văn tế nghĩa sĩ cần guộc(phương)

-Cảm nhận đựoc tiếng khóc bi tráng của NĐC;khóc thơng những nghĩa sĩ hi sinh khi sự nghiệp còn dang dở, khóc thơng cho một thời kì lịch sử đau khổ nhng vĩ đại của dân tộc.. -Nhận thức đự

Đọc văn (3tiết) Tuần 6 (21-24) Tiết PPCT:21-22-23 Ngày soạn: 3-10-2007

Văn tế nghĩa sĩ cần guộc

Nguyễn đình chiểu

A-Mục tiêu bàI học:

1-Kiến thức:

-Nắm đợc những kiến thức cơ bảnvề thân thế, sự nghiệp và giá trị nội dung, nghệ thuật của thơ văn NĐC

-Cảm nhận đựơc vẻ đẹp bi tráng của bức tuợng đàI có một không hai trong lịch sử văn học

VN trung đại về ngời nông dân nghĩa sĩ

-Cảm nhận đựoc tiếng khóc bi tráng của NĐC;khóc thơng những nghĩa sĩ hi sinh khi sự nghiệp còn dang dở, khóc thơng cho một thời kì lịch sử đau khổ nhng vĩ đại của dân tộc -Nhận thức đựoc những thành tựu xuất sắc về mặt ngôn ngữ, ngệ thuật xây dựng hình t-ợng nhân vật, sự kết hợp nhuần nhuyễn tính hiện thực và giọng đIệu trữ tình bi tráng, tạo nên giá trị sử thi của bàI văn này

2-Kĩ năng

-Rèn luyện kỹ năng tìm hiểu một tác gia văn học

-Cảm nhận sâu sắc và tinh tế bàI văn tế

3- TháI độ

-Yêu mến và trân trọng tàI năng của NĐC Rèn luyện tinh thần vợt khó sống có nghị lực -Giáo dục lòng yêu nớc căm thù giặc, biết ơn các anh hùng liệt sĩ

B-Phơng pháp

Đọc sáng tạo,thảo luận, giảng bình, gợi mở nêu vấn đề

C- phơng tiện

SGK,SGV,Giáo án

D-Tiến trình lên lớp

1-ổn định tổ chức

2-Kiểm tra bàI cũ:Cảm nhận của em về nhân vật ông Quán trong đoạn trích Lẽ ghét th“

-ơng ( trích LVT-NĐC)”

3-Vào bàI mới

Tiết 1

I-Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu

kháI quát tác giả

GV: Em hãy kháI quát cuộc đời của NĐC

bằng 2 câu?

HS trả lời độc lập GV nhấn mạnh lại vấn

đề

Phần một: Tác giả

I-Cuộc đời:

1-Ông là tấm gơng nghị lực kiên cờng -Cuộc đời gặp nhiều bất hạnh: cha mất, mẹ mất, lỡ thi, bị mù,bị bội ớc, chứng kiến cảnh nớc mất nhà tan

-nhng ông vẫn vợt qua để sống có ích cho

đời: dạy học làm thuốc, sáng tác thơ văn 2-Tấm gơng yêu nớc sắt son, kiên trung -bất hợp tác với giặc

-liên lạc với các sí phu yêu nớc -sáng tác thơ văn làm vũ khí giết giặc

II- sự nghiệp văn chơng

1-những tác phẩm chính a-trớc khi thực dân pháp xâm lợc

Hoạt động 2: Hớng dẫn HS tìm hiểu sự

nghiệp văn chơng

GV: Những sánh tác chính đã làm nên tên

tuổi NĐC?

HS trả lời đọc lập

GV:Dựa vào những đoạn trích đã học em

hãy cho biết lí tởng đạo đức của NĐC

đựoc xây dựng chủ yếu trên cơ sở tình

cảm nào?

T tuởng nhân nghĩa giữa NT và NĐC có

đIểm gì gần gũi?

HS suy nghĩ trình bày ý kiến của bản

thân

GV:Nội dung trữ tình yêu nớc trong thơ

văn NĐC?Tác động tích cực của những st

ấy đối với công cuộc kháng chiến chống

Pháp?

