LUẬT VÀ KINH TẾ HỌC CHO CHÍNH SÁCH CÔNG

ỎH ộG ởờÌộH GI ộG D Ụ KIộH ở FỠỗọờIGHở

ỗu t và kinh t h c cho chính sách công

Nghiên c u tình hu ng s ởăng tr ng c a khu v c t nhân Vi t Nam

ởháng năm

Bài nghiên c u tình hu ng này thu c b n quy n c a Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright FETP FETP là ch ng trình h p tác gi a Tr ng Đ i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh và Tr ng Qu n

l Nhà n c John F Kennedy thu c Đ i h c Harvard đ c tài tr ch y u b i V Giáo d c và Văn hóa thu c B Ngo i giao Hoa K Bài nghiên c u tình hu ng này đ c th c hi n nh có s tài tr c a t

ch c The Atlantic Philanthropies Bài nghiên c u tình hu ng này ch dành cho m c đích gi ng d y và

th o lu n trên l p

Bài nghiên c u tình hu ng này do các tác gi Bùi Văn Nguy n Ng c Bích Lâm Qu nh Anh và Eli Mazur biên so n

I ởÌộH ởH ỗ ộG ộ“ộ Ỏ “ ÔộG ộ“Ộ

ởrong năm ch b y năm sau khi Vi t Nam ban hành Lu t Công ty đ u tiên 4ng L ng

“nh Nam thành l p doanh nghi p s n xu t đ g Đ ng Nai Công ty c a ông s n xu t đ g cao c p s d ng trong phòng khách các th tr ng Châu Âu và Hoa K

ởrong tám năm qua ông Nam đã huy đ ng v n cho vi c m r ng kinh doanh lâu dài c a mình

b ng k t h p ti n ti t ki m cá nhân thu nh p gi l i các kho n ti n vay m n t b n bè tín

d ng c ng đ ng nh nhóm ch i h i c)ng nh th nh tho ng t nh ng nhà cho vay ti n 4ng Nam ch a bao gi vay t ngân hàng và ông Nam c)ng không có đ i tác đ u t c ph n

HÌNH 1

Ngu n ởrích d n có đi u ch nh t Edmund J Malesky Các doanh nhân nh ng vùng xa trung tâm Nghiên c u v

s phát tri n c a khu v c t nhân ngoài nh ng thành ph và t nh đ t thành qu cao Vi t Nam Con s trong hình lo i tr các doanh nghi p t nhân liên doanh v i chính quy n đ a ph ng hay doanh nghi p nhà n c

Ỏ H I Đ Ộ ờ ộG

Cách đây hai tháng m t nhà phân ph i đ g Châu Âu đã đ n g p ông Nam Nhà phân ph i này có n t ng t t v i s k t h p ch t l ng và giá c c a xí nghi p này c)ng nh ti ng tăm không th nghi ng c a ông Nam v s thành th c và đúng h n ởrong b c đ u tiên đ thi t

l p m i quan h lâu dài nhà phân ph i đ t m t đ n hàng côngtenn -foot s đ c v n chuy n và giao trong tám chuy n hàng riêng bi t vào năm t i D toán tài chính m t cách th n

tr ng ông Nam tính r ng đ n hàng này s mang l i doanh thu tri u đô la Đây là đ n đ t hàng l n nh t mà m t công ty đ g Vi t Nam t ng nh n đ c Hãy xem Ph đính I ở m Quan tr ng c a ởăng tr ng c a Khu v c ở nhân các Qu c gia Đang Phát tri n

Đ hoàn thành đ n đ t hàng này ông Nam ph i mua thêm hai dây chuy n s n xu t đ g t

m t nhà s n xu t Châu Âu mua g c ng t Ý và đào t o công nhân m i ởh t may m n

x ng r ng mét vuông c a ông Nam đ l n đ b trí các dây chuy n s n xu t m i và

m r ng l c l ng lao đ ng

ởuy nhiên đ cung c p ti n cho vi c mua máy m i ông Nam c n tri u đô la Yêu c u v tài

chính này cao h n h n các ngu n tài chính k t h p c a gia đình b n bè nh ng nhà cho vay các nhóm tín d ng và thu nh p gi l i c a ông Nam Vì th n u ông Nam mu n m r ng s n

xu t ông Nam ph i tìm cách vay n hay huy đ ng v n c ph n t ngân hàng hay nhà đ u t Hãy xem Ph đính II ởăng tr ng c a Doanh nghi p ởi t ki m N i đ a và Đ u t Hôm qua ông Nam t ch c các bu i h p v i các nhân viên cao c p ph trách cho vay t Ngân hàng Nhà n c “ và Ngân hàng ở nhân ”

ở i Ngân hàng Nhà n c “ nhân viên ph trách cho vay gi i thích th t đáng ti c ngân hàng chúng tôi ch cho các doanh nghi p t nhân vay v i đi u ki n có đ tài s n th ch p đ

b o đ m toàn b kho n vay 4ng Nam s ng s t Cách đây vài tu n ởh i báo Ởài Gòn t ng thu t r ng m t ngân hàng qu c doanh đã c p m t kho n cho vay tri u đô la cho m t Công

ty Đ ng s t thu c s h u nhà n c ởôi bi t công ty đó Công ty đó ch a bao gi có l i nhu n

Và công ty đó không h có tài s n th ch p 1

Nhân viên ph trách cho vay c a ngân hàng này ch ng có thì gi đ nghe nh ng l i nh n xét

c a ông Nam nh ng v n tr l i hãy chú nghe này công ty đó tuy n d ng hàng ngàn ng i

Và lu t cho phép chúng tôi cho vay nh th

ở ch c tín d ng nhà n c đ c cho cho vay không có b o đ m theo s ch đ nh

c a Chính ph ở n th t do nguyên nhân khách quan c a các kho n cho vay này

đ c Chính ph x l Đi u M c c a Lu t ” sung và Ở a đ i m t s Đi u

kho n c a Lu t v ở ch c ởín d ng QH

4ng Nam bi t m t công ty t nhân s khó vay đ c ti n t m t ngân hàng qu c doanh Ởau các

v bê b i Minh Ph ng EPCO và ở“MEXCO có th hi u đ c là các nhân viên ngân hàng r t

ng i r i ro trong vi c cho vay ởuy th ông Nam r i ngân hàng v i v b i r i và t h i Có

ph i ngân hàng này không mu n l i nhu n Hãy xem Ph đính IV ởài chính c a Khu v c

ở nhân Vi t Nam

ộGÂộ HủộG ở ộHÂộ

ở i Ngân hàng ở nhân ” nhân viên ph trách cho vay có n t ng t t v xí nghi p c a ông Nam và l ch s thành công c a ông nh ng nhân viên này th m chí còn có n t ng t t h n v

h p đ ng xu t kh u

Nhân viên cho vay gi i thích Đây là m t kho n vay r t l n đ i v i ngân hàng chúng tôi Đ hoàn t t h s xin vay ngân hàng c n đáp ng m t lo t đi u ki n và th t c ởh nh t b i vì ông Nam ch có th cung c p tài s n th ch p cho kho n vay này nên ngân hàng c n ph i

ti n hành phân tích ngân l u dòng ti n v ho t đ ng kinh doanh này đi u nghiên v tính xác

th c c a đ n đ t hàng nói trên quy t đ nh xem li u xí nghi p c a ông Nam có đ kh năng cung c p theo đ n đ t hàng hay không và nguyên c u l ch s tín d ng c a ông Nam 4ng Nam c m th y t tin Đ n đ t hàng là đích th c công nhân c a ông có năng l c và ông ch a bao gi l a d i ai

1 Ởaigon ởimes Incombank cho Công ty Đ ng s t Vi t Nam vay ti n trang 2 (ngày 6 tháng Ba, 2004)

ởuy nhiên m t đi u ki n cu i cùng làm ông Nam lo l ng Ngân hàng này c n xem xét s sách ghi chép v tài chính c a xí nghi p c a ông trong hai năm v a qua và ph i n p nh ng s sách ghi chép v tài chính này cho m t ki m toán viên đ c l p Nhân viên ph trách cho vay gi i thích c n k Đây ch là m t th t c thông th ng N u ông mu n nh n đ c m t kho n vay

t b t c ngân hàng nghiêm túc nào đ i v i m t s v n l n ngân hàng ph i nhìn vào doanh nghi p c a ông nh nhìn qua m t c a s đ m Chúng tôi không ch p nh n r i ro v i ti n ti t

ki m c a nh ng ng i k g i ti n vào ngân hàng chúng tôi chúng tôi th c hi n nh ng cu c

đ u t an toàn và ch c ch n v m t tài chính b ng cách s d ng thông tin t t nh t có s n Theo nhân viên ngân hàng này n u vi c ki m toán trên cho th y công ty lành m nh v m t tài chính

và nh ng đi u ki n khác c a ngân hàng này đ c đáp ng thì ngân hàng này s nghiêm túc xem xét vi c ch p thu n đ n xin này Hãy xem Ph đính II ởăng tr ng c a Doanh nghi p

ởi t ki m N i đ a và Đ u t

4ng Nam r i ngân hàng v i c m giác th t kinh kh ng ởôi không th n p s sách c a tôi cho

m t ki m toán viên đ c l p ông nghĩ ởôi s b b t gi v t i h i l hay m t t i nào khác

KH2 KHĂộ ớHÉớ VỠ“ ởHỠ“ ỗ ỗủộG

Công ty đ g c a ông Nam b t đ u ho t đ ng năm Lúc kh i đ u công ty có quy mô nh

v i l c l ng lao đ ng ch có ông và ”à Nam cùng công nhân Vào th i gian đó khu v c t nhân là m i m th c ra c s kinh doanh c a ông Nam là xí nghi p thu c s h u t nhân duy

nh t trong qu n huy n c a ông H th ng qu n l ho t đ ng c a khu v c t nhân ch a đ c phát tri n đ y đ ở t c công ty t nhân ho t đ ng d i s ng v c căng th ng và s xem xét

k l ng c a các quan ch c đ a ph ng 4ng Nam nh l i ởôi không ch c li u tình hình này

x y ra b t ch p lu t pháp hay b i vì lu t pháp khi ông Nam tr c tiên quy t đ nh m m t c

s kinh doanh t nhân t c l c a đ a ph ng và Lu t Công ty đ u đòi h i ông Nam n p đ n xin phép chính quy n Hãy xem Ph đính III Khu v c ở nhân và Lu t Doanh nghi p Vi t Nam ởrong quá trình m i hai tháng ông Nam g p trên quan ch c nhân viên c p t nh

c p huy n và c p ph ng khác nhau ởrong su t quá trình này ông Nam thi t l p đ c các

m i quan h m nh m v i nhi u quan ch c nh ng ng i sau này tr thành ng i ng h doanh nghi p c a ông nh t

4ng Nam không bao gi có đ nh vi ph m lu t pháp tr n th buôn l u hàng hóa vi ph m b

lu t v lao đ ng hay h i l các quan ch c nh ng đi u này là th c t Khi ông Nam m c s kinh doanh c a mình ông Nam nhanh chóng khám phá ra r ng quá nhi u lo i thu không chính th c và nh ng thông l h i quan bu c các doanh nghi p ph i đ a ra s ch n l a gi a tình tr ng không có kh năng c nh tranh và tình tr ng b t h p pháp

ởrong khu v c kinh doanh c a ông Nam các chi phí chính bao g m nh p kh u g và các v t

li u khác c)ng nh n p thu giá tr gia tăng và thu thu nh p công ty V n đ không ph i là s

hi n h u c a các chi phí này mà là các chi phí này khác nhau r t nhi u đ i v i m t s công ty ởrong th i gian đ u ho t đ ng kinh doanh ông Nam nhanh chóng nh n ra r ng các đ i th

c nh tranh c a ông có nh ng cách đ c bi t đ làm gi m các chi phí nh p kh u và nghĩa v n p thu Gi ng nh b t c doanh nhân nào khác ông Nam không mu n công ty ông đ i m t v i

vi c phá s n b i vì công ty ông ph i gánh ch u nh ng chi phí mà đ i th c nh tranh c a ông tránh đ c

D n d n ông Nam h c đ c nh ng cách làm gi m các kho n phí h i quan và nghĩa v n p thu ở t c nh ng cách làm này đ u h th p doanh thu khai báo vì m c đích tính thu và nâng lên m t cách gi t o các chi phí có th kh u tr Ch ng h n nh m i l n ông Nam nh p kh u

g hay các v t li u khác t c ng c a t nh ông Nam ph i t n nhi u chi phí khác nhau cao h n tri u đ ng VN Nh ng chi phí này bao g m các phí chính th c và không chính th c ông Nam ph i ch u mà không có hóa đ n phù h p nh th các c quan có th m quy n v thu không s n lòng ch p nh n chúng là h p l và có th kh u tr Ởau m t th i gian ng n ông Nam

nh n th c đ c r ng các đ i th c nh tranh c a ông tr các kho n phí c ng ít h n nhi u

Nh ng kho n ti n ti t ki m này chuy n thành s n ph m đ g r h n ti n công c a công nhân cao h n và đòn b y th tr ng t t h n Đ c nh tr nh ông Nam c n ph i khám phá nh ng bí

m t c a h

M t ngày n ng i đ i di n t m t công ty d ch v đ n g p ông Nam và nói ởôi bi t ông đang chi tri u đ ng VN m i l n ông đ n c ng V i m t kho n phí tri u đ ng tôi s lo t t

c th t c c n thi t cho ông Ởau đó tôi s cho ông m t hóa đ n đ ghi giá tr là tri u đ ng

VN V i hóa đ n đó sau khi bán các s n ph m c a ông ông s có đ c m t kho n kh u tr deduction trên b n tính thu giá tr gia tăng và m t kho n kh u tr đ i v i thu thu

nh p công ty Do đó các chi phí ròng c a ông t i c ng s ch còn tri u đ ng VN Nhi u trong

s các đ i th c nh tranh c a ông đang làm cách này

Khi nh p kh u g và các v t li u khác xuyên qua các biên gi i trên đ t li n v i Lào ởrung qu c

và Campuchia ông Nam g p ph i nh ng sai bi t giá t ng t Ởau vài tháng khi doanh nghi p

c a ông tr nên đ c tin t ng nhi u t ch c trung gian đã ti p c n ông đ xu t gi i quy t giúp các th t c hành chính và giao d ch v i các quan ch c h i quan V i m t kho n chi phí

nh và hoàn toàn h p l nh ng t ch c trung gian này s giúp ông Nam tránh đ c các kho n chi phí chính th c và không chính th c t n kém Đây chính là đi u bí m t c a các đ i th c nh tranh c a ông Nam

ở ng t công nhân c a ông Nam hi u đ c b n ch t c a các v n đ c a ông Nam và mu n giúp đ Ởau ch ít tháng ho t đ ng m t ng i công nhân nói v i ông Nam ởi n l ng c a tôi

là tri u đ ng VN m i tháng nh ng tôi có th k vào s l ng r ng l ng tôi là tri u đ ng

VN và nh ng ng i cùng làm vi c v i tôi c)ng s n lòng làm nh th ởôi bi t ông là ng i thành th c nh ng ông có nhi u kho n chi phí mà s thu không ch u công nh n Chúng tôi thích công ty này và chúng tôi mu n doanh nghi p này thành công ởr c s ng c nhiên c a ông Nam v đ ngh b t h p pháp này ng i công nhân gi i thích ởôi bi t đ c đi u này t ông ch tr c đây c a tôi ở ng t nhi u khách hàng c a ông Nam nh ng ng i đánh giá cao ch t l ng c a các s n ph m c a ông nh ng tin r ng giá c a ông không có s c c nh tranh

đã bi u l s s n lòng làm cho các h p đ ng mua hàng th hi n giá th p h n hay cao h n so v i

nh ng s ti n th c s chi tr

Lúc đ u ông Nam c m th y không tho i mái v i các cách th c nh th 4ng Nam mu n xây

d ng m t doanh nghi p l n và thành th c ởôi th t s ch ng còn cách nào khác đ mà ch n

l a 4ng Nam nói ở t c đ i th c nh tranh c a tôi đ u l i d ng h th ng này Lu t pháp

b t k ra sao đ u không đ c c ng ch thi hành Nh ng ng i đ c cho là thi hành lu t pháp yêu c u r ng tôi hãy vi ph m lu t pháp đ có s c c nh tranh Vì th cho nên ông Nam t h a

v i mình s ch i trò ch i gian l n này trong ng n h n trong khi công ty còn nh Nh ng v ông luôn luôn h i ông nh ng câu th t khó tr l i Lúc nào doanh nghi p c a anh s l n và

“nh có ch c các trò gian l n s ch m d t hay chúng s đ n gi n tr thành m t ph n văn hóa kinh doanh c a anh

”à y đúng ởrò gian l n đã tr thành m t ph n c a s thành công c a ông Nam ởrong

ch ng m c các quan ch c đ a ph ng đ c h ng l i t thành công c a ông thì s can thi p

là t i thi u s khích l c a chính quy n là phong phú và thu r t th p 4ng Nam gi i thích

Các doanh nghi p không n p thu vì h mu n n p mà h n p thu vì h ph i n p Li u thu

đ c thu b i Chính ph hay b i ng i nào khác không ph i là vi c tôi quan tâm tôi quan tâm

đ n giá tr N u tôi n p thu cho Chính ph tôi nh n đ c gì ởôi nói cho b n bi t tôi đã nh n

d c gì tôi nh n đ c m t gi y tính thu khác

ởheo ki n c a ông Nam m t doanh nghi p thành công không th ho t đ ng d a trên lu t do Chính ph ban hành Lu t này không có t m quan tr ng các t nh Kh năng t ng đ i c a doanh nhân trong vi c lèo lái ma tr n ph c t p các nhóm đ ng l i ích đ a ph ng s phân bi t

m t doanh nghi p th t b i v i doanh nghi p thành công ch không ph i s s n lòng tuân th các quy ph m pháp lu t Doanh nghi p c a ông Nam là m t thành công b t ch p lu t ch không ph i b i vì lu t 4ng Nam là m t nhà lèo lái tài tình

Ở ởHủộH ỎÔộG

ởrong vài năm v a qua ông Nam đã quan sát các công ty t nhân quy mô v a khác c g ng phát tri n thành các doanh nghi p l n có s c c nh tranh qu c t Khi các công ty này đi vào các giai đo n m r ng và thu hút đ c ngu n tài chính t các ngân hàng đi u không th tránh

kh i là ng i ta t cáo các ch s h u c a công ty là tr n thu và h i l ởh ng thì các quan

ch c Chính ph ph n ng tr c nh ng s t n công này b ng nh ng hình ph t hình s và dân

s áp đ t nh ng kho n ti n ph t n ng t ch biên tài s n c a công ty sung d ng các tài kho n ngân hàng cá nhân và b t b tù các ch s h u doanh nghi p M i ng i đ u bi t câu chuy n

c a ông Vua L p Hà N i G n đây 4ng Nam đ c m t bài ph ng v n trên báo ởu i ởr , trong

đó m t quan ch c nói r ng ch s h u doanh nghi p s b tù đ n ba năm trong nh ng tr ng

h p mà s ti n tr n thu n m trong kho ng t tri u đ ng VN đ n tri u đ ng VN Quan ch c này còn ti t l thêm r ng n u s ti n v t quá tri u đ ng ch s h u có th b

tù b y năm 2 4ng Nam bi t ch c ch n r ng vi c ki m toán s sách k toán c a ông gi ng

nh b t c doanh nhân thành công nào khác Vi t Nam s b c l vi c tr n thu c)ng nh

nh ng vi ph m khác 4ng Nam ph i xét đ n phúc l i c a v ông hai con còn nh c a ông và thân ph cùng thân m u c a ông

ởr c khi đ a ra quy t đ nh li u lĩnh ông Nam quy t đ nh tìm hi u m t vài ph ng án ch n

l a khác Có l ông có th ki m đ c v n t quy n s d ng đ t hay các ngu n khác đ tr m t kho n thanh toán tr c đ i v i h p đ ng thuê mua v i m t trong các nhà ch t o dây chuy n

s n xu t Châu Âu Đi u này nghe ra th t h p l Ch c n huy đ ng tri u đô la ch c ông th m chí ch ng c n xét đ n vi c ki m toán ởrong hai tu n l ông Nam đã sôi n i theo đu i t t c các

ph ng án thay th này

ởhông qua m t ng i b n ông Nam xác đ nh đ c m t nhà đ u t n c ngoài Frank Frank

s n lòng đóng góp tri u đô la đ đ i l y quy n l i trong doanh nghi p này và quy n

qu n l doanh nghi p

ởh t đáng ti c lu t c a Vi t Nam không cho phép Frank đóng góp ph n v n này vào doanh nghi p trong n c Hãy xem Ph đính I ở m Quan tr ng c a ởăng tr ng c a Khu v c ở

2 ”áo ởu i tr Lu t có s n đ ch m d t vi c tr n thu ngày tháng Giêng có s n trên

http://vietnamnews.vnagency.com.vn/2004-01/05/Stories/14.htm

nhân các Qu c gia Đang Phát tri n và Ph đính II ởăng tr ng c a Doanh nghi p ởi t

ki m N i đ a và Đ u t )

M c góp v n c a các nhà đ u t n c ngoài doanh nghi p Vi t Nam t i đa b ng

v n đi u l c a doanh nghi p Vi t Nam Đi u c a Quy t đ nh s QĐ-TTg

ngày v vi c ban hành quy ch góp v n mua c ph n c a nhà đ u t n c

ngoài trong các doanh nghi p t i Vi t Nam

H n n a lu t c a Vi t Nam không cho phép Frank m t ng i Úc s ng Melbourne tham gia vào qu n l doanh nghi p trong n c

Ng i n c ngoài th ng trú t i Vi t Nam ng i Vi t Nam đ nh c n c ngoài góp

v n vào doanh nghi p Vi t Nam đ c tham gia qu n l doanh nghi p Đi u m c

c a Quy t đ nh s QĐ-ởởg ngày v vi c ban hành quy ch góp v n

mua c ph n c a nhà đ u t n c ngoài trong các doanh nghi p t i Vi t Nam

ởuy nhiên có m t ph ng án ch n l a khác ởheo Lu t Đ u t N c ngoài Foreign

Investment Law FIL ông Nam và Frank có th thành l p m t Liên doanh

Ph n góp v n c a ”ên n c ngoài vào v n pháp đ nh c a doanh nghi p liên doanh

không d i v n pháp đ nh Lu t Đ u t N c ngoài đã b sung s a đ i Đi u

ởrong khi Lu t Doanh nghi p n đ nh m c tr n đ i v i ph n góp v n c a n c ngoài là FIL l i đòi h i m c t i thi u là ởuy nhiên FIL t o ra nhi u v n đ khác Gi ng nh Lu t Công ty c) FIL đòi h i ông Nam ph i v t qua nhi u rào c n v hành chánh FIL không cho phép m t ng i kinh doanh đăng k ho t đ ng c a mình m t cách đ n gi n ởhay vào đó

ng i này ph i tìm cách có đ c gi y phép ph i n p đ n kèm đ y đ h s lên ” K ho ch và

Đ u t và t t nhiên là ph i bôi tr n các bánh xe H s xin thành l p liên doanh ph i bao g m các nghiên c u kh thi trình bày nh ng m c đóng góp v n đi u l công ty h p đ ng liên doanh và nhi u th khác n a Ho t đ ng không th b t đ u tr c khi ” K ho ch và Đ u t (MPI) ch p thu n d án và c p gi y phép đ u t H n n a m t khi đã đ c c p gi y phép

ph m vi ho t đ ng b h n ch b ng nh ng câu ch chính xác c a gi y phép đ u t N u mu n thay đ i gì thì ph i n p h s m i lên MPI đ xin phép

ởh t đáng ti c Frank m t nhà đ u t thành công và b n r n đã không đ kiên nh n đ gi i quy t các th t c này ởheo Frank n u nh ng th t c ban đ u mà ph c t p đ n th thì không

bi t đi u gì s x y ra trong t ng lai

Ông Nam th c m c ở i sao t t c nh ng quy t c này t n t i

ởôi đã bi t làm sao đ huy đ ng v n cho h p đ ng thuê-mua 4ng Nam nói nh th Xí nghi p có các quy n s d ng đ t có giá tr ” i vì tôi đã n p các lo i thu s d ng đ t nên tôi

có th s d ng các quy n này làm v t th ch p cho kho n vay ngân hàng

Khi ông Nam đ n Ngân hàng qu c doanh C ông đã chu n b s n sàng 4ng Nam trích ra

ph n n i dung liên quan trong Lu t Đ t đai và trao cho cô Hi n cán b tín d ng

Các t ch c kinh t đ c nhà n c giao đ t có thu ti n s d ng đ t có quy n th

ch p quy n s d ng đ t t i các t ch c tín d ng đ vay v n Đi u m c

c a Lu t Đ t đai s -2003-QH11 (2003)

ởr c tiên nhân viên ph trách cho vay gi i thích r ng quy n s d ng đ t (Land Use Right:

LUờ khơng th đem th ch p n u khơng cĩ gi y ch ng nh n quy n s d ng đ t Gi y

Ch ng nh n LUờ Gi ng nh s h u ch doanh nghi p trong n c t nh Đ ng Nai ởhành ph H Chí Minh và Hà N i ơng Nam khơng cĩ gi y ch ng nh n LUờ3

H n n a ngay c khi ơng Nam đã cĩ Gi y ch ng nh n LUờ nhân viên ph trách cho vay

gi ng gi i

Vâng Lu t Đ t đai cho ơng quy n th ch p LUờ nh ng quy n này khơng cĩ giá tr gì

nhi u ch ng h n nh lu t này khơng yêu c u ngân hàng ph i cung c p cho ơng m t

kho n cho vay cĩ th ch p hay ph i ch p nh n LUờ làm v t th ch p Ngân hàng s

khơng xét đ n giá tr th tr ng c a LUờ M c dù ơng ch c ch n cĩ th bán LUờ c a ơng

v i giá ít nh t là tri u đơ la nh ng ngân hàng ch cho ơng vay đơ la thơi

Đ gi i thích t i sao ngân hàng này ch s n lịng cho ơng Nam vay giá tr th tr ng c a khu đ t Cơ Hi n trích d n hai lu t liên quan

ởh i h n giao đ t t ch c kinh t khơng quá năm m i năm Đi u

m c c a Lu t đ t đai s -2003-QH11 (2003)

ởh i h n s d ng đ t khi nh n chuy n quy n s d ng đ t là th i gian s d ng đ t

cịn l i c a th i h n s d ng đ t tr c khi chuy n quy n s d ng đ t Đi u m c c a

Lu t Đ t đai s -2003-QH11 (2003)

HÌNH 2 Các Doanh nghiệp Tư nhân không có Quyền Sử dụng Đất

Ngu n ởrích d n cĩ đi u ch nh t Edmund J Malesky Các doanh nhân nh ng vùng xa trung tâm Nhiên c u v s phát tri n c a khu v c t nhân ngồi nh ng thành ph và t nh đ t thành qu cao Vi t Nam (2004) Con s trong hình lo i tr các doanh nghi p t nhân liên doanh v i chính quy n đ a ph ng hay doanh nghi p nhà n c Con s trong hình bao g m các doanh nghi p đang trong quá trình n p h s xin quy n s d ng đ t chính th c

Cơ Hi n ti p t c gi i thích

Chúng tơi là m t ngân hàng chúng tơi khơng ph i là nhà mơi gi i b t đ ng s n hay là

3 Edmund J Malesky Các doanh nhân nh ng vùng xa trung tâm Nhiên c u v s phát tri n c a khu v c t nhân ngồi nh ng thành ph và t nh đ t thành qu cao Vi t Nam trang Hình Vi c s h u các Gi y ch ng nh n Quy n s d ng đ t trong các cu c ởh o lu n v khu v c ở nhân ph ng ti n phát tri n khu v c t nhân Mêkơng tháng M i m t năm

tòa án N u ông không tr n ông có bi t chúng tôi s khó khăn th nào trong vi c thu l i

ti n c a chúng tôi không Vi t Nam ph i m t trung bình là ngày đ c ng ch

th c thi m t h p đ ng và th ng t n kém h n giá tr c a kho n n vay 4 Đi u này

gi đ nh r ng h p đ ng th c s đ c c ng ch th c thi và quy n s d ng đ t c a ông

không có v n đ gì K đ n gi đ nh r ng ông không tr n và chúng tôi thu h i v t th

ch p c a ông ngân hàng chúng tôi không th t s s h u m nh đ t đó mà chúng tôi

s h u th i h n còn l i trên h p đ ng thuê dài h n c a ông Ởau khi nh n đ c t t c

các gi y phép phù h p và Quy n Ở d ng Đ t đ ng tên chúng tôi chúng tôi ph i thuê

m t đ i di n tìm m t ng i mua s n lòng th ng l ng các đi u kho n và lo l ng v

kh năng c ng ch th c thi c a h p đ ng đó Khi chúng tôi tr hao cho t t c nh ng s

ki n có th x y ra này quy n s d ng đ t c a ông ch còn đáng giá đô la Ông có

hi u không

Hãy xem Ph đính II ởăng tr ng c a Doanh nghi p ởi t ki m N i đ a và Đ u t

4ng Nam đã hi u nh ng hi u bi t này không giúp ông m r ng đ c s n xu t Quy n s

d ng đ t c a ông th c ch t ch ng giúp đ c gì 4ng bi t Quy n s d ng đ t c a ông có giá tr

nh ng giá tr đó đâu r i

Cách cu i cùng đ có ti n cho h p đ ng mua thi t b đó là vay ngoài Ởau năm kinh doanh ông Nam đã có quan h cá nhân v i ông Lê Đ c Ph m m t ng i cho vay ti n n i ti ng 4ng Ph m đem c a c i c a mình đ u c vào đ t đai M c dù ph n l n đ t c a ông đ c xác

nh n là đ t nông nghi p nh ng ai c)ng bi t nh ng m i quan h c a ông Ph m làm cho quá trình chuy n đ i m c đích s d ng đ t th t đ n gi n vào nh ng lúc thu n ti n V i s b o

đ m đáng tin này các ngân hàng qu c doanh và các ngân hàng c ph n s n lòng cho ông Ph m vay ti n không c n th ch p ” ng cách s d ng s ti n đã vay này ông Ph m có đ c ho t

đ ng kinh doanh sinh lãi là cho các doanh nghi p nh các gia đình tr và nh ng ng i khác vay ti n ởheo thông l thì các kho n cho vay này th ng ng n h n và có lãi su t g p b n l n lãi

su t hi n hành c a các kho n vay t các ngân hàng th ng m i5

Vi c vay n t ông Ph m có nh ng u đi m rõ r t M t là không c n th ch p Hai là không

c n gi y t gì Ba là có th nh n đ c ti n ngay ởuy nhiên cùng v i nh ng u đi m này c)ng

có nh ng đi m b t l i rõ r t Thay vì v t th ch p ng i đi vay ph i đ a danh ti ng c a mình

ra đ b o đ m M t ít ng i không tr n đã ch u t n th ng kinh kh ng 4ng Ph m và nh ng

ng i c ng tác tung tin đ n trên th tr ng và m n ng i phá ho i ho t đ ng kinh doanh c a

ng i m c n Vi c không hoàn tr n vay cho ông Ph m không ph i là m t ph ng án đ

ch n

Vào đ u tháng ông Nam và ông Ph m g p nhau 4ng Ph m xem xét k l ng k ho ch kinh doanh nói chuy n m t cách th ng th n v i ông Nam và đ ngh cung c p cho ông Nam kho n vay đô la th i h n năm v i lãi su t m i tháng 4ng Nam nh m tính

4 Ngân hàng ởh gi i ởi n hành Kinh doanh có s n t i

http://rru.worldbank.org/DoingBusiness/ExploreTopics/EnforcingContracts/Details.aspx?economyid=202

5 Lê Kh ng Ninh Đ u t c a các nhà máy lúa g o Vi t Nam tác đ ng c a s không hoàn h o c a th tr ng tài chính và tình tr ng không ch c ch n trang có s n t i http www ub rug nl eldoc dis eco l khuong ninh

nhanh chóng ởôi ph i tr đô la ti n lãi m i tháng ph i không

Đúng th 4ng Ph m tr l i

ởh n u nh tôi th ch p quy n s d ng đ t c a tôi thì sao ông Nam đ ngh

ởôi không ph i là ngân hàng ởôi l y lãi ch ng c n gì th ch p c a anh ông Ph m th ng

th ng

ởờ ỗ I V I ỎỦỎ KH2 KHĂộ

V y là các khó khăn ban đ u tr l i 4ng Nam nên đ cho ngân hàng ki m toán s sách k toán

c a ông hay ông nên quy t đ nh không m r ng Còn ph ng án nào khác

Khi ông Nam suy ng m v các kh năng nói trên ông t nh ở t h n là làm m t h t cát trên

b đ i d ng hay là làm m t h t cát trong m t ai đó

II ộH ộG ỎÂỠ H I ởH Ớ ỗỠ ộ

A N u “nh Ch là 4ng Nam “nh Ch s tài tr cho vi c m r ng s n xu t kinh doanh

nh th nào Ngu n tài chính nào “nh Ch s s d ng ở i sao

B Chính sách v pháp l và qu n l đi u ti t đã đóng vai trò gì trong vi c gây nên tình

tr ng l ng nan c a 4ng Nam