GA bài 1: Chuyển động cơ học

Mu ̣c tiêu.. Chuyển đô ̣ng cơ.. Chuyển đô ̣ng cơ... - Hs nghiên cứu SGK... Cách xác đi ̣nh thờigian trong chuyển đô ̣ng... Rút kinh nghiê ̣m.

Trang 1

Tiết thứ: 01

Ngày soa ̣n: 02/9/2007

Phần I: CƠ HỌC

Chương I: ĐỘNG HỌC CHẤT ĐIỂM

Bài 1: CHUYỂN ĐỘNG CƠ

I Mu ̣c tiêu.

1 Về kiến thức

Trình bày được các khái niê ̣m: chuyển đô ̣ng, quỹ đa ̣o của chuyển đô ̣ng

Nêu đươ ̣c những ví du ̣ cu ̣ thể về: chất điểm, vâ ̣t làm mốc, mốc thời gian

Phân biê ̣t được hê ̣ toa ̣ đô ̣, hê ̣ qui chiếu; thời điểm và thời gian (khoảng thời gian)

2 Về kĩ năng

Trình bày được cách xác đi ̣nh vi ̣ trí của chất điểm trên đường cong và trên mô ̣t mă ̣t phẳng; làm được các bài toán về hê ̣ qui chiếu, đổi mốc thời gian

II Chuẩn bi ̣.

Gv: Chuẩn bi ̣ mô ̣t số ví du ̣ thực tế về xác đi ̣nh vi ̣ trí của mô ̣t điểm để cho hs thảo luâ ̣n

III Tổ chức hoa ̣t đô ̣ng da ̣y ho ̣c.

1 Ổn đi ̣nh lớp

2 Bài mới.

I Chuyển đô ̣ng cơ Chất

điểm.

1 Chuyển đô ̣ng cơ.

Chuyển của mô ̣t vâ ̣t (go ̣i

tắt là chuyển đô ̣ng) là sự

thay đổi vi ̣ trí của vâ ̣t đó so

với các vâ ̣t khác theo thời

gian

2 Chất điểm.

Mô ̣t vâ ̣t chuyển đô ̣ng

đươ ̣c coi là mô ̣t chất điểm

nếu kích thước của nó rất

nhỏ so với đô ̣ dài đường đi

(hoă ̣c so với những khoảng

cách mà ta đề câ ̣p đến)

3 Quỹ đa ̣o.

Tâ ̣p hơ ̣p tất cả các vi ̣ trí

của mô ̣t chất điểm chuyển

đô ̣ng ta ̣o ra mô ̣t đường nhất

đi ̣nh Đường đó được go ̣i là

quỹ đa ̣o của chuyển đô ̣ng

Hoa ̣t đô ̣ng 1: Tìm hiểu khái niê ̣m chuyển đô ̣ng cơ, chất điểm, quỹ đa ̣o

- Làm thế nào để biết mô ̣t vâ ̣t chuyển đô ̣ng hay đứng yên?

- Lấy ví du ̣ minh hoa ̣

- Như vâ ̣y thế nào là chuyển

đô ̣ng cơ? (ghi nhâ ̣n khái niê ̣m) cho ví du ̣?

- Khi cần theo dõi vi ̣ trí của mô ̣t

vâ ̣t nào đó trên bản đồ (ví du ̣ xác đi ̣nh vi ̣ trí của mô ̣t chiếc ôtô trên đường từ Cao Lãnh đến

TP HCM) thì ta không thể vẽ cả

chiếc ô tô lên bản đồ mà có thể

biểu thi ̣ bằng chấm nhỏ Chiều dài của nó rất nhỏ so với quãng đường đi

- Khi nào mô ̣t vâ ̣t chuyển đô ̣ng đươ ̣c coi là mô ̣t chất điểm?

- Nêu mô ̣t vài ví du ̣ về mô ̣t vâ ̣t chuyển đô ̣ng được coi là mô ̣t chất điểm và không được coi là

chất điểm?

- Từ đó các em hoàn thành C1

- Chúng ta phải dựa vào mô ̣t

vâ ̣t nào đó (vâ ̣t mốc) đứng yên bên đường

- Hs tự lấy ví du ̣

- HS phát biểu khái niê ̣m chuyển đô ̣ng cơ Cho ví du ̣

- Từng em suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV

- Cá nhân hs trả lời (dựa vào khái niê ̣m SGK)

- Tự cho ví du ̣ theo suy nghĩ của bản thân

- Hs hoàn thành theo yêu cầu C1

- Hs tìm hiểu khái niê ̣m quỹ

đa ̣o chuyển đô ̣ng

Trang 2

II Cách xác đi ̣nh vi ̣ trí của

vâ ̣t trong không gian.

1 Vâ ̣t làm mốc và thước

đo.

Nếu biết đường đi (quỹ

đa ̣o) của vâ ̣t, ta chỉ cần cho ̣n

mô ̣t vâ ̣t làm mốc và mô ̣t

chiều dương trên đường đó

là có thể xác đi ̣nh được

chính xác vi ̣ trí của vâ ̣t bằng

cách dùng mô ̣t cái thước đo

chiều dài đoa ̣n đường từ vâ ̣t

làm mốc đến vâ ̣t (+) M

O

2 Hê ̣ toa ̣ đô ̣.

Gồm 2 tru ̣c: Ox; Oy vuông

góc nhau ta ̣o thành hê ̣ tru ̣c

toa ̣ đô ̣ vuông góc, điểm O là

gốc toa ̣ đô ̣ y

I M

O H x

Hoa ̣t đô ̣ng 2: Tìm hiểu cách xác đi ̣nh vi ̣ trí của vâ ̣t trong không gian - Trong thời gian chuyển đô ̣ng, mỗi thời điểm nhất đi ̣nh thì chất điểm ở mô ̣t vi ̣ trí xác đi ̣nh Tâ ̣p hợp tất cả các vi ̣ trí của mô ̣t chất điểm chuyển đô ̣ng ta ̣o ra mô ̣t đường nhất đi ̣nh Đường đó được go ̣i là quỹ đa ̣o của chuyển đô ̣ng - Các em hãy cho biết tác du ̣ng của vâ ̣t mốc đối với chuyển đô ̣ng của chất điểm? - Khi đi đường chỉ cần nhìn vào cô ̣t km (cây số) ta có thể biết đươ ̣c ta đang cách vi ̣ trí nào đó bao xa - Từ đó các em hoàn thành C2 - Làm thế nào để xác đi ̣nh vi ̣ trí của mô ̣t vâ ̣t nếu biết quỹ đa ̣o chuyển đô ̣ng? - Chú ý H1.2 vâ ̣t được cho ̣n làm mốc là điểm O chiều từ O đến M đươ ̣c cho ̣n là chiều dương của chuyển đô ̣ng, nếu đi theo chiều ngươ ̣c la ̣i là đi theo chiều âm - Như vâ ̣y, nếu cần xác đi ̣nh vi ̣ trí của mô ̣t chất điểm trên quỹ đa ̣o chuyển đô ̣ng ta chỉ cần có mô ̣t vâ ̣t mốc, cho ̣n chiều dương rồi dùng thước đo khoảng cách từ vâ ̣t đó đến vâ ̣t mốc - Nếu cần xác đi ̣nh vi ̣ trí của mô ̣t chất điểm trên mă ̣t phẳng ta làm thế nào? Muốn chỉ cho người thợ khoan tường vi ̣ trí để treo mô ̣t chiếc qua ̣t thì ta phải làm (vẽ) thế nào trên bản thiết kế? - Các em hoàn thành C3; gợi ý: có thể cho ̣n gốc toa ̣ đô ̣ trùng với bất kỳ điểm nào trong 4 điểm A, B, C, D để thuâ ̣n lợi người ta thường cho ̣n điểm A làm gốc toa ̣ đô ̣ - Để xác đi ̣nh vi ̣ trí của mô ̣t chất điểm, tuỳ thuô ̣c vào qũy đa ̣o và loa ̣i chuyển đô ̣ng mà người ta có nhiều cách cho ̣n hê ̣ toa ̣ đô ̣ khác - Vâ ̣t mốc dùng để xác đi ̣nh vi ̣ trí ở mô ̣t thời điểm nào đó của mô ̣t chất điểm trên quỹ đa ̣o của chuyển đô ̣ng - Hs nghiên cứu SGK - Hs trả lời theo cách hiểu của mình (vâ ̣t mốc có thể là bất kì mô ̣t vâ ̣t nào đường yên ở trên bờ hoă ̣c dưới sông) - Hs trả lời - Hs nghiên cứu SGK, trả lời câu hỏi của gv? - Cho ̣n chiều dương cho các tru ̣c Ox và Oy; chiếu vuôn góc điểm M xuống 2 tru ̣c toa ̣ đô ̣ (Ox và Oy) ta được điểm các điểm (H và I) - Vi ̣ trí của điểm M được xác đi ̣nh bằng 2 toa ̣ đô ̣ x OH= và y OI= - Chiếu vuông góc điểm M xuống 2 tru ̣c toa ̣ đô ̣ ta đươ ̣c M (2,5; 2)

My

M x

Mx

Trang 3

III Cách xác đi ̣nh thời

gian trong chuyển đô ̣ng.

1 Mốc thời gian và đồng

hồ.

Mốc thời gian (hoă ̣c gốc

thời gian) là thời điểm mà ta

bắt đầu đo thời gian Để đo

thời gian trôi đi kể từ mốc

thời gian bằng mô ̣t chiếc

đồng hồ

2 Thời điểm và thời gian.

IV Hê ̣ quy chiếu.

* HQC gồm vâ ̣t mốc, hê ̣ toa ̣

đô ̣, mốc thời gian và đồng

hồ Để cho đơn giản thì:

HQC = Hê ̣ toa ̣ đô ̣ + Đồng hồ

nhau Ví du ̣: hê ̣ toa ̣ đô ̣ cầu, hê ̣ toa ̣

đô ̣ tru ̣… Chúng ta thường dùng là hê ̣ toa ̣ đô ̣ Đề-các vuông góc

Hoa ̣t đô ̣ng 3: Tìm hiểu cách xác đi ̣nh thời gian trong chuyển đô ̣ng

- Chúng ta thường nói: chuyến

xe đó khởi hành lúc 7h, bây giờ

đã đi được 15 phút Như vâ ̣y 7h là mốc thời gian (còn go ̣i là gốc thời gian) để xác đi ̣nh thời điểm

xe bắt đầu chuyển đô ̣ng và dựa vào mốc đó xác đi ̣nh được thời gian xe đã đi

- Ta ̣i sao phải chỉ rõ mốc thời gian và dùng du ̣ng cu ̣ gì để đo khoảng thời gian trôi đi kể từ

mốc thời gian?

- Cùng mô ̣t sự kiê ̣n nhưng có

thể song sánh với các mốc thời gian khác nhau Nếu ta nói xe đã đi được 15 phút rồi thì ta hiểu mốc thời gian được cho ̣n là thời điểm nào?

- Các em hoàn thành C4 bảng giờ tàu cho biết điều gì?

- Xác đi ̣nh thời điểm tàu bắt đầu cha ̣y & thời gian tàu cha ̣y từ HN vào SG?

- Các yếu tố cần có trong mô ̣t

hê ̣ quy chiếu?

- Phân biê ̣t hê ̣ toa ̣ đô ̣ & hê ̣ quy chiếu? Ta ̣i sao phải dùng hê ̣ quy chiếu?

- Hê ̣ toa ̣ đô ̣ chỉ cho phép xác

đi ̣nh vi ̣ trí của vâ ̣t Hê ̣ quy chiếu cho phép không những xác đi ̣nh đươ ̣c toa ̣ đô ̣ mà còn xác đi ̣nh đươ ̣c thời gian chuyển đô ̣ng của

vâ ̣t, hoă ̣c thời điểm ta ̣i mô ̣t vi ̣ trí bất kì

Hoa ̣t đô ̣ng 4: Củng cố, dă ̣n dò

- Gv tóm la ̣i nô ̣i dung chính của bài, đă ̣c biê ̣t là khái niê ̣m hê ̣ toa ̣

đô ̣ & mốc thời gian Chú ý

cách cho ̣n hê ̣ quy chiếu, khi

- Muốn xác đi ̣nh vi ̣ trí của điểm M ta làm như thế nào?

- Chú ý đó là 2 đa ̣i lượng

đa ̣i số

- Cá nhân suy nghĩ trả lời

- Chỉ rõ mốc thời gian để

mô tả chuyển đô ̣ng của vâ ̣t ở các thời điểm khác nhau Dùng đồng hồ để đo thời gian

- Mốc thời gian là thời điểm

ta bắt đầu tính thời gian Để đơn gian ta đo & tính thời gian từ thời điểm vâ ̣t bắt đầu chuyển đô ̣ng

- Hiểu mốc thời gian được cho ̣n là lúc xe bắt đầu chuyển bánh

- Bảng giờ tàu cho biết thời điểm tau bắt đầu cha ̣y & thời điểm tau đến ga

- Hs tự tính (lấy hiê ̣u số thời gian đến với thời gian bắt đầu đi)

- Vâ ̣t làm mốc, hê ̣ toa ̣ đô ̣ gắn với vâ ̣t làm mốc, mốc thời gian & mô ̣t đồng hồ

- Về nhà làm bài tâ ̣p, ho ̣c kĩ phần ghi nhớ và chuẩn bi ̣ bài tiếp theo (ôn la ̣i kiến

Trang 4

cho ̣n HQC nhớ nói rõ HTĐ &

IV Rút kinh nghiê ̣m.

Tiêu đề	Chuyển Động Cơ
Người hướng dẫn	GV. Chuyển Động Cơ
Trường học	Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
Chuyên ngành	Vật Lý
Thể loại	Bài Giảng
Năm xuất bản	2007
Thành phố	Thành Phố Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	4
Dung lượng	58,5 KB