Hoạt động 3: hớng dẫn học sinh luyện tập

khắc sâu kiến thức

GV chia nhóm hớng dẫn HS thỏa luận

câu hỏi SGK

-truyện thơ: Lục Vân Tiên:truyền bá đạo lí làm ngời Ca ngợi những con ngời trọng nghĩa nhân ái Phê phán tố cáo những bọn bạc ác gian tà

-truyện thơ Dơng Từ- Hà Mậu : bỏ tà đạo

để theo chính đạo

b-Khi thực dân Pháp xâm lợc -ng tiều y thuật vấn đáp:

-Văn tế nghĩa sĩ Cần Guộc -Chạy giặc

-Xúc cảnh 2- Nội dung thơ văn a-lý tởng đạo đức, nhân nghĩa:

-Đạo làm ngờichân chính: ca nợi những con ngời trọng nghĩa tốt đẹp theo đạo lí nhân dân

-Nhân nghĩa:là tình thơng yêu con ngòi và những quan hệ tốt đẹp giữa ngời và ngời b-Lòng yêu nớc thơng dân

-Ghi lại chân thực một thời đại dau thơng của đất nớc, khích lệ lòng căm thu giặc và ý chí cứu nớc của nhân dân

-ca ngợi những anh hùng nghĩa sĩ đã hi sinh vì tổ quốc

3-Nghệ thuật -Đậm đà sắc tháI Nam Bộ -Thành công ở thể loại văn tế 4-Ghi nhớ: SGK

III-Luyện tập Lập dàn ý a-Đặt vấn đề:

-Giới thiệu tác giả NĐC -Giới thiệu nhận định của Xuân Diệu b-GiảI quyết vấn đề

-GiảI thích lời của Xuân Diệu + u áI: yêu mến, ngỡng mộ +Kính mến:trân trọng, cảm phục Cả câu: đối với ngời nông dânyêu nớc, tự nguyện đứng lên đánh giặc, sẵn sàng chấp nhận mọi hy sinhđợc NĐC dành riêng một lòng ngỡng mộ yêu thơng, vừa trân trọng cảm phục, vừa gần gũi mến yêu

-Khẳng định vấn đề:lời nhận định của XD hoàn toàn đúng

-Mở rộng: vì sao đúng? Đúng nh thế nào? +Đem lòng dân đối lại với vũ khí sắt thépcủa kẻ thù

+Triều đình nhà Nguyễn bàn quan, chỉ có

Tiết 2

Hoạt động 4: hớng dẫn HS tìm hiểu tác

phẩm

-Ch HS đọc phần tiểu dẫn

-GV diễn giảng thêm nhằm gợi lại không

khí thời đại gợi cảm xúc để tiếp nhận áng

văn chơng cổ

Hoạt động 5: hớng dẫn tìm hiểu chi tiết

văn bản

-GV Em hãy nhận xét 2 hình ảnh ở câu

thơ đầu? Tác dụng nt?

GV: trớc khi họ là ngời lính họ là ai?

Phân tích giá trị biểu cảm của 2 từ “cui

cút,toan lo”

Tiết 3

GV: phân tích diễn biến tâm lí của ngời

nông dân?

nhân dân mới dám đứng lên chống giặc +Lòng yêu thơng trân trọng ngời dân cảm phục lí tởng chiến đấu của họ

Ngời nông dân xuất hiện trong văn chơng NĐC tơng xứng với họ ở ngoàI đời

Phần hai: Tác phẩm

I-Gới thiệu:

1-Hoàn cảnh ra đời bàI văn tế:

2-Thể loại : văn tế

II- Đọc –hiểu văn bản:

1-Hoàn cảnh hi sinh của ngòi nông dân nghĩa sĩ.(1-2)

-Súng giặc lòng dân

đất rền trời tỏ H/a đối lập, so sánh Khung cảnh bão táp của thời đại Sự đụng độ giữa thé lực xâm lăng tàn bạo và ý chí kiên cờng của nhân dân

