Truyện Kiều

Mục đích yêu cầu : Kiến thức : Giúp học sinh hiểu được những nét đặc sắc về giá trị nhân đạo , hiện thực và giá trị nghệ thuật của tác phẩm truyện Kiều , đỉnh cao sáng tác của Nguyễn Du

Phân môn : GV Lớp : 10

TRUYỆN KIỀU

Ngày soạn :

Ngày dạy :

A Mục đích yêu cầu :

Kiến thức : Giúp học sinh hiểu được những nét đặc sắc về giá trị nhân đạo , hiện

thực và giá trị nghệ thuật của tác phẩm truyện Kiều , đỉnh cao sáng tác của Nguyễn Du ,trong nền văn học dân tộc

Giáo dục : Lòng nhân ái cảm thông , tự hào Trọng tâm : Giá trị nội dung , nghệ thuật

Kĩ năng : Phân tích tác phẩm tự sự

B Tiến hành :

C Ổn định lớp :

D Kiểm tra bài cũ : Nêu những yếu tố hình thành nên thiên tài Nguyễn Du ?

E Bài mới : Giáo viên giới thiệu bài mới

Nguyễn Du sáng tác truyện Kiều

dựa vào đâu , có sự sáng tạo như thế

nào?

Giáo viên hướng dẫn

Hãy tóm tắt tác phẩm truyện Kiều ?

Nêu cảm nhận của em về tác

phẩm ?

Giáo viên gợi ý

I Nguồn gốc đề tài và cốt truyện

1.Nguồn gốc:

Truyện Kiều dựa theo tác phẩm Kim vân kiều truyện cuả Thanh Tâm tài nhân (Trung Quốc),Nguyễn Du đã sáng tác nên tác phẩm truyện Kiều xuất phát từ hiện thực cuộc sống Truyện Kiều có tên Đoạn trường tân thanh (Tiếng kêu về nỗi đau thương đứt ruột)

-Nguyễn Du đã sử dụng tất cả các chi tiết trong Kim vân kiều truyện nhưng có sự sáng tạo và cách đánh giá mới thông qua tấm lòng nhân đạo ,sự quan tâm đối với con người,tràn đầy cảm xúc

+Trong truyện của Thanh tâm tài nhân,Thuý Kiều và Từ Hải chỉ là kỹ nữ,là một tướng giặc cỏ còn trong Truyện Kiều họ là những con người có phẩm chất cao quý

2 Tóm tắt:

a Gặp gỡ và đính ước : Thuý Kiều là con gái đầu lòng cuả ông bà Vương viên ngoại ,tài sắc vẹn toàn,có hai em là Thuý Vân và Vương Quan Nhân dịp đi tảo mộ cùng hai em nàng gặp mộ Đạm Tiên trước kia là một kĩ nữ tài sắc nhưng bạc mệnh , Đạm Tiên cho Kiều biết nàng có tên trong sổ đoạn trường Nơi đây Kiều gặp Kim Trọng một nho sinh hào hoa phong nhã , là bạn của Vương Quan Hai người cảm mến yêu nhau

b Gia biến và lưu lạc : Mối tình Kim Kiều đang nồng thắm , Kim Trọng phải trở

Nêu chủ đềù của tác phẩm ?

Học sinh đọc sách giáo khoa

Giáo viên nhận xét

Thế nào là cảm hứng nhân văn ?

Phân tích và chứng minh giá trị nhân

đạo trong tác phẩm truyện Kiều ?

về Liêu Dương chịu tang chú Gia đình Kiều bị thằng bán

tơ vu oan , Kiều đành phải bán mình lấy 300 lạng chuộc cha và em Nàng nhờ Thuý Vân lấy Kim Trọng

Kiều rơi vào lầu xanh của Tú Bà bị bắt tiếp khách , nàng chống cự quyết liệt và định tự tử Tú Bà giam lỏng Kiều ở lầu Ngưng Bích rồi bầy mưu với Sở Khanh rủ rê nàng trốn Tú Bà bắt được ép buộc nàng phải tiếp khách , nàng rơi vào cuộc sống ô nhục

Ở lầu xanh , nàng đã gặp Thúc Sinh là một thương nhân

Thúc sinh chuộc nàng ra khỏi lầu xanh và lấy Kiều làm vợ lẽ Nhưng vợ Thúc Sinh là Hoạn Thư ghen bắt Kiều về đánh đập và làm con ở , hầu rượu , cho Kiều đi tu Kiều bỏ trốn khỏi nhà Hoạn Thư rơ vào tay Bạc Hạnh , Bạc Bà lại vào lầu xanh lần thứ hai

Ở lầu xanh của Bạc Hạnh Kiều gặp Từ Hải , một vị anh hùng hảo hán “ trai anh hùng , gái thuyền quyên “ Từ Hải cứu Kiều ra khỏi lầu xanh , cưới Kiều làm phu nhân , giúp Kiều báo ân , báo oán

Hồ Tôn Hiến là quan “ tổng đốc trọng thần “ của triều đình đã dụ Kiều khuyên Từ Hải ra hàng nhưng lại đánh úp Từ Hải chết đứng.Kiều lại rơi vào tay Hồ Tôn Hiến bắt ép duyên ,bắt hầu rượu ,đánh đàn rồi gả cho viên thổ quan Đau xót và tủi nhục cực độ , Kiều nhảy xuống sông Tiền Đường tự tử Nhưng được sư Giác Duyên cứu sống , Kiều đi

tu

c Đoàn tụ : Kim Trọng sau khi chịu tang chú trở lại vườn Thuý thì Kiều không còn Tuy lấy Thuý Vân nhưng Kim Trọng luôn thương nhớ Thuý Kiều Chàng đỗ đạt , làm quan nhưng từ quan lặn lội đi tìm Kiều cho được Gia đình đoàn tụ Cha mẹ ép Kiều nối lại duyên xưa với Kim Trọng Nhưng Kiều chỉ nhận Kim Trọng là bạn

3 Chủ đề :

Qua mười lăm năm lưu lạc đày đọa của Kiều , Nguyễn

Du đã tố cáo xã hội phong kiến bất công tàn bạo , chà đạp lên nhân phẩm của con người ; ca ngợi phẩm chất tốt đẹp lòng chân trọng thương yêu con người khát vọng tự do công lý công bằng cuả xã hội

II Giá trị nội dung :

d Giá trị nhân đạo Cảm hứng nhân văn trong truyện Kiều : là sự khẳng định , bênh vực những giá trị đích thực , chân chính , quyền sống của con người

e Truyện Kiều là tiếng nói ca ngợi những phẩm chất đẹp

Giáo viên hướng dẫn

Giáo viên phân tích dẫn chứng

Giáo viên phân tích

Liên hệ tới cuộc đời của Nguyễn Du

Tại sao Nguyễn Du viết về cuộc đời

của người con gái bất hạnh , ông lại

có sức đồng cảm sâu sắc trong lòng

người trải qua nhiều thế hệ như

vậy ?

Giáo viên gợi ý

Tại sao nói xã hội trong truyện Kiều

đẽ , lòng trân trọng , thương yêu, đồng cảm đối với con người , đặc biệt là người phụ nữ

f Thuý Kiều một cô gái thông minh tài sắc vẹn toàn đức hạnh ( nhân hậu , vị tha , hy sinh tình nghiã , hiếu thảo)

+ Sắc đẹp : “ Kiều càng sắc sảo ………kém xanh “ “ Hải đường ………càng nồng “

“ Ôâng bà ………bước ra “ + Tài năng : cầm , kì , thi , họa “ Thông minh ………não nhân “ + Hiếu thảo hy sinh : “ Quyết tình ………chuôïc cha “ “ Để lời………xanh cây “

“ Nhớ ơn ………việc mình “ + Tình nghiã , ân oán phân minh :

+ Khát vọng tình yêu : * Mối tình Kim Kiều : Thuý Kiều vượt ra khỏi khuôn khổ lễ giáo phong kiến để xây dựng hạnh phúc lứa đôi Đây là mối tình trong sạch thủy chung nên thế lực bạo tàn không thể tiêu diệt tình yêu trong trái tim của nàng

g Mối tình Thúc Kiều : Mối tình ơn nghĩa

h Mối tình Từ Kiều : Hạnh phúc là đấu tranh

b ) Khát vọng tự do , công lý : nhân vật Từ Hải là một người anh hùng khí phách phi thường tài năng hơn người lý tưởng sống tự do , coi thường công danh , giúp Kiều báo ân oán

“ Đường đường ………gồm tài “ “ Chọc trời ………có ai “

“ Từ rằng ………cho minh “

c ) Thái độ thương xót đồng cảm của Nguyễn Du đối với con người bị áp bức

+ Nguyễn Du khóc cho cuộc đời của Kiều , dành cho Kiều những tình cảm thương yêu , xót xa với nỗi đau khổ , đày đọa của Kiều

“ Thương thay ………là thân “ “ Đau đớn ………lời chung + Nguyễn Du đau đớn trước thân phận của Kiều trong một đêm thanh vắng ở chốn lầu xanh :

“ Canh khuya………dặm trường “ “ Giật mình ………xót xa “

 Nhà thơ nhập thân vào nhân vật thét lên tiếng kêu đau sđớn cho số phận của con người

i Giá trrị hiện thực :

là xã hội ăn thịt người ngọt sớt ?

Giáo viên phân tích dẫn chứng

Liên hệ tới Nguyễn Khuyến ,

Nguyễn Bỉnh Khiêm ,Trần Tế

Xương ,Balzăc

nói về đồng tiền

Hãy chọn một số nhân vật trong tác

phẩm truyện Kiều để từ đó phân tích

những đặc điểm trong nghệ thuật

xây dựng nhân vật của Nguyễn Du ?

