Bài 2 Tiết 5 : Thực hiện pháp luật

GV nhận xét, kết luận: Sau khi quan hệ hôn nhân được xác lập, vợ chồng thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình giai đoạn 2 của quá trình thực hiện pháp luật theo quy định tại chương III – Q

Ngày soạn : / / 200 Ngày

giảng : / / 200

Bài : 2 Tiết : 5 THệẽC HIEÄN PHAÙP LUAÄT A- Phần chuẩn bị

I Mục tiêu bài học

1.Veà kieỏn thửực:

- Neõu ủửụùc caực giai ủoaùn thửùc hieọn phaựp luaọt

- Hieồu ủửụùc theỏ naứo laứ vi phaùm phaựp luaọt vaứ traựch nhieọm phaựp lớ ; caực loaùi vi phaùm phaựp luaọt vaứ traựch nhieọm phaựp lớ

2.Veà kiừ naờng:

- Bieỏt caựch thửùc hieọn phaựp luaọt phuứ hụùp vụựi lửựa tuoồi

3.Veà thaựi ủoọ:

- Coự thaựi ủoọ toõn troùng phaựp luaọt ,

- UÛng hoọ nhửừng haứnh vi thửùc hieọn ủuựng phaựp luaọt vaứ pheõ phaựn nhửừng haứnh vi laứm traựi quy ủũnh phaựp luaọt

II Chuẩn bị

1 Giáo viên : Bài soạn, SGK, sách GV GDCD 12 , TLTK

2 Học sinh : Tài liệu, đồ dùng, ôn lại bài cũ, đọc trớc mục :

B- Phần thể hiện trên lớp

I Kiểm tra bài cũ (5')

1 Câu hỏi :

Em haừy cho bieỏt vieọc thửùc hieọn phaựp luaọt coự maỏy hỡnh thửực

laứ nhửừng hỡnh thửực naứo ?

2 Trả lời:

Sửỷ duùng phaựp luaọt : Caực caự nhaõn, toồ chửực sửỷ duùng ủuựng

ủaộn caực quyeàn cuỷa mỡnh , laứm nhửừng gỡ maứ phaựp luaọt cho pheựp laứm

Vớ duù : Coõng daõn A gửỷi ủụn khieỏu naùi Giaựm ủoỏc Coõng ty khi bũ

kyỷ luaọt caỷnh caựo nhaốm baỷo veọ quyeàn vaứ lụùi ớch hụùp phaựp cuỷa mỡnh bũ vi phaùm

Thi haứnh phaựp luaọt : Caực caự nhaõn , toồ chửực thửùc hieọn ủaày

ủuỷ nhửừng nghúa vuù, chuỷ ủoọng laứm nhửừng gỡ maứ phaựp luaọt quy ủũnh phaỷi laứm

Vớ duù : Cụ sụỷ saỷn xuaỏt, kinh doanh, dũch vuù xaõy dửùng heọ thoỏng

keỏt caỏu haù taàng thu gom vaứ xửỷ lyự chaỏt thaỷi theo tieõu chuaồn moõi trửụứng

Tuaõn thuỷ phaựp luaọt : Caực caự nhaõn , toồ chửực kieàm cheỏ ủeồ

khoõng laứm nhửừng ủieàu maứ phaựp luaọt caỏm

Vớ duù : Khoõng tửù tieọn chaởt caõy phaự rửứng ; khoõng saờn baột ủoọng

vaọt quyự hieỏm ; khoõng khai thaực, ủaựnh baột caự ụỷ soõng, ụỷ bieồn baống phửụng tieọn, coõng cuù coự tớnh huyỷ dieọt (vớ duù : mỡn, chaỏt noồ, )

AÙp duùng phaựp luaọt : Caực cụ quan, coõng chửực nhaứ nửụực coự

thaồm quyeàn caờn cửự vaứo phaựp luaọt ủeồ ra caực quyeỏt ủũnh laứm phaựt sinh, chaỏm dửựt hoaởc thay ủoồi vieọc thửùc hieọn caực quyeàn , nghúa vuù cuù theồ cuỷa caự nhaõn, toồ chửực

Vớ duù : Caỷnh saựt giao thoõng xửỷ phaùt ngửụứi khoõng ủoọi muừ baỷo

hieồm laứ 100.000 ủoàng

II Giảng bài mới

*Đặt vấn đề

Nh vậy các hình thức thực hiện pháp luật bao gồm bốn hình thức cơ bản :

Sửỷ duùng phaựp luaọt Thi haứnh phaựp luaọt Tuaõn thuỷ phaựp luaọt AÙp duùng phaựp luaọt ẹieàu quan troùng cuỷa phaàn naứy laứ PL coự ủửụùc thửùc hieọn hay

khoõng, PL coự ủi vaứo cuoọc soỏng hay khoõng trửụực tieõn vaứ chuỷ yeỏu laứ do moói caự nhaõn, toồ chửực coự chuỷ ủoọng, tửù giaực thửùc hieọn ủuựng caực quyeàn, nghúa vuù cuỷa mỡnh theo quy ủũnh cuỷa PL hay khoõng

ẹeồ hieồu roó ủửụùc ủieàu ủoự ta cuứng nhieõn cửựu phaàn tieỏp theo cuỷa baứi

Hoaùt ủoọng cuỷa thaày& troứ T

Tieỏt 2: C - Caực giai ủoaùn thửùc

hieọn phaựp luaọt.

GV hoỷi: Theo em, quyeàn vaứ nghúa

vuù cuỷa vụù vaứ choàng xuaỏt hieọn khi

naứo?

HS traỷ lụứi.

GV nhaọn xeựt, keỏt luaọn: Quyeàn

vaứ nghúa vuù cuỷa vụù vaứ choàng chổ

xuaỏt hieọn sau khi quan heọ hoõn

nhaõn ủửụùc xaực laọp Khi aỏy, xuaỏt

hieọn quan heọ phaựp luaọt giửừa vụù

vaứ choàng (giai ủoaùn 1 cuỷa quaự

trỡnh thửùc hieọn phaựp luaọt)

Giaỷng giaỷi : Theồ hieọn ụỷ choó

thieỏt laọp quan heọ vụù choàng phaỷi

coự ủaờng kyự keỏt hoõn

GV hoỷi Vụù, choàng thửùc hieọn

5’ C - Caực giai ủoaùn thửùc hieọn phaựp luaọt.

Giai ủoaùn 1 : Giửừa caực

caự nhaõn, toồ chửực hỡnh thaứnh moọt quan heọ xaừ hoọi do phaựp luaọt ủieàu chổnh (goùi laứ quan heọ phaựp luaọt).

quyền và nghĩa của mình như thế

nào?

HS trao đổi, trả lời.

GV nhận xét, kết luận: Sau khi

quan hệ hôn nhân được xác lập,

vợ chồng thực hiện quyền và

nghĩa vụ của mình (giai đoạn 2 của

quá trình thực hiện pháp luật) theo

quy định tại chương III – Quan hệ

giữa vợ và chồng của Luật Hôn

nhân và Gia đình năm 2000

GV lưu ý:

Hai giai đoạn của quá trình thực

hiện PL có mối quan hệ chặt chẽ

với nhau: giai đoạn 1 là tiền đề

của giai đoạn 2, giai đoạn 2 là hệ

quả phát sinh tất yếu từ giai đoạn

1 Quá trình thực hiện PL bắt buộc

phải trải qua hai giai đoạn

GV chuyển ý

Tuy nhiên, trong nhiều trường

hợp còn xuất hiện giai đoạn 3 - giai

đoạn không bắt buộc Nó chỉ

xuất hiện khi cá nhân, tổ chức vi

phạm pháp luật và cơ quan nhà

nước có thẩm quyền sẽ can thiệp

bằng cách ra quyết định buộc

chủ thể vi phạm phải thực hiện

đúng pháp luật

Vì vậy : Như thế nào là vi phạm

pháp luật ? Trách nhiệm pháp lý

đối với việc vi phạm đó thế

nào ? ( ta chuyển sang ĐVKT 2)

->

Đơn vị kiến thức 2:

Vi phạm pháp luật và trách

nhiệm pháp lí.

a Mức độ kiến thức:

HS hiểu được:

- Các dấu hiệu cơ bản để nhận

20’

Giai đoạn 2 : Cá nhân,

tổ chức tham gia quan hệ pháp luật thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình.

2 Vi phạm pháp luật và trách nhiệm

pháp lí

a.Vi phạm pháp luật

biết một hành vi vi phạm pháp

luật

- Các loại vi phạm pháp luật và

trách nhiệm pháp lí tương ứng

a Cách thực hiện:

a Vi phạm pháp luật.

GV sử dụng ví dụ trong SGK và hỏi :

Em hãy chỉ ra những biểu hiện

cụ thể của từng dấu hiệu của

hành vi vi phạm trong ví dụ đó

HS trả lời

GV giảng giải

Các dấu hiệu vi phạm pháp luật:

°Thứ nhất: Là hành vi trái pháp

luật

+ Hành động cụ thể: Bạn A chưa

đến tuổi được phép tự điều khiển

xe mô tô mà đã lái xe đi trên

đường và hai bố con bạn A đều đi

xe ngược chiều quy định Như vậy

hai bố con bạn A đã có hành vi

trái pháp luật

Vậy thế nào là hành vi trái

pháp luật ?

Những hành vi đó còn phải do

người có năng lực trách nhiệm

pháp lí thực hiện

°Thứ hai: Do người có năng lực

trách nhiệm pháp lí thực hiện

Hỏi : Thế nào là năng lực trách

nhiệm pháp lí? Những người nào

Thứ nhất, là hành vi

trái pháp luật :

+ Hành vi đó có thể là hành động – làm những việc không được làm theo quy định của pháp luật hoặc không hành động – không làm những việc phải làm theo quy định của pháp

+ Hành vi đó xâm phạm, gây thiệt hại cho những quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

Thứ hai, do người có

năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện.

đủ và không đủ năng lực trách

nhiệm pháp lí ?

GV giảng:

Năng lực trách nhiệm pháp lý

của con người phụ thuộc vào độ

tuổi, tình trạng sức khoẻ - tâm lý

(có bị bệnh về tâm lý làm mất

hoặc hạn chế khả năng nhận

thức về hành vi của mình hay

không) Có những hành vi mặc

dù là trái pháp luật nhưng do

một người mất khả năng nhận

thức hoặc khả năng điều khiển

hành vi của mình thực hiện thì

không bị coi là vi phạm pháp luật,

vì những hành vi này do người

không có năng lực trách nhiệm

pháp lý thực hiện Hành vi trái

pháp luật của trẻ em chưa đến

độ tuổi phải chịu trách nhiệm

pháp lý theo quy định của pháp

luật thì không bị coi là vi phạm

pháp luật, vì trẻ em còn ít tuổi

có thể nhận thức và điều khiển

được hành vi của mình, nhưng chưa

có khả năng nhận thức được

hậu quả của hành vi trái pháp

luật của mình gây ra

Ví dụ : Theo quy định của pháp

luật thì trẻ em dưới 14 tuổi là

người không có năng lực trách

nhiệm pháp lý nên dù có thực

hiện hành vi trái pháp luật thì

cũng không bị coi là vi phạm pháp

luật Vì thế, Pháp lệnh Xử lý vi

phạm hành chính quy định không

xử phạt vi phạm hành chính người

dưới 14 tuổi

V

ậy ->

Năng lực trách nhiệm pháp lí được hiểu là khả năng của người đã đạt một độ tuổi nhất định theo quy định pháp luật, có thể nhận thức, điều khiển và chịu trách nhiệm về việc thực hiện hành

vi của mình

Thứ ba, người vi phạm

pháp luật phải có lỗi.

Lỗi thể hiện thái độ của người biết hành vi của mình là sai, trái pháp luật , có thể gây hậu quả không tốt nhưng vẫn cố ý làm hoặc vô tình để mặc cho sự việc xảy ra

°Thứ ba: Người vi phạm pháp luật

phải có lỗi

GV giảng;

Một người bình thường, khoẻ

mạnh về mặt tâm lý, có lý chí

và tự do ý chí, hoàn toàn có thể

lựa chọn cho mình hành vi xử sự

phù hợp với lợi ích của xã hội,

của cộng đồng và cần phải thấy

trước hậu quả hành vi của mình

Nếu coi thường lợi ích xã hội và

lợi ích của cá nhân khác, có thể

nhận thấy được hậu quả thiệt hại

cho xã hội hoặc cho người khác

do hành vi của mình gây ra nhưng

lại mong muốn, hoặc để mặc,

hoặc do sơ xuất để nó xảy ra thì

đó là hành vi có lỗi

Lỗi được thể hiện dưới hai hình

thức : lỗi cố ý và lỗi vô ý

+ Lỗi cố ý

Lỗi cố ý trực tiếp : Chủ thể vi

phạm nhận thấy trước hậu quả

thiệt hại cho xã hội và cho người

khác do hành vi của mình gây ra,

nhưng vẫn mong muốn điều đó

xảy ra

Ví dụ : Hành vi đánh người gây

thương tích

Lỗi cố ý gián tiếp : Chủ thể vi

phạm nhận thấy trước hậu quả

10

’

* Kết luận:

Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật , có lỗi do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

thiệt hại cho xã hội và cho người

khác do hành vi của mình gây ra,

tuy không mong muốn nhưng vẫn

để mặc cho nó xảy ra

Ví dụ : Không cứu giúp người đang

trong tình trạng nguy hiểm đến tính

mạng

+ Lỗi vô ý

Lỗi vô ý do quá tự tin : Chủ

thể vi phạm nhận thấy trước hậu

quả thiệt hại cho xã hội và cho

người khác do hành vi của mình

gây ra, nhưng hy vọng, tin tưởng

điều đó không xảy ra

Ví dụ : Phanh xe không an toàn ;

bán thực phẩm bị quá hạn sử

dụng làm nhiều người bị ngộ

độc

Lỗi vô ý do cẩu thả : Chủ thể

vi phạm do khinh suất, cẩu thả mà

không nhận thấy trước hậu quả

của thiệt hại cho xã hội và cho

người khác do mình gây ra, mặc

dù có thể nhận thấy và cần

phải nhận thấy trước

Ví dụ : Hút thuốc lá làm cháy

rừng ; tạt ngang xe máy làm ngã

người khác

Qua những ví dụ đã nêu trên em

nào cho biết : Vi phạm pháp luật

là gì ?

GV rút ra khái niệm vi phạm pháp

luật

Để khắc sâu kiến thức cho HS, GV

hỏi:

Nguyên nhân nào dẫn đến hành

vi vi phạm pháp luật?

b) Trách nhiệm pháp lí

GV giảng:

Trong 2 nguyên nhân khách quan

(thiếu pháp luật, pháp luật

không còn phù hợp với thực tế,

điều kiện kinh tế – xã hội khó

khăn) và chủ quan (coi thưòng

pháp luật, cố ý vi phạm vì mục

đích cá nhân, không hiểu biết

pháp luật) thì nguyên nhân chủ

quan là nguyên nhân chính,

nguyên nhân phổ biến dẫn đến

hành vi vi phạm pháp luật

Vì vậy, ý thức con người là

yếu tố quan trong nhất, quyết định

việc tuân thủ pháp luật hay vi

phạm pháp luật của cá nhân, tổ

chức

Vậy : Trách nhiệm pháp lý đối

với việc vi phạm đó thế nào ?

->

a Trách nhiệm pháp lí

Để dẫn dắt HS hiểu khái

niệm và ý nghĩa của trách

nhiệm pháp lí, GV lần lượt hỏi:

Hỏi : ( coi như câu đặt vấn đề)

Các vi phạm pháp luật gây hậu

quả gì, cho ai?

Cần phải làm gì để khắc phục

hậu quả đó và phòng ngừa các

vi phạm tương tư ï?

GV giảng:

Trong lĩnh vực pháp luật,

thuật ngữ “Trách nhiệm” được

hiểu theo hai nghĩa

Theo nghĩa thứ nhất, trách nhiệm

có nghĩa là chức trách, công

việc được giao, là nghĩa vụ mà

pháp luật quy định cho các chủ

thể pháp luật

Ví dụ : Khoản 2 Điều 61 Luật Bảo

vệ môi trường năm 2005 quy

định : “Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh

Trách nhiệm pháp lí là

nghĩa vụ của các chủ thể vi phạm pháp luật phải gánh chịu những biện pháp cưỡng chế

do Nhà nước áp dụng

Trách nhiệm pháp lí

được áp dụng nhằm : + Buộc cá chủ thể vi phạm pháp luật chấm dứt hành vi trái pháp luật

+ Giáo dục, răn đe những người khác để họ tránh, hoặc kiềm chế những việc làm trái pháp luật

trên thượng nguồn dòng sông có

trách nhiệm phối hợp với Uỷ ban

nhân dân cấp tỉnh trên hạ

nguồn dòng sông trong việc điều

tra phát hiện, xác định nguồn

gây ô nhiễm nước sông và áp

dụng các biện pháp xử lý”

Theo nghĩa thứ hai, trách nhiệm

được hiểu là nghĩa vụ mà các

chủ thể phải gánh chịu hậu quả

bất lợi khi không thực hiện hay

thực hiện không đúng nghĩa vụ

của mình mà pháp luật quy định

Đây là sự phản ứng của Nhà

nước đối với những chủ thể có

hành vi vi phạm pháp luật gây

hậu quả xấu cho xã hội

Trách nhiệm pháp lý trong

bài học được hiểu theo nghĩa thứ

hai

Tức là ->

* Củng cố : (4’)

Hệ thống lại kiến thức đã học

C - Các giai đoạn thực hiện pháp luật

Giai đoạn 1

Giai đoạn 2

2 Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí

a.Vi phạm pháp luật

b) Trách nhiệm pháp lí

Khi các quyền và nghĩa vụ của chúng ta bị xâm phạm,chúng ta giải quyết như thế nào?

III HƯỚNG DẪN HỌC SINH HỌC BÀI VÀ LÀM BÀI ( 1’)

Làm các bài tập 3,4,5 trong SGK trang 23

Xem trước phần : Các loại vi phạm pháp luật và

trách nhiệm pháp lí

Trọng tâm : Vi phạm pháp luật là gì

Thế nào là trách nhiệm pháp lý