-TháI độ chết vinh còn hơn sống nhục” mòi năm ” Nhận thức đựoc trách nhiệm và để… lại tiếng thơm cho đời

2- Nhớ lại cuộc đời của ngời đã mất a-Ngòi nông dân nghèo khổ(3-5) -h/a ngời nông dân tội nghiệplẻ loi đơn độc

đối phó với sự nghèo khó”cui cút ”… -b/p liệt kê, điêp: cha quen chỉ biết… -Quen với việc đồng áng xa lạ với việc quân trờng

b-Ngời nghĩa sĩ đánh Tây(6-9) -Trông tin quan: trời hạn trông ma -Căm ghét quân giặc:” nhà nông ghét cỏ” -Căm thù cẳm xúc: muốn ăn gan, uống máu -Căm thù lí trí: “một mối xa th ”…

-Hành động” nào đợi ” tự nguyện trở… thành ngời lính với quyết tâm cao độ

c- Dũng sĩ công đồn(10-15) -manh áo vảI đạn nhỏ ngọn tầm vông đạn to dao phay tàu thiếc tầu đồng

_GV chia nhóm hớng dẫn học sinh thảo

luận

HS đọc đoạn cuối

Tác giả bày tỏ tinh cảm của minh nh thế

nào?

Thô sơ hiện đại

đốt nhà, chém mã tà ma ní…

đạp, xô ,đâm ngang, bọn hè trớc chém ngợc lũ ó sau khí thế chiến hèn nhát

đấu dũng cảm khiếp sợ quyên mình hoảng loạn làm chủ trận đánh

Sơ kết:NĐC đã dựng nên một tợng đàI bấ tử

về ngời nông dânyêu nớc đã đứng lên nh những anh hùng Lần đầu tiên trong văn học thành văn ngời nông dân có một vị trí dàng hoàng đĩnh đạc mang tầm vóc và vẻ

đẹp của mình Họ thật bình thờng nhng cũng thật phi thờng

3-Tình cảm của tác giả

a-Đối với các liệt sĩ -Da ngựa bọc thây ca ngợi cáI chết -gơm hùm treo mộ cao cả

-vì tấc đất ngọn rau vì bát cơm manh áo vì triều đình hèn nhát

Động cơ hi sinh cao cả “chết vinh còn hơn sống nhục

Lời văn vừa an ủi vừa tri âm, vừa xót xa

th-ơng cảmđồng thời là sự căm giận khôn nguôI đối với kẻ xâm lợc

b-Đối với gia đình các liệt sĩ -đau đớn-mẹ già

não nùng- vợ yếu Tình cảm xót xa trớc cảnh tang tóc hiu hắt của gia đình các liệt sĩ Từ ngữ giản dị có giá trị biểu cảm cao

c-Lo lắng cho số phận quê hơng đồng bào -giặc vân xcòn đóng sông Bến Nghé bốn phía mây đen

một phờng con đỏ Xót xa vì quê hơng vẫn trong cảnh đIêu linh Bi thơng nhng không bi lụy bởi hình

ảnh những con ngơI ngàn năm sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc linh hôn còn theo giúp cơ binh Lời khấn nguyện nh thôI thúc những ngời đang sống hãy tiếp tục đứng lên chiến đấu giệt thù

4-Nghệ thuật -Cảm xúc chân thành sâu lắng -Ngôn ngữ giản dị nhng tinh tế có sức biểu

Đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm?

cảm -Giọng đIệu thay đổi theo dong cảm xúc

• Ghi nhớ( SGK) III-Luyện tập

1-Củng cố Văn tế nghĩa sĩ Cần Guộc là tợng đài bất tử

về ngời nông dân nghĩa sĩ 2-Luyện tập ở lớp

Đọc diễn cảm lại bài văn tế 3-luyện tập ở nhà

Bài tập 2 trang 65 4-Hớng dẫn tự học

-Nắm đợc nội dung bài văn tế

-Chuẩn bị bài:Thực hành về thành ngữ điển cố

5- Hớng dẫn đọc thêm

Rút kinh nghiệm