nhật ký BDTX 16 17 MD 12142111

PHÒNG GD ĐT TP BMT CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMTRƯỜNG TH LÊ ĐẠI HÀNH Độc lập Tự do Hạnh phúc NHẬT KÝ TỰ HỌC BDTX NĂM HỌC 20162017 Họ và tên: Nguyễn Thị Kỳ Hoa Chức vụ: Giáo viên Đơn vị: Trường tiểu học Lê Đại HànhNỘI DUNG BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN NĂM HỌC 20162017:Thời gian: Từ ngày 01 tháng 8 năm 2016 đến ngày 30 tháng 05 năm 2017. Nhật ký ghi đầy đủ, rõ ràng các modun theo đúng kế hoạch đề ra

PHÒNG GD& ĐT TP BMT CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRƯỜNG TH LÊ ĐẠI HÀNH Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

NHẬT KÝ TỰ HỌC BDTX NĂM HỌC 2016-2017

Họ và tên: Nguyễn Thị Kỳ Hoa

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị: Trường tiểu học Lê Đại Hành

NỘI DUNG BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN NĂM HỌC 2016-2017:

Thời gian: Từ ngày 01 tháng 8 năm 2016 đến ngày 30 tháng 05 năm 2017.

I/ Khối kiến thức bắt buộc (Nội dung 1 và 2)

Thời gian: Ngày 27,28 tháng 6 năm 2016 tập huấn tại nhà khách công đoàn do Sở GD &

ĐT tổ chức

1 Nội dung: “Tăng cường kỹ năng Giao tiếp Tiếng Việt cho học sinh dân tộc”

1.1 Các nguyên tắc dạy học hỗ trợ học sinh dân tộc tăng cường kỹ năng giao tiếp Tiếng Việt:

1.1.1 Tích hợp dạy học Tiếng Việt vào các môn học và hoạt động giáo dục khác: Các môn học trong trường tiểu học đều sử dụng TV là phương tiện truyền tải kiến thức tới HS Việc tiếp nhận kiến thức các môn học phụ thuộc vào trình độ TV của HS Nếu HS sử dụng TV kém thì chắc chắn kết quả học tập Các môn học khác cũng không tốt

Trong quá trình dạy học các môn học khác, GV cần:

- Chú ý kết hợp dạy TV với dạy kiến thức của các môn học

- Sử dụng ngữ liệu TV trong các môn học làm tình huống để HS thực hành rèn luyện các kỹ năng giao tiếp TV

- Sử dụng tranh ảnh, hiện vật, mô hình …để giảng giải các khái niệ, thuật ngữ đặc trưng của môn họ, đồng thời hướng dẫn, giảng giải chậm, rõ rang những từ khó

- Cung cấp các mẫu câu đặc trưng của môn học và cho HS luyện tập theo mẫu

- Hướng dẫn HS tích cực sử dụng TV trả lời câu hỏi của thầy, cô giáo, tham gia thảo luận cùng các bạn trong nhóm trong các giờ học Giáo viên luôn luôn chú ý giúp học sinh sử dụng TV đã có để mở rộng và làm giàu vốn từ cho mình

Ví dụ:

*Tích hợp dạy TV vào môn âm nhạc: Là kết hợp dạy âm nhạc với dạy những từ ngữ chuyên nghành: Giai điệu, tiết tấu, lời ca, vỗ tay, gõ đệm, vận động phụ họa, dân ca…

cho HS Khi dạy kể chuyện âm nhạc, để giúp HS biết nội dung câu chuyện, GV cần phải thực hiện quy trình sau:

- Giới thiệu khái quát về câu chuyện

 Dạy vẽ tranh trong môn Mỹ Thuật: Với đề tài Em đi học, Gv nêu câu hỏi gợi ý để

hs nhớ lại các hình ảnh, hoạt động khi đi học Khi hướng dẫn Hs chọn đề tài, Gv gợi

ý, miêu tả cảnh vật thân quen với HS dân tộc như: màu sắc, nhà cửa, cây cối, nươngrẫy hai bên đường đi học…để HS lựa chọn

 Dạy chủ đề cảm ơn, xin lỗi trong môn Đạo đức lớp 1, một trong các yêu cầu cần đạt

là HS biết được khi nào cần nói cám ơn, xin lỗi; biết cảm ơn xin lỗi trong các tình huống phổ biến trong khi giao tiếp Đây là những tình huống để GV hướng dẫn HS rèn luyện kĩ năng nghe, nói phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

 DTHTV trong môn Thủ công- Kỹ thuật là cung cấp những từ ngữ TV thể hiện các hoạt động mang tính thủ công, kỹ thuật: xé, cắt, dán khâu, đan, lắp ghép, chiết cành,bón lót, bón thúc, làm luống, cờ lê, tua vít, quy trình kỹ thuật, răng cưa, bánh đai, băng chuyền…và những câu lệnh : gấp vào đường dấu giữa hình; miết kỹ mép tờ giấy, cắt lượn theo đường cong; lắp các thanh thẳng vào tấm lớn; tháo rời các chi tiết của sản phẩm;…

 Dạy TV TH trong môn toán là dạy HS những từ ngữ trong bài toán có lời văn, những từ ngữ liên quan đến toán học: cộng trừ, nhân, chia, tính nhẩm lời giải… hệ thống câu với các mệnh đề như: a cộng b, a trừ b, a lớp hơn b, …

 Dạy tích hợp TV trong môn TN-XH là dạy những từ ngữ thể hiện nội dung các chủ đề: Con người và sức khỏe Xã hội, Tự nhiên Đó là các từ ngữ chỉ tên gọi, đặc điểm, tính chất của các sự vật, hiện tượng; các mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng Các tình huống trong môn học này là cơ hội thuận lợi để HS thực hành kỹ năng giao tiếp TV

Rõ ràng, THDTV trong dạy các môn học khác là rất cần thiết Đây là một trong những nguyên tắc quan trọng để hỗ trợ HS DTTS rèn luyện kỹ năng nghe, nói đọc tiếng việt nhằm tăng cường kỹ năng giao tiếp

1.1.2 Phát triển vốn từ TV theo chủ đề của môn học:

Mỗi môn học trong chương trình GDTH đều dạy học theo các chủ đề Việc phát triển vốn từ theo chủ đề của các môn học vừa giúp HS tiếp thu tốt kiến thức môn học

vừa phát triển vốn từ Tv một cách hệ thống Có vốn từ TV theo từng chủ đề sẽ giúp HSvận dụng giao tiếp trong các tình huống, hoàn cảnh khác nhau tốt hơn.

Để phát triển vốn từ cho HS theo chủ đề môn học, GV cần:

- Tập hợp những từ ngữ theo chủ đề môn học, đặc biệt là những từ ngữ gắn liền với cuộc sống của HS dTđể cung cấp, hướng dẫn HS trong quá trình dạy học

- Tạo tình huống theo từng chủ đề cuộc sống để HS thực hành nghe, nói theo các chủ đề

- Khuyến khích HS thường xuyên thu thập, tích lũy vốn vốn từ theo từng chủ đề

- Hướng dẫn HS làm sổ tay từ ngữ để cập nhật những từ ngữ TV theo từng chủ đề Đồng thời, Gv cần tạo điều kiện cho HS thực hành sử dụng những từ ngũ theo chủ đề.1.1.3 Sử dụng nhiều giác quan để tăng cường vốn từ:

HS sử dụng nhiều giác quan thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác, xúc giácđể học tập

sẽ đem lại hiệu quả cao hơn

Việc sử dụng nhiều giác quan có những ưu điểm:

- Hs được phối hợp sử dụng nhiều giác quan để tri giác sự vật, hiện tượng sẽ hình thành được các biểu tượng, khái niệm từ ngữ chính xác

- Tạo hứng thú học tập, phát triển khả năng tập trung chú ý, óc tò mò khám phá

- Phát triển tư duy và nâng cao tính tự lực, tích cực của HS

1.1.4 Thường xuyên thực hành kỹ năng nghe, nói TV

HSDT bắt đầu học TV là một ngôn ngữ mới, ngôn ngữ thứ hai sau tiếng mẹ đẻ Cho nên, việc sử dụng đồng thời tiếng mẹ đẻ và TV để giúp HS hiểu, tiếp thu nội dung bài học là cần thiết nhưng chỉ dùng tiếng mẹ đẻ ở trường học trong một số trường hợp như: cung cấp một số câu lệnh nhằm hướng dẫn HS thực hiện các hoạt động học tập, giảng giải nghĩa từ ngữ mang tính trừu tượng Từng bước, Gv phải giúp HS nắm vững và sử dụng được TV để giao tiếp

Để giúp HS tích cực chủ động thực hành kỹ năng nghe, nói TV

II Khối kiến thức tự chọn: (Nội dung bồi dưỡng 3)

đã trở thành xu thế trong việc xác định nội dung dạy học trong nhà trường phổ thông và trong chương trình xây dựng môn học Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học

Thực tiển đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong giáo dục và dạy học

sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn đối với học sinh so với việc các môn học, các mặt giáo dục được thực hiện riêng lẽ Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại

Tích hợp là một tiến trình tư duy và nhận thức mang tính chất phát triển tự nhiên của con người trong mọi lĩnh vực hoạt động khi họ muốn hướng đến hiệu quả của chúng ( ), là vấn đề của nhận thức và tư duy của con người, là triết lý chi phối, định hướng và quyết định thực tiễn hoạt động của con người Lý thuyết tích hợp được ứng dụng vào giáo dục trở thành một quan điểm lý luận dạy học phổ biến trên thế giới hiện nay Xu hướng tích hợp còn được gọi là xu hướng liên hội đang được thực hiện trên nhiều bình diện, cấp độ trong quá trình phát triển các chương trình giáo dục

*Tích hợp là một tiến trình tư duy và nhận thức mang tính chất phát triển tự nhiên của con người trong mọi lĩnh vực hoạt động khi họ muốn hướng đến hiệu quả của chúng ( ),

là vấn đề của nhận thức và tư duy của con người, là triết lý chi phối, định hướng và quyếtđịnh thực tiễn hoạt động của con người

+ Tích hợp: Là sự hòa trộn nội dung giáo dục môi trường và sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào nội dung bộ môn thành một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau

II Nội dung

1 Các yêu cầu của một kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp

- Trang bị cho học sinh hiểu biết những kiến thức cần thiết, cơ bản về những nội dung cần được tích hợp để từ đó giáo dục các em có những cử chỉ, việc làm, hành vi đúng đắn

- Phát triển các kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong học tập cũng như trong thực tiển cuộc sống

- Giúp học sinh hứng thú học tập, từ đó khắc sâu được kiến thức đã học

- Nội dung tích hợp phải phù hợp với từng đối tượng học sinh ở các khối lớp thông qua các môn học và hoạt động giáo dục khác nhau

- Tránh áp đặt, giúp học sinh phát triển năng lực

2 Các nội dung cần tích hợp giáo dục trong các môn học và hoạt động giáo dục ở

tiểu học.

Ý nghĩa của dạy học theo quan điểm tích hợp

Tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực Trong lĩnh vực khoa học giáo dục (GD), khái niệm tích hợp xuất hiện từ thời kì khai sáng, dùng để chỉ một quan niệm GD toàn diện con người, chống lại hiện tượng làm cho con người phát triển thiếu

hài hòa, cân đối Tích hợp còn có nghĩa là thành lập một loại hình nhà trường mới, bao gồm các thuộc tính trội của các loại hình nhà trường vốn có.

Trong dạy học (DH) các bộ môn, tích hợp được hiểu là sự kết hợp, tổ hợp các nội dung từcác môn học, lĩnh vực học tập khác nhau (Theo cách hiểu truyền thống từ trước tới nay) thành một “môn học” mới hoặc lồng ghép các nội dung cần thiết vào những nội dung vốn

có của môn học, ví dụ: lồng ghép nội dung GD dân số, GD môi trường, GD an toàn giao thông trong các môn học Đạo đức, Tiếng Việt hay Tự nhiên và xã hội… xây dựng môn học tích hợp từ các môn học truyền thống

Tích hợp là một trong những quan điểm GD đã trở thành xu thế trong việc xác định nội dung DH trong nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương trình môn học ở nhiều nước trên thế giới Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan niệm tích cực về quá trình học tập và quá trình DH

Dạy học theo hướng lồng ghép tích hợp thực hiện ở một số nội dung môn học và các hoạtđộng giáo dục: nội dung tích hợp được bao gồm những nội dung như Tích hợp giáo dục đạo đức, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; giáo dục phòng chống tham nhũng; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; bảo vệ môi trường; giáo dục về dân số, đa dạng sinh học và bảo tồn thiên nhiên; giáo dục về tài nguyên và môi trường, chủ quyền biển đảo theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT

Mức độ tích hợp tùy theo từng môn học, nội dung để lựa chọn mức độ tích hợp, đối với

bộ môn tích hợp nội dung Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thì mức

độ tích hợp từ liên hệ ( chỉ khai thác nội dung bài học và liên hệ với kiến thức về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mức độ hạn chế), tích hợp bộ phận ( chỉ một phần của bài học, hoạt động thực hiện nội dung giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mức độ trung bình) đến tích hợp tòan phần ( cả một bài có nội dung trùng khớp với nội dung giáodục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, mức độ cao nhất)

Thực tiễn ở nhiều nước đã chứng tỏ rằng, việc thực hiện quan điểm tích hợp trong GD và

DH sẽ giúp phát triển những năng lực giải quyết những vấn đề phức tạp và làm cho việc học tập trở nên ý nghĩa hơn đối với HS so với việc các môn học, các mặt GD được thực hiện riêng rẽ Tích hợp là một trong những quan điểm GD nhằm nâng cao năng lực của người học, giúp đào tạo những người có đầy đủ phẩm chất và năng lực để giải quyết các vấn đề của cuộc sống hiện đại Nhiều nước trong khu vực Châu Á và trên thế giới đã thựchiện quan điểm tích hợp trong DH và cho rằng quan điểm này đã đem lại hiệu quả nhất

Ở Việt Nam, Thời Pháp thuộc, quan điểm tích hợp được thể hiện trong một số môn ở trường tiểu học như môn «Cách trí », sau đổi thành môn « Khoa học thường thức » Môn học này còn được dạy một số năm ở trường cấp I của miền Bắc nước ta.

Từ những năm 1987, việc nghiên cứu xây dựng môn “Tìm hiểu Tự nhiên và xã hội” theo quan điểm tích hợp đã được thực hiện và môn học này được thiết kế để đưa vào DH ở trường cấp I từ lớp 1 đến lớp 5 Chương trình năm 2000 đã được hoàn chỉnh thêm một bước, quan điểm tích hợp đã được thể hiện trong CT & SGK và các hoạt động DH ở tiểu học Tuy nhiên khái niệm tích hợp vẫn còn mới lạ với nhiều GV Một số đã có nhận thức ban đầu nhưng còn hạn chế về kĩ năng vận dụng

Hiện nay, trên toàn thế giới mỗi ngày có khoảng 2000 cuốn sách được xuất bản, điều ấy

đủ thấy không thể học tập như cũ và giảng dạy như cũ theo chương trình và sách giáo khoa (CT & SGK) gồm quá nhiều môn học riêng rẽ, biệt lập với nhau Mặt khác, sự phát triển của khoa học trên thế giới ngày càng nhanh, nhiều vấn đề mới DH cần phải đưa vào nhà trường như: Bảo vệ môi trường, GD dân số, GD pháp luật, phòng chống ma túy, GD sức khỏe, an toàn giao thông…, nhưng quỹ thời gian có hạn, không thể tăng số môn học lên được Việc tích hợp nội dung một số môn học là giải pháp có thể thực hiện được nhiệm vụ GD nhiều mặt cho HS mà không quá tải

Tích hợp là quan điểm hòa nhập, được hình thành từ sự nhất thể hóa những khả năng, một sự quy tụ tối đa tất cả những đặc trưng chung vào một chỉnh thể duy nhất Khoa học hiện nay coi trọng tính tương thích, bổ sung lẫn nhau để tìm kiếm những quan điểm tiếp xúc có thể chấp nhận đựợc để tạo nên tính bền vững của quá trình DH các môn học

Trong một số môn học, tư tưởng tích hợp được tiếp nhận với các mức độ thấp và khác nhau như: Lồng ghép - là đưa thêm nội dung cần học tương tự với môn học chính; tích hợp - là sự kết hợp tri thức của nhiều môn học tạo nên môn học mới

Quan điểm tích hợp và phương pháp dạy học theo hướng tích hợp đã được GV tiếp nhận nhưng ở mức độ thấp Phần lớn GV lựa chọn mức độ tích hợp “liên môn hoặc tích hợp

“nội môn Các bài dạy theo hướng tích hợp sẽ làm cho nhà trường gắn liền với thực tiễn cuộc sống, với sự phát triển của cộng đồng Những nội dung dạy HS nhỏ tuổi theo các chủ đề “Gia đình”, “Nhà trường”, “Cuộc sống quanh ta”, “Trái đất và hành tinh”…làm cho HS có nhu cầu học tập để giải đáp được những thắc mắc, phục vụ cho cuộc sống của mình và cộng đồng Học theo hướng tích hợp sẽ giúp cho các em quan tâm hơn đến con người và xã hội ở xung quanh mình, việc học gắn liền với cuộc sống đời thường là yếu tố

để các em học tập Những thắc mắc nảy sinh từ thực tế làm nảy sinh nhu cầu giải quyết vấn đề của các em Chẳng hạn “vì sao có sấm chớp?’, “vì sao không được chặt cây phá rừng?”, “vì sao….?.”

Thực tế ở một số trường tiểu học cho thấy, các bài sọan để DH theo hướng tích hợp đã giúp cho GV tiếp cận tốt nhất với CT & SGK mới Bài dạy linh hoạt, HS học được nhiều,được chủ động tìm tòi, chiếm lĩnh kiến thức và rèn luyện kĩ năng Muốn tiến hành có hiệuquả, cần phải chú trọng đến việc bồi dưỡng GV GV phải hiểu được thế nào là tích hợp, phải nghiên cứu chương trình, tài liệu xem nó dựa trên môn khoa học xác định nào, có thể mở rộng quan hệ tương tác với các khoa học khác như thế nào, mức độ tích hợp thể hiện ra sao?

Từ thực tiễn GD tiểu học ở nhiều nước và Việt Nam cho thấy, DH theo hướng tích hợp là xu thế mà nhiều nước trên thế giới đã áp dụng, đặc biệt là các nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương GV tiểu học khi đã quen với cách dạy tích hợp thì việc xử lí các tình huống GD trở nên mềm dẻo hơn DH theo hướng tích hợp phát huy được tính tích cực của HS, góp phần đổi mới nội dung và phương pháp DH ở trường tiểu học

2 Phương pháp lựa chon địa chỉ tích hợp và xác định mức độ tích hợp trong các bài học của từng môn học và hoạt động giáo dục của tiểu học

a Phương pháp

Phương pháp dạy học theo hướng tích hợp là lồng ghép nội dung tích hợp vào cácbài dạy, tùy theo từng môn học mà lồng ghép tích hợp ở các mức độ như liên hệ, lồng ghép bộ phận, toàn phần, từ đó giáo dục và rèn kĩ năng sống, giá trị sống cho học sinh

*Phương pháp

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thảo luận

Sự thay đổi quan niệm về sách giáo khoa đòi hỏi các nhà biên soạn sách giáo khoa phải thay đổi cấu trúc nội dung theo hướng tích hợp nhằm:

- Giải quyết sự mất cân đối giữa khối lượng, mức độ nội dung từng giai đoạn học tập

- Tăng cường sự hỗ trợ nhau giữa các nội dung trong từng môn học và giữa các môn học, xoá bỏ những trùng lặp, tăng khả năng thực hành, vận dụng.

- Gia tăng các hoạt động thực hành

Định hướng tích hợp của chương trình tiểu học sau 2000 được thể hiện ở những mức độ khác nhau:

(1) Hình thành các môn học tích hợp: Tự nhiên – Xã hội (1991-1996 ); tích hợp môn Sức khỏe với môn Tự nhiên- xã hội và môn Khoa học (2001); tích hợp Mỹ thuật với Kỹ thuật thành môn Nghệ thuật

(2) Tích hợp các mạch kiến thức, kỹ năng trong một số môn học: tích hợp 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và kiến thức văn hoá, xã hội, tự nhiên, tích hợp giữa phát triển năng lực sử dụng ngôn ngữ với phát triển nhân cách trong môn Tiếng Việt; tích hợp các yếu tố đại số vào mạch số học trong môn Toán, tích hợp cung cấp kiến thức sơ giản toán học và phát triển năng lực tư duy và giải quyết vấn đề ; tích hợp các nội dung giáo dục khác vào các môn học như giáo dục môi trường, giáo dục quyền trẻ em, giáo dục giới tính, giáo dục dân số; giáo dục các giá trị sống; phòng chống các bệnh tật và tệ nạn xã hội

Mục đích của giải pháp tích hợp được phát biểu trong tài liệu chương trình tiểu học là nhằm làm giảm sự năng nề, gia tăng khả năng vận dụng thực hành và tính thực tiễn của chương trình, tạo điều kiện cho người học phát triển năng lực (Đỗ Đình Hoan, 2002).Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 đã nêu rõ: “…thực hiện đổi mới chương trình SGK từ sau năm 2015 theo định hướng phát triển năng lực học sinh” Chương trình hướng tới mục tiêu phát triển năng lực không chỉ dựa vào tính hệ thống, logic của khoa học tương ứng khi xác định nội dung học tập mà còn gắn với các tình huống thực tiễn, chú ý đến khả năng học tập và nhu cầu, phong cách học của mỗi cá nhân học sinh Các yêu cầu này đòi hỏi chương trình cần được phát triển theo định hướng tích hợp nhằm tạo điều kiện cho người học liên tục huy động kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực môn học và hoạt động giáo dục khác nhau để thực hiện các nhiệm vụ học tập Qua đó, các năng lực chung cơ bản cũng như năng lực chuyên biệt của người học được phát triển.Theo báo cáo kết quả của nhóm nghiên cứu thuộc Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam trong Hội thảo “Dạy học tích hợp- Dạy học phân hóa trong chương trình giáo dục phổ thông” vừa được Bộ GD-ĐT tổ chức vào tháng 12/2012, CTGDGPT sau 2015, “Dạy học tích hợp là quá trình dạy học trong đó giáo viên tổ chức hoạt động để học sinh huy động nội dung, kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm

vụ học tập, thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới từ đó phát triển những năng lực cần thiết” Nhóm nghiên cứu Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, 2012) Định hướng tích hợp sẽ thực hiện trong chương trình GDPT theo hình thức và mức độ tích hợptrong phạm vi hẹp và tích hợp trong phạm vi rộng Hai hướng tích hợp này phần nào tương thích với định hướng tích hợp đa môn và tích hợp liên môn như đã đề cập ở trên Phương án tích hợp đã được đề xuất cho việc phát triển chương trình giáo dục phổ thông

Việt Nam sau 2015 ở cả ba cấp: tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông như sau:

Ở tiểu học, tương tự như chương trình tiểu học hiện hành, tăng cường tích hợp trong nội

bộ môn học Toán, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội (các lớp 1, 2, 3) và lồng ghépcác vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sức khỏe sinh sản…, vào các môn học và hoạt động giáo dục Bên cạnh đó, hai môn học mới được ra đời trên

cớ sở kết hợp các môn học có nội dung liên quan với nhau Đó là môn Khoa học và Côngnghệ được xây dựng trên cơ sở hai môn Khoa học và môn Công nghệ (Kĩ thuật) ở các lớp

4 và 5 trong chương trình hiện hành Môn thứ hai là Tìm hiểu xã hội được xây dựng từ môn Lịch và Địa lý của chương trình tiểu học hiện hành và bổ sung một số vấn đề xã hội) Các môn học này dự kiến sẽ được xây dựng theo mô hình: cơ bản đảm bảo tính logic hệ thống của các phân môn, nội dung chương các phân môn được sắp xếp sao cho

có sự hỗ trợ lẫn nhau tránh trùng lắp; đồng thời hệ thống các chủ đề liên kết giữa các phân môn sẽ được phát triển tạo điều kiện cho các kiến thức, kĩ năng, năng lực chung được rèn luyện

3 Kỹ năng lựa chọn PP – Kỹ thuật dạy học phù hợp với việc dạy học tích hợp

* Kỹ năng lựa chọn phương pháp:

Lựa chọn nội dung bài học phù hợp với các PP: Học theo góc; Học theo hợp đồng; Học theo dự án và các hoạt động phù hợp với các kĩ thuật dạy học

Thiết kế bài học áp dụng PPDH: Học theo góc, theo hợp đồng, theo dự án và các kỹ thuật

DH mang tính hợp tác

Tổ chức, hướng dẫn HS : Học theo góc, theo hợp đồng, theo dự án và các kĩ thuật DH

* Kỹ thuật dạy học phù hợp với việc dạy tích hợp:

Tích hợp là một trong những quan điểm đã trở thành xu thế phát triển chương trình giáo dục phổ thông ở nhiều nước trên thế giới Thực tiễn đã chứng tỏ, việc thực hiện quan điểm tích hợp sẽ làm tăng tính hiệu quả của hoạt động giáo dục

Đây cũng là một trong những quan điểm chỉ đạo trong việc xây dựng chương trình giáo dục phổ thông ViệtNamsau năm 2015 Tuy nhiên, vẫn có những nhầm tưởng tích hợp vớiphép “cộng” giản đơn nhiều môn học

Có 3 hoạt động tích hợp cơ bản

3.1 Tích hợp đa môn

Tiếp cận tích hợp đa môn tập trung trước hết vào các môn học Các môn liên quan với nhau có chung một định hướng về nội dung và phương pháp dạy học nhưng mỗi môn lại

có một chương trình riêng Tích hợp đa môn được thực hiện theo cách tổ chức các

“chuẩn” từ các môn học xoay quanh một chủ đề, đề tài, dự án, tạo điều kiện cho người học vận dụng tổng hợp kiến thức của các môn học có liên quan

3.2 Tích hợp liên môn

Theo cách tiếp cận tích hợp liên môn, giáo viên tổ chức chương trình học tập xoay quanh các nội dung học tập chung: các chủ đề, các khái niệm, các khái niệm và kĩ năng liên ngành, liên môn Tích hợp liên môn còn được hiểu như là phương án, trong đó nhiều mônhọc liên quan được kết lại thành một môn học mới với hệ thống những chủ đề nhất định xuyên suốt qua nhiều cấp lớp Ví dụ: Địa lí, Lịch sử, Sinh học, Xã hội, Giáo dục công dân, Hoá học, Vật lí được tích hợp thành môn “Nghiên cứu xã hội và môi trường” tại Anh, Australia, Singapore, Thái Lan.

3.3 Tích hợp xuyên môn

Trong cách tiếp cận tích hợp xuyên môn, giáo viên tổ chức chương trình học tập xoay quanh các vấn đề và quan tâm của người học Học sinh phát triển kĩ năng sống khi áp dụng các kĩ năng môn học và liên môn vào ngữ cảnh thực tế Hai con đường dẫn đến tích hợp xuyên môn là học tập theo dự án và thương lượng chương trình học

Nhiều nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục có nhiều quan điểm về dạy tích hợp: “Tích hợp chương trình giảng dạy nhằm tạo mối liên hệ chặt chẽ giữa các môn học khoa học tự nhiên và khoa học xã hội, hình thành hệ thống kiến thức thống nhất, từ đó bồi dưỡng năng lực khoa học và kĩ năng sống cho học sinh, tạo hứng thú và động lực cho việc học”;

“Khẳng định vốn tri thức của mỗi con người là sự tích hợp các lĩnh vực khoa học”; “Đổi mới Chương trình và SGK giáo dục phổ thông sau 2015 cho rằng, dạy học tích hợp đã trởthành nguyên lí cơ bản của giáo dục hiện đại Từ quan điểm này, phần nội dung môn học trong mô hình câu trúc SGK không nên trình bày đơn vị bài học theo tiết học, mà nên theo chủ đề nội dung ứng với các tình huống tích hợp Cố gắng để các chủ đề này được sắp xếp làm sao không phá vỡ quá nhiều logic nội tại của nội dung khoa học mỗi môn học, phân môn trong SGK”

Tích hợp có lộ trình

Để việc tích hợp đạt hiệu quả cao, nên có sự phối hợp đồng bộ giữa chương trình các môn học và vận dụng linh hoạt các phương pháp tích hợp với mỗi lĩnh vực kiến thức cần đạt được Bên cạnh đó, tăng cường các giờ thực hành, hoạt động ngoại khoá theo chủ đề, Giảm giờ dạy lí thuyết của giáo viên, tăng thời lượng hoạt động học tập của học sinh Xây dựng hệ thống bài tập mở, bài tập gắn với thực tiễn, bài tập có nội dung vận dụng kiến thức liên môn

Đối với dạy học tích hợp, cần chuẩn bị những nội dung mang tính hướng dẫn cơ bản đến các thao tác cho giáo viên và học sinh; như xác định mục tiêu, chủ đề tích hợp, kĩ năng cơbản; lời nói đầu giới thiệu cấu trúc các mạch nội dung, cách học, đặc thù, cách tìm kiếm thông tin Và có danh mục các từ khóa, thuật ngữ, khái niệm cốt lõi hướng dẫn đánh giá,hướng dẫn tái tạo lại kiến thức đã học từ các môn học liên quan

Chỉ đề cập đến xây dựng chương trình các môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội cấp tiểu học, ThS Nguyễn Hồng Liên (Viện Khoa học giáo dục Việt Nam) cho rằng, xây dựng chương trình tích hợp cần đảm bảo sự tích hợp về nội dung, những kĩ năng cốt lõi

cần hình thành cho học sinh, đa dạng về phương pháp dạy học và chú trọng vào sự tham gia tích cực của học sinh Đánh giá kết quả học tập cần nhấn mạnh vào quá trình tiến bộ của học sinh và tài liệu dạy học không bị bó hẹp trong tài liệu SGK Việc lựa chọn nội dung cần chú ý hơn đến tính ứng dụng, thực tiễn, phù hợp và gần gũi hơn với cuộc sống của HS; tránh sự lệ thuộc quá lớn vào logic của khoa học bộ môn làm cho kiến thức đưa vào nhà trường quá mang tính hàn lâm, nặng nề

Khẳng định tích hợp là yêu cầu chung của quá trình dạy học, giúp giảm được nội dung kiến thức, tránh được sự chồng chéo, “cắt khúc” giữa các bộ môn, giữa các lớp học với nhau, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển đồng thời lưu ý, xử lý vấn đề tích hợp phải phù hợp với điều kiện dạy học, năng lực dạy học của giáo viên Vì vậy, trên thế giới

có nhiều mức độ xử lý tích hợp khác nhau thông qua chương trình, SGK “Chúng ta sẽ xử

lý ở những bước ban đầu rồi dần dần trải qua thời gian sẽ tích hợp ở mức độ cao hơn” - Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển cho biết

4 Thực hành lập kế hoạch dạy học tích hợp các nội dung giáo dục

Ví dụ lập kế hoạch dạy học tích hợp môn tập đọc các lớp tiểu học:

I Quan niệm về đổi mới phương pháp dạy học:

Đổi mới PPDH là đưa các PPDH mới vào nhà trường trên cơ sở kế thừa và phát huy mặt tích cực của các phương pháp truyền thống để nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao hiệu quả đào tạo, góp phần đáp ứng những yêu cầu mới của mục tiêu giáo dục và đào tạo

II Phương pháp dạy Tập đọc phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong giờ học:

1 Các phương pháp dạy Tập đọc:

a Phương pháp phân tích mẫu:

Dưới sự hướng dẫn của GV, học sinh phân tích các vật liệu mẫu ( văn bản )để hình thành các kiến thức văn học, các kĩ năng sử dụng ngôn ngữ Từ những hiện tượng chứa đựng trong các văn bản, GV giúp HS phân tích theo các nhiệm vụ đã nêu trong SGK để các em hiểu bài

Để HS phân tích được mẫu dễ dàng, GV có thể tách các câu hỏi, các công việc trong SGK ra thành những câu hỏi, nhiệm vụ nhỏ hơn

Về hình thức tổ chức tuỳ từng bài, từng nhiệm vụ cụ thể, GV có thể cho HS làm việc độc lập, làm việc theo nhóm, sau đó trình bày kết quả phân tích trước lớp

2/ Phương pháp trực quan :

Giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát các tranh minh hoạ trong các bài tập đọc, các vật mẫu giúp các em hiểu thêm một số chi tiết, tình huống và nhân vật trong bài

3/ Phương pháp thực hành giao tiếp:

GV tổ chức các hoạt động trong giờ học sao cho mỗi HS trong lớp đều được đọc (đọc thành tiếng, đọc thầm, đọc đồng thanh, theo nhóm, cá nhân…) được trao đổi nhận thức của mình với thầy cô, bạn bè

Giáo viên chú ý đến từng học sinh, tôn trọng những phát hiện và ý kiến riêng của từng

em Thận trọng khi đánh giá học sinh, tạo điều kiện để học sinh tự phát hiện và sửa chữa lỗi diễn đạt

5/Phương pháp cùng tham gia

Giáo viên tổ chức cho học sinh cùng cộng tác thực hiện nhiệm vụ học tập, cùng tham gia các trò chơi luyện đọc nhằm hình thành kiến thức, rèn kĩ năng và phát triển khả năng làm việc với cộng đồng Các hình thức phổ biến để thực hiện, cùng tham gia luyện đọc và traođổi theo nhóm, đóng vai, thi đua

6/ Một số kĩ thuật dạy học rèn kĩ năng sống:

- Đọc từ, cụm từ: nhằm sửa lỗi phát âm và rèn cách đọc đúng cho HS

b Hướng dẫn HS tìm hiểu nghĩa của từ và nội dung bài:

b.1 Tìm hiểu nghĩa của từ:

Những từ ngữ cần tìm hiểu nghĩa là những từ khó đối với HS được chú giải sau bài đọc,

từ ngữ phổ thông mà HS địa phương mình chưa quen, từ ngữ đóng vai trò chìa khoá để hiểu nội dung bài đọc