Giáo viên hướng dẫn

Giáo viên phân tích dẫn chứng

Em hãy bình giảng một số câu thơ tả

cảng trong truyện Kiều mà em thích

nhất ?

Nhận xét của em về ngôn ngữ thơ ca

trong truyện Kiều ?

Bản cáo trạng đanh thép chế độ phong kiến xấu xa bạo tàn

j Bọn quan lại ( ba quan ông , hai quan bà ) : cướp bóc tham ô , không có công lý

“ Đồ tế nhuyễn ………túi tham “ , “ Có ba ………mới xong “ ,

“ Một là ………phó về “

k Bọn quan lại bất tài hiếu sắc , bội tín : Hồ Tôn Hiến giết Từ Hải , tán tỉnh Kiều ép gả Kiều cho viên thổ quan -> kẻ tàn ác nhất

“ Nghe ………vì tình “

l Bọn quan bà : xa hoa, độc ác , tàn nhẫn

“ Bề ngoài ………không giao “

m Những thế lực đen tối khác trong xã hội : Mã Giám Sinh, Tú Bà , Bạc Hạnh , Bạc Bà , Sở Khanh  là những kẻ buôn thịt bán người

“ Thoắt mua về thoắt bán đi “

n Thế lực đồng tiền llà động lực chi phối tính cách của con người tàn phá cuộc sống :

“Trong tay ….khó gì”

“Làm cho … mới xong”

“Tiền lưng … chẳng xong”

III Giá trị nghệ thuật:

1 Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

-Nhân vật chính diện và phản diện bộc lộ sâu sắc xung đột giữa thiện-ác

+Nhân vật chính diện miêu tả bằng bút pháp lý tưởng “Hài văn……cánh giao”

+Nhân vật phản diện miêu tả bằng bút pháp hiện thực “Ghế trên……sỗ sàng”

-Miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế sâu sắc->bậc thầy +Thuý Kiều trao duyên cho Thuý Vân ,chia tay giữa Thúc Sinh và Kiều,Kiều tha Hoạn Thư ở phiên toà Lâm tri -Miêu tả nội tâm nhân vật Nguyễn Du thường mượn thiên nhiên,thiên nhiên được nội tâm hóa ->bức tranh tâm cảnh

“Dưới cầu ……veo”,Long lanh ….bóng vàng”

“Dưới trăng … đâm bông”,”Cỏ non ……bông hoa “

2 Ngôn ngữ thơ ca phong phú,chính xác ,đẹp đẽ :

-Sử dùng từ Hán việt hợp lý -Sử dụng lời ăn tiếng nói nhân dân -Kết hợp giữa ngôn ngữ bác học và ngôn ngữ bình dân -Sử dụng từ chính xác,tinh vi

Ví dụ :Miêu tả Mã giám Sinh qua từ : tót ,Sở Khanh qua từ lẻn,Hồ tôn Hiến qua từ ngây

Cách gọi nước mắt : nước mắt,giọt lệ ,giọt

Giaùo vieđn höôùng daên hóc sinh keât

baøi

chađu,giót ngóc ,leô hoa -Vaôn dúng theơ thô lúc baùt ->Nguyeđn nhađn,do nhaø thô coù söï keâ thöøa,phaùt huy,saùng táo ngođn ngöõ vaín hóc dađn gian,ngođn ngöõ vaín hóc nöôùc ngoøai,ñieơn coâ ,thi lieôu

=>Nguyeên Du baôc thaăy trong ngođn ngöõ thô ca

IV Keât luaôn :

Truyeôn Kieău laø moôt kieôt taùc cụa neăn vaín hóc Vieôt Nam , chính nhôø chieău sađu nhađn bạn noôi dung cụa taùc phaơm chụ nghiaõ nhađn ñáo chụ nghiaõ ngheô thuaôt sađu saĩc , ngheô thuaôt tuyeôt vôøi cụa ngođn ngöõ thô ca truyeăn thoâng goùp phaăn laøm phong phuù tieẩng vieôt vaø ñöa vaín hóc Vieôt Nam coù moôt vò trí ñoaịc bieôt trong vaín hóc theâ giôùi Vôùi caù tính saùng táo cụa thieđn taøi ngheô só Nguyeên Du vaø truyeôn Kieău laø ñưnh cao cụa neăn vaín hóc dađn toôc Vieôt Nam

IV Cụng coâ : Giaù trò nhađn ñáo , giaù trò hieôn thöïc , giaù trò ngheô thuaôt cụa truyeôn Kieău

V Daịn doø : Hóc thuoôc baøi vaø daên chöùng , soán baøi Trao Duyeđn ,ñóc toaøn boô truyeôn Kieău