ năng khái quát, tổng hợp

1 Ổn định:

2 Bài cũ: Đọc thuộc lịng và phân tích đoạn 1 trong bài Tâm tư trong tù.

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài:

GV nêu câu hỏi -> gợi ý một số khái niệm:

H: Bối cảnh? Đặc điểm chung của nền VH từ sau CMT8?

H: VH cĩ mối quan hệ như thế nào với sự nghiệp CM? (VH là một bộ phận của CM, là hoạt động

tinh thần phong phú trong đấu tranh và phát triển XH -> gĩp phần thực hiện nhiệm vụ chung ->

nền VH tiên phong chống đế quốc

H: Lập trường nhân dân?(cơ sở do lợi ích giai cấp tạo nên từ đĩ mà tư duy, hành động) Nhân dân

là cảm hứng sáng tạo và là đối tượng của văn nghệ nĩi chung và VH nĩi riêng

H: Truyền thống VH?

H: Mơi trường nào?(hậu phương -> chiến trường; rừng núi -> hảo đảo).

H: Con người? (Chiến đấu, sản xuất -> điển hình XH -> nguyên mẫu đẹp trong VH: Đinh Núp ->

Núp (Đất nước đứng lên), Tư Hậu -> Tư Hậu ( Một truyện chép ở bệnh viện), PhAn Thị Ràng ->

chị Sứ

GV minh họa:

- Nam Cao: Sống rồi hãy viết

- Nguyễn Đình Thi: xác định nhiệm vụ kháng chiến (đến với chiến dịch Điện Biên)

- Nam Cao, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyên Hồng tham gia chiến dịch biên giới

- Tơ Hồi -> Tây Bắc

- K/c chống Mĩ: Bùi Đức Aùi (Anh Đức), Nguyễn Trung Thành (Nguyên Ngọc)…

GV nĩi rõ thêm:

- Nhiều Tp sáng tác theo hướng phản ánh chân thực đời sống, dựa vào những con người cĩ thật

ngồi đời sống -> xây dựng hình tượng VH Đất nước đứng lên, Người mẹ cầm súng, Sống như

anh, Hịn đất…

- Theo hướng tưởng tượng hư cấu: Vỡ bờ, Cửa biển

Những tiền đề chung cho sự phát triển của VHVN

I-45 -75.

1

Đườnglối lãnhđạođúngđắn củaĐảng

Trang 30

- Cảm hứng sử thi: Đất nước đứng lên, Rừng xà nu, Dấu chân người lính…

- Thơ ca giàu chất lãng mạn CM: Thữu, XD, CLV, HC…

HS liệt kê một số TP(Dựa vào SGK)

GV làm rõ thêm:

H: Những tình cảm gì? (tính yêu nước, tinh thần căm thù giặc, tình cảm quân dân, tình đồng chí,

tình yêu lãnh tụ…

H: Những con người nào? (anh vệ quốc quân, bà mẹ kháng chiến, chị phụ nữ, em bé liên lạc…)

H: Đề tài nào? (K/c chống TD Pháp, cuộc sống trước CM, xây dựng CNXH ở miền Bắc)

- CN yêu nước: yêu Tquốc tha thiết -> sẵn sàng hy sinh vì Tquốc

- CN anh hùng: tinh thần dũng cảm hy sinh không lùi bước

- CN anh hùng CM: quên mình vì lợi ích của nhân dân, vì sự nghiệp CM…

GV lấy VD:

- Ngợi ca những tấm gương anh hùng (sống như anh, Người mẹ cần súng, Về làng…)

- Đề tài chiến tranh, ngợi ca CN anh hùng CM (Hòn đất (Anh Đức), Mẫn và tôi (Phan Tứ), Đất

Quảng (Ng Trung Thành), Dấu chân người lính (Ng Minh Châu)).

- Thơ ca: Đội ngũ các nhà thơ đông đảo (Thế hệ trước: TH, CLViên, X.Diệu, H.Cận… ; thế hệ trẻ

có: N.K.Điềm, X.Quỳnh, P.T.Duật, T.Thảo, Ng.Duy, T.Đ.Khoa…)

- Chủ đề: Yêu nước; Hình ảnh đất nước, nhân dân anh hùng (những con người vượt khó để làm

chủ vận mệnh của mình, những con người khỏe khoắn trẻ trung có khát vọng, tầm vóc lớn lao

khác những con người nhỏ bé với bao đau thương, vật vã trong cuộc đời cũ)

- T.Hữu: Vừa truyền thống vừa hiện đại

- N.K.Điềm: triết lí sâu sắc…

2 Hiệnthực CMkhơinguồnsáng tạo

và là đốitượngphản ánhcủanhiềuTPVH

3 Lựclượngsáng tácgiàunhiệttình CM

và sứcsáng tạo

Những thành tựu của

II-VH qua các giai đọan

1 GiaiđọankhángchiếnchồngPháp(1946 –1954):

a Hoàncảnh lịchsử: K/cchống

Trang 31

b Nộidungsáng:yêunước,căm thùgiặc

c Đề tài,thể loại:ngàycángphongphú

* Truyệnngắn +kí: Phảnánh đờisốngchânthực,sinhđộng.(Nhượcđiểm:chưa đisâu vàođời sống

cá nhân,tâm línhân vật

ít đượcmiêu tả,chưa đềcập đếnnhữngmất mát)

* Thơca: Phảnánhnhữngtình cảmcao đẹp.Hìnhảnh nhândân

Trang 32

khángchiến.Cổtruyền +hiện đại,khai tháccác thểthơ dântộc.

* Sânkhấu:Giàutính đạichúng

2 GiaiđọanXDMBXHCN:

a Hoàncảnh lịchsử: MBxâydựngXHCNđấutranhthốngnhấtnướcnhà

b Đềtài: tiếptục miêu

tả cuộckhángchiến, cangợicuộcsốngXHCN,phản ánhcuộc K/ccủa nhândânmiềnNam

Trang 33

c Thểloại tiếptục pháttriển:

- Vănxuơi mởrộng đềtài

- Thơ capháttriểnmạnhhướngvào cangợicuộcsốngmới, conngườimới

(Giĩ lộng, Aùnh sánh và phù sa, Đất nở hoa…)

3 Thời

kì khángchiếnchốngMĩ(1965 –1975)

a Hồncảnh: CảnướcchốngMĩ

b NDsáng tác:

Ca ngợi

CN anhhùngCM

c Đề tài:

Trang 34

Hìnhảnh nướcconngườiđượcmiêu tảđậm nét,trangtrọnggợi cảm.

d Thểloại:Pháttriểnphongphú

*

Truyện,kí: giàuchất liệuhiệnthực + lítưởng

* Thơca:LLSTđôngđảo,trưởngthànhtrongchiếntranh

* Kịch:Khaithác ><của thờiđại

II- Một vài đặc điểm chung

Trang 35

1 Lítưởngyêunước,yêuCNXHlà

đặc điểmnổi bật Cảmcao đẹp

2 NềnVHCMmangtínhnhân dânsâu sắc:Đúc kết,miêu tảnhữnggiá trịcao đẹpcủa nhândân anhhùng ->hìnhtượngnhân dânngờisáng

3 Mộtnền VH

có nhiềuthànhtựu về

sự pháttriển cácthể loạivàphongcách tácgiả

a Tloại:Phong

Trang 36

phú, đadạng.

b P/Ctác giảđược mởrộng vàđổi mới

Tổn

g kết

1 Nền

VH CMtiênphongchống đếquốc

2 NềnVHmangtínhnhân dânsâu sắc

4 Củng cố: Thế nào là cảm hứng sử thi + lãng mạn?

Hướng dẫn: * Ôn bài theo câu hỏi SGK

* Soạn Tuyên ngôn độc lập.

- Thể loại? Kết cấu?

- Những lí lẽ -> khẳng định quyền độc lập, tự do?

Trang 37

Ngày soạn: 10 / 10/ 2005

TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

( Hồ Chí Minh)

1 Nắm được quan điểm sáng tác, hòan cảnh ra đời, đặc trưng thể loại -> đánh giáđúng bản tuyên ngôn

2 Bồi dưỡng lòng tự hào, tự tôn dân tộc

3 Rèn kĩ năng phân tích tác phẩm chính luận

1 Ổn định:

2 Bài cũ:

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: Tuyên ngôn độc lập -> văn bản chính luận mẫu mực.

H: “TNĐL” được sáng tác trong bối cảnh LS

nào? Trong bối cảnh đó “TNĐL” ra đới nhằm

mục đích gì? “TNĐL” viết cho ai?

GV nhấn mạnh:

- Aâm mưu thâm độc của Pháp khi trở lại xâm

chiếm nước ta

- TNĐL không chỉ đọc trước đồng bào và một thế

giới trừu tượng, cũng không chỉ để tuyên bố độc

lập một cách giản đơn mà nhằm vào Mĩ, Anh,

Pháp

HS đọc văn bản TP

H: Nêu chủ đề và xác định bố cục?

HS phát biểu -> GV tổng hợp

H: Bác đã mở đầu việc biện luận cho vấn đề

quyền ĐL của dân tộc như thế nào?(dẫn lời 2 bản

TN của Pháp, Mĩ)

- Cách mở đề như vậy có gì đặc biệt? Hiệu quả

gì? (Thuyết phục như thế nào? Tính chiến đấu?

( 2 bản tuyên ngôn được TG thừa nhận -> thủ

pháp gậy ông đập lưng ông).

- Những cuộc CM nào?

- Những sáng tạo và những cống hiến của Bác về

tư tưởng ở đây là gì? (phát triển quyền con người

- Phủ định lí lẽ của bọn xâmlược trước dư luận TG

- Phát triển quyền con người ->quyền dân tộc (sáng tạo)

=> Cách viết khéo léo, kiênquyết, lập luận chặt chẽ ->khẳng định nguyên lí: tự do, độc

Trang 38

H: Nội dung phần 2?(dựa trên cơ sở thực tế tố

cáo tội ác của TD Pháp)

- Bản TN đã xoáy sâu vào những tội ác nào?

- Vạch trần chiêu bài “Khai hóa”, “bảo hộ”

bằng những lí lẽ nào? Chất văn của những lí lẽ

đó? (HS tìm dẫn chứng).

GV nhấn mạnh:

- Khai hóa là nhà tù, chém giết, khủng bố.

- Bảo hộ là bán nước ta 2 lần cho Nhật

2 Tố cáo tội ác của Td Pháp:

- Xoáy sâu vào tội ác vềKT&CT

- Hình ảnh sinh động, gợi cảm;dẫn chứng cụ thể có sức kháiquát; kiểu câu song hành

=> Lới tố cáo sâu sắc, toàndiện; đanh thép, hùng hồn ->khẳng định tính chính nghĩa,tính hợp đạo lí của cuộc đấutranh của nhân dân VN

3 Tuyên bố nền độc lập:

- Khẳng định:

-> Quyền hưởng tự do, độc lập.-> Sự thật đã giành tự do, độclập

-> Quyết tâm giữ vững nền độclập, tự do

- Lời văn: Trang trọng, thiêngliêng

4 Củng cố: Giá trị của bản tuyên ngôn?

Hướng dẫn: Soạn Lập luận trong văn nghị luận Chú ý:

• Lập luận là gì? Các yếu tố của lập luận? Mấy cách luận chứng?

• Làm bài tập 1, 2, 3 (SGK) Xem dàn bài trang 140

Trang 39

Ngày soạn: 12 / 10/ 2005

LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

1 Hệ thống hóa những kiến thức về lập luận

2 Nhận ra lỗi và biết cách sửa lỗi trong lập luận

3 Rèn kĩ năng xây dựng luận điểm, luận cứ; tổ chức các luận điểm, luận cứ một cáchchặt chẽ

1 Giáo viên: - Giáo án, SGK, tài liệu tham khảo, bài tập (mẫu văn bản -Trang140)

- PP: Thực hành

2 Học sinh: Đọc và gạch chân những đơn vị kiến thức cơ bản

Làm bài tập Sgk Đọc trước dàn bài Trang 140

1 Ổn định:

2 Bài cũ: GV kiểm tra sự chuẩn bị bài

3 Bài mới:

* Giới thiệu bài: Lập luận -> thao tác quan trọng trong văn nghị luận.

GV Nhắc lại kiến thức đã học về lập luận

HS đọc văn bản Trang 140

GV Hướng dẫn HS phân tích mẫu -> khái quát

định nghĩa

H: Luận điểm trong d n b i? à à (luận điểm giải

thích: 3 luận điểm, luận điểm bình luận: 3 luận

điểm)

- Các luận điểm có nhiệm vụ gì? (nêu ý kiến mà

người viết về luận đề đặt ra)

- Để giải thích từng luận điểm VD: luận điểm

Trang 40

HS tiếp tục phân tích mẫu trên -> nắm quy tắc

luận chứng

H: Các luận điểm trong phần bình luận?

- Các luận điểm đó được triển khai như thế n o? à

(Th nh các ý nhà ỏ -> cụ thể hóa luận điểm) ->

Cách luận chứng gì? (diễn dịch).

GV thuyết giảng nhanh các luận điểm còn lại ->

khái quát lý thuyết về các cách luận chứng

GV hướng dẫn HS l m b i tà à ập 1 đọan (a) v (b)à

-> nhận biết cách luận chứng

- Hsinh đọc đoạn văn.

- Tìm luận điểm, luận cứ?

- Cách lập luận?(Đoạn (a): từ cụ thể -> khái quát

-> luận chứng quy nạp; Đọan (b) luận chứng nêu

III- M ộ t s ố l ỗ i v ề l ậ p lu ậ n (Sgk)

4 Củng cố: Các bài tập

Hướng dẫn: * Làm bài tập SGK

* Soạn Tây Tiến Chú ý:

• Hoàn cảnh sáng tác & bố cục

• Trả lời câu hỏi SGK

• Phân tích vẻ đẹp người lính trong bài thơ

Ngày soạn: 14 / 10/ 2005

TÂY TIẾN

( Quang Dũng)

1 Cảm nhận được vẻ đẹp của người lính Tây Tiến (oai hùng lẫm liệt) và thiên nhiênTây Bắc (dữ dội, hiểm trở nhưng thơ mộng, tình tứ) qua nét bút tài hoa của nhà thơ

2 Cảm nhận nét đặc sắc trong nghệ thuật

3 Rèn kĩ năng phân tích tác phẩm trữ tình

Tiêu đề	Sự phát triển lịch sử của văn học
Trường học	Trường Đại Học Văn Hóa Hà Nội
Chuyên ngành	Lí luận văn học
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2005
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	152
Dung lượng	1,55 MB

Sự phát triển của sự nghiệp văn học

LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN

Tĩm tắt: I Phân tích: