-Thấy đượctính thống nhất và mối quan hệ của hai quá trình hô hấp hiếu khí và kỵ khí 2.Kỹ năng: - Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, nhận biết kiến thức, khái quát.. *Lưu ý : ->Viết
Trang 1BÀI 11 HÔ HẤP Ở THỰC VẬT
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Nêu được khái niệm ,vai trò của quá trình hô hấp -Mô tả được hô hấp sáng bằng sơ đồ
-Hệ số hô hấp (RQ) : khái niệm , ý nghĩa
quá trình hô hấp kỵ khí , hiếu khí -Thấy đượctính thống nhất và mối quan hệ của hai quá trình hô hấp hiếu khí
và kỵ khí
2.Kỹ năng: - Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, nhận biết kiến thức, khái quát.
- Vận dụng lý thuyết vào thực tiễn
3 Thái độ: - Thái độ yêu thiên nhiên , quan tâm đến các hiện tượng của sinh giới
II Phương pháp: - Vấn đáp , từ kênh hình -> kênh chữ.
-Thảo luận nhóm để kích thích sự tìm kiếm ,phát hiện điểm khác
nhau giữa những con đường cố định CO2 ở các nhóm thực vật
-Học qua sơ đồ về các chu trình và bảng các đặc điểm hình thái sinh lý hóa sinh của các nhóm thực vật
III Chuẩn bị:
Xem trước :
- Các giai đoạn của hô hấp ở thực vật -Chu trình Crep
-Sự khác nhau giữa hô hấp và lên men
IV Kiểm tra bài cũ:
1 Nêu các biện pháp nâng cao năng suất cây trồng dựa trên những hiểu biết về quang hợp?
( Lai tạo giống mới có khả năng quang hợp cao : Nhằm tăng cường độ và hiệu suất quang hợp Bón phân tưới nước , mật độ cây trồng thích hợp :Để điều khiển sự sinh trưởng của diện tích lá Chọn giống và các biện pháp kỹ thuật thích hợp :để nâng cao hiệu quả quang hợp và HSKT
Chọn giống có thời gian sinh trưởng vừa phải và trồng vào vụ thích hợp )
2.Hãy chọn phương án trả lời đúng :
Các chất hữu cơ trong cây chủ yếu được tạo nên từ :
A.H2O B.CO2 C.Các chất khoáng D Nitơ
3.Hãy chọn phương án trả lời đúng :
Thực vật C4 có năng suất cao hơn thực vật C3là vì:
A.Tận dụng được nồng độ CO2; C Nhu cầu nước thấp
B.Tận dụng được ánh sáng cao; D Không có hô hấp sáng.
- GV gọi HS khác nhận xét, bổ sung và chốt lấy ý chính , ghi điểm
V Tiến trình bài giảng:
thực vật có hô hấp không? Vào bài.
B Phát triển bài :
Trang 2 Mục tiêu : - Thế nào là hô hấp ở thực vật.
- Viết phương trình tổng quát của quá trình hô hấp
- Cơ quan nào của TV đảm nhận chức năng hô hấp
- Bào quan nào thực hiện chức năng hô hấp
Tiến hành :
-Gợi ý cho hs nhớ lại kiến
thức về khái niệm hô hấp tế
bào /L10: NL? ,SP?
*Lưu ý :
->Viết phương trình hô hấp
của nhómcacbonhydrat
(TV)->Dựa vào vế phải
/PT=> Vai trò /HH
-Cần nhấn mạnh :HH là quá
trình sinh lý trung tâm của
cây, vai trò đặc biệt quan
trọng trong trao đổi chất và
chuyển hóa năng lượng
-Con đường đường phân, HH
kỵ khí, HH hiếu khí
-Làm rõ mối liên quan giữa
hô hấp hiếu khí vàhô hấp kị
khí
- Gọi HS đọc thông tin /SGK
-> Ý chính ?
- Cơ quan nào đảm nhận chức
năng hô hấp?
- Bào quan nào thực hiện
chức năng hô hấp?
-Nguyên liệu : CHC,O2 -Sản phẩm: CO2 và H2O,NL
-HS lên bảng viết PT
-Chủ yếu là vai trò giải phóng NL và tạo ra sản phẩm trung gian là đầu mối của quá trình tổng hợp chất khác
Không có cơ quan chuyên trách
-Mọi cơ quan đều thực
hiện hô hấp -Bào quan hô hấp :Ty thể
I
Khái quát về hô hấp ở thực vật:
1.Định nghĩa :
-Hô hấp là quá trình chuyển đổi năng lượng của TB sống Trong đó các hợp chất hữu cơ bị phân giải thành CO2 và H2O, đồng thời giải phóng năng
lượng( 1 phần tích lũ trong ATP) -Phương trình tổng quát của hô hấp C6H12O6 + 6O2 -> 6CO2 + 6H2O + Q(ATP,nhiệt)
2.Vai trò của hô hấp :
-Giải phóng năng lượng ATP từ chất hữu cơ
-Năng lượng ATP sử dụng cho các hoạt động sống của cơ thể (quá trình trao đội chất ,quá trình hấp thụ và vận chuyển chủ động các chất ) -1pt Glucôzơ hô hấp hiếu khí 38 ATP :cơ thể thực vật hấp thụ được
50% năng lượng có trong 1pt glucôzơ(674 kcal/M)
-Tạo ra các sản phẩm trung gian ,lại
là nguyên liệu của các quá trình tổng hợp các chất khác trong cơ thể
=>Hô hấp được xem là quá trình tổng hợp cả về năng lượng lẫn vật chất
3 Cơ quan và bào quan hô hấp:
- Cơ quan hô hấp: TV không có cơ quan chuyên trách ->HH xảy ra ở tất cả các
cơ quan /cơ thể : đặc biệt HH xảy ra mạnh ở cơ quan đang sinh
trưởng,sinhsản và rễ
- Bào quan hô hấp: ty thể và TBC của tất cả các tế bào sống
Hoạt động 1: Khái quát về hô hấp ở thực vật.
Trang 3chất hữu cơ bị phân giải thành CO2 và H2O, đồng thời giải phóng năng lượng( 1 phần tích lũ trong ATP)
Trang 4Hoạt động 2: Cơ chế hô hấp.
trình đường phân , quá trình hô hấp kỵ khí , hiếu khí
- Hướng dẫn HS trả lời
lệnh về cơ chế hô hấp qua
các giai đoạn
- Phân tích sơ đồ
H11.1/47 SGK
- Cho HS thảo luận nhóm
với hệ thống câu hỏi:
• Đường phân xãy ra
ở đâu? Điều kiện?
• 1phân tử Gluco tạo
ra bao nhiêu ATP?
• Phân biệt phân giải
kị khí và phân giải
hiếu khí về điều kiện
và sản phẩm?
• Kết quả cuối cùng
của qua trình hô hấp
thu được bao nhiêu
ATP?
- Đọc và trả lời lệnh thông qua quan sát H11.1/47
- TBC
- 2 ATP
-36 / 38 ATP
II Cơ chế hô hấp:
* Gồm 3 giai đoạn :
Đường phân
Hô hấp hiếu khí hoặc phân giải kỵ khí tuỳ theo sự có mặt oxy
Chuỗi chuyền điện tử
1.Giaiđoạn đường phân ( phân giải
đường) -Xảy ra ở tế bào chất Glucôzơ ->2 a.pyruvic +2ATP+2NADH
2.Hô hấp hiếu khí hoặc phân giải kỵ khí
a Hô hấp hiếu khí
-Xảy ra ở ty thể với sự có mặt của oxy -Theo chu trình Crep:
a.piruvic→ 4CO2+2ATP + 6NADH + 2FADH2
b Phân giải kỵ khí ( Lên men)
-Xảy ra trong điều kiện thiếu oxy -Tạo rượu êtylic hoặc axit lactic:
a.piruvic->Rượu êtylic+CO2+NL a.piruvic->a.lactic +NL
3.Chuỗi chuyền điện tử và quá trình phôtphorin hóa
-Hình thành coenzim dạng khử NADH2,FADH2, ATP và H2O có sự tham gia của oxy
Tiểu kết: Hô hấp gồn quá trình đường phân ,sau đó tuỳ theo điều kiện có hay không có oxy
mà hô hấp hiếu khí ( chu trình Crep ) hay lên men ( kỵ khí )
Trang 5Hoạt động 3: Hệ số hô hấp.
Mục tiêu : Hệ số hô hấp (RQ) : khái niệm , ý nghĩa
Tiến hành :
- Nhắc lại phương trình hô
hấp -> so sánh số phân tử
CO2(= sản phẩm ) với số phân
tử O2(= nguyên liệu )
-Gọi HS lên bảng tính toán
cho vài hợp chất hữu cơ
- Viết lại pttq của hô hấp
- Lên bảng tính toán vài
hệ số hô hấp của 1 số hợp chất hữu cơ
III Hệ số hô hấp:
1.Định nghĩa
-HSHH là tỷ số giữa số phân tử CO2
thải ra và số phân tử O2 lấy vào khi hô hấp
+RQ/nhóm cacbonhydrat=1 VD: SGK
+RQ/nhóm lipit,prôtêin < 1 VD: SGK
+RQ/nhiều axit hữu cơ >1 VD: SGK
2.Ý nghĩa:
-HSHH cho biết nguyên liệu đang hô hấp là nhóm chất gì
-Đánh giá tình trạng hô hấp của cây -Quyết định các biện pháp bảo quản nông sản và chăm sóc cây trồng
Tiểu kết: Hệ số hô hấp cho biết nguyên liệu hô hấp và tình trạng hô hấp của cây
Trang 6Hoạt động 4: Hô hấpsáng
Mục tiêu : - Cơ quan và bào quan hô hấp ở TV
Tiến hành :
-Hướng dẫn HS phân tích hình
11.2 /sgk
+Cơ quan tham gia
-Phân tích ý nghĩa của HH sáng→
Đây là hướng biến đổi sản phẩm
quang hợp có tính thích nghi
- Yêu cầu HS đọc và trả lời lệnh
-Điều kiện môi trường ?Ý nghĩa?
=>Cây buộc phải giành 1 lượng
sản phẩm quang hợp để đạt hai
mục tiêu :
+Đi theo hướng biến đổi axitamin
và prôtêin : hình thành glycêrin và
sêrin -> tổng hợp prôtêin cho cây
+ Khi ánh sáng mạnh thì tổng hợp
NADPH ưu thế , làm thừa
NADPH -> ức chế quang hợp =>
Để giảm NADPH này -> phản ứng
khử glioxilat diễn ra
-Biện pháp khắc phục hô hấp sáng
là gì?
-Diễn ra qua 3 nơi khác nhau
-Đk: nhiệt cao ,as mạnh , nồng độ O2 cao
-Ý nghĩa: ức chế quang hợp
- Xảy ra ở thựcvật C3:vì
ở C3 quá trình hình thành đường và cố định CO2 xảy ra cùng một nơi
-Với sự tham gia của 3 bào quan: lục lạp,perôxixôm ty thể
IV.Hô hấp sáng:
1.Khái niệm :
Hô hấp sáng là phần hô hấp tăng thêm dưới tác động của ánh sáng (quang hô hấp)
2.Hậu quả:
- Không tạo ra năng lượng mà còn tiêu tốn 30%- 50% sản phẩm QH
3.Vị trí :
Xảy ra ở thựcvật C3:vì
ở C3 quá trình hình thành đường và cố định CO2 xảy ra cùng một nơi
-Với sự tham gia của 3 bào quan: lục lạp,perôxixôm ty thể
4.Biện pháp khắc phục hậu quả :
-Chỉnh nồng độ CO2 xuống 5%
-Chọn thực vật không có chức năng ribulôzơ diphôtphat ôxygenaza
-Chọn loại TVcó khả năng cao trong việc đồng hóa lại khí CO2 được sinh ra
do hô hấp sáng
Tiểu kết: Hô hấp sáng là 1 hình thức thích nghi đặc biệt của thực vật với môi trường.
Hoạt động 5: MỐI QUAN HỆ GIỮA QUANG HỢP VÀ HÔ HẤP TRONG CÂY
Mục tiêu: - Mối quan hệ giữa QH và HH
Tiến hành :
-Quan sát hình
11.3 để giải thích
mối quan hệ giữa
quang hợp và hô
hấp ?
- Quan sát hình kết
hợp với kiến thức
đã học
VI Mối quan hệ giữa quang hợp và hô hấp trong cây
-Quang hợp cung cấp CHC và Oxy cho hô hấp
-Hô hấp cung cấp CO2 ,H2O cho quang hợp
⇒ QH và HH là 2 quá trình sống cần thiết của TV
chúng có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ.
Tiểu kết: QH và HH là 2 quá trình sống cần thiết của TV chúng có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau
Trang 71 HH là quá trình oxy hóa các HCHC để giải phóng NL cho mọi quá trình sống của cây -HHxảy ra ở TBC + TT ở tất cả tế bào sống theo các giai đoạn : ĐP-HHHK(LM): tuỳ theo
có hay không có oxy
-Hệ số HH cho biết nguyên liệu đang hô hấp và tình trạng hô hấp của cây
-HHsáng xảy ra ở TVC3 với sự tham gia của 3 bào quan :lục lạp , perôxixôm , ty thể
2 Hãy nêu sự khác nhau giữa HHHK và LM: Khác nhau về đk(có-không có oxy ),nơi xảy
ra , cơ chế , hiệu quả năng lượngvà sản phẩm
3 Giai đoạn nào chung cho quá trình lên men và hô hấp hiếu khí :
A.Chu trình Crep B Chuỗi chuyền e- C Đường phân D Khử a,pyruvic→a lactic
D Dặn dò :
*** Rút kinh nghiệm:
………
………
………
………