Nguyễn Tuân

Đề tài trước cách mạng tháng Tám :ba đề tài: - Chủ nghĩa xê dịch : lí thuyết vay mượn của phương Tây đi không mục đích , thay đổi chỗ ở , tìm cảm giác mới lạ , thoát ly trách nhiệm gia đ

Tuần Tiết :

Phân môn :

Ngày soạn :

Ngày dạy:

A Mục tiêu bài học :

Giúp học sinh hiểu được những đặc điểm nổi bật về cuộc đời và con người Nguyễn tuân

- Nắm được những nét lớn trong sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Tuân

- Thấy được đặc điểm cơ bản của phong cách nghệ thuật trước và sau cách mạng tháng Tám có tính thống nhất và những biến đởi

B Trọng tâm và phương pháp :

1.Trọng tâm : Tình cảm của nhà thơ đối với quê hương xứ Kinh Bắc

2.Phương pháp : Nêu vấn đề , trả lời câu hỏi , thảo luận , diễn giảng

C Chuẩn bị :

1 Công việc chính :

* Giáo viên : Sách giáo khoa , sách giáo viên , bài soạn

* Học sinh : Đọc văn bản soạn bài , chuẩn bị bài tập nâng cao

2 Nội dung tích hợp : Làm văn , tiếng Việt

D.Tiến trình tổ chức dạy học :

I Ổn định lớp :

II Kiểm tra bài cũ : ?

III Bài mới : Giáo viên giới thiệu bài mới

Hoạt động 1:Tìm hiểu về cuộc

đời Nguyễn Tuân

Trọng tâm

Học sinh đọc sách giáo khoa

Trình bày những nét chính về

cuộc đời Nguyễn Tuân ?

HS trả lời

HS nhận xét

Gv bổ sung chốt lại ý chính

I Cuộc đời :

1 Tiểu sử:

- Nguyễn Tuân ( 1910 - 1987 ),làng nhân Mục , Thanh Xuân , Hà Nội

- Sinh ra trong một gia đình nhà nho khi nền Hán học đã tàn

- Học cuối bậc thành chung , bị đuổi học vì tham gia bãi khóa, bị tù vì xê dịch qua biên giới không giấy phép

-Cầm bút từ khoảng đầu những năm ba mươi , trước cách mạng tháng Tám , ông bắt đầu nổi tiếng từ năm 1938 , , cây bút tiêu biểu cho văn xuôi lãng mạn

- 1941 bị bắt giam , cách mạng tháng Tám thành công , giữ chức vụ Tổng thư ký hội văn nghệ Việt Nam

- Sau cách mạng tháng Tám , nhiệt tình tham gia cách mạng và kháng chiến ,tiếp tục sáng tác , cây bút của nền văn học mới

- Cả hai giai đđoạn đều có những tác phẩm xuất sắc, những trang viết tài hoa , là một nhà nghệ sĩ lớn , văn hoá lớn -> tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật1996

2 Con người :

NGUYỄN TUÂN

Trọng tâm

Những đặc điểm con người

Nguyễn Tuân ?Lòng yêu nước

của Nguyễn Tuân có nét gì riêng

biệt?

HS trả lời

HS nhận xét

Gv bổ sung chốt lại ý chính

Trọng tâm

Hoạt động 2: Tìm hiểu về sự

nghiệp văn học

GV cho HS đọc Sgk

Trình bày các đề tài sáng tác của

Nguyễn Tuân trước và sau cách

mạng tháng Tám ?

HS trả lời

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

- Trí thức yêu nước , có tinh thần dân tộc ,lòng yêu nước gắn liền vớùi giá trị văn hóa cổ truyền , yêu tha thiết tiếng mẹ đẻ , những kiệt tác văn chương của dân tộc , nhạc điệu đài các , ca trù , giọng hò dân dã ,thú chơi tao nhã : trà , rượu , hoa , thả thơ , đánh thơ chơi chữ sành ăn

- Ý thức cá nhân phát triển cao : viết văn để khẳng định cái tôi cá tính độc đáo , ham du lịch , tự gán cho mình chứng bệnh chủ nghĩa xê dịch , lối sống phóng túng của ông không phùi hợp với chế độ thuộc địa

- Rất mực tài hoa uyên ác ,am hiểu nhiều môn nghệ thuật khác : hội họa , điêu khắc , điện ảnh ,diễn viên kịch nói ,diễn viên điện ảnh đầu tiên ở nước ta, vận dụng con mắt của nhiều ngành văn hoá , nghệ thuật khác nhau để tăng cường khả năng quan sát , diễn tả nghệ thuật ngôn từ

- Quý trọng nghềø nghiệp , quan niệm nghề văn đối lập với vụ lợi , ờ đâu có đồng tiền phàm tục thì không thể co 1ca1i đẹp nghệ thuật là một hình thái lao động nghiêm túc , khổ hạnh

II Sự nghiệp văn học :

1 Quá trình sáng tác và đề tài chính :

* Không thành công ngay từ đầu , thử qua nhiều thể loại , đến đầu năm 1938, nhận ra sở trường của mình và thành công với các tác phẩm : Một chuyến đi , Chiếc lư đồng mắt cua , Thiếu quê hương

a Đề tài trước cách mạng tháng Tám :ba đề tài:

- Chủ nghĩa xê dịch : lí thuyết vay mượn của phương Tây đi không mục đích , thay đổi chỗ ở , tìm cảm giác mới lạ , thoát ly trách nhiệm gia đình , nhà văn tìm đến do tâm trạng bất mãn -> bày tỏ lòng gắn bó thiết tha vớicảnh sắc và hương vị của đất nước ( Tóc chị Hoài )

-Vẻ đẹp quá khứ , vang bóng một thời : không viết về trật tự xã hội phong kiến mà mô tả vẻ đẹp riêng thời xưa những phong tục đẹp , thú tiêu dao hưởng lạc lành mạnh và tao hã của nhà nho tài hoa bất đắc chí thua cuộc nhưng không chịu làm lành với với xã hội thực dân ( Chữ người tử tù )

- Đời sống truỵ lạc : viết về đề tài này , ta thấy nhân vật tôi trong tình trạng khủng hoảng hoang mang bế tắc, thoát ly trong đàn hát , thuốc phiện tình trạng khủng hoảng tinh thần ấy nhưng từ cuộc đời phàm tục nhem nhuốc khát khao lại vút lên một thế giới tinh khiết , thanh cao được nâng đỡ trên đôi cánh nghệ thuật

( Chiếc lư đồng mắt cua )

- Đề tài yêu ngôn trong tâm trạng hoang mang , bế tắc : viết về thế giới hoang đường , yêu ma theo kiểu Liêu trai chí dị , ít nhiều chứa đựng tinh thần dân tộc và yếu tố thiên

Trọng tâm

Phong cách nghệ thuật của

Nguyễn Tuân có những đặc điểm

gì? Em hiểu thế nào là thái độ

ngông trong văn học , biểu hiện

cụ thể như thế nào ?Để có thể

chơi ngông trong văn chương , về

mặt chủ quan nhằ văn phải có

những điều kiện gì?

GV cho HS thảo luận

Cử người trình bày

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Thể văn tuỳ bút có đặc điểm gì?

Vì sao Nguyễn Tuân gọi tuỳ bút

là “ lối chơi độc tấu”? Vì sao

người ta cho rằng thể văn này phù

hợp với Nguyễn Tuân ?

Trước và sau cách mạng tháng

Tám 1945 , phong cách nghệ

thuật Nguyễn Tuân có mặt thống

nhất và biến đổi như thế nào?

GV cho HS thảo luận

Cử người trình bày

lương

* Đề tài sau cách mạng tháng Tám :Lòng yêu nước và thái độ bất mãn với xã hội thực dân đưa ông đến với cách mạng

- Phục vụ cách mạng theo sát nhiệm vụ của đất nước , hình tượng chính là nhân dân lao động , người chiến sĩ trên mặt trận vũ trang -> họ không những là dũng cảm mà còn tài hoa nghệ sĩ Ca ngợi lòng yêu quê hương đất nước-> tác phẩm là niềm tự hào một dân tộc không chỉ có chính nghĩa khí phách anh hùng mà tư thế sang trọng

-Tác phẩm : tập bút ký sông đà, Ký chống Mỹ

c Phong cách nghệ thuật : Độc đáo , sâu sắc

* Trước cách mạng tháng Tám : thâu tóm trong một chữ ngông : phản ứng tiêu cực đối với xã hội , chơi ngông là dựa vào sự tài hoa lịch lãm vànhân cách hơn người để đặt minh lên trên thiên hạ, cố tình hành động nói` năng , viết lách một cách khác thường , ngược đời mà đầytài hoa , kẻ ngông muốn trên đỉnh cao mà trêu ghẹo thiên hạ Nguyễn Tuân có màu sắc ngông riêng : có sự kết hợp giữ cổ điển với chủ nghĩa cá nhân được tiếp nhận từ văn hoá phương Tây thể hiện qua mỗi trang viết chứng tỏ dự độc đáo , tài hoa uyên bác , mỗi nhân vật dù loại người nào cũng là những nghệ sĩ xuất chúng trong nghề nghiệp

- Sự thống nhất phong cách của Nguyễn Tuân : + Quan sát , khám phá vàø diễn tả thế giới nghiêng về phương diện văn hoá, thầm mỹ về con người nghiêng về phương diện tài hoa nghệ sĩ – những người làm nghệ thuật và say mê nghệ thuật , nghĩa rộng ; dù làm bất cứ việc gì cũng đẩy lên tới mức xuất chúng , trở thành một thứ nghệ thuật tinh vi

+ Quan niệm cái đẹp là những hiện tượng gây ấn tượng sâu đậm , đập mạnh vào giác quan nghệ sĩ: cảnh đẹp tuyệt vời gây ấn tượng mãnh liệt , dữ dội …

+ Sử dụng thể loại tuỳ bút hết sức phóng túng nhân vật chính là cái tôi chủ quan của tác giả

Phong cách nguyễn Tuân sau cách mạng Tháng Tám có những chuyển biến sau :

Trước cách mạng Sau cách mạng

- Quan niệm cái đẹp chỉ có trong quá khứ gọi là vang bóng một thời và tài hoa

- Không đối lập quá khứ với hiện tại Cái đẹp có quá khứ ,hiện tại tương lai ,

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

Hoạt động 3: Củng cố và luyện

tập

GV và HS chốt lại ý chính bài

học: Cuộc đời , con người , sự

nghiệp văn học và phong cách

nghệ thuật của Nguyễn Tuân

* Bài tập nâng cao : Vì sao người

ta từng đặt cho Nguyễn Tuân

danh hiệu “ Người suốt đời d0i

tìm cái đẹp”?

GV cho HS thảo luận

Cử người trình bày

HS nhận xét

GV bổ sung chốt lại ý chính

nghệ sĩ chỉ có ở những con người xuất chúng , thuộc thời trước còn vương sót lại – gọi là sinh lầm thế kỷ ,

bơ vơ lạc lõng trong thời hiện đại

tài hao có thể ở cả nhân dân đại chúng

- Tìm cảm giác mạnh ở quá khứ vang bóng một thời , ở chủ nghĩaxê dịch ,

ở đời sống truỵ lạc , ở thế giới ma quỷ trong những truyện gọi là yêu ngôn

-Tìm những hiện tượng gây cảm giác mạnh ở những phong cảnh đẹp , hùng vĩ thiên nhiên dất nước ở những thành tích của nhân dân trong chiến đấu và xây dựng

- Sử dụng thể văn tuỳ bút , thiên về diễn tả nội tâm cái tôi chủ quan

- Vẫn dùng thể văn tuỳ bút nhưng có pha chất ký bút pháp hướng , để phản ánh hiện thực , ghi chép thành tích chiến đấu xây dựng nhân dân

III Kết luận Nguyễn Tuân là nhà văn có phong cách độc đáo, có lòng yêu nước , nhân cách cao đẹp , cứng cỏi Nét riêng về tư tưởng yêu nước , tinh thần dân tộc của Nguyễn Tuân có chỗ thống nhất và chỗ biến đổi của phong cách Nguyễn Tuân trước cách mạng tháng Tám Hạn chế mạch văn phóng túng , phô trương kiến thức

* Bài tập nâng cao : Danh hiệu “ Người suốt đời đi tìm cái đẹp “ phù hợp với khuynh hướng cảm hứng và phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân dù trước hay sau Cách mạng tháng tám: Nhìn và diễn tả cảnh vật nghiêng về phương diện thẩm mĩ; nhìn và diễn tả con người nghiêng về phương diện tài hoa nghệ sĩ

IV Dặn dò: Học bài , soạn bài

V Rút kinh nghiệm :

VI Câu hỏi kiểm